INHOUD VAN HET NEGEN-EN-ZEVENTIGSTE DEEL

Bladz.

Verslag van de Negen-en-zestigste Wintervergadering 1|—LVIII

Verslag van de Een-en-negentigste Zomervergadering LIX — XCVII

Ledenlijst der Ned. Ent. Ver. . . . . . . . XCVII-CVI

Malcolm Cameron, Fauna Sumatrensis (idees

No. 77), Staphylinidae (Cor jae: Ro 1- 24

Malcolm Cameron, Fauna Javanica. The Staphy-

linidae (Col.) collected by Mr. F. C. Drescher 25- 54

P. Rôszler, Beiträge zur Kenntnis der Ameisen-

fauna von Mitteleuropa. Ill. Teil der Arbeit:

„Ein Versuch der systematischen Einteilung der

mitteleuropäischen Tetramorium’. . . . . . 55— 63

K. M. Heller und K. Günther, Ueber einige

von Overbeck ed oak auf Java gemee

Insekten . . DE 64— 76

Hans Eggers, Neue lache Borkenkäfer

(Ibidae) Il SNachtragio S020. 0. AZZ 191

Dr. F. Zumpt, Eine neue Otiorhynchus morio -

Rasse vom Picos de Europa . . . . . . . 92- 93

Machtilda N. Stork, À contribution to the

knowledge of the puparia of the Anthomyidae 94-168

W. S. Fisher, Fauna Javanica. New Semen

trom lavas part, te ee 1609 = 198

Ir. G. A. Graaf Bentinck, A om-

trent Nederlandsche Microlepidoptera . ee 199-216

William Morton Wheeler, Notes on some

aberrant indonesian Ants of the subfamily For-

micinae . . aren dani NE RN > WON

H. Schmitz 5. J., Phoriden von der französisch-

spanischen renze bef Elendava DD)

Dr. D.C. Geijskes, Zwei neue N bici:

morphosen aus dem Schweizer Jura . . . 230 — 237

B. J. Lempke, Catalogus der Nederlandsche

Macrolepidoptera | . . . . 238-315

Registeren lan 16336

EEKEREN I 15 (0)

SIR

D eers 108

5151 | aci

Tijdschrift voor Entomologie _

De Nederlandsche Entomologische Vereeniging

ONDER REDACTIE VAN

PROF. DR. J. C. H. DE MEUERE, H. COLDEWEY |

| EN

RT. VALCK LUCASSEN.

NEGEN-EN-ZEVENTIGSTE DEEL:

JAARGANG 1936.

EERSTE EN TWEEDE AFLEVERING.

(JUNI 1936).

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

De contributie voor het lidmaatschap bedraagt f 10.—

per jaar. Ook kan men, tegen het storten van f 100.— in

eens, levenslang lid worden. |

Buitenlanders kunnen tegen betaling van f 35.— lid wor-

den voor het leven. ; |

De leden ontvangen gratis de Entomologische Berichten

(6 nummers per jaar; prijs voor niet-leden f 0.50 per num-

mer), en de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar;

Prijs voor niet-leden f 0.60 per stuk).

De leden kunnen zich voor f6— per jaar abonneeren

op het Tijdschrift voor Entomologie (prijs voor niet-leden

f 12.— per jaar). ; |

De oudere publicaties der vereeniging zin voor de leden

voor verminderde prijzen verkrijgbaar,

Aan den boekhandel wordt op de prijzen voor niet-leden

geene reductie toegestaan.

LERS ld,

Weg

VERSLAG

VAN DE

NEGEN-EN-ZESTIGSTE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN IN RESTAURANT ,,HET NIEUWE HUIS”, TE AMSTERDAM,

OP ZONDAG 23 FEBRUARI 1936, DES MORGENS TE 11 UUR.

Voorzitter : de Vice-President, Dr, D. Mac Gillavry.

Aanwezig de gewone leden: Dr. G. Barendrecht, Prof.

Dr. L. F. de Beaufort, P. J. Bels, Ir. G. A. Graaf Bentinck,

K. J. W. Bernet Kempers, Dr. H. C. Blöte, Prof. Dr. H.

Boschma, J. Broerse, J. C. Ceton, H. Coldewey, J. B. Cor-

poraal, Dr. K. W. Dammerman, A. Diakonoff, P. H. van

Doesburg, Prof. Dr. W. M. Docters van Leeuwen, H. C. L.

van Eldik, G. L. van Eyndhoven, F. C, J. Fischer, Dr. D. C.

Geijskes, W. de Joncheere, C. de Jong, W. J. Kabos, B. H.

Klynstra, J. Koornneef, W. J. Kossen, Dr. G. Kruseman Jr.,

Dey Be AS van der Laan, Dr 7s) Leefmans, B. J. bempke;

N. Loggen, H. J. Mac Gillavry, Mej. M. E. Mac Gillavry,

CSS van der Meulen, A. C, Nonnekens, Dr. Th. C.

Oudemans, de Plantenziektenkundige Dienst, vertegenwoor-

digd door den heer T. A. C. Schoevers, R. A. Polak, W. A.

Schepman, Dr. E. A. M. Speijer, A. Stärcke, Dr. D. L. Uyt-

tenboogaart, H. van der Vaart, Mevr, Dr. B. de Vos-de

Wilde, J. J. de Vos tot Nederveen Cappel, P. van der Wiel,

J. ©. Wijnbelt en Ir. T. H. van Wisselingh.

Geintroduceerd : L. Váry.

Afwezig met kennisgeving: P. Haverhorst, J. A. Janse,

- M. de Koning (die de laatste jaren steeds de Nederlandsche

Heidemaatschappij vertegenwoordigde), Prof. Dr. J. C. H. de

Meijere, H. Th. Nieuwenhuijsen, Dr. A. Reclaire en F. T.

Valck Lucassen.

Wegens afwezigheid om gezondsheidsredenen, van den

President, wordt de vergadering geopend door den Vice-

President, Dr. D. Mac Gillavry, die zijne voldoening uit-

spreekt over de talrijke opkomst.

Eene deputatie, bestaande uit de heeren K. J. W. Ber-

net Kempers en H. Coldewey, zal den President

te ziinen huize een bezoek brengen, om hem de belangstelling

der aanwezigen te betuigen.

II VERSLAG.

Als plaats voor de volgende wintervergadering wordt, op

voorstel van het Bestuur, ‘s-Gravenhage aangewezen.

Hierna zijn aan de orde de

Wetenschappelijke Mededeelingen.

De heer Th. C. Oudemans doet eene Mededeeling

over het voorkomen fo pr Sich oye n hiomsstumte

Putten (G.), van Dendroctonus micans Kugel. In Juli 1935

werd Spr. door den Heer F. Wallet, Hoofd van de

Openbare Lagere School te Schovenhorst onder Putten,

opmerkzaam gemaakt op eene, door insecten veroorzaakte

schade aan ongeveer 40 jaar oude stammen van Picea orien-

talis Lk., staande nabij den Nieuwen Princeweg op het land-

goed Schovenhorst. Zoowel den Heer Wallet, als Spr.

gelukte het, een aantal kevers uit de beschadigde boomen

te voorschijn te halen. Een gedeelte daarvan werd opgezon-

den naar den Plantenziektenkundigen Dienst te Wagenin-

gen en de rest aan de Heeren Dr. D. Mac Gillavry en

P. van der Wiel, beiden te Amsterdam. Al zeer spoedig

kwam het unaniem luidende bericht, dat de gezonden kevers

de z.g. „Riesenbastkäfer ', Dendroctonus micans Kugel., wa-

ren. Voor de Coleopterologen was deze vondst een verheu-

gend feit, omdat die soort in Nederland nog nimmer was

aangetroffen ; voor de boschbezitters daarentegen minder

prettig, omdat die kever tot de zeer schadelijke in den bosch-

bouw behoort. In tegenstelling met de verwante soorten der

z.g. Bastkevers, die hetzij kwijnend of dood hout aantasten,

leeft deze soort uitsluitend in gezonde stammen, en wel spe-

ciaal in die van het geslacht Picea. Dit laatste is als de licht-

zijde bij deze onaangename ontdekking te beschouwen, daar

in Nederland betrekkelijk weinig Picea's aangeplant zijn of

worden.

Verschillende Entomologen hebben de levensgeschiedenis

en het voorkomen van Dendroctonus micans nauwkeurig be-

schreven. Speciaal in K. Escherich, „Die Forstinsekten

Mitteleuropas’, zweiter Band, uitgave 1923, wordt op pag.

557 t/m 568 eene uitvoerige beschrijving gegeven van dezen

kever; daarin zijn ook enkele goede afbeeldingen gerepro-

duceerd.

Voor den Entomoloog is zeer zeker van belang het voor-

komen van dezen kever en zijne ontwikkelingsgeschiedenis,

voor den Boschbouwer meer in het bijzonder de door hem

te veroorzaken schade en de middelen tot bestrijding daar-

van. Op de najaarsvergadering van de Nederlandsche Bosch-

bouwvereeniging heeft Spr. speciaal over de beteekenis van

het voorkomen van dien kever voor den boschbouw en de

mogelijke bestrijding gesproken, welke mededeeling opgeno-

men is in het Tijdschrift der Nederlandsche Boschbouw-

vereeniging, Nr. 11, November 1935,

VERSLAG. Ill

Hier, te midden der Entomologen, wil Spr. niet over het

insect zelf spreken, hetgeen beter toevertrouwd is aan Co-

leopterologen, doch volstaan met mededeeling te doen, dat

volgens zijn oordeel de bewuste stammen van Picea orien-

talis reeds zóódanig door dezen kever aangetast waren, dat

redding daarvan, met welke hulpmiddelen ook, niet meer

mogelijk was, weshalve hij besloot, alle aangetaste boomen

te vellen. Dit is geschied op 14 Augustus 1935, in het bijzijn

van den heer T. Schoevers, Phytopatholoog bij den

Plantenziektenkundigen Dienst, benevens enkele assistenten

daarvan, voorts Prof. Roepke en Prof. Jager Ger-

lings, Hoogleeraren aan de Landbouwhoogeschool te Wa-

geningen, den heer P. van der Wiel, Coleopteroloog

te Amsterdam en den heer J. van de Craats, Bosch-

wachter bij het Staatsboschbeheer te Putten. Tijdens en na

het vellen werden, zoowel door Prof. Roepke, als door

Spr., een aantal photo’s gemaakt. Zij geven een duidelijk

beeld van deze nieuwe calamiteit. Spr. vertoont een achttal

photo’s, benevens een doosje met geprepareerde kevers en

een stukje bast met vraatgangen. Na het vellen verzamelden

de bovengenoemde bezoekers een groot aantal dezer insecten,

in alle stadia van ontwikkeling.

Hierna vermeldt Spr. eene beschadiging door de

Wortelvlieg, Psila rosae Fab, aan wortelen (pe-

nen). In enkele polders, gelegen in de peripherie van de

stad Amsterdam, nl. in den Rietwijkeroorderpolder, Aker-

polder en Middelpolder, wordt door een aantal daar geves-

tigde tuinders in het najaar eene soort wortelen gekweekt,

die als z.g. ,,breekpeen” bekendheid heeft verkregen. Op

sommige gedeelten van die genoemde polders, waar eene

minstens 40 cm dikke laag humeus laagveen voorkomt, is het

mogelijk, gedurende den herfst, op den kouden grond, wor-

telen te telen, die dan, vaststaande op de bedden, vóór het

intreden van de vorst, bedekt worden met eene flinke laag

van dien humeusen veengrond. Het merkwaardige is nu, dat

die met grond bedekte wortelen gedurende den geheelen

winter, ja zelfs tot ver in het voorjaar, in gezonden, frisschen

toestand verblijven, en op elk willekeurig moment gedurende

die periode voor de consumptie uit die bedden te voorschijn

gehaald kunnen worden; het invriezen van zulke bedden

geschiedt nl. nooit. Uit de praktijk is gebleken, dat slechts

weinige gronden voor die cultuur geëigend zijn. Kleiachtige,

laag gelegen veengronden of zandige gronden zijn b.v. on-

geschikt, daar de met die materie bedekte wortelen zeer

spoedig in rotting overgaan.

Bij een aantal onteigeningszaken in de omgeving van

Amsterdam kwam ter sprake, of die z.g. „breekpeen” niet

dikwijls onderhevig was aan ,,pierigheid’’, eene omstandigheid,

veroorzaakt door de wortelvlieg, Psila rosae. Aan Spr. werd

IV VERSLAG.

medegedeeld, dat pierigheid steeds in zeer geringe mate op-

treedt bij ,,breekpeen’’, geteeld in den Rietwijkeroorderpolder,

daarentegen veelvuldig in den Aker- en Middelpolder. Spr.

heeft getracht, na te gaan, wat wel de oorzaak daarvan zou

kunnen zijn, te meer, daar die drie polders in elkanders nabij-

heid liggen. Hem is het tot op heden niet mogen gelukken,

de oplossing hiervan te vinden. Spr. stelde zich in verbinding

met Ir. van Poeteren, Inspecteur van den Plantenziekten-

kundigen Dienst te Wageningen, die hem welwillend litera-

tuur als: Rostrup Thomsen: Die tierischen Schäd-

linge des Ackerbaues en Kenneth Smith: A Textbook

of Agricultural Entomology, over de Wortelvlieg ter beschik-

king stelde. Uit een bijgevoegd Vlugschrift van het Engel-

sche Ministerie van Landbouw en Visscherij bleek hem, dat

die bewuste Wortelvlieg in Engeland beduidende schade kan

aanrichten. Het feit, dat dat insect in bepaalde polders

bij Amsterdam schade aanricht, en wel aan een product,

dat door de omstandigheid, dat het gedurende den winter

in verschen toestand te verkrijgen is, gezocht is, terwijl het

voorts naar alle waarschijnlijkheid vaststaat, dat dat insect

b.v. in den Rietwijkeroorderpolder bijna niet voorkomt, geeft

hem aanleiding, op dat vliegje eens de aandacht te vestigen ;

z.i. zou het de moeite waard zijn, die quaestie eens aan een

nader onderzoek te onderwerpen. Spr. laat het bovengenoem-

de Engelsche Vlugschrift in de vergadering circuleeren.

De Voorzitter dankt den spreker en vestigt in het bijzon-

der de aandacht op de voortreffelijke, duidelijke foto's.

De heer Coldewey deelt het volgende mede :

Het jaar 1935, het zesde der geregelde waarnemingen,

heeft kans gezien, nog weer ongunstiger weersomstandig-

heden voor de vlindervangst-op-licht te brengen dan zich

in de meeste der voorafgaande jaren hadden voorgedaan.

Het is niet prettig te ervaren, maar toch wel interessant,

dat het altijd nòg slechter kan, dan wij voor mogelijk hadden

gehouden ; er schuilt ook een zekere troost in! In de ons

omringende landen was het weer evenmin gunstig voor de

entomologen. Terwijl bij ons de lente in het algemeen droevig

slecht was, zette de zomer schitterend in. In Juli evenwel

begonnen felle zon en krachtige wind alles sterk uit te dro-

gen, en pas in het laatst van Augustus viel weer regen van

beteekenis. De herfst was, als gewoonlijk, slecht voor de

vangst. Vooral opvallend was, dat in het geheele entomo-

logische seizoen het overgroote deel der avonden bedorven

werd door wind uit noordelijke of noordwestelijke richting,

die dikwijls ook krachtig was, en snelle afkoeling bracht.

De beste der weinig talrijke goede avonden leverden elk

omstreeks 100 soorten op, veel minder dus dan het maxi-

mum van de beide voorgaande jaren, Het aantal individuen

VERSLAG. V

was eigenlijk alleen talrijk in de laatste decade van Juni en

de eerste helft van Juli, verder nog slechts op enkele ver-

spreide datums.

Soorten, nieuw voor de fauna, heeft Spr. in 1935 waar-

schijnlijk niet gevangen (de meeste vlinders zitten nog op

de spanblokjes), maar wel vertoonden zich exx. van bijna

alle reeds vroeger aangetroffen zeldzaamheden. Het totale

aantal van 343 soorten blijft maar even beneden het gemid-

delde der laatste zes jaren.

Als nieuw voor Twello wil Spr. noemen:

Hoplitis milhauseri F. — 4 Juni (© op licht),

Leucania impudens Hb. — 11 Juli,

Orthosia macilenta Hb. — 4 en 16 October,

Xanthia citrago L. — 21 September.

Een merkwaardig verschijnsel was, dat in den nacht van

27 op 28 Juli, bij stormachtig weer, 2 exx. van Pieris napi L.

naar de lamp kwamen vliegen, te 23.40 en 0.15; denkelijk

waren zij door den hevigen wind opgejaagd uit hunne rust-

plaatsen.

De heer Stärcke zegt, dat welbekend is, dat, onder invloed

van veranderde uitwendige omstandigheden, zooals electri-

sche lading en temperatuur enz., en ook bij paniek, sommige

tropismen veranderen van positief tot negatief of omgekeerd.

Wellicht is hieraan te denken bij de abnormale vlucht van

daqvlinders op licht.

Den heer Van Wisselingh is het bij de lichtvangst opge-

vallen, dat bij die soorten van de groote spinners, waarvan

de 4 4 over dag vliegen, meer 2 © op het licht aankomen.

In Nijmegen ving Spr. van Macrothylacia rubi L. hoofd-

zakelijk © ® op licht; ook van Lasiocampa quercus L. kwa-

men belangrijk meer © 2 ; van Aglia tau L. ving hij op licht

herhaaldelijk © ©, doch nooit een ¢.

De heer Corporaal brengt ter kennis, dat thans de ge-

heele Entomologische Afdeeling van het Zoö-

logisch Museum te Amsterdam is overgebracht

naar eene ruime localiteit in het Koloniaal Instituut aldaar,

waar ook de heer Kruseman en hij zelf werkkamers hebben.

Hiermede is een einde gekomen aan den onhoudbaren toe-

stand, dat de entomologische verzamelingen dicht opeenge-

pakt stonden in 13 vertrekken of gedeelten van vertrekken

in 4 verschillende gebouwen! Practisch gesproken, is daar

ook brandgevaar thans uitgesloten. Een woord van groote

waardeering is hier op zijne plaats voor het consciëntieuse

werk van den heer Broerse, die deze verhuizing ver-

richt heeft zonder noemenswaarde onkosten en met zeer

groote zorgvuldigheid, zoodat er letterlijk niets bij is be-

schadigd geworden.

Daarna herinnert Spr. er aan, dat hij voor eenige jaren

VI VERSLAG.

een „bakjes '-systeem voor het bewaren van entomologische

verzamelingen heeft gedemonstreerd, voornamelijk ten doel

hebbende, het tijdroovende oversteken, dat ook groote ge-

varen van beschadiging meebrengt, zoo veel mogelijk te be-

perken. Spr. heeft dat systeem, dat wel wat kostbaar en

omslachtig is gebleken, thans vereenvoudigd door de bakjes

de geheele breedte der doozen te doen innemen. Ook op

deze wijze meent hij, eene aanzienlijke besparing aan over-

steekwerk te bereiken, wat vooral van belang is bij groote

serieën en in verzamelingen, waarin veel wordt gewerkt, en

dus overgerangschikt. De randen dezer bakjes kunnen ook

veel lager zijn; zij worden gemakkelijk op hunne plaats

gehouden door latjes, die aan de zijden in gleuven glijden,

en op voor- en achterrand worden neergelaten. Spr. demon-

streert eene op deze wijze ingerichte doos. Noodzakelijk is

bij dit systeem, dat de doozen (en ook de bakjes) zeer nauw-

keurig, zoowel binnen- als buitenwerks, dezelfde maten

hebben. Daartoe heeft Spr. ijzeren mallen doen vervaardi-

gen, waarmede de afgeleverde doozen in- en uitwendig

nauwkeurig moeten overeenkomen. Men bereikt hiermede,

dat alle doozen en ook de bakjes, zonder eenige moeite van

plaats kunnen worden verwisseld.

Verder laat Spr. ter kennisname rondgaan het eerste deel

van „Ueber entomologische Sammlungen’

door ons Eerelid Dr. Walther Horn te Berlin-Dahlem

(Verschenen in „Entomologische Beihefte aus Berlin-Dah-

lem”, Band 2, 14 Dec. 1935). Dit is eene tweede uitgave

van zijn „Ueber den Verbleib der entomologischen Samm-

lungen der Welt” (verschenen als „Supplementa Entomo-

logica” No. 12, van 15 Maart 1926). De omvang van het

geheel zal, naar het nu verschenen gedeelte berekend, juist

het dubbele van de eerste uitgave zijn.

leder entomoloog, die iets naders wil weten over de lot-

gevallen der verzamelingen van onderzoekers en systemati-

sche werkers, en ook van reizigers of locale verzamelaars,

heeft dit werk noodig. en slechts zelden zal men het te ver-

geefs raadplegen. Op vragen als „Waar kan ik de type-

exemplaren van dezen of genen auteur vinden?” of „Waar

is het door die of die expeditie verzamelde materiaal geble-

ven?” vindt men in dit werk bijna steeds het antwoord.

Dat dit antwoord niet altijd eenvoudig is, bewijzen de mede-

deelingen over sommige verzamelaars (b.v. Castelnau,

Chev vol ast, Diejiean, Je.krel, Lat eritie- SE niet,

tere enz.), die bijna of meer dan eene bladzijde innemen !

Men kan zich nauwelijks eene voorstelling maken van den

omvang van het werk en van de correspondentie, die aan

de samenstelling van zulk een vademecum ten algemeenen

nutte is voorafgegaan. Eenigszins kan Spr. het taxeeren,

daar hij het genoegen heeft gehad, Dr. Horn te helpen

VERSLAG. VII

bij het opsporen van eenige gegevens over Nederlandsche

Expedities en Nederlandsche verzamelaars en verzamelingen.

Achteraan het werk volgen 16 platen met reproducties

van 904 origineele vindplaats- of determinatie-etiketten, die

van het grootste nut kunnen zijn bij systematische onder-

zoekingen. Een voorloopig alphabetisch register (dat in het

tweede deel vervangen zal worden door een definitief) wijst

ons hierin den weg.

Op verzoek van Dr. Horn heeft Spr. zich belast, voor

ons land, met het verzamelen van verdere bijzonderheden op

dit gebied, en ook van verdere typische origineele etiketjes.

Spr. verzoekt den aanwezigen, hem specimina hiervan te

doen toekomen. Ook houdt Dr. Horn. zich aanbevolen

voor aanvullingen en correcties op deze lijst. Spr. heeft ééne

fout gevonden : het handschrift van No. 23 op plaat VI is

stellig niet van onzen C. Ritzema Cz.; zijn zeer typisch

handschrift zal den ouderen aanwezigen nog wel bekend

zijn. In het tweede deel van dit werk, dat ongeveer in April

of Mei van dit jaar zal uitkomen, zullen dan deze gegevens,

addenda en corrigenda worden opgenomen.

De heer Van Doesburg laat ter bezichtiging een doosje

met eenige Nederl. Coleoptera rondgaan. Het bevat o.a.:

1, een ex. van Xantholinus linearis Oliv., hetwelk de eigen-

aardige afwijking vertoont, dat beide sprieten uit zeven

sprietleden bestaan. De sprieten zijn overigens normaal ge-

vormd, met normalen eindknop. Het ex. werd 6-1-1936 bij

Rhenen aan den Rijnoever uit aanspoelsel gezeefd. Ons mede-

lid, de heer P. v. d. Wiel, was bij navraag zoo vriende-

lijk, Spr. mede te deelen, dat eenzijdige afwijkingen der

sprieten bij Staphylinidae, en speciaal bij Xantholinus, wel

vaker voorkomen. Eene dergelijke, symmetrische afwijking

schijnt echter nog niet waargenomen te zijn.

2. Een ex. van Nebria brevicollis F., gevangen 20-8-1935

bij Baarn. Het linker dekschild van dit dier is abnormaal ge-

vormd, daar het laatste derde deel ervan zich heeft ontwik-

keld tot een blazigen zak, waarop geen spoor van de gewone

bestreping meer is te vinden. Daar Spr. vernomen heeft, dat

ons geacht medelid Dr. Mac Gillavry speciaal derge-

lijke afwijkingen verzamelt, zal het hem een genoegen zijn,

beide dieren voor diens collectie af te staan.

3. Een ex. van Cymindis vaporariorum L., gevangen 14-9-

1935 bij Baarn. Dit is eene nieuwe vindplaats voor deze

weinig voorkomende soort.

Verder laat Spr. ter bezichtiging rondgaan een doosje met

een 7-tal exemplaren van het geslacht Mormolyce. Gedurende

de jaren, dat Spr. op Java verzameld heeft, heeft hij terdege

uitgezien naar deze dieren, doch nooit een spoor ervan kun-

nen ontdekken. Ook bij de inlanders, die geregeld het oer-

Vill VERSLAG.

bosch bezoeken, was het dier bij navraag, waarbij eene af-

beelding werd vertoond, onbekend. Spr. betwijfelt, of Mor-

molyce phyllodes Hagenb. op Java, vanwaar de soort oor-

spronkelijk beschreven is, nog wel voorkomt,

Spr. was zoo gelukkig, door eene advertentie in relatie

te komen met den heer J. J. Th. Boon, destijds onderwijzer

te Ranau, Zuid-Sumatra, (op ongeveer 700 m hoogte). Een

van de eerste dingen, die Spr. hem schreef, was naar Mor-

molyce's uit te zien, daarbij verwijzende naar het Dierkunde-

boek van Tjeenk Willink, waarin eene afbeelding

van een Mormolyce voorkomt. Merkwaardigerwijze zeiden

ook daar de inheemschen, het dier niet te kennen, hoewel

zij, volgens den heer Boon, goede boschloopers zijn, die

onbevreesd het oerbosch ingaan. Nog merkwaardiger is, dat

het den Heer Boon gelukte, binnen eenige maanden tijds

er een zevental te bemachtigen !

Dit zevental, dat rondgaat, blijkt verder tot een drietal

soorten te behooren. 3 ex. behooren tot de meest voorko-

mende soort M. phyllodes Hagenb.; 2 ex. tot de soort M.

Hagenbachi Westw., welke soort volgens de publicatie van

den heer H. E. Andrewes in het Tijdschrift voor En-

tomologie, deel 76, blz. 357, nog slechts van Djambi bekend

was; en ten slotte 2 ex. van M. Castelnaudi Thoms., die in

bedoelde publicatie niet genoemd wordt, en dus nieuw voor

de Sumatraansche fauna schijnt te zijn. Volgens Rous-

seau in Gen. Ins. Fasc. 40, Mormolycinae, is deze soort

van Malakka beschreven.

Toen de heer Boon zelf een paar Mormolyce's gevangen

had, en die aan de boschloopers had getoond, hebben dezen

er zelf ook een paar aangebracht. Een inlander betrapte een

Mormolyce, knagende aan een boomzwam. Het stuk zwam

met de knaagplekken laat Spr. rondgaan. Ondanks hunne

zonderling gevormde dekschilden, schijnen de Mormolyce's

toch te kunnen vliegen. De heer Boon schreef daaromtrent :

„Ik zag de Mormolyce ‘savonds om een uur of acht op een

„ladang (droog rijstveld), aan welks rand ik rondliep om

„„pergems” te schieten, Dit zijn zeer groote duiven, die men

„overdag niet te zien krijgt en die men dus in hun slaap-

‚plaatsen moet opsporen. Plotseling zag ik een (naar ik

„meende) Vliegend Hert uit de boschrand komen en de la-

„dang opvliegen. Het vloog in een rechte lijn, op een hoogte

„van circa 2 meter, niet zoo snel als een boktor. Ik volgde

„het met de lichtstraal van mijn zaklantaarn, tot het neer-

„streek op een koffieboompje. Daar ging ik nu op af en zocht

„den boom af om tot mijn verbazing te ontdekken, dat de

„achtervolgde een Mormolyce was. Toen ik er mijn hand naar

„uitstak, liet het zich vallen, maar in de val ving ik het nog

„op. Het had zijn vleugels nog eenigszins uitgespreid, en

„zoo zend ik het U dan ook op. Nu bestaat de mogelijkheid,

VERSLAG. IX

„dat de kever die ik ving een ander was, dan die ik zag vlie-

„gen, maar die kans is zeer miniem.”

In een later schrijven deelde de heer Boon nog het vol-

gende mede: „Ik kan U tot mijn vreugde de volkomen be-

„trouwbare verzekering geven, dat de Mormolyce ook vliegt.

„Het grootste exemplaar, nl. ontdekte ik ook vliegende, half

„zes in den middag, snorrend en vliegend op een hoogte van

„circa 5 meter in groote kringen! Toen het eindelijk neer-

‚streek op een tak en ik het wilde pakken ging het alweer

„loopende er van door en al weer met groote snelheid. Boven-

„dien trachtte mijn kever zich niet te verbergen, zooals andere

„kevers gewoonlijk doen. Recht-toe-recht-aan rennen ze

„vliegensvlug langs b.v. een omgevallen boomstam en blijven

„steeds goed zichtbaar. Ook later weigerde de Mormolyce

„te vliegen, want ik zette 'm thuis in een open glazen pot

„en wachtte tot hij zou opvliegen, maar dat kon hij blijkbaar

„niet. Daarom denk ik, dat ze slechts kunnen vliegen in een

„soort zweefsprong. Van een hooge boom, waar ze inklim-

„men laten ze zich vallen en dan vliegen ze weg. Maar dit

„kan natuurlijk fout zijn. Want het feit, dat ze luid, hoorbaar

,snorrend en tamelijk snel vliegend zich kunnen bewegen,

„zou er voor kunnen spreken, dat ze geen aanloopje noodig

„hebben. Ook verdedigt de Mormolyce zich niet. Eenmaal

„gevangen tracht hij wel weer te ontsnappen, doch bijten

„doet hij niet. De sprieten worden tijdens het loopen ,,stream-

line’. achterwaarts gehouden en slechts wanneer hij iets be-

„tasten wil, in het horizontale vlak naar voren gedraaid en

„altijd weer in het horizontale vlak, zelfs als hij in zoon

„nauwe ruimte zit, dat dit vrijwel onmogelijk is, en een voor-

„waarts draaien in het verticale vlak veel gemakkelijker zou

„zijn. Ik heb daar de proef mee genomen. Daarom denk ik,

„dat ze in platte” ruimten wonen,”

Tot zoo ver het schrijven van den heer Boon, uit wiens

brieven Spr. wel meent te mogen besluiten, dat hij een goed

waarnemer is. En daar Spr. meent, dat zij enkele biologische

feiten uit het leven der Mormolyce’s bevatten, welke niet of

weinig bekend zijn, dacht het Spr. goed, een en ander mede

te deelen.

De heer Docters van Leeuwen deelt het volgende mede:

Uit Nederland zijn slechts twee door Cynipiden gevormde

wortelgallen bekend. I. de gal door Biorrhiza aptera Bosc.

op de wortels van den eik veroorzaakt en II. de gal van

Pediaspis aceris Forst. op de wortels van Acer Pseudo-pla-

tanus L, Gedurende de negende algemeene vergadering, te

‘s-Gravenhage op 13 Aug. 1853 gehouden, vertoonde de heer

Van der Wulp eene collectie Dipteren, door hem van

den heer A. J. van Eyndhoven ontvangen. Daaronder

bevond zich eene ongevleugelde galwesp. Door Snellen

X VERSLAG.

van Vollenhoven werd in eene noot daarbij opgemerkt,

dat de wesp Biorrhiza aptera was, waarvan de gallen tot zijne

bevreemding op de wortels van den iep gevormd waren. In

de volgende vergadering, die op 12 Aug. 1854 in Haarlem

gehouden werd, vertoonde de heer Van Eyndhoven

eene soort van het geslacht Biorrhiza, waarvan de gal door

hem aan den wortel van eiken gevonden was, en welke ver-

schillend bleek van de in het vorige jaar door hem gevonden

en aan de vergadering medegedeelde soort. Ook in de Gelede

Dieren van Nederland van Snellen van Vollenho-

ven wordt de iepengal, door Van Eyndhoven bij

Empe (Zutphen) gevonden, vermeld.

Sedert is geen materiaal van eene wortelgal van iepen ge-

vonden, en ook in de literatuur wordt zij niet vermeld. Waar-

schijnlijk is dus hier eene vergissing in het spel, al is niet

meer na te gaan, waardoor die ontstaan is. Kort geleden

ontving Spr. een schrijven van den heer T. Schoevers,

die hem mededeelde, dat de heer Th. W.H. Zeelen

gallen gevonden had bij Mill, die zoowel op de wortels van

den eik als op die van den berk ontwikkeld waren. Het ma-

teriaal was erbij gevoegd, en inderdaad was een gedeelte

daarvan op eikenwortels ontwikkeld. Maar de andere gal-

len waren niet op berkenwortels bevestigd. Spr. laat het

materiaal rondgaan, waaruit men ziet, dat er weinig verschil

is in het uiterlijk der gallen. Die op den eik zijn wat grooter

en donkerder, die op de andere plant kleiner en meer roest-

bruin. Microscopisch onderzoek leerde Spr., dat de zooge-

naamde berkenwortels in bouw overeenstemden met wortels

van Acer Pseudo-platanus. Er is dus vrijwel zekerheid, dat

wij hier te doen hebben met de gal van Pediaspis aceris. In

zooverre is deze vondst merkwaardig, omdat deze gal, zoover

Spr. bekend, slechts in Zuid-Limburg gevonden is, en daar

niet zeldzaam is. Spr. zou daarom de entomologen in dit

gedeelte van Noord-Brabant willen verzoeken, eens te letten

op de zomergeneratie van deze gal, die als ronde knobbels

op de bladeren van dezelfde plant verschijnt, en die gemak-

kelijker te vinden is, dan de wortelgal. Voor materiaal houdt

Spr. zich zeer aanbevolen.

De Voorzitter geeft den raad, ter verkrijging van mate-

riaal de hulp in te roepen van den Plantenziektenkundigen

Dienst.

De heer Th. C, Oudemans zegt dat verspreiding van

plantsoen, eventueel met gallen bezet, uit Zuid- of Midden-

Limburg naar de overige provinciën van ons land niet te

verwonderen is, aangezien er in Limburg verscheidene boom-

kweekerijen zijn, die, speciaal in de laatste jaren, veel plant-

soen voor andere provinciën leveren.

De heer Stärcke zegt, in deze wintervergaderingen gaarne

VERSLAG. XI

een entomologisch onderwerp te bespreken van iets wijdere

strekking. Hij heeft daarvoor heden als onderwerp gekozen

de sociale rzyde van i het intellect der

mieren, zulks naar aanleiding van eenige serieén micro-

photo's, die intusschen rondgaan, en die het gereedgekomen

deel vormen van een iconografischen atlas der mierenkop-

gangliën en van hunne ontwikkeling. Als grondslag voor het

onderzoek der volwassen „hersenen werd gekozen de prae-

nymph van het wijfje van Lasius alienus Foerst., in het sta-

dium waarin zij op het punt is, nymph te worden.

In dat stadium zijn alle celgroepen gevormd, maar nog

niet zoo dicht in elkaar geperst dat zij moeilijk scheidbaar

worden. Deze horizontaal-serie bestaat uit 37 foto's. Eene

sagittaal-serie door eene „hemisfeer neemt 25 platen in be-

slag ; hiervoor is eene nymph genomen.

Van de omstandigheid, dat eene kolonie van Myrmica

schencki Em. hare koningin had verloren en de overgebleven

werksters larven voortbrachten, die, zooals ook het verder

verloop bewees, met zekerheid als mannelijke larven konden

worden beschouwd, werd gebruik gemaakt om dergelijke

larven in serieën te snijden. Eene horizontale serie door den

kop van eene dergelijke larve toont goed de ontwikkeling

der antenne-schijven en hoe ver de kop der larve in den

prothorax duikt, waardoor het in een totaal-praeparaat lijkt,

alsof de kop van de imago in den prothorax der larve wordt

gevormd, iets waarop Leefmans vroeger al eens de aan-

dacht heeft gevestigd. In deze serie is de asymmetrie slechts

8 u, zoodat de analoge sensiltorens der maxillen van beide

zijden in dezelfde doorsnede vallen. Eene frontale serie van

50 foto's is mede aanwezig ; nog instructiever is de sagittale

serie door hetzelfde object, alsmede de eveneens rondgaande

sagittale serie door de 3 larve van Iridomyrmex cellarum

Stärcke.

Spr. verzoekt thans de aandacht voor een paar foto's van

het centraalzenuwstelsel der volwassen werksternymph van

laatstgenoemde soort. Opvallend is het groote volumen van

het C.Z.S. tegenover de rest. In den kop zijn alle andere

organen, spieren en slokdarm nietig tegenover het enorme

cerebrum, dat de geheele kopdoorsnede vrijwel vult en zich

zelfs over de noodzakelijke spieren der monddeelen heen

plooit. Maar ook in den thorax zijn de gangliën naar verhou-

ding enorm groot, en, zooals de foto's der in verschillende

richting genomen doorsneden toonen, zoowel in de breedte

als in de lengte en hoogte verreweg het overheerschende

orgaan. Men krijgt bepaald den indruk, dat dit dier een

wandelend centraalzenuwstelsel is, met enkele noodige hulp-

organen, of, nog beter, een zintuig-hersen-spier-praeparaat

met enkele hulpdeelen.

XII VERSLAG.

Van de nutritie-organen is alleen de sociale maag (krop)

van belangrijke afmeting.

Hieraan wenscht Spr. zijne beschouwingen over het in-

tellect der mieren vast te knoopen. Van te voren zegt Spr.,

intellect” alleen te bedoelen in den zin als door hem gede-

finiéerd, nl, als het vermogen om op nuttige

wijze met eene gewoonte te breken.

Alle definities, die zich op bewustzijnsverschijnselen be-

roepen, moeten worden terzijde gesteld, omdat het bewust-

zijn van een dier ons niet bekend is, en, streng genomen,

dat van een ander mensch dan wijzelf evenmin.

Wij hebben dan bij de analyse der handelingen te maken

met drie trappen van wat de leek intelligentie noemt, nl, 10,

het leervermogen, de gewoontevorming.

Dit is waarschijnlijk in meerdere of mindere mate eigen

aan alle levende wezens, althans bij vele, ook eencellige,

aangetoond.

20, het vermogen om op nuttige wijze met eenmaal vast-

gelegde gewoonten weer te breken, niet alleen door lange

oefening, door het aanleeren van eene nieuwe, vervangende

gewoonte dus, maar door op het ontbreken van de stimuli,

die tot de gewoontevorming aanleiding gaven, te reageeren

met terzijdestelling van de gewoonte-handeling en met het

aanvaarden eener nieuwe doelmatige reactie. Dit omvat wat

men de plasticiteit der instincten heeft genoemd.

Met deze uitdrukking heeft men verwijdering willen schep-

pen tusschen dierlijk en menschelijk intellect. Tevergeefs

echter, want ziet men bij vele handelingen der mieren (en

andere dieren) het domweg vasthouden aan eene gewoonte,

ook al is die gewoonte op dat oogenblik niet nuttig of zelfs

schadelijk, bij den mensch is het helaas al niet anders. Hoe

meer onze aandacht daarop wordt gevestigd, des te meer

blijkt de verbijsterende macht van de herhalingstendenz.

Blindweg wordt ook ons leven voor het allergrootste ge-

deelte door die herhalingsneiging gedragen, men moge daar-

aan den naam van instincten’ geven of dien van „hande-

lingspatronen”’, zij zijn de motoren, ook in ons bestaan, zoo

goed als in dat der andere dieren.

Wat wij bij de mieren aan schijnbaar intelligente hande-

lingen zonder moeite ontmaskeren als instinctieve complexen,

bijv. het dichtpleisteren met aardkruimpjes van een teerband,

die om den boom is gelegd, waarop zij hunne bladluizen

willen bezoeken — zij doen hetzelfde met dik-vloeibaren ho-

ning, welken men hun als voedsel in het kunstnest geeft, en

sterven van honger —, dat kan het daarvoor gescherpt oog

ook bij den mensch waarnemen. Alleen, de leek blijft daarvoor

blind, en niet de leek alleen. Onze eigenliefde belet ons den

juisten kijk op de menschelijke psychologie. Wellicht levert

de tegenwoordige oorlogsverdwazing een geschikt object om

VERSLAG. XIII

te erkennen, dat het met de ,,redelijkheid’’ bij den mensch

niet in alle opzichten veel beter gesteld is dan bij de mieren.

Eene derde rubriek van intelligentie, van afleiding of rem-

ming der primaire aandriften, treffen wij alleen aan bij de

sociale dieren, nl. het vermogen, om met eene gewoonte te

breken, als dit niet voor het individu nuttig is, maar

voor de gemeenschap. Als voorbeeld bij de mier noemt

Spr. het boodschapperverschinsel. Bij sommige

soorten *) gaat eene fourageuse, die rondsnuffelt en iets eet-

baars vindt, daarvan likken en hare maag vullen, en keert

dan opgewonden in het nest terug, waarop al of niet eene

zekere alarmeering plaats heeft.

Bij andere soorten **) echter eet de boodschapster niet

van het gevondene, verkent alleen de plaats door oriëntee-

ringsgangen, en keert dan in een bijzonderen gang, den koe-

rierspas, naar het nest terug, waar zij iedere ontmoete nest-

genoote alarmeert. De individueel nuttige gewoonte der voed-

selverzameling wordt dus geremd, en hare bevrediging tijdelijk

opgeschort ten voordeele van het groepsbelang.

Dergelijke inhibities vinden wij bij de niet-sociale dieren

alleen bij de ouders tegenover de jongen, maar dat is dan ook

de kiem van het sociaal verband. Wat wij daar zien is de

kern van de ethiek.

Vele studies, die tot nog toe over de intelligentie der mieren

zijn verschenen, berustten op proeven over het gedrag van

afzonderlijke individuen. Spr. meent, dat dit tot verkeerde

resultaten leidt. Een voorbeeld bij den mensch moge dit ver-

duidelijken. Stel, dat eenige Papoea's en een professor in,

laten wij zeggen de wiskunde, samen schipbreuk lijden op

een onbewoond eiland (en dat de professor niet terstond

wordt opgegeten) en nu elk doelmatig op deze ongewone

omstandigheid moeten reageeren, dan lijdt het geen twijfel,

of in het eerst zal de Papoea zich beter redden. Zou men

dit willen betwijfelen, vervang dan de Papoea's door een stel

ongeleerde chauffeurs, ongetwijfeld zal hunne hut beter zijn,

zullen zij eerder hout hebben, eerder eten en water hebben

gevonden, in één woord, zou men alleen daarnaar oordeelen,

dan zou hun testcijfer zeker hooger zijn dan dat van den

professor, zelfs op den duur wellicht.

Evenzoo onbillijk is men bij de beoordeeling van eene mier,

die men uit haar staatsverband haalt, en waarvan men het

aantal malen telt, dat zij zich aan het zure filtreerpapiertje

moet branden, voor zij heeft geleerd, het te vermijden. De in-

telligentie moet bij de sociale dieren gemeten worden aan den

staat. Een talrijk volk van Lasius niger maakt, als staat onder-

zocht (b.v. door den tijd te noteeren, waarin eene bepaalde

*) bv. Lasius, Formica sp. sp.

**) bv. Iridomyrmex cellarum, Messor sp.

XIV VERSLAG.

prooi is gevonden en doelmatig is verwerkt) een beteren test

dan een zwak volk. Dit is eene eenvoudige kwestie van trial

and error. Alle mieren gaan uit in alle richtingen ; hoe

meer er uitgaan, des te meer kans is er, dat er ééne de

goede richting treft, en die kans wordt geconsolideerd door

de sociale mededeelzaamheid.

Men zou, in dit geval, gemakkelijk het volgende kunnen

tegenwerpen : het is niet de intelligentie, die men test, maar

het zintuig. Eene sterke kolonie heeft meer zintuigen (nl.

de afzonderlijke werksters) en vindt daardoor, niet door

haar grooter intellect, de prooi eerder. Daarom richten wij °

de proef nog anders in. Wij nemen eene kleine kolonie, ko-

ningin + 10 werksters, van Lasius alienus, en wennen die,

aan eene bepaalde voederplaats haren honingdruppel te ko-

men likken. Hetzelfde doen wij met eene sterkere kolonie,

koningin + 112 werksters. Nu leggen wij het papierstrookje

met den honingdruppel niet in het schaaltje B, zooals tot nu

toe, maar schakelen in beide nesten een schaaltje C aan, en

leggen daarin den honingdruppel. Dan wordt het resultaat

dit : De kleine kolonie vindt den honing pas na veel langeren

tijd dan de groote kolonie, meestal zelfs in het geheel niet ;

de honing droogt in, zonder gevonden te zijn. De impuls om

buiten de gewende baan te gaan treedt bij enkele indivi-

duen op. De kans op zulk een individu is grooter bij de groote

dan bij die kleine kolonie. Doordat zij hare ontdekking aan

de andere, meer stereotype, gewoontegetrouwe koloniege-

nooten mededeelen, dus door het sociaal ver-

band, is het vermogen om met de bestaande gewoonte te

breken, zooals wij het intellect definiëerden, bij de groote ko-

lonie grooter dan bij de kleinere, en zelfs grooter dan dat van

zijn intelligentste lid. Dit kan bij een ongeorganiseerd mengsel

nooit het geval zijn.

De verdeeling van arbeid maakt de practische bruikbaar-

heid-onder-alle-omstandigheden voor den enkeling geringer,

voor de groep grooter. Daarom moet de intelligentie bij sociale

dieren gemeten worden aan de groep. De groep is daar het

intelligente organisme.

Bij den mensch is het iéts anders. De verscheidenheid der

mogelijke handelingen is, door het veel grooter aantal hersen-

cellen, veel grooter, maar het proces is gelijksoortig aan dat

bij de mierenkolonie.

Denken is proefhandelen op kleinste schaal. Bij elk be-

sluit gingen gedachten, di. proefhandelingen op kleinste

schaal, in alle richtingen. Die gedachte trekt de meeste span-

ning in hare baan, die eenige ontspanning (bevrediging) tot

resultaat heeft. De afzonderlijke gedachten (d.w.z. de afzon-

derlijke functionabele banen) spelen hier dezelfde rol als de

afzonderlijke werksters in de mierenkolonie.

Zooals wij de mieren zien uitstroomen en naar alle kanten

VERSLAG. XV

zoekende bewegingen maken naar eene of andere bevre-

diging, zoo moet men zich ook onze gedachten voorstellen

bij elke moeilijkheid (spanning). Naar alle zijden gaan zij

tegelijkertijd. Het succes selecteert. Bewust wordt tenslotte

die gedachte, die het, na veel energie in hare baan te hebben

getrokken, brengt tot het in werking brengen van dwars-

gestreepte spieren.

Bij eene vorige gelegenheid heeft Spr. de mierenkolonie,

op het voetspoor van Wheeler, een organisme genoemd.

De Limburgers zijn daartegen in verzet gekomen, op gronden,

die Spr. hoofdzakelijk aan de scholastiek ontleend schijnen.

Spr. kan de juistheid van zijne stellingen echter niet toetsen

aan eerwaardige boeken, doch alleen aan de nog eerwaardiger

feiten, die de natuur zelve geeft. Daarom wil Spr. de feiten

die wij bij het onderzoek van de mieren-intelligentie ontmoe-

ten, opgevat op de wijze zooals Spr. dat hier deed, nl. als

drievoudig getrapte handelingsschema-selectie van de groep,

eene sterke aanwijzing noemen in de richting van zijne aan

Wheeler ontleende stelling : de mierenkolonie is een or-

ganisme. Zij heeft als zoodanig eigenschappen, welke aan het

individu niet zijn te meten.

De gezamenlijke werksters zijn haar sensumotorisch

apparaat. De intelligentiegraad van eene soort is alleen te

meten aan het gedrag der kolonie als geheel.

De heer Uyttenboogaart zegt, dat ook Wasmann reeds

den mierenstaat als organisme opvatte, en wel in zijn nage-

laten werk, dat door Schmitz is uitgegeven. De Voorzitter

voegt hieraan toe, dat hij W asma nn houdt voor den verst

geëvolueerden van zijne denkrichting.

De heer Stärcke antwoordt hierop, dat hij met opzet geene

namen genoemd heeft, om niet op bijwegen te komen, Het

nagelaten werk van Wasmann zag hij niet; in Was-

mann's vroeger werk is zeker veel beschouwing van de

kolonie als geheel, hoewel Spr. vele van zijne conclusies,

zoowel als van zijne vooropstellingen niet deelt. Doch dit

doet er niet veel toe ; hoofdzaak is dat Wasmann, zij het

dan met foutieve dan wel met juiste bases, veel feitenmate-

riaal heeft verzameld, en daarop komt het aan *).

Op eene vraag van den heer H. J. Mac Gillavry,

of er niet nog een vierde trap bestaat, nl. het kiezen van

behaviour zonder nut, b.v, in de wetenschap, in de misdaad

enz. antwoordt Spr., dat hij meent, dat de gevallen van

schijnbare selectie van nuttelooze motiliteit in werkelijkheid

tot de tweede groep behooren. Dan wordt het primaire doel

*) Noot bij de correctie. — Overigens heeft Schmitz mij juist be-

streden met verdediging van Wasmann's term „gemengde kolonie”

tegen mijn term „sociaal-chimaere'', waarin ik het karakter van „organisme

(en geen „mengsel ’) dezer combinaties’ wilde uitdrukken! (Natuurhist.

Maandbl. 1935, p. 18—21). AS.

XVI VERSLAG.

nagestreefd van libidineuze ontlading langs den weg der

libidineuze symboliek. Hetzelfde is het geval bij het spel,

dat, zooals men weet, ook bij dieren frequent is, en door

Forel en anderen ook bij de mieren wordt aangenomen.

Spr. zelf is van het bestaan van spel bij mieren nog niet over-

tuigd, omdat hij herhaaldelijk gezien heeft, dat bij dit zooge-

naamd spelend worstelen bij het voorjaars-ontwaken der

roode boschmier de gifklier gebruikt werd, en er heusche

dooden vielen.

Spr. gelooft eer, dat in den winter, door gemis aan verkeer

tusschen nestdeelen onderling, de kolonie is gesplitst in een

aantal onderdeelen, die elk een verschillenden nestgeur heb-

ben aangenomen, juist genoeg verschillend om tot gevechten

à froid aanleiding te geven, zoodra zij door de zon op een

warm plekje bij elkaar gelokt worden. Maar weer niet ge-

noeg verschillend, om niet door de nieuwe menging weer snel

geëgaliseerd te worden.

Overigens behoort het spel ook veelal tot den derden trap,

nl. waar het gemeenschappelijk wordt beoefend en tot ge-

meenschapsvorming bijdraagt.

Op eene tweede vraag van den Voorzitter, of niet bij

de massa juist de laagststaande individuen de leiding heb-

ben, zegt Spr., dat dit ook naar zijne meening juist is, met

dien verstande, dat dit geldt voor hetongeorganiseer-

de gezelschap, dat men massa of menigte noemt.

Dit is nu juist het verschil tusschen de georganiseerde

maatschappij of superorganisme en de ongeorganiseerde

massa. In het organisme (,,maatschappij'') berust de leiding

bij dat element, dat de best beloonde, de gelukkigste bewe-

ging maakt, het gelukkigste behaviour-pattern heeft uitge-

voerd. Bij de „massa berust de leiding bij het meest dy-

namische element tout court, zonder dat nut of belooning

invloed heeft. Daar is de secundaire winst weggevallen en

wordt alleen de primaire (en oogenblikkelijk grootere) winst

der onbeperkte ontlading besmettelijk, zooals wij dat in de

geschiedenis, ook der laatste jaren, herhaaldelijk hebben

kunnen waarnemen. Het organisme is intelligenter dan zijn

intelligentste lid, de massa is dommer of onbesuisder dan zijn

domste lid. Bij de sociale insecten zien wij de regressie tot

menigte, b.v. bij de paniek.*).

Spr. gelooft overigens, dat wij ons het superorganisme niet

al te stabiel moeten voorstellen, maar als telkens weer tot

*) In zijn tuin zag Spr. eene heele kolonie roode boschmieren in pani-

schen schrik in drie verschillende richtingen de vlucht nemen, met hun

geheele broed, bij de nadering van ongeveer 50 F. sanguinea Latr., die

nog niet eens aanvielen, maar zich onder en op een steen naast het bosch-

miernest verzamelden. De boschmierkolonie is hiermede verdwenen. —

Deze gebeurtenis kwam Spr. in de gedachten bij het lezen van sommige

dagbladberichten (Noot aan het verslag toegevoegd).

VERSLAG. XVII

massa uit elkaar vallend en telkens weer opnieuw opge-

bouwd, en eigenlijk altijd geheel op partiëel in deze min of

meer rhythmische phasenwisseling verkeerend. De waar-

deering voor „het verkeer" bijvoorbeeld staat gedeeltelijk

binnen het superorganisme, maar ten deele, nl. in hare over-

drijving, als weerlooze, paniekachtige reactie van het tot

massa geregrediëerde superorganisme op het hyperdynami-

sche gedragspatroon van 300.000 auto- en vlieglijders.

Wat de verdere vraag van den Voorzitter naar de

communicatiemiddelen, door middel waarvan de beloonde

beweging wordt meegedeeld, betreft, zoo zijn bij de Formi-

ciden, behalve de stridulatie en de antenne-taal ten minste

drie soorten alarmeering zonder verdere directe mededeeling

aangetoond, die Goetsch (1930) noemt het „Gefahrsig-

nal’, de ,,Futtermeldung” en het „Zeichen zum Abtransport

der Brut”. Dit geldt voor Messor. Spr. vond de gebaren-

taal bij onze inlandsche soorten eenvoudiger, en meent, dat

daar veelal eenzelfde alarmsignaal voor alle gevallen dienst

doet, of wel twee verschillende, het eene positief (vnl. voe-

der en broed) het tweede negatief (gevaar). De antenne-

taal wacht nog op hare kinetografische analyse.

De heer Schoevers demonstreert, alvorens tot zijn eigen-

lijk onderwerp over te gaan, eene z.g. loupe-bril van de firma

Busch, De beide glazen van dezen bril, kleine, 3 X vergroo-

tende lensjes, staan op 714 cm afstand van de oogen. Het

gewone zien wordt dus, terwijl men den bril op heeft, weinig

of niet belemmerd, terwijl men beide handen vrij heeft. Deze

bril is Spr. zoowel bij entomologisch als bij mycologisch

werk van veel nut; ook wordt zij bij den Plantenziekten-

kundigen Dienst met veel succes gebruikt bij het uit de hand

kleuren van lantaarnplaatjes, en door Spr.'s echtgenoote bij

fijn borduur- en naaiwerk. Het instrument, dat rondgegeven

wordt, is echter niet goedkoop. + f 12.—.

Daarna laat Spr. nog eene nuttige en aardige reclame op

entomologisch gebied rondgaan, nl. eene zakagenda van de

„Degesch (Deutsche Gesellschaft für Schädlingsbekämp-

fung), waarin telkens ééne bladzijde, met eenvoudige, doch

duidelijke afbeeldingen, aan 44 insecten, vooral zulke, welke

in voorraden en woonhuizen schadelijk of lastig zijn, is ge-

wijd; 20 bladzijden handelen over ,,Hochgiftige Gase zur

Schadlingsbekampfung’’, eene specialiteit van de ,,Degesch”,

en hunne aanwending, tegen weegluizen, houtinsecten, in-

secten in meelfabrieken, en insecten op boomen, ook in

speciale ontsmettingskamers.

Spr. doet hierna eenige grepen uit den rijken voorraad

stof, waarover hij uit hoofde van zijne functie bij den Plan-

tenziektenkundigen Dienst beschikken kan. Hij behandelt

weer alleen die gevallen van optreden van insecten, die

XVIII VERSLAG.

nieuw of bijzonder interessant zijn 1). Daar Spr. het vorige

jaar niet ter vergadering aanwezig kon zijn, zal hij ook en-

kele gevallen aanstippen, die reeds in 1934 zijn voorgeko-

men, waarbij hij met enkele woorden zal volstaan, omdat

verwezen kan worden naar het Verslag van den Planten-

ziektenkundigen Dienst over dat jaar.

Verschillende keversoorten deden dit jaar voor

het eerst schade van zoodanigen aard, dat er over geklaagd

werd.

Zoo vernielde Helophorus porculus Bedel, in Engeland be-

kend als ,,turnip mud beetle’, te Steenwijk een zaaisel kool-

raapplanten ; de larven van dit insect deden, laat in het na-

jaar, schade aan jonge bloemkool- en koolzaadplanten op

eenige plaatsen in het land.

Het snuitkevertje Ceutorrhynchus suturalis F. beschadigde

in Zeeland op ernstige wijze tal van perceelen met pas op-

gekomen uien, zoodat vaak moest worden overgezaaid. Deze

schade zal wel meer zijn voorgekomen, doch dan is het weg-

vallen der plantjes waarschijnlijk toegeschreven aan koude,

droogte of vorst.

Velen zullen uit de dagbladen vernomen hebben, dat de

historische kerk te Oudewater bedreigd werd met vernieling,

ten gevolge van aantasting van het houtwerk door ,,hout-

worm”. Het bekende kevertje Xestobium rufovillosum de G.

bleek hier zoodanig aan het werk te zijn, dat het gevaar voor

de kerk niet denkbeeldig was. De kerk werk door den Plan-

tenziektenkundigen Dienst ,,gegast’ met blauwzuurgas. ver-

kregen op de oude manier, door cyaannatrium in zwavelzuur

te brengen. Bovendien werd het aangetaste houtwerk be-

streken met een, volgens Engelsch recept bereid, mengsel van

minerale olie, paradichloor-benzene en barium-oleaat. Er zijn

tegenwoordig verschillende stoffen voor hetzelfde doel kant

en klaar in den handel, zooals het Duitsche ,,Xylamon” en het

Engelsche ,,Solignum” en „Presotim'. Met het laatste is dezer

dagen eene proef genomen in de Parkkerk te Amsterdam,

waar Lyctus brunneus Steph. de stoelen, den preekstoel en

de lambriseering ernstig aantast. De stof is er daar op ge-

bracht met behulp van eene verfspuit.

Een minder vaak dan de beide zooeven genoemde in huizen

schade doende kever, Nacerdes melanura L., vernielde den

vloer in een winkelhuis te Culemborg.

De zoo schadelijke frambozenkevertjes, Byturus fumatus F.

en B. tomentosus F., wier larfjes als „wormpjes in de fram-

bozen algemeen bekend zijn, kunnen thans afdoend worden

bestreden door bespuiting of bestuiving met Derrispraepara-

1) Door gebrek aan tijd heeft Spr. verschillende insecten, die hier wel

genoemd worden, niet kunnen behandelen. Volledigheidshalve worden zij

hier toch vermeld,

VERSLAG. XIX

ten ; met deze stof zijn in de laatste jaren, in samenwerking

met het Koloniaal Instituut, door den Plantenziektenkundi-

gen Dienst vele proeven, veelal met uitstekend resultaat, tegen

allerlei insecten genomen. Zie o.a. Tijdschrift over Planten-

ziekten 1935, p. 33.

Spr. wijdt hierna eenige woorden aan den Colorado-kever,

Leptinotarsa decemlineata Say, die bedenkelijk dicht onze

grens is genaderd; in België zijn in 1935 een groot aantal

haarden van dit gevreesde insect gevonden, één op nauwe-

lijks 25 km van onze Zuidgrens. Reeds is door den Planten-

ziektenkundigen Dienst eene organisatie geschapen, waar-

door het eerste optreden in Nederland onmiddellijk kan wor-

den bemerkt, waarna krachtig zal worden ingegrepen. Spr.

distribueert een aantal exemplaren van Vlugschrift 47 van

den Plzk. Dienst, waarin eene gekleurde afbeelding van den

kever.

Over het voor het eerst vinden van den ,,Riesenborken-

kafer’’, Dendroctonus micans Kugelann, is in deze vergade-

ring reeds door Dr. Oudemans bericht.

In eenige, uit het buitenland geïmporteerde gewassen wer-

den weder een paar keversoorten aangetroffen, waarover

Dr.Uyttenboogaart, aan wien zij werden opgezon-

den, een en ander zou kunnen mededeelen. Het waren eene

soort van neushoornkever, Sfrategus spec. die in eene zen-

ding z.g. Malta-aardappelen werd aangetroffen (daar deze

soort inheemsch is in Jamaica, zouden de aardappelen van

daar afkomstig kunnen zijn geweest 1)), Gerstaeckeria spec.

in Cacteeën uit Mexico in 1934 (Verslag Plzk. D. 1934, p.

27) en in 1935 eene larve van Brachrycerus spec. in een

Begonia-knol uit Frankrijk.

Overgaand tot de Lepidoptera, wijst Spr. op het

wederom talrijk optreden van den bastaardsatijnvlinder (Nyg-

mia phaeorrhoea Bon. — Euproctis chrysorrhoea L.) in ver-

schillende streken van ons land, ook in de stad Amsterdam.

Vervolgens maakt Spr. melding van aanmerkelijke schade,

door de graanhalmrups, Hadena secalis L. (= didyma Esp.)

in den herfst van 1935 aan jonge tarwe in de Wieringermeer,

vrijwel uitsluitend op perceelen, waarop tot in den herfst veel

gras voorkwam. Vroegtijdig bewerken van den stoppel is

dus een middel ter voorkoming.

In Aalsmeer deed de gele houtrups, Zeuzera pyrina L.,

nog al schade door het uitboren der scheuten van voor den

trek bestemde seringen. Ofschoon de sering als waardplant

in de literatuur is genoemd, is het voor het eerst, dat het

dier in dit gewas in ons land werd opgemerkt.

In 1934 beschadigde Pyrausta nubilalis Hb., in Amerika als

1) Bij informatie bij importeurs is Spr. echter medegedeeld, dat in ons

land geene aardappelen uit die streken worden ingevoerd.

XX VERSLAG.

„European corn borer’ berucht, voor het eerst in ons land

cultuurplanten, nl. chrysanthen in Zuid-Limburg (Versl. Plzk.

DL OBER 6 20)

De niet zeer algemeene glasvleugelvlinder Sciapteron ta-

baniforme L. tastte te Hummelo 270 jonge populieren, van

+ een arm dik, zoo hevig aan, dat zij geveld moesten worden.

In 1934 werden bij Rotterdam jonge peretakjes uitgeboord

door kleine, vuilwitte rupsjes, die zich in Mei ontwikkelden

tot vlindertjes van den schorsbladroller Grapholitha woebe-

riana Schiff. (det. G. A. Graaf Bentinck). Deze rupsjes

leven, volgens vroegere waarnemingen, onder de schors in

aantal bijeen, zoodat dit eene nieuwe waarneming is (Versl.

PIZkMD NOS Lo MIGE

Overjarige, kurkdroge en keiharde wortelstokken van ane-

monen werden op eenige plaatsen in de bollenstreek aange-

tast door motrupsjes, waaruit niet minder dan drie soorten

motjes opgekweekt werden, nl. Endrosis lacteella Schiff.

Tinea granella L. en Tinea cloacella Hw. (det. Bentinck).

De schade beteekende niet veel, maar het zou onaangename

gevolgen kunnen hebben, als zulke wortelstokken, met

rupsjes er in, naar het buitenland werden gezonden (Versl.

PlokmD 1934p. 23):

In bestuiving met Derris-poeder, waarover straks Dr. van

der Laan zal spreken, is thans een vrijwel afdoend mid-

del gevonden tegen de karwijmot, Depressaria nervosa Hw. ;

in 1935 is niet minder dan 75000 kg Derris bevattend

poeder tegen dit insect verstoven. Nadere bijzonderheden

zijn te vinden in Mededeeling No. 82 van den Plantenziekten-

kundigen Dienst.

Thans komen de Hymenoptera aan de beurt. Een

zeer bijzonder geval deed zich voor te Oudenbosch bij zwarte

bessen, waarvan ongeveer 10 % afviel, omdat zij door een,

er in zittend bastaardrupsje waren uitgevreten. Ofschoon

het niet gelukte, imagines te verkrijgen, is het toch wel zoo

goed als zeker, dat deze van de soort Pachynematus pumilio

Knw., waren, die in Finland in een geval tot 95 % der bessen

vernielde. De soort was niet eerder in Nederland waarge-

nomenm(MersksPlz D M095%#D m6)

Te Enkhuizen mislukte de zaadoogst van viooltjes in 1934

vrijwel als gevolg van ernstige aantasting van het blad door

zeer donkergroene bastaardrupsen, die in October de planten

verlieten, om zich in te vreten in de weeke, ietwat rottige

ondereinden van staken, die wel 100 m van de planten ver-

wijderd stonden. In Versl. Plzk. D. 1934, p. 30, werd ge-

schreven, dat dit zoo goed als zeker wel bastaardrupsen van

Emphytus tener Fall. zouden zijn, van welke deze wijze van

overwintering bekend is. Het gelukte, in 1935 imagines te ver-

krijgen, die volgens determinatie door den heer J. Koor n-

neef bleken te behooren niet tot de genoemde soort, maar

VERSLAG. XXI

tot E. pallipes Spin. Van deze was de waardplant der larven

tot dusverre niet bekend (het synoniem grossulariae Kl. is

in dezen misleidend) ; deze lacune in onze kennis is dus thans

aangevuld.

De bastaardrupsen van de kleine sparrebladwesp, Ly-

gaeonematus abietinus Christ. kwamen te Appelscha in zoo

grooten getale voor in een 7 ha grooten aanplant van 2—6 m

hooge sparren, dat vele grootendeels bruin zagen door de

resten der aangevreten naalden, Houtvester en boschwachter

vreesden het ergste voor het bosch, waarom, na eene ge-

slaagde proef met Derrispoeder, het geheele bosch met den

motorverstuiver van den Plantenziektenkundigen Dienst be-

stoven werd, met afdoend resultaat. De houtvester was daar-

over zoo tevreden, dat hij thans voor zijn ressort zelf een

motorverstuiver heeft aangeschaft.

De gewone dennebladwesp, Lophyrus pini L., die, een jaar

of 5 geleden, veel schade deed (bij Ede werd zelfs een vrij

groot bosch als gevolg der vraatschade geveld), stak op

verschillende plaatsen op de Veluwe het hoofd weer op, zoo-

dat op dit insect in 1936 speciaal gelet dient te worden. Op

de terreinen van de golfclub „de Pan’ te Huis ter Heide

werd ook dit insect met behulp van den motorverstuiver van

den Plzk. Dienst met Derris-stuifpoeder afdoend bestreden.

Een aardig geval van parasitisme en hyperparasitisme kwam

Spr. in het afgeloopen jaar in handen uit Aalsmeer, Rozen

waren aangetast door spint (waarschijnlijk Epitetranychus

altheae v. Hanst.) ; op de bladeren zaten tal van witte spin-

seltjes, waarin galmugmaden of -poppen, ongetwijfeld van

eene soort, die van mijten leeft, of larven, soms reeds pop-

pen, van een hymenopteron, die blijkbaar in de galmugmaden

geparasiteerd hadden, Het gelukte Spr., imagines van beide

soorten te verkrijgen; de galmug was volgens Prof. de

Meijere Feltiella tetranychi Ribs., de sluipwesp volgens

den heer Koornneef Aphanogmus radialis Kieff., beide

nieuw voor onze fauna. Spr. behandelde dit geval nader in

Tijdschr. over Plantenziekten, 1936, p. 10.

Na nog mededeeling te hebben gedaan van de werkelijk

phenomenale verbreiding in 1934 en 1935 over het geheele

land van de door Spr. in 1924 ingevoerde parasiet van de

bloedluis, het sluipwespje Aphelinus mali Say, waarover hij

reeds bericht heeft in Tijdschr. over Plantenz. 1934, p. 273,

moet Spr. wegens het vergevorderde uur zijne mededeelingen

staken. Wat hij nog had willen mededeelen, volgt hieronder

in het kort:

Van de Diptera blijft de peregalmug, Contarinia py-

rivora Ril., eene erstige plaag, waartegen nog geen middel

is gevonden. Spr. probeerde in het afgeloopen jaar de juist

uit den grond gekomen mugjes te vergiftigen, door de boo-

men in dien tijd te bespuiten met een giftig mengsel, dat

XXII VERSLAG.

eenige dagen vochtig bleef, en dus door de mugjes kon wor-

den opgenomen. Ofschoon hij er wel in geslaagd is, een zoo-

danig mengsel samen te stellen, bleef succes uit. Misschien

werd niet het juiste tijdstip getroffen ; de proeven zullen in

1936 worden herhaald.

In tarwearen werden in 1935 op allerlei plaatsen in het

land zeer vele maden van de beide soorten van tarwegal-

muggen, Contarinia (Diplosis) tritici Kirby en Clinodiplosis

aurantiaca Wagn., aangetroffen. Ofschoon deze aantasting

niet nieuw is (Spr. herinnert zich, reeds minstens 20 jaar

geleden materiaal ervan aan Prof. de Meijere te hebben

gezonden), heeft zij vóór dit jaar nimmer de aandacht ge-

trokken. De uitbreiding van de tarwecultuur, gevolg van den

steun, maakt de kansen voor deze insecten beter dan vroeger.

Een bestrijdingsmiddel is niet bekend en zal ook wel uiterst

moeilijk te vinden zijn; vroeg zaaien heeft wel invloed ten

goede, maar in vroeg gezaaide tarwe treedt de voetziekte

weer heviger op. De eerste resultaten van een begonnen on-

derzoek zullen eerlang in het Tijdschr. over Plantenz. wor-

den gepubliceerd.

Dank zij den technischen ambtenaar bij den Plantenziekten-

kundigen Dienst te Aalsmeer, den heer C. J. Augustijn,

is men daar er in geslaagd, de voor de varencultuur zoo hoogst

schadelijke Sciara-maden in den grond te dooden met een

electrischen stroom, door electrocutie dus. De heeren A u-

gustijn en Verkade berichtten daarover in Tijdschr.

over Plantenz. 1935, p. 301, naar welk artikel belangstellen-

den worden verwezen.

Uit Heerlen ontving de Dienst in Juni bericht, dat de

Colorado-kever daar was aangetroffen in cacteeën, die op

de markt ten verkoop waren aangeboden, en die via Ant-

werpen uit Amerika (Texas) waren aangevoerd. Het ble-

ken breede, platte vliegenmaden te zijn ; enkele ontwikkelden

zich tot imagines, die door Prof. de Meijere werden herkend

als eene Stratiomyide, behoorende tot de Hermetiinen.

Over Rhynchota behoeft niet veel te worden medegedeeld.

Buitengewoon talrijk waren in 1934 de bladluisgallen op po-

pulieren, veroorzaakt door Pemphigus bursarius L., P. spi-

rothecae Pass. en Thecabius affinis Kalt. Daar de eerst-

genoemde eene wisselgeneratie, bekend als P. lactucarius

Pass., heeft op wortels van andijvie, sla, cichorei en enkele

Umbelliferen, waarvan karwij nog al eens hevig onder de

aantasting lijdt, voorspelde de Dienst, dat karwij in het na-

jaar wel eens ernstig kon worden aangetast, welke voor-

spelling inderdaad uitkwam (Versl. Plzk. D. 1934, p. 32).

In het voorjaar van 1935 zaten vele dennen „onder de luis”.

Dit bleek de groote zwarte boomluis, Cinara pinea Mordw.

(= Lachnus pineti Koch) te zijn. Lachnus-soorten hebben

de eigenaardigheid, soms a.h.w. plotseling in grooten getale

VERSLAG. XXIII

aanwezig te zijn, om even plotseling weder te verdwijnen.

Wat daarvan de oorzaak is, kan Spr. niet gissen, weersin-

vloeden, vijanden ? Hij weet het niet.

De Douglaswolluis, Gilletteella Cooleyi Gill, die zich in

1934 op bepaald onrustbarende wijze had vermeerderd (Versl.

Plzk. D. 1934, p. 46), trad in 1935 veel minder hevig op.

Op het terrein, waar de in Verslag 1934 beschreven proeven

waren genomen, waren in het vroege voorjaar zelfs niet ge-

noeg overwinterde jonge luizen aanwezig voor eene behoor-

lijke proef met winterbespuitingsmiddelen, die op het plan

stond. In 1934 sterk aangetaste boomen waren in den zomer

van 1935 wel niet vrij van luis, maar de aantasting had niet

veel meer te beteekenen ; alweer het gewone verloop bij vele

insectenplagen !

Nog dient vermeld te worden, dat de motluis Trialeurodes

vaporariorum Westw. ook hier te lande meer en meer eene

ernstige plaag van de tomaten onder glas wordt. In Enge-

land wordt een sluipwespje, Encarsia formosa Gahan, met

goed gevolg overgebracht naar kassen, waar het nog niet

voorkomt. Daar de aanwezigheid van sluipwespjes van dit

geslacht ook in ons land reeds vele jaren geleden, o.a. te

Roermond, werd vastgesteld (wijlen de heer Smits van

Burgst determineerde destijds door Spr. uit motluisjes

opgekweekte sluipwespjes als Encarsia spec.), werd in 1935

getracht, dit diertje terug te vinden, hetgeen echter niet mocht

gelukken.

Van de Acarina wordt ten opzichte van Epitetranychus

altheae v. Hanst. vermeld, dat deze mijt nog juist bijtijds kon

bestreden worden in de hopproeftuinen te Amerongen en

Rhenen met Californische pap 114 %, die het best bleek van

eenige in allerijl beproefde middelen, toen de vaak met succes

tegen spint gebruikte zwavellever hier om onnaspeurlijke

redenen faalde (Verslag Plzk. D. 1934, p. 49).

In tal van woonhuizen had men in 1934 last van mijten,

die bleken te behooren tot de in 1929 door Dr. A. C. Oude-

mans beschreven Haemolaelaps molestus Oudms. Deze mijt

leeft door van ondergronds levende zoogdieren (muizen, rat-

ten, mollen, spitsmuizen) bloed te zuigen; zij verlaat hare

gastheeren als deze sterven. In een der gevallen had men

inderdaad nog al wat last van muizen gehad, maar in de

andere kon geen verband worden aangetoond. Het is wel

merkwaardig, dat men, blijkens een bericht in den „Anzeiger

für Schadlingskunde” ook in Duitschland in vele boerderijen

overlast van deze, tot voor enkele jaren onbekende mijt heeft

ondervonden, en wel steeds onmiddellijk nadat het hooi was

binnengebracht. Het plotseling over eene zoo groote uitge-

strektheid zoo talrijk optreden is moeilijk te verklaren.

Ofschoon het eigenlijk geene insecten betreft, wordt toch

nog even het goede resultaat vermeld, verkregen met Derris

XXIV VERSLAG.

tegen Daphnia's in een zwembad te Waddinxveen; deze

watervlooien kwamen daar in zulke massa's voor, dat het

zwemmen er door bemoeilijkt werd. Op raad van den Dienst

werd Derris geprobeerd ; er werd zoo veel in gedaan, dat in

het zwembad één deel rotenon (het meest werkzame bestand-

deel van Derris) op 25.000.000 deelen water voorkwam. Het

resultaat was schitterend.

Voor zoo verre niet reeds in Verslag 1934 behandeld, zul-

len de bovengenoemde gevallen, met nog andere, uitvoerig

besproken worden in het in den komenden zomer verschij-

nend Verslag over het jaar 1935 van den Plantenziekten-

kundigen Dienst.

De heer Speijer merkt op, naar aanleiding van de ver-

melde plagen in de Wieringermeer, dat het ons natuurlijk

niet verbaast, dat wij in een nieuw gebied nog geen even-

wicht vinden. Vijanden van onze cultures, die meegevoerd

worden met zaad enz., of overvliegen, zullen dikwijls een

voorsprong hebben op hunne parasieten. Gedeeltelijk zal het

evenwicht na eenigen tijd zichzelf herstellen, gedeeltelijk zal

dit de taak zijn van den Plantenziektenkundigen Dienst.

De heer Uyttenboogaart zegt, dat Ceutorrhynchus sutu-

ralis F, dit jaar in Zeeland, althans bij Haamstede, veel voor-

kwam op wilde uien.Spr.onderstelt, dat dit diertje wel steeds

in Zeeland ook aan gekweekte uien zal hebben gevreten,

maar, als de uien flink zijn uitgegroeid, wordt dit nauwelijks

opgemerkt. In het afgeloopen voorjaar was het abnormaal

koud, waardoor de uien in hare ontwikkeling sterk waren

vertraagd. Vermoedelijk is de uienkever op zijn gewonen

tijd verschenen, en heeft de toen nog zeer kleine uieplantjes

aangetast en veelal vernietigd. In normale lentes zal dus

waarschijnlijk de schade niet van beteekenis zijn.

Over Strategus zegt Spr., dat dit genus alleen in Zuid-

en Midden-Amerika voorkomt. Het is dus onwaarschijnlijk,

dat deze kever in echte Malta-aardappelen zou zijn aange-

voerd. Men heeft Spr. verzekerd, dat ook Jamaica aardappelen

uitvoert 1),

De Brachycerus-larve was uit een bol van Cyclamen per-

sicum afkomstig. Zoo lang de bol, met de larve, zonder meer

bewaard werd, vrat de larve zich niet weer in ; zoodra echter

de bol op normale wijze was geplant, vrat de larve zich in,

en heeft vervolgens den bol volkomen leeg gegeten. Daarna

is zij in den grond gekropen; er bestaat dus nog kans, dat

de kever zal uitkomen.

De heer Leefmans zegt, dat Bordeauxsche pap ook af-

werend helpt tegen behangersbijtjes, die in Ned.-Indië aan

1) Noot bij de correctie. — De heer Leef mans deelde mij mede, dat

deze Strategus meermalen met aardappelen van Malta is medegekomen,

en vermoedt, dat hij van uit Jamaica op Malta is ingevoerd, en daar thans

is ingeburgerd. — J. B. C. (Secr).

VERSLAG. XXV

diverse cultuurgewassen, maar vooral aan rozen, schade

kunnen doen. Worden de rozen echter met B. sche pap be-

spoten, dan blijven zij er af. Spr. had gegevens hierover in

een of ander tijdschrift gevonden, en het is hem, bij toepas-

sing in de praktijk gebleken, dat dit afweermiddel zeer goed

voldoet.

De heer D. Mac Gillavry brengt ter tafel de dissertatie

van W.J. Lütjeharms, waarop deze onlangs tot doctor

in de botanie promoveerde (Lütjeharms, W. J. — Zur

Geschichte der Mykologie. Das XVIII. Jahrhundert, 1935)

en wel, omdat dit geschrift op tweeërlei wijze voor de en-

tomologie van belang is. In de eerste plaats voor de oudere

literatuur over de in zwammen voorkomende insecten, spe-

ciaal wat de Mycetophilidae betreft. Deze oudere literatuur

is in Hagen sc, Horn-Schenkling vrijwel niet

opgenomen. In de tweede plaats voor die zwammen, welke

zich uit insecten of insecten-larven ontwikkelen, nadat deze

gestorven zijn. Deze zwammen hebben lang aanleiding ge-

geven tot het geloof, dat er eene transmutatie van dieren

in planten kon plaats hebben. Vooral vroeger werden der-

gelijke voorwerpen verzameld voor de oude rariteiten-cabi-

netten en vormden zij mede een gezocht exportartikel uit

de tropen. Tegenwoordig zijn zij weder in tel bij de myco-

logen, daar er nog veel op dit gebied der mycologie te ont-

dekken valt. Spr. laat een wantsen-imago zien, die hij uit

Borneo ontving, waarin zich eene dergelijke zwam ontwik-

keld heeft, Het is eene Siphnus-soort, tot de Tesseratomidae

behoorende.

Vele van deze zwammen ontwikkelen zich uit larven, maar

ook uit poppen, nymphae en volwassen insecten. Spr. laat

eenige oudere en nieuwere geschriften circuleeren, waarin

deze natuurwonderen afgebeeld en beschreven worden. Over

eenige daarvan maakt hij opmerkingen, zoo vertoont hij een

Japansch werk met teekeningen op rijstpapier van insecten.

Bij de Cicaden ziet men afbeeldingen van een Cordyceps

op nymphae. Dan het oorspronkelijke werk van pater To r-

rubia (1754) over de natuurlijke historie van Spanje en

eenige tropische Spaansche bezittingen. De plaat met de

wespen en de daaruit gegroeide boompjes, wordt veelal in

de reproducties slechts partiëel weergegeven (zie bv. Al-

léon-Dulac, Mélanges II, 1763). Torrubia verwart

de Cordyceps met de Gia (volgens Lütjeharms eene

Leguminose). Tegen het Cubaansch geloof, dat eene hoogere

plant, de Gia of Jia, zich uit wespen ontwikkelen kan, komt

ook Poey op, reeds in 1858, zie de Ent. Ber. DI. IX, No.

199, p. 74— 78, 1934. Deze populaire opvatting zal deson-

danks nog wel bij het landvolk bestaan.

De Cordyceps uit rupsen wordt nog steeds door de Chi-

XXVI VERSLAG.

neezen als geneesmiddel gebruikt, zooals blijkt uit de bij-

dragen van Rant en Van Overeem in „De Tropi-

sche Natuur’ van 1925, Het alleroudste bericht over deze

zwammen van Réaumur kon Spr. niet zoo spoedig uit

eene bibliotheek krijgen, maar men vindt dit uitvoerig ge-

refereerd in Fougeroux de Bondaroy (1769),

waarin ook Watson, Hill, etc, ter sprake komen, even-

als in Needham. Ook O. F. Müller en Büchner

laat Spr. circuleeren (De volledige titels zijn te vinden in

bovengenoemde dissertatie van den heer Lütj eharms).

Uit het geschrift van v. Overeem lc. blĳkt, dat bijna

steeds, ten minste in de tropen, elke zwam bij een bepaald

insect in eene bepaalde phase behoort, en wel steeds op

eene voor die zwam typische plaats, of plaatsen, van rups,

nymphe, pop of imago te voorschijn komt. Ook is het merk-

waardig, dat de zwam zich in tweeërlei, of zelfs meerdere

vormen uit één mycelium ontwikkelen kan, welke sexueele

en agame vormen dikwijls voor twee verschillende zwam-

men gehouden werden. Terwijl men vroeger meende, dat

de zwam zich uitwendig op het insect vormde, is later ge-

bleken, dat de zwam zich binnenin het insect ontwikkelt en

later uitwendig te voorschijn komt. De infectie schijnt dan

ook niet op het doode dier plaats te vinden, maar in het

levende. De wijze, waarop dit geschiedt, is nog niet bekend.

Hier ligt nog een interessant gebied voor onderzoek.

Zeer belangrijk zijn de eigenaardige adaptaties in de tro-

pen, waar het voor de ontwikkeling van sommige zwammen

noodig schijnt te zijn, dat het insect op de plant waar het

sterft, bevestigd blijft. Uitgroeiende myceliumdraden zorgen

daarvoor. Valt het dier op den grond, dan ontwikkelt de

zwam zich niet, Bij de zwammen uit Cicaden-nymphen en

ook bij de bij ons in de gematigde luchtstreek voorkomende

zwammen vindt men de ontwikkeling juist van uit poppen

in den grond, Een uitermate mooi en beknopt overzicht van

de betrekkingen tusschen fungi en insecten vindt men in het

goedkoope boekje van Ramsbottom, Fungi, An Intro-

duction to Mycology, No. 68 van Benn's Sixpenny Li-

brary. Hierin is het begrip fungus zeer ruim opgevat ; zelfs

de gistcellen en hunne symbiose met de insecten zijn mede

opgenomen.

De heer Schoevers noemt een aardig, geïllustreerd boekje

op dit gebied : M. C. Cooke, Vegetable Wasps and Plant-

worms. A popular history of entomogenous fungi, or fungi

parasitic upon insects (Society for promoting Christian

knowledge, London 1892), aanwezig in de bibliotheek van

het Laboratorium voor Entomologie te Wageningen.

Spr. merkt ook op, dat dikwijls getracht is, insectenplagen

te bestrijden met behulp van insectendoodende zwammen.

Daarover heeft hij eene studie gepubliceerd : „lets over be-

VERSLAG. XXVII

strijding van schadelijke insekten door zwammen en bak-

terién” in Tijdschr. over Plantenz. XXII, 6, 1916, p. 131—202.

Hierin is opgenomen eene literatuurlijst van 255 nummers.

De heer Bentinck vermeldt en vertoont het volgende:

I. Nieuwe aanwinsten voor onze fauna:

a. Een ex, van Pyrausta cilialis Hb., te Meerssen gevan-

gen door Majoor J. C. Rij k. Deze soort is overal zeer zeld-

zaam.

b. Een ex. van Bactra scirpicolana Pierce uit Overveen

(1923). Deze geheel nieuwe soort van F. N. Pierce ge-

lijkt veel op B. lanceolana Hb., doch is beduidend grooter

en beslist zeldzaam.

c. Een ex. van Chrysoclista bimaculella Hw. Dit ex. werd

op 236.35 op de buitenplaats Moermond bij Renesse

door Dr. G. Barendrecht gevangen, en wijkt sterk van

den typischen vorm af, doordat de ronde vlekken vervloeid

zijn, en een dwarsband vormen.

d. Verschillende ex. van Goniodoma limoniella Stt., el.

gekweekt uit het, Spr. door Dr. Th. C. Oudemans toe-

gezonden limoenkruid, afkomstig van de Zwinmonding bij

Cadzand. Deze soort is tevens nieuw voor het vaste land

van Europa.

e. Op verzoek van den heer L. Scholten vermeldt

Spr. de vangst van 2 ex. van Oxyptilus hieracii Z., door den

heer S. te Montferland gevangen (1935). Bij nader onderzoek

ontdekte Spr. ook eenige ex. van deze soort in de Coll.

Lycklama a Nijeholt, uit de omgeving van Nijme-

gen afkomstig.

II. Bijzondere vangsten :

a. Een ex. van Lithosia lutarella L. Overveen 12.7.35. Dit

ex. is even donker geel als buitenlandsche ex. van lutarella,

en verschilt aanmerkelijk in kleur van onze inlandsche L. pal-

lifrons Z. en pygmaeola Dbld., en mist ook de lichte halve

maantjes aan de onderzijde, die de beide andere wel hebben.

b. Een ex. van Agdistis bennetii Curt, in Aug. 1935 door

Dr. Th. C. Oudemans gevangen bij Cadzand op het

vliegterrein van Gon. limoniella Stt. (het 2e ex. voor Neder-

land).

c. Vele rupsen van Luffia ferchaultella Stph., te Haam-

stede gevonden tegen een appelboom, die bijna alle imagines

opleverden. Hiermede is het eiland Schouwen het derde

Zeeuwsche eiland, waarop deze soort voorkomt.

III. Van de lijst der Nederlandsche Microlepidoptera

moeten vervallen :

a. Argyresthia rufella Tgstr. Het eenige ex., uit Neder-

land bekend, kwam Spr. verdacht voor; hij onderwierp dit

aan een nauwkeurig onderzoek, waarna Dr. Meder be-

XXVIII VERSLAG.

vestigde, dat het Arg. brockeella Hb. was, echter eene zeer

afwijkende aberratie. De voorvleugels zijn geheel roodgoud,

gelijk de teekeningkleur van brockeella; bij goedartella L.

is de kleur geelgoud; kopharen evenals bij brockeella wit,

bij goedartella vuilwit. De teekening is bij brockeella fijn ge-

rand, en bij dit ex. nog goed zichtbaar; bij goedartella ont-

breekt dit. De vorm van deze overgebleven teekening komt

geheel met die van brockeella overeen.

Zulke aberraties waren slechts bij goedartella bekend, en

Dr. Meder acht een naam voor deze merkwaardige nieuwe

aberratie noodzakelijk ; Spr. stelt voor, deze te noemen naar

wijlen den vinder: A. brockeella Hb. ab. nijeholtella Bent.

nov. ab. (coll. Lycklama a Nijeholt, Nijmegen 30.VI.1918 ;

type in Zoöl. Mus. Amsterdam).

b. Gracilaria rhodinella Hb. Het eenige ex. uit Nederland

bekend, blijkt Gr. azaleella Brants te zijn. Determinatie be-

vestigd door Dr. Meder.

De heer Kossen laat ter bezichtiging rondgaan eenige

Staphylinidae, die aangetast zijn door Laboulbeniaceae. Spr.

legt zich toe op de studie dezer parasitische zwammen, en

houdt zich aanbevolen voor toezending van materiaal, Spr.

heeft een sterk vermoeden, dat vele entomologen, bij het na-

zien hunner insecten, deze schimmels voor aanklevend vuil

of iets dergelijks zullen aanzien. Bij het schoonmaken gaan

dan de schimmels natuurlijk verloren.

De heer Kruseman doet zijne Ve mededeeling over

Tendipedidae.

Ruim 75 jaar geleden, in de 14e algemeene vergadering

van onze Vereeniging, deed de heer van der Wulp

een mededeeling over Chironomus. In deze mededeeling zette

de heer v. d. W. uiteen, dat de oude methode, zooals o.a.

door Meigen en Macquart gebruikt, om Tendipe-

didae (Chironomidae) te onderscheiden, onvoldoende was.

Deze onderzoekers maakten gebruik van de volgende ken-

merken : 10 het al of niet gebaard zijn der vleugels, 20 de

kleur der kolfjes, 30 het al of niet donker zijn der dwarsader

(r-m), 40 de algemeene kleurverdeeling. De heer van der

Wulp stelde als bruikbare kenmerken voor: 19 de 4 ge-

slachtsdeelen, 20 den vorm en de lengteverhouding der pal-

pen en 30 het aderbeloop in de vleugels. Deze drie kenmer-

ken zouden constanter zijn, dan de door Meigen c.s. ge-

bruikte. De heer van der Wulp legde hiermede de basis

voor het moderne systematische onderzoek.

Het onderzoek van de hypopygia is dus niet iets heel mo-

derns, zooals wel eens gedacht wordt.

Natuurlijk zijn met de betere optische instrumenten ook

de waar te nemen details veranderd.

VERSLAG. XXIX

Doch nog steeds zijn de door den heer van der Wulp

genoemde kenmerken de basis der systematiek, waar bij-

gekomen zijn de lengteverhouding der sprietleden, de ver-

houding der lengten van tibia en metatarsus, de vorm van den

prothorax en de kammen en sporen der tibia.

Maar evenals 75 jaar geleden, bleven de © © ons on-

overkomelijke moeilijkheden in den weg leggen. Dr. Goet-

ghebuer schreef dan ook onlangs, naar aanleiding van

eene (op verzoek van Prof. Thienemann) te beschrij-

ven parthenogenetische Tanytarsus-soort: „Je nose l'iden-

tifier avec une autre espéce. Je ne tiens guére a décrire de

2.2 dont on ne connait pas les ¢ 4 : c'est embrouiller la

littérature inutilement, à moins qu'il y ait des caractéres nets.

Peut-être pourra-t-on établir l'identification du 34 par les

caractères des états larvaires”.

De hypopgia schijnen bij gewoon opvallend licht precies

gelijk, dus ook daar scheen geene uitkomst te verwachten.

Naar aanleiding van een onderzoek van ons medelid Dia-

konoff, die bij Microlepidoptera zulke schitterende ver-

schillen zag in de © genitaliën, besloot Spr., op dezelfde

manier te werk te gaan; nl. de achterlijven met 10 % KOH

oplossing te macereeren, totdat de genitaliën bij doorvallend

licht bekeken konden worden.

Het voorloopige onderzoek leverde verrassende resultaten

op. Rondom het z.g. atrium komen zeer verschillend gevormde

chitinestructuren voor.

Spr. geeft eenige teekeningen ter verduidelijking rond. De

hypopygia van Tendipes (s.str.) spec. [misschien 7. plumo-

sus L., var. prasinus Meig.], T. (Limnochir.) notatus Meig.,

var. rufolineatus Gtgh. T. (Parachir.) longiforceps Kieff.,

T. (Parachir.) tener Kieff., en T. (Parachir.) spec. [moge-

lijk parilis Walk.] vertoonen alle een zelfde type. Cryptochi-

ronomus supplicans Meig. is echter van een geheel ander

type, terwijl ook Glyptotendipes glaucus Meig. en de 9 ©

van eene Tendipedide, te samen met ¢ 4 van T. (Lim-

nochir.) nervosus Staeg. en T. (Xenochir.) xenolabis Kieff.

gevangen, weer geheel andere beelden geven.

Het schijnt dus, of de larven-systematici gelijk hebben,

en Cryptochironomus een goed genus is, en geen subgenus

van Tendipes, waarmede eene jarenlange controverse uit den

weg geruimd zou zijn,

Spr. hoopt den anatomischen bouw op eene serie coupes

nader te bestudeeren. Bij de door verschillende onderzoekers

bestudeerde Nematocera is het aandeel van het 9e abdomi-

naalsegment aan het hypopygium bij elke familie een ander.

Spr. dankt aan Prof. Brug de opgave van een aantal pu-

blicaties over dit onderwerp bij andere Nematocera.

Spr. ontveinst zich niet de moeilijkheden, die de identifi-

catie der reeds beschreven 2 ? en de parallelisatie der © ©

XXX VERSLAG.

met de 3 & zal opleveren. Hij hoopt echter, reeds spoedig

hierover het een en ander te kunnen berichten.

De Voorzitter verheugt zich over het dieper inzicht in de

systematiek der ? 2, dat ook verdere gezichtpunten opent,

wellicht ook ten aanzien van de systematiek der in medisch

en veterinair opzicht zoo uiterst belangrijke ? ® in de ver-

wante groep der Culiciden.

De heer H. J. Mac Gillavry ontving eenige dagen geleden,

naar aanleiding van zijne opmerking op de vorige winter-

vergadering over verkleuring bij Cassidinen, een aantal ge-

gevens en materiaal van den heer Jacobson, met toe-

stemming, daarvan voor eene mededeeling op deze verga-

dering gebruik te maken. Hiervan gaarne gebruik makende,

leest Spr. het volgende uit den brief van den heer Jaco b-

son voor: „A. Groengouden Cassidae, talrijke 4 & en 2 9

„Bandoeng 800 m, I 1936, leg. Edw. Jac. Gevangen op Con-

„volvulaceae : Ipomoea leari Paxt. (syn.: I. nil (L.)), det.

„Herbarium Buitenzorg. Deze Casside komt waarschijnlijk

„ook op andere Convolvulaceae voor. Bij helder en droog

„weer en bij zonneschijn treft men de torren meestal op de

„bovenzijde van de bladeren aan, terwijl ze bij bedekte lucht

„of regen zich grootendeels aan de onderzijde van het ge-

„bladerte ophouden. Ze laten zich gemakkelijk vangen en

„vliegen niet spoedig op, tenzij men ze stoort. Veelal vindt

„men de sexen in copula, waarbij het 4 boven op het ©

„zit en wel op de achterste helft van haar rug, waarbij het

„lichaam van het ¢ een schuin opgerichte stand inneemt.

„Bij het begin van de kopulatie ziet men het ¢ herhaaldelijk

„met het achterdeel van het lichaam „kwispelstaarten”, d.w.z.

„heen en weer schudden. Wat de goudgroene kleur en de

„zwarte teekening betreft, deze loopen bij de verschillende

„exemplaren sterk uiteen ; sommige zijn met meer of minder,

„andere geheel zonder zwarte vlekjes. De zwarte teekening

„is geen sexueel kenmerk, men vindt ze bij beide geslachten.

„De exemplaren met en zonder zwarte vlekken kopuleren

„onder elkaar. Bij sommige exemplaren is de groengouden

„kleur (nog) in 't geheel niet of slechts flauw aanwezig, wat

„u in uw brief van 3 Sept. blijkbaar voor een „verkleuring

„tijdens het leven” aanziet. Het is echter geen „verkleuring ’,

„maar een gevolg van de min of meer immature staat van

„het betreffende exemplaar. Houdt men dergelijke nog niet

„geheel uitgekleurde exemplaren eenige dagen in 't leven,

„dan nemen zij de normale kleur aan.’ — Spr. teekent hierbij

aan, dat in het door hem bedoelde geval, zonder eenigen

twijfel eene echte verkleuring tijdens het leven plaats vond,

door hem aan het dier in gevangenschap geobserveerd. Toen

Spr. de bedoelde Cassidine ontving, was zij geheel goud-

glanzend, — „Reeds de half uitgekleurde individuen gaan

VERSLAG. XXXI

„tot kopulatie over. Het verkleuren, dus het verdwijnen van

„de reeds aanwezige goudglans gedurende het leven, door

„U vermeld, heb ik nooit waargenomen, ook niet bij langere

„gevangenschap. — Dit is eene belangrijke tegenstelling.

Het kan dus zijn, dat verschillende soorten zich verschillend

gedragen, of eene kwestie van omstandigheden, of eene in-

dividueele merkwaardigheid. Wij zijn echter in ieder geval

een stap verder, en weten, dat bij de hier beschreven Indische

soort deze verkleuring niet voorkomt als normaal seniliteits-

verschijnsel. — ,,Voorzoover tot nu toe door mij waargeno-

„men, legt deze soort haar eieren niet in pakketten af, maar

„bij een of twee stuks tegelijk tegen de onderkant van de

„bladeren geplakt... De eieren zijn groen en het hyaline vlies

„er om heen licht geelbruin. De eieren werden door de 2 ¢

„op een stuk vloeipapier in de kweekflesch afgezet. B. Goud

„en bruine soort. 3 exemplaren van 2 verschillende sexen.

„Ook deze soort voedt zich van Ipomoea leari Payt. Ban-

„doeng 800 m, leg. E. Jac. I 1936. i

„Materiaal : Al: talrijke uitgekleurde exemplaren 3 ¢

» en 252.

= A2: 2 onuitgekleurde (immature) exemplaren.

x A3 : eieren.

bs A4: herbariummateriaal van Ipomoea leari, en

5 bladeren, die de vreterij van de torren ver-

4; toonen.” —

De soorten zijn, zooals eene vergelijking met het door

Spaeth gedetermineerde materiaal uit de collectie van

Spr. s vader bleek:

A. Metriona catenata Boheman, Soenda-eilanden en Indië.

B. Aspidomorpha amabilis Boh. Java en Sumatra.

Het materiaal is geconserveerd op 3 tot 4 % form. van

40 %, waarbij de heer Jacobson de goudkleur jarenlang

goed kon houden. Spr. laat het materiaal rondgaan, benevens

eenige exemplaren uit de collectie van zijn vader, waarbij

goed uitkomt, hoeveel, bij droog bewaren, van de kleur ver-

loren gaat.

Naar aanleiding van de door zijn vader vertoonde Tesse-

ratomide wants met parasiteerenden Cordyceps, maakt Spr.

nog de volgende opmerkingen: Zij behoort tot het genus

Siphnus, dat tot nu toe nog niet uit den Archipel bekend was,

maar alleen uit Achter-Indië. Zij komt, met twee andere,

ook uit het Mahakamgebied komende specimina uit het Mus.

te Leiden, overeen met Siphnus hector Stal, maar verschilt

van deze twee in enkele opzichten. Het kan dus ook eene

nieuwe soort zijn (wanneer de verschillen tenminste niet een

gevolg van de parasiteering zijn). De Tesseratomiden blij-

ken, ondanks hunne grootte en opvallendheid, betrekkelijk

nog weinig in collecties vertegenwoordigd te zijn. Zoo ver-

toont, Spr, nog eene Hypencha cf, aeroplana Bergr., door

XXXII VERSLAG.

F. C. Drescher op den Tangkoeban Prahoe, op 4000—

5000’ hoogte gevangen in Nov. 1928 en Febr. 1929. Deze

soort werd door Bergroth van Malakka beschreven. De

Javaansche exemplaren wijken in teekening van de soort af,

en zullen wel eene nieuwe subspecies vormen. Spr. wil hier-

mede aantoonen, hoe veel er nog, zelfs van groote dieren,

te vangen is in Ned. Indié.

De heer van Wisselingh deelt het een en ander mede

aangaande de vangst van zeldzame Macrolepidoptera in 1935.

De vangstresultaten van 1935 zijn over het algemeen vrij

ongunstig, hetgeen ten deele aan de groote droogte, en ten

deele aan het geringe aantal gunstige avonden is toe te

schrijven ; alleen in de tweede helft van Juni trad eene korte

periode van vochtig, warm weer in, die een zeer gunstigen

invloed op de vangst uitoefende.

Juist in deze periode viel de Zomervergadering te Haam-

stede, waar Spr. eenige avonden achtereen op smeer verza-

melde. Het aantal vlinders, dat op de stroop kwam, was

buitengewoon groot; op enkele boomen zaten soms meer

dan 100 exemplaren; op één boom, die rijkelijk van stroop

was voorzien, was het aantal op den boom zittende en er

omheen vliegende vlinders zoo groot, dat het niet mogelijk

was, hieromtrent eene eenigszins nauwkeurige schatting te

doen ; het aantal zal ten minste 300 hebben bedragen. Ook

het aantal soorten was vrij groot: gedurende vijf avonden

werden op de stroop 64 soorten waargenomen, waaronder

eenige zeer goede, nl. Leucania littoralis Curt. in aantal, en

een exemplaar van Agrotis puta Hb. Van de laatste soort

vermeldde Spr. ook op de Wintervergadering in 1930 eene

vangst uit Domburg. Voordien was A. puta slechts bij Roer-

mond waargenomen.

Alhoewel de lichtvangst te Haamstede slechts een gering

aantal exemplaren opleverde, waren hierbij toch twee zeld-

zame soorten, nl. Acidalia subsericata Hw., waarvan slechts

vangsten bekend zijn bij Numansdorp en bij Dordrecht, en

Arctia villica Fuessl., waarvan nog geene vangsten uit Zee-

land waren vermeld.

De eerste helft van Augustus bracht Spr. in Zuid-Limburg

door, waar, als gevolg van de droogte, de vangst geringer

was dan in vorige jaren. Opmerkelijk was het in grooten

getale optreden van Colias edusa F. in geheel Limburg. De

zeldzaamste vangsten waren die van Araschnia levana L.,

var. prorsa L. bij Epen op 5 Augustus, van Acidalia margine-

punctata Goeze op 5 en 10 Augustus, eveneens te Epen, en

van een aantal Thecla w-album Knoch bij Gronsveld. Op

een rietland bij het Spaarne onder Heemstede ving Spr. op

1 Juli twee exemplaren van Senta maritima Tausch., en op

10 Juli een exemplaar van de aberratie subrosea Cockerell

VERSLAG. XXXIII

van Hepialus humuli L. Van beide vermeldde Spr. ook de

vangst op dezelfde plaats op de Wintervergadering in 1934.

Voorts vertoont Spr. de resultaten van een kweek ab ovo

van Diacrisia sanio L., afkomstig van Schouwen. In ons land

treedt van deze soort zelden eene tweede generatie op. In

gevangenschap schijnt dit meer voor te komen. Het door Spr.

gevangen wijfje legde op 25 Juni ongeveer 50 eitjes; de

rupsjes verschenen in begin Juli, en waren op 10 Augustus

alle verpopt. Tusschen 22 en 27 Augustus kwamen alle pop-

pen uit, en leverden 15 4 & en 29 2 2 op. De exemplaren

zijn belangrijk kleiner dan die van de eerste generatie, en

vertoonen onderling geene sterke verschilpunten. De & 4

variëeren slechts eenigszins in de helderheid van de purpe-

ren randen en in de breedte en helderheid van den zwarten

band op de achtervleugels; de 2 © in de kleur van de voor-

vleugels, welke variëert tusschen helder roodbruin en olijf-

bruin en in de intensiteit en den omvang van de zwarte

teekening op de achtervleugels.

Ten slotte deelt Spr. mede, dat hij in begin Augustus bij

Vaals, als resultaat van eenige middagen zoeken, in de bloe-

men van Digitalis purpurea L. een vijftiental Tephroclystia-

rupsjes vond. Eén rupsje, dat van de overige afweek, leverde

reeds na ongeveer 10 dagen een vlinder op, nl. Tephroclystia

pumilata Hb. Digitalis wordt niet als voedselplant voor deze

soort vermeld. De andere rupsjes verpopten later, en zijn in

het najaar niet meer uitgekomen. Spr. verwacht, hier te doen

te hebben met eene, voor onze fauna nieuwe soort, nl. Te-

phroclystia pulchellata Stph. Zekerheid hieromtrent zal echter

pas worden verkregen, als in het voorjaar de popjes uitkomen.

De heer Barendrecht doet zijne le Mededeeling

over Fungivoridae. Gedurende de laatste twee

jaar heeft Spr. zich bezig gehouden met de bewerking van

het Fungivoridenmateriaal, dat Prof. Dr. J.C. H. de Meij e-

re in bijna veertig jaar bijeen had gebracht. Door allerlei

omstandigheden, waaronder de verspreidheid van de litera-

tuur over deze Dipteren niet in de laatste plaats genoemd

moet worden, was dit materiaal nog steeds ongedetermineerd

blijven staan. Aan dit laatste bezwaar is nu door het ver-

schijnen van Landrock’s bewerking der Fungivoridae

in Lindner's „Die Fliegen der palaearktischen Region”

belangrijk tegemoet gekomen, al is genoemde bewerking, met

name wat de illustraties aangaat, verre van volmaakt.

Zooals wel te verwachten was, is bij de bewerking van

deze groep, waarvan momenteel nog slechts de onderfamilie

der Fungivorinae voltooid is, menige nieuwe soort voor de

fauna voor den dag gekomen. En dit aantal zou nog veel

grooter zijn, als niet ook ons medelid Pater Dr. H. Sch mitz

gedurende vele jaren Fungivoriden had verzameld, die

XXXIV VERSLAG.

grootendeels door Landrock zijn gedetermineerd, en die

reeds in de Supplementen op de Nieuwe Naamlijst zijn op-

genomen.

Voorloopig valt een 25-tal nieuwe soorten te vermelden, be-

hoorende tot de genera Rhymosia, Anatella, Polyxena,

Delopsis, Exechia, Fungivora en Phronia. Uit den aard der

zaak hebben de groote genera Fungivora en Exechia de

meeste soorten opgeleverd; bovendien is eene der Exechia-

soorten geheel nieuw.

Zooals helaas bij vele Nematocera het geval is, konden, op

eene enkele uitzondering na, slechts ¢ & gedetermineerd

worden. De eenige betrouwbare kenmerken toch zijn die,

welke ontleend worden aan het hypopygium der ¢ ¢, dat hier

vrij samengesteld van bouw is, en met zijn twee paar tangen,

waarvan een weer rijk is aan aanhangselen, eene eindelooze

verscheidenheid vertoont.

Spr. maakt nog enkele opmerkingen over de betrekkelijke

waarde der overige systematische kenmerken, vergeleken met

die van het hypopygium.

Aderbeloop, chaetotaxie en kleur leveren voldoende ken-

merken op, om de genera te scheiden ; daarbinnen schieten

zij ten eenenmale te kort. Dat de kleur van romp en pooten

sterk variëert, en vooral de laat in het jaar gekweekte mug-

gen meestal veel donkerder zijn, dan de eerste exemplaren,

is nog niet het ergste. Erger is, dat ook de vleugelvlekken

nogal kunnen wisselen en in den loop der jaren bovendien

nog sterk verbleeken, zoodat men ook hieraan niet veel hou-

vast heeft. Soms vertoont eene bepaalde soort inderdaad eene

opvallende teekening, b.v. donkere lijnen over een lichten

thoraxrug, donker mesonotum met gele schoudervlekken,

maar nog vaker is zoon teekening kenmerkend voor eene

groep van soorten, zooals de gele ruglijn op het abdomen van

Fungivora signata Meig., signatoides Dzied., guttata Dzied.

en sigillata Dzied. En onder het materiaal van signatoides,

dat Spr. in handen kreeg, was er een, die de gele streep na-

genoeg miste,

De chaetotaxie, die anders zulke goede diensten kan be-

wijzen, laat ons hier ook vaak in dén steek. Een van de pun-

ten waaraan nogal veel aandacht wordt geschonken, is het

aantal borstels, dat zich bevindt aan de onder-, resp. binnen-

zijde van de middentibiae. Welnu, dit aantal kan bij soorten

als Fungivora marginata Winn. en luctuosa Meig. niet alleen

variëeren van 2—4 of zelfs 5, maar het dier kan in dit opzicht

zelfs asymmetrisch zijn, zoodat men rechts 2 borstels vindt,

links 3!

Tegenover dit alles staat het hypopygium, met zijn voor

de meeste soorten direct herkenbaren habitus, zijne groote

verschillen bij soorten, die in andere opzichten niet te onder-

scheiden zijn, en zijne uiterst geringe variabiliteit (men kan

VERSLAG. XXXV

zich hiervan een indruk vormen door het beschouwen van de

afbeeldingen, die Dziedzicki gemaakt heeft naar de col-

lectie van Winnertz).

De zoo even genoemde geringe variabiliteit en directe her-

kenbaarheid der hypopygia is kenmerkend voor de meeste

genera der Fungivorinae. Er zijn echter uitzonderingen. Bij

Phronia, maar vooral bij Allodia (incl. Brachycampta) komt

men soms voor moeilijke beslissingen te staan, doordat men

niet kan beoordeelen of bepaalde verschillen aan de variabi-

liteit, dan wel aan specifieke verscheidenheid moeten worden

toegeschreven.

Daarentegen geven de geringe overeenkomst en de geringe

variabiliteit der hypopygia in genera als Exechia en Fungivora

een sterk relief aan de opvallende overeenkomst, die wij ook

daar bij uitzondering tusschen soorten kunnen aantreffen.

Immers, uithoofde van de geringe variabiliteit staan wij sterk

in het aanvaarden van zulke vormen als goede soorten, maar

anderzijds verschaft de uitzonderlijk groote overeenstemming

ons goede reden om die soorten als na verwant te beschouwen.

Vergelijkt men b.v. den forceps superior van Fungivora

sigillata Dzied. met die van F. guttata Dzied., dan is de over-

eenkomst niet te miskennen, hoewel het verschil anderzijds

toch weer zoo groot is, dat beide zeker niet als leden van

ééne variatiereeks zijn te beschouwen. Een tweede voor-

beeld van dien aard leveren twee Exechia-soorten, die tot

nu toe eenige moeilijkheid schenen op te leveren, welke moei-

lijkheid Spr. echter meent, aan de hand van zijn materiaal

wel te kunnen oplossen.

In 1863 beschreef Winnertz eene soort als spinigera,

waarvan het hypopygium in 1915 werd afgebeeld door

Dizne diziek i,

In 1908—1909 geeft Lundstroem bij zijn ,,Dipteren

Finnlands” eene afbeelding van wat, volgens hem, spinigera

zou zijn, maar duidelijke verschillen met Dziedzicki's

toen nog niet gepubliceerde afbeelding van het hypopygium

uit Winnertz eigene collectie vertoont. In zijn supple-

ment van 1911—1912 komt Lundstroem dan ook met de

mededeeling, dat zijn exemplaar, dat door Dziedzicki

zelf onderzocht was, niet overeenstemde met de soort van

Winnertz, weshalve hij er den naam spinuligera

aan gaf.

Merkwaardigerwijze zijn beide soorten later door Lan-

drock en Edwards toch weer vereenigd, zoodat in

Landrocks monografie de naam spinuligera onder de

synoniemen van spinigera is te vinden.

Nu bevinden zich onder het door Spr. bewerkte materiaal

verschillende Exechia's, die in hypopygiumbouw precies over-

eenstemmen met Lundstroem's afbeelding, die ook laat-

stelijk weer door Landrock is overgenomen. Er is echter

XXXVI VERSLAG.

één exemplaar, dat vrij nauwkeurig overeenstemt met D zie d-

zickis afbeelding. Deze twee vormen verschillen, bij alle

overeenkomst, zoozeer in het uiteinde der onderste tangen,

dat men, om ze tot ééne soort te kunnen rekenen, hier een

variabiliteit zou moeten aannemen, die verder in het geheele

geslacht Exechia niet voorkomt. Vooruitloopende op het re-

sultaat van Spr.’s overleg met Edwards, meent hij dan

ook reeds wel te kunnen zeggen, dat de soort spinuligera

Lundstr. eene goede soort is, en wel te onderscheiden van

spinigera Winn.

De heer Diakonoff vertoont eenige interessante Nederland-

sche Microlepidoptera.

Het aantal soorten van deze insecten, dat voor de Neder-

landsche fauna bekend is, neemt langzaam, maar gestadig

toe, Dezen keer is Spr. in staat, eene nieuwe soort eraan toe

te voegen, nl, Bucculatrix maritima Stt. Talrijke exemplaren

ervan zijn gedurende de maand Augustus 1935 in eene vang-

lantaarn, in den tuin van het Koloniaal Instituut, te Amster-

dam buitgemaakt; een bewijs ervoor, hoe weinig de fauna

der micro's in Nederland bekend is. Het dier schijnt tal-

rijk in de omgeving van het genoemde Instituut voor te

komen”).

De rups van Bucculatrix maritima maakt in de jeugd een-

voudige gangmijnen aan den bovenkant van de bladeren der

zulte, Aster tripolium L. Later leeft zij vrij aan den onder-

kant van het blad, en vreet dan langwerpige vensters erin —

eene leefwijze, die voor de meeste soorten van het genus

Bucculatrix karakteristiek is. Buiten Nederland komt B. ma-

ritima algemeen op zoute gronden voor in Engeland en

Noord-Europa (Kaltenbach, Schütze, Hering).

Aster tripolium komt in de buurt van Amsterdam veel voor.

Zij groeit langs dijken en vaarten, op opgespoten terreinen,

zelfs als onkruid in de tuinen aan den rand van de stad.

In het mijnenherbarium van Prof. de Meijere bleek ma-

teriaal van mijngangen op zulte aanwezig te zijn; dit mate-

riaal is reeds verzameld in Augustus 1929 te Zeeburg, evenals

het Koloniaal Instituut in Amsterdam-Oost dus; de bladeren

vertoonen een typisch beeld van Bucculatrix-vraat, goed

overeenkomend met de beschrijving van Hering voor de

mijnen van de genoemde soort in zijn nieuwe boek: „Die

*) De Heer Bentinck was zoo vriendelijk, de determinatie uit te

voeren : bovendien zijn alle ex. van Spr. naar Prof. Hering te Berlijn

opgezonden ter determinatie, doch Spr. mocht er nog steeds geen antwoord

op ontvangen. Ondertusschen verscheen het boek van Pierce en

Metcalfe over de genitalia der Tineïden. De genitalia van de soort

in questie werden nu door Spr. onderzocht, en bleken geheel met de

afbeelding voor maritima in genoemd boek overeen te komen, zoodat de

determinatie thans geheel is bevestigd. Tijdens de correctie heeft Spr.

ook van Prof. Hering hiervan de bevestiging ontvangen.

VERSLAG. XXXVII

Blatt-Minen Mittel- und Nordeuropas”. Spr. beveelt dit uit-

stekend werk aan allen, die mineerende insecten willen ver-

zamelen of biologie ervan bestudeeren, warm aan, en laat de

eerste aflevering ervan rondgaan.

Prof. de Meijere was zoo vriendelijk, eenig materiaal

van genoemde mijnen aan Spr. af te staan, zoodat hij dit nu

kan vertoonen. Het is eigenaardig, dat deze soort niet eer in

Amsterdam is opgemerkt.

Eene andere interessante vangst is één ex. van Eidophasia

messingiella F., tijdens de zomervergadering te Haamstede

gevangen (op 22-VI-1935). Het dier zat buiten tegen een

muur, door lamplicht aangelokt. Dit is het tweede in Neder-

land gevangen exemplaar. Het eerste is in 1929 uit Breda

door ons medelid, den heer Haverhorst, gesignaleerd. De

rups van deze fraaie soort leeft op Cardamine amara L.

In aansluiting op de mededeeling van den heer Bentinck

vertoont Spr. ook eenige gekweekte exemplaren van nog eene

andere merkwaardige, te Haamstede gevonden soort, nl. Luf-

fia ferchaultella Stph. Deze soort is parthenogenetisch ; er

zijn alleen © ? van bekend, die rupsachtig zijn, en eene lange

legboor bezitten, zooals aan het rondgegeven materiaal te

zien is. Bij het uitkomen kruipen zij geheel buiten hun huisje,

vullen dit met gele eieren en sterven spoedig daarna. Niet alle

eieren zijn uitgekomen. De rupsjes hebben miniatuur-huisjes

uit houtdeeltjes vervaardigd, doch het is niet gelukt, ze ver-

der op te kweeken. Zij leven van mossen op de stammen

der vruchtboomen. Het huisje wordt uit kleine, samenge-

sponnen stukjes mos gemaakt, en vertoont bandenstructuur.

Uit Bussum is de verzameling van Spr. verrijkt met één

ex. van eene zeldzame Lithocolletis-soort, nl. Lithocolletis

trifasciella Hw. (gevangen op 9-VI-1935). Deze soort schijnt

in Midden-Europa niet algemeen voor te komen, en hoort

in Zuid-Europa thuis. Volgens Eckstein is zij in Duitsch-

land zeldzaam. De rups leeft op Lonicera Periclymenum L.

en veroorzaakt hierop groote blaasmijnen, die soms een heel

blaadje innemen (Hering). Dank zij de vriendelijkheid

van Prof. de Meijere is Spr. in staat, ook van deze

mijnen herbariummateriaal te vertoonen, uit het ,,Minen-

Herbarium”, dat door Prof. Hering wordt uitgegeven.

Op de vorige Wintervergadering heeft de heer Ben-

tinck het een en ander medegedeeld over vier Tinea-

soorten, nl. Tinea granella L., cloacella Hw., ruricolella Stt.

en personella Pierce. Pierce heeft in Engeland aan de geni-

taalkenmerken deze soorten duidelijk onderscheiden. Alle vier

bleken ook in ons land voor te komen. Spr. heeft naar ver-

dere bijzonderheden gezocht omtrent hun voorkomen in Ne-

derland. Hij hoopt de resultaten te zijner tijd in de Ent. Ber.

mede te deelen en beperkt zich hier tot enkele opmerkingen :

Tinea ruricolella is verreweg de zeldzaamste soort. Vooral

XXXVIII VERSLAG.

slechts één enkel Nederlandsch exemplaar onder oogen ge-

had, afkomstig uit de collectie van ons medelid, den heer

Scholten te Lobith. Tinea granella blijkt veel minder al-

gemeen te zijn, dan men vroeger meende: de meeste exem-

plaren van deze mot in de verzamelingen van het Museum

te Amsterdam en het Museum te Leiden, bleken tot de soort

personella Pierce te behooren. Deze laatste soort is, evenals

cloacella, vrij algemeen.

Pierce heeft in zijne publicatie over dit onderwerp (The

Entomologist, LXVII, 1934, p. 217—219), eene tabel ge-

geven voor het onderscheiden der vier soorten naar hare

kleuren. Spr. moet evenwel constateeren, dat de Nederland-

sche vertegenwoordigers met deze tabel niet bevredigend te

determineeren zijn; ruricolella is kennelijk genoeg ; granella

is met eenige moeite van de andere eveneens te scheiden ;

cloacella en personella echter zijn slechts aan de genitaalken-

merken met zekerheid te herkennen. Daartoe is het reeds

voldoende, de hypopygia met een 30 X vergrootend binocu-

lair-microsscoop uitwendig te onderzoeken.

De genitalia der © ? van deze vier soorten zijn door Spr.

nauwkeurig onderzocht. Het lag in zijne bedoeling, na te

gaan, of er ook fijnere structuren en minutieuse eigenaardig-

heden aan deze organen te vinden zijn, die constant binnen

de soort zouden blijken ; en in de tweede plaats om te zien, in

hoeverre de methode van het macereeren der genitalia met be-

hulp van kaliloog zich tot dit doel leent. De resultaten van

dit onderzoek zijn voor een deel in teekeningen vastgelegd,

die vertoond worden. Een frappanten bouw bezit de genitaal-

plaat, die de copulatie-opening bij het © omgeeft en bij de

vier soorten zeer verschillend gevormd is; Pierce en

Metcalfe hebben hierop reeds de aandacht gevestigd.

Doch ook fijnere structuren, zooals de wand van het ostium

genitale, die van den ductus bursae e.a. eigenaardigheden,

blijken zeer specifiek en inderdaad voor iedere soort ken-

merkend te zijn. Voor verdere bijzonderheden verwijst Spr.

naar het Tijdschr. v. Ent, waarin hij deze resultaten hoopt

te publiceeren.

Wat de maceratiemethode betreft — deze is uitstekend

geschikt voor snel onderzoek van gedroogd materiaal. De

bouw der gechitiniseerde uitwendige, evenals inwendige dee-

len der genitalia is met behulp ervan in alle finesses na te

gaan. Voor anatomisch onderzoek van teere deelen, zooals

receptaculum seminis, ovaria etc. die mogelijk ook vele in-

teressante specifieke kenmerken zouden vertoonen, is deze

methode ongeschikt: al deze vliezige, niet door chitine ver-

sterkte deelen verdwijnen na de behandeling met loog spoor-

loos. Maar bij de systematische studie van gedroogd museum-

VERSLAG. XXXIX

materiaal komen deze niet gechitiniseerde organen toch nooit

ter sprake.

Ten slotte wil Spr. propaganda maken voor de methode

van het monteeren der genitaalpraeparaten, zooals deze op

het Laboratorium voor Entomologie te Amsterdam gebruikt

wordt. Deze methode, door Prof de Meijere reeds veel ge-

bruikt, is nu door den heer Barendrecht nauwkeurig

uitgewerkt. De gemacereerde genitalia worden in Venetiaan-

sche terpentijn ingesloten, wat den tijd en de moeite van het

insluiten via xylol in canadabalsem bespaart. Het praeparaat

wordt tusschen twee stukjes dekglas gebracht, waaraan een

strookje papier is geplakt. De zoo gemonteerde objecten

kunnen aan de speld van het onderzochte insect worden ge-

stoken en in de verzameling bewaard blijven, waardoor ver-

wisselen wordt voorkomen; zij eischen bovendien geene

aparte bewaarruimte, zijn te allen tijde van de speld af te

nemen en kunnen dan van twee kanten onder het microscoop

bestudeerd worden.

Spr. geeft vervolgens het vierde, pas verschenen boek van

Pierce en Metcalfe rond, een atlas van de genitalia

der Britsche Tineina. Van welk een onschatbaar belang voor

de studie der systematiek dit boek is, heeft Spr. reeds mogen

ondervinden.

De heer Geijskes doet eenige mededeelingen omtrent enkele

interessante aquatiele insectenlarven.

1. Bij zijn beekonderzoek in de Zwitsersche Jura vondt

Spr. een merkwaardig geval van specialisatie en aanpassing

aan het leven in sterk kalkhoudend water. Door hem werden

in het vroege voorjaar, vanaf begin Maart tot begin Mei,

op zeer bepaalde plaatsen in een beeksysteem eigenaardige

gangen in de kalksinter, welke aldaar de steenen bedekt, ge-

vonden. Deze bleken te zijn gemaakt en bewoond door kleine

Chironomiden-larven. Op dergelijke plaatsen is de kalktuf

spongieus en eigenlijk geheel uit de verkalkte larvengangen

opgebouwd, welke als eene onontwarbare massa dooreen

zijn gestrengeld. De poppenwiegen worden aan de opper-

vlakte van deze tuffen aangelegd, en zijn door een opvallend

witten, breeden kraag om den eindrand gekenmerkt. Deze

Chironomiden-kalktuffen vondt Spr. alleen in de nabijheid

van zeer kalkrijke bronnen, en wel op plaatsen, waar het

water in eene dunne laag snel over de rotsen heenschoot.

Bij voortgezet onderzoek bleek ook op deze plaatsen de sterk-

ste kalkafzetting plaats te hebben.

Juist een jaar voordat Spr. deze eigenaardige vondst deed,

ontdekte de bekende Duitsche hydrobioloog Prof Dr. A.

Thienemann inde omgeving van Garmisch-Partenkirchen

in Beieren dezelfde Chironomiden-tuffen, en kweekte daaruit

eene geheel nieuwe soort, waarvan de imago door den Chiro-

XL VERSLAG.

nomidenspecialist Dr. Goetghebuer te Gent onder den

naam Tanytarsus emarginatus n.sp. is beschreven. Thie-

nemann onderzocht de larve en de pop van deze soort,

en stelde op grond hiervan een nieuw geslacht voor deze

soort op, dat door hem is genoemd Lithotanytarsus. De door

Spr. uit zijn Zwitsersch materiaal gekweekte mugjes werden

door Thienemann en Goetghebuer eveneens als

tot genoemde soort behoorend herkend. Spr. laat, behalve

eenige kalkstukken met larvengangen en poppenwiegen, ook

de bewoners in praeparaat en foto's van het natuurlijk milieu

circuleeren.

2. Van Prof. Roepke te Wageningen ontving Spr.

eenige aquatiele keverlarven uit Ned.-Indië ter nadere be-

werking. Deze larven behooren tot de familie Helodidae

(Cyphonidae) ; twee vormen van het geslacht Scirtes konden

worden onderscheiden. Van dit geslacht zijn in Ned.-Indië

verscheidene soorten bekend. De eene soort werd in 1919

door Prof. Roepke in de mangrovebosschen bij Batavia

verzameld, en was aldaar, volgens den verzamelaar, vrij tal-

rijk te vinden. Deze larve is dus waarschijnlijk een brak-

waterbewoner.

Den anderen, iets grooteren larvevorm ontving Prof.

Roepke van den heer van der Meer Mohr, die

deze te Tegal had verzameld.

Uit de literatuur is Spr. slechts ééne beschrijving en af-

beelding van eene tropische Scirtes-larve bekend, nl. die,

welke Nowrojee in 1912 van Sc. grandis Mots. uit Voor-

Indië in Mem. Dep. Agr. India, Vol. II, no. 9, pp. 189—191,

pl. XXVI fig. 1—3 heeft gegeven. In detail blijkt deze soort

toch nog van de onderzochte Maleische vormen te verschillen,

hoewel de exemplaren uit Tegal veel overeenkomst met

grandis vertoonen. Aangezien de bijbehoorende imagines van

deze larven niet bekend zijn, is eene verdere soortsbepaling

thans niet mogelijk.

Een opvallend kenmerk der Seirtes-larven vormen de lange,

dunne, draadvormige sprieten, welke voor eene keverlarve

zeer vreemd aandoen. Spr. onderzocht ook de monddeelen,

die duidelijk het Helodidae-type vertoonden. Daarbij is de

zeer gecompliceerd gebouwde hypopharynx wel het merk-

waardigst. Deze bestaat uit een sterk gechitiniseerd basaal-

stuk, gevolgd door eene breede lob naar weerskanten, die

aan den voorrand eene rij van eenige driehoekige, korte bor-

stels draagt, terwijl de onderrand eerst eene rij lange, ge-

bogen borstels bezit, die door talrijke, steeds kleinere rijen

van borsteltjes wordt gevolgd. Naar voren steekt een on-

gepaard verlengstuk van den hypopharynx uit, aan welks

uiteinde zich vier verbreede en aan den voorrand weer ge-

tande borstels bevinden. Deze borstels reiken meestal voorbij

de ligula van het labium. De maxillae en mandibulae be-

VERSLAG. XLI

zitten elk een uiterst fijnen haarwimper, waarvan de haren

dikwijls nog vertakt zijn. Het labrum vertoont eenige groote,

stijve borstels, die op de verlengde hoekpunten zijn ingeplant.

Met deze monddeelen schaven de dieren de aangroeisels van

steenen en bladeren etc. af; zij zijn dus detritus-eters.

Ondanks de subaquatische levenswijze der Scirtes-larven

hebben zij eene luchtademhaling. Van tijd tot tijd zuigen

zij met het achterlijfseinde aan de wateroppervlakte een lucht-

bel in eene speciale ruimte, de z.g. luchtkamer, waarin zich

twee groote stigmata bevinden, die toegang geven tot het

inwendige tracheeënstelsel. Verder komen er ook eene soort

van kieuwen, als vingervormige aanhangselen aan het achter-

lijfsuiteinde, voor. Deze dienen waarschijnlijk niet voor de

ademhaling, maar schijnen eene functie bij de waterverzor-

ging van de inwendige organen te hebben, zooals dit ook

bij Diptera-larven bekend is geworden.

De verpopping vindt vermoedelijk buiten het water, onder

steenen aan den oever, plaats. De imagines leven op struiken

aan het water.

Een en ander wordt door Spr. aan de hand van teekeningen

en enkele exemplaren in praeparaat gedemonstreerd.

3. Ten slotte wil Spr. nog eene enkele opmerking maken

over een nieuw begonnen onderzoek. Na zijn terugkeer hier

te lande heeft Spr. het plan opgevat, eene revisie en bewerking

van de in Nederland en aangrenzend gebied voorkomende

Plecoptera te geven. Hij denkt zich deze bewerking mettertijd

als Plecoptera Neerlandica uit te geven, ongeveer in den

vorm, zooals Willemse’s Orthoptera Neerlandica en

Lieftinck’s Odonata Neerlandica zijn verschenen. Voor

dit doel wordt een ernstig en nadrukkelijk beroep op mede-

werking bij alle leden en verdere belangstellenden gedaan.

Eene conservatie van deze insecten op vloeistof (alcohol

65 % of spiritus) verdient boven droge conservatie de voor-

keur. Ook voor diverse ontwikkelingsstadia — liefst volwas-

sen nymphen —, blijft Spr. zich aanbevolen houden (adres:

Lab. v. Entom. te Wageningen).

Reeds nu is het Spr. gebleken, dat de oudste en eigenlijk

eenige uitvoerige opgave over de Plecoptera van ons land,

door Albarda in 1889 in het Tijdschr. v. Ent. dl. XXXII

pp. 242—255 uitgegeven, niet alleen onvolledig, maar voor

verscheidene kleine soorten foutief is. Deze bewerking staat

nog op het standpunt van Pictet, die in 1841—42 met

zijne monographie : „Famille des Perlides”, destijds voor het

eerst orde schiep in de onkunde en dreigende verwarring

bij deze insectenorde. Na 1890 is de kennis, meer in het bij-

zonder van de zeer moeilijk te onderscheiden kleine vormen

der Leuctridae en Nemuridae, vooral door de onderzoekingen

van Morton, Kempny, Klapalek en Ris be-

langrijk uitgebreid. Voor de onderscheiding der ontwikke-

XLII VERSLAG.

lingsstadia leverden o.a. Klapalek, Mertens, Schoe-

nemund en Kihtreiber, alsook in de laatste jaren

de Amerikaan Frison, waardevolle bijdragen. Helaas

ontbreekt voor vele vormen nog eene goede beschrijving der

nymphe. Met deze kennis van zaken is eene revisie en uit-

breiding van onze kennis omtrent deze kleine, doch interes-

sante en systematisch uiterst moeilijke insectenorde eene nood-

zakelijkheid geworden.

De heer Kruseman zegt, dat hij Lithotanytarsus Thienem.

opvat als een volwaardig, goed genus en geenszins als sub-

genus van Tanytarsus. De sprieten der & 4 zijn van een

geheel anderen bouw bij Lithotanytarsus Thienem., dan bij

Tanytarsus v. d. W. (sensu auct.).

De heer van der Wiel geeft in de eerste plaats een over-

zicht van de resultaten van het onderzoek naar de in nesten

levende insecten over 1935.

Ook in het afgeloopen jaar werd weder veel materiaal

verzameld, vooral door de heeren Kruseman en van

Bemmel; ook van andere zijden ontvingen wij medewer-

king, waarvoor wij ook hier gaarne onzen dank betuigen.

Van de betere vangsten wil Spr. de volgende vermelden :

Uit nestkastjes en musschennesten: Gnathoncus Buys-

soni Auzat (Leersum, Amsterdam en Meersen) ; uit hollen

boom met vleermuizen te Amsterdam: Philonthus fuscus

Grav., Quedius brevicollis Thoms., met larven en poppen,

Cimex dissimilis Horv. (f. n. spec.) en C. pipistrelli Jenyns. ;

uit een havikhorst te Nunspeet : in aantal Microglossa pici-

pennis Gyll. en Atheta nidicola Joh. (beide f. n. spec.), de

laatste eveneens in aantal uit eekhoornnesten te Nunspeet ;

uit een kauwennest uit een hollen boom te Breukelen : Aderus

populneus Panz., Phyllodrepa puberula Bernh., Nemadus

colonoides Kr., Dendrophilus punctatus Hbst., Quedius bre-

vicollis Thoms. en eene, voor onze fauna waarschijnlijk nieuwe

Aleochara, waarvan de determinatie thans nog onzeker is ;

uit mollennesten : Atheta indocilis Heer (Denekamp), Anom-

matus duodecimstriatus Müll. (Breukelen), Euaesthetus rufi-

capillus Boisd. & Lac. (Amsterdam) en Choleva Jeanneli

Britt. (Amsterdam en Halsteren) ; uit een merelnest Corti-

carta crenicollis Mannh. (Hengelo, Ov.).

Voor het determineeren brengt Spr. ook hier gaarne dank

aan den heer Wüsthoff te Aken, die steeds bereid is,

de vele Atheta's op naam te brengen.

In de jaren 1933 t/m 1935 werden in totaal 3410 Coleo-

ptera uit nesten gevangen en gekweekt, behoorende tot 224

soorten en 26 variëteiten en aberraties.

Vervolgens kan Spr. weder eenige nieuwe Coleoptera-

soorten voor ons land vermelden, nl. : Bledius diota Schiödte,

Amsterdam 8-IX-1934 op licht gevangen door den heer

VERSLAG. XLIII

A. M. Evers; Badister dilatatus Chaud. — niet eene varië-

teit van B. peltatus Panz., doch spec. prop. — deze soort

blijkt in ons land veel meer gevonden te zijn dan B. peltatus

Panz. ; Dendroctonus micans Kugel., in groot aantal waar-

genomen achter den bast van Picea orientalis op ,,Schoven-

horst’ te Putten ( Vel.) door den heer Th, C. Oudemans;

Microglossa picipennis Gyll. en Atheta nidicola Joh., beiden

uit een havikhorst te Nunspeet, door de heeren Mac Gil-

lavry en Kruseman gevonden, A. nidicola tevens uit

eekhoornnesten van Nunspeet; Cartodere costulata Reitt.,

door den heer Kruseman te Amsterdam in herbarium-

materiaal gevonden, 21-VII tot 8-XI-1935 en 1 ex. van Sa-

prinus rubripes Er. van den Haag, 28-III-1920 door den heer

Mac Gillavry gevonden. De besproken en verwante

soorten laat Spr. ter bezichtiging rondgaan.

Mede namens den heer Reclaire deelt Spr. mede, dat

binnenkort het 14e vervolg op het aanhangsel in ,,Coleoptera

Neerlandica III” zal verschijnen ; inclusief de daarin vermelde

nieuwe soorten zullen dan 3705 soorten Coleoptera uit ons

land bekend zijn.

Tenslotte brengt Spr. een verzoek over van den heer

Wüsthoff te Aken, om toezending van Gyrophaena-

materiaal ter revisie. De heer Wüsthoff heeft nl. in

diverse Duitsche collecties eenige nog onbekende Gyrophaena-

soorten ontdekt, en vermoedt, dat deze soorten ook in ons

land zullen voorkomen.

De heer A. Reclaire, verhinderd ter vergadering te ko-

men, had het volgende bericht ingezonden over 2, voor zoo-

ver hem bekend, voor de fauna nieuwe wantsen.

Cimex dissimilis Horv. trof Dr. Kruseman op 4.5.35

te Amsterdam in de slaapruimte van en op vleermuis aan.

Uit het omliggend gebied was deze soort uit Engeland be-

kend. In het nieuwste Duitsche werk over wantsen (H. He-

dicke in „Die Tierwelt Mitteleuropas’, herausgegeben

von P. Brohmer, P. Ehrmann & G. Ulmer, 1. Teil. Insekten,

Leipzig 1935) wordt C. dissimilis uit Hongarije en Bohemen,

niet echter uit Duitschland vermeld, onder bijvoeging „Wirt

nicht sicher bekannt’. Dat deze voor ons land een vleermuis

is, mag nu wel niet betwijfeld worden. Of C. dissimilis eene

zeldzaamheid is, zal de tijd moeten leeren, Het onderzoek

van vleermuisverblijfplaatsen is zeer moeizaam, en niet een

ieder zal deswegen zich zooveel moeite willen getroosten

gelijk Dr. Kruseman!

Indien meer Cimex-materiaal uit vleermuisverblijfplaatsen

uit ons land ter beschikking staat, zal misschien ook blijken,

dat de kort geleden in het Spessart-gebergte ontdekte en

daarna door Horvath beschreven C. stadleri ook in Ne-

XLIV VERSLAG.

derland voorkomt. De onderscheiding van de Cimex-soorten

is moeilijk.

De heer v. d. Wiel vond op 3.8.35 te Terborg (G.)

een ® van Cardiastethus fasciiventris Garb. Onder welke

omstandigheden, is hem niet meer in herinnering, wat niet

te verwonderen is, daar C. fasciiventris een onaanzienlijk

insekt is, dat buiten allicht voor de eene of andere onuitge-

kleurde Anthocoride kan worden aangezien. Ook deze soort

was reeds uit het omliggend gebied bekend.

De heer van der Meulen laat ter bezichtiging rondgaan :

I. Twee ex. van Melanargia galathea L., beide gevangen

te Weerselo op 7 en 27 Juli 1935, het eerste door den heer

R. Knoop, uit Almelo, die zoo welwillend was, dit ex.

aan Spr. af te staan. Deze soort was in den zomer van 1935

in het geheel niet zeldzaam. Behalve de beide vangsten te

Weerselo (er zijn daar trouwens meerdere ex. gezien), zag

Spr. er een te Twekkelo, hetwelk hij echter niet bemachtigen

kon.

II. Een ex. van Leucodonta bicoloria Schiff., gevangen te

Weerselo 7.7.1935 door den heer R. Knoop uit Almelo,

die weder de goedheid had, dit ex. aan Spr. af te staan.

Het dier heeft de zuiver witte grondkleur, die de Neder-

landsche exemplaren kenmerkt. Naar Spr. meent, is deze

soort nog niet uit Twente bekend.

III. Een ex. van Hydroecia paludis Tutt, gevangen op

licht te Amsterdam, 5.8.1935. Voor deze soort verwijst Spr.

naar een opstel van den heer Lempke, getiteld: „Hyd-

roecia” (E. B., DI. IX, p. 68), waarin melding gemaakt wordt

van eene vangst te Amsterdam van deze soort, eveneens

door Spr. Het is dus nu wel zeker, dat H. paludis Tutt ook

in het Westen van ons land voorkomt.

IV. Eenige rietvlinders, tot de meer zeldzame soorten be-

hoorende, nl. 1 ex. van Senta maritima Tausch., gevangen

op licht te Amsterdam, 25.6.1935. Bij dit dier zijn de ronde

en de niervlek koolzwart gevuld, terwijl bij den type deze

viekken moeilijk te zien zijn, en door twee afgebroken, flauwe,

witte ringen aangeduid worden. Dit ex. behoort tot de ab.

bipunctata Haw. 1 ex. van Meliana flammea Curt., gevangen

op licht te Amsterdam, 15.6.1931.

V. Drie mannelijke ex. van Boarmia secundaria Esp. ge-

klopt uit dennen te Lonneker, 18.7.1935. In zijn opstel:

„Zeldzamere vlinders uit de collectie-Brouwer” (E. B., DI.

IX, p. 122) vermeldt de heer Lempke eenige vindplaat-

sen in ons land van deze soort, en vindt het onbegrijpelijk,

dat deze zoo lang onontdekt is gebleven. Dit zou dan de

tweede vangst uit Overijsel zijn.

VI. Een bleek gekleurd ® ex. van Hepialus sylvina L.,

VERSLAG. XLV

gevangen op licht te Amsterdam, 21.8.1935. Een normaal!

gekleurd ex. gaat mede rond.

De heer Speijer wijdt enkele beschouwingen

aan het soortbegrip, naar aanleiding van

verspreiding en voorkomen van enkele

Pedipalpi. Reeds in de wintervergadering van 26 Fe-

bruari 1933 (zie Verslag) heeft Spr. enkele bijzonderheden

over de schorpioenspinnen vermeld. De tegenwoordige in-

deeling van de groep der draadschorpioenen (de Uropygi)

berust voornamelijk op de publicaties van Kraepelin en

Pocock. Daar het materiaal van het British Museum of

Natural History te Londen, waarin zich o.a. de belangrijke

collecties van Keyserling en Pocock bevinden, niet

door Kraepelin of een ander specialist van het continent

bestudeerd werd, en zoowel Kraepelin als ook Gra-

vely (Engelsch-Indië) de resultaten als basis voor hunne

publicaties aannamen, leek het Spr. zeer gewenscht, nadat

hij in staat was geweest, het meeste type-materiaal van het

continent te onderzoeken, de in Londen aanwezige typen

te bestudeeren.

Na een herhaald bezoek aan het British Museum bleek

hem, dat de door Pocock ingevoerde nieuwe indeeling,

die door Kraepelin en de verdere auteurs overgenomen

was, geene verbetering beteekende. Dit geldt evenzeer voor

zijne publicaties. Wanneer iemand zich in eene groep in-

werkt, neemt hij uit den aard der zaak de werkmethode, die

tot dusverre gevolgd werd, over. Spr. bedoelt hiermede de

normen, die de vorige auteurs voor het onderscheiden van

de verschillende systematische eenheden hebben vastgesteld.

Toch, hoewel Spr. in groote lijnen dus voortgebouwd had

op het reeds verrichte, wees hij reeds in zijne tweede publi-

catie over deze groep (1931) op de onhoudbaarheid van het

verwerken van de zoögeographie te midden van anatomisch-

systematische kenmerken. Voor zoover de aanwezigen bij

zijne promotie in 1934 tegenwoordig waren, zullen zij zich

de gedachtewisseling tusschen Dr. Blöte en Spr. over dit

onderwerp wel herinneren. Zijne opvattingen hierover heeft

Spr. ook vastgelegd in de resultaten van het onderzoek van

het materiaal van het Berlijnsche museum (nog ter perse).

In dit verband wijst Spr. op de voor systematici belangrijke

beschouwingen, die de heer Blöte op het XXVste Ne-

derlandsch Natuur- en Geneeskundig Congres uitgesproken

heeft, Ook de moeilijkheden, die het interpoleeren van gene-

tische begrippen in de systematisch-historische opvattingen

te weeg brengt, heeft de heer Bl, in zijne voordracht aan-

gestipt. Spr. komt daar nog op terug.

Om kort te gaan, Spr. voelt zich verplicht, eene geheel

nieuwe indeeling van de Uropygi op te stellen, die hierop

XLVI VERSLAG.

neerkomt, dat men voor een deel terug zal keeren tot de op-

vattingen van vóór Pocock, en waarbij een aantal species

en genera zullen moeten vervallen, terwijl er enkele oude

soorten weer hersteld zullen worden. Voor het uitwerken

hiervan is eene algemeene vergadering niet de aangewezen

plaats. Wel wil Spr. nog iets zeggen over de erfelijke be-

grippen en de systematiek. Natuurlijk kunnen door isolatie

van genotypen, zoowel als door mutatie, genetische soorten

ontstaan, die ons systematisch soortbegrip evenzeer als soort

aandoen. Vooral wij entomologen, die voor ons systematisch

werk aangewezen zijn op museum-materiaal — wat natuurlijk

in het bijzonder geldt voor de door Spr. bewerkte groep, die

in de gematigde streken niet voorkomt — kunnen natuurlijk

niet door middel van kweekproeven onderzoeken, of wij bij

morphologische verschillen te maken hebben met soorten of

met variëteiten (onder variëteiten hier dan te verstaan vor-

men, die geregeld te midden van de soort opduiken en daar-

mede terugkruisen, vormen dus, die alleen maar extreme

phaenotypen van eene populatie zijn). Wij zijn geheel aan-

gewezen — in het bijzonder wanneer het verborgen levende

dieren betreft — op wat toevalligerwijze verzameld wordt.

Dat er dus nog al eens fouten gemaakt worden in onze be-

oordeeling, en een extreme vorm van eene populatie voor

systematische soort aangezien wordt, is begrijpelijk. Hoe ver-

borgener de dieren leven en hoe minder nauwgezet er ver-

zameld wordt, des te grooter wordt onze kans op de boven-

gemelde vergissingen. leder systematicus beseft het gevaar

van het beschrijven van eene soort naar een enkel exemplaar.

Wanneer nu bij oppervlakkig zoeken bovendien nog het

zoögeographische argument gebruikt wordt, en aangenomen

wordt, dat in de tusschen twee vindplaatsen gelegen ge-

bieden de vormen niet voorkomen, dan wordt de verwarring

compleet.

Spr. keert nog even naar het uitgangspunt voor deze be-

schouwing terug : de Uropygi. Algemeen worden deze dieren

beschouwd als zeer oude soorten, in de meeste gebieden en-

demisch, en de soorten gebonden aan zeer streng gescheiden

gebieden. Zoo oud en met zoodanig vastgelegde kenmerken,

dat elk klein verschil in de verhouding der leden van den

sprietvormig verlengden eersten poot en in het aantal doorns

van den trochanter van de maxillen als specifiek wordt be-

schouwd.

Om te onderzoeken, of deze opvattingen den toets der

waarheid konden doorstaan, had Spr. zich tot taak gesteld,

zoo veel mogelijk materiaal te vergelijken. Reeds in 1931

bleek het, dat de verspreidingsgebieden van enkele soorten

in het geheel niet zoo beperkt waren, als algemeen aange-

nomen werd. Op het oogenblik is b.v. Thelyphonus caudatus

(L.) bekend van : Java, Madoera, Krakatau, Karimon-

VERSLAG. XLVII

Djawa eilanden, Hongkong.

Wat de variabiliteit betreft, reeds Gravely en enkele

anderen hebben op de onregelmatigheid gewezen, die bij de

trochanterbewapening kan optreden (d.w.z. dat er links en

rechts een verschillend aantal doorns op de maxillairpalpen

aanwezig is). Behalve een onderzoek van Gravely bij

Thelyphonus linganus C. L. Koch zijn slechts enkele

exemplaren beschreven. Conclusies trekken uit losse exem-

plaren is onmogelijk; verder dan het vaststellen, dat er

dus onregelmatigheden voorkomen, kunnen wij natuurlijk

niet gaan. Spr. zelf was in staat, van den voornamelijk

op de eilanden van Nederlandsch-Indië voorkomenden

Thelyphonus caudatus 134 exemplaren te vergelijken. Hier-

onder kwamen slechts 5 exemplaren voor, die in de ge-

noemde bedoorning van het „normale afweken, Daarvan

waren drie onregelmatig, terwijl twee links en rechts 6

doorns hadden in plaats van 5. Hierin zag Spr. geene aan-

leiding, om daarop eene nieuwe soort te baseeren, want bij

even nadenken is het duidelijk dat, indien er eenzijdig eene

afwijking kan optreden, dit ook tweezijdig het geval kan zijn.

Eerst indien dit aantoonbaar als mutatie opgevat kan wor-

den, en terugkruising met den „standaardvorm’ onmogelijk

wordt, of indien er isolatie optreedt en deze eigenschap al-

leen voorkomt bij homozygoten, zal er aanleiding bestaan,

om den vorm met 6 in plaats van met 5 trochanterdoorns

als soort te beschrijven. Zooals Spr. reeds in eene vroegere

publicatie gezegd heeft, is het aantal 134 (toen, in 1931 was

het 124) nog te klein om zekere conclusies aan te ontleenen,

maar wel is het zeer waarschijnlijk, dat andere dan 5-door-

nige exemplaren bij Thelyphonus caudatus niet frequent zijn.

Of zich hier wellicht een vorm met 6 doorns uit een met 5

doorns bezig is te ontwikkelen, laat zich natuurlijk niet zeg-

gen. Wel wil Spr., naar aanleiding van het bovenstaande,

nogmaals opmerken, dat hij niet in toevalligheden gelooft,

en dat een aantal chitine-uitsteeksels niet zoo maar veran-

dert (invloed van buitenaf mag uitgesloten geacht worden),

en wij dus zeker hierin erfelijke eigenschappen tot uiting

zien komen, hoewel natuurlijk niets ons zegt, dat het niet

terug te voeren is op reeds aanwezige eigenschappen, die

echter om eene ons niet bekende reden niet tot uiting kwamen.

Het onderzoek van Gravely bij Thelyphonus linganus

C. L. Kock stipte Spr. reeds aan; nu wil hij het nog even

nader onder de oogen zien. Gravely onderzocht 50 exem-

plaren van Johore, Perak , van het eiland Singkep en van

Singapore ; slechts onder de exemplaren van Johore trof hij

onregelmatigheden aan. Er waren 27 dieren, waarvan 8 on-

regelmatigheden vertoonden. Het aantal onderzochte exem-

plaren is niet groot, maar wij zien toch wel een veel grooter

percentage onregelmatigheden. Hier namelijk 16 % ; bij het

XLVIII VERSLAG.

veel grootere materiaal van Th. caudatus vond Spr. slechts

ruim 2 % (rekenen wij de 6—6 afwijkingen mee, dan + 4 %).

Spr. zag in Londen 17 exemplaren na van Thelyphonus

linganus. Hieronder bevinden zich ook de typen van eene

soort van Oates, Thelyphonus johorensis. Mocht men

denken, hierdoor mooi vergelijkingsmateriaal met de Pedipalpi

uit Johore van Gravely te hebben, dan komt men be-

drogen uit, want de typen van johorensis Oates komen van

de Siukieb (Singkep ??) -eilanden bij Sumatra. Van de 17

Londensche exemplaren zijn 2 & 4 van Singapore onregel-

matig ; beide dieren hebben links 6 trochanterdoorns, terwijl

het eene exemplaar rechts 5 en het andere rechts 7 doorns

vertoont,

Bovendien ontving Spr. van het Rafflesmuseum te Singa-

pore 8 exemplaren van Th. linganus. Hieronder bevindt zich

materiaal van Lingga, Sumatra, Pulu Pinang en Singapore

(Bukit Timah). Slechts onder de 5 voorwerpen van Singa-

pore bevinden zich dieren met onregelmatigheden, nl. bij

3 exemplaren (het zijn alle 5 ¢ 4) zien wij den buitensten

of tweeden doorn links gespleten, terwijl hij rechts geheel

normaal gevormd is. Wij kunnen uit het zeer kleine aantal

van 5 dieren geene conclusie trekken, maar iedereen zal het

duidelijk zijn, dat eene zoo typische afwijking, voorkomend

bij 3 van de 5 mannelijke dieren van eene vindplaats, wijst

op een erfelijk verband tusschen de dieren. Ons systematisch

onderzoek van deze groep is, evenals ons museummateriaal,

veel te recent, om uit te kunnen maken, of het hier om eene

eigenschap gaat, die bij de soort linganus reeds lang aan-

wezig was, of om eene nieuw ontstane. Wellicht echter maken

wij het den na ons komenden onderzoekers gemakkelijker,

wanneer wij de afwijkende vormen inventariseeren. Resu-

meerende, zijn er dus nu 75 exemplaren van Th. linganus

op de variabiliteit van de trochanter-bedoorning onderzocht,

waarbij 11 onregelmatigheden werden geconstateerd. Dit is

een percentage van 142/3. Onregelmatigheden kwamen slechts

voor bij exemplaren van Johore en Singapore (Bukit Timah).

Spr. trekt de eindconclusie, dat zoowel aan het zoögeogra-

phische als aan het genetische argument bij den huidigen

stand van onze kennis van de Uropygi geene systematische

beteekenis toegekend kan worden.

De heer C. de Jong vertoont en bespreekt eenige minder

algemeene Ned. O.-Indische Cerambycidae.

10, Apriona fasciata Rits. Deze vervalt als soort, daar bij

nader onderzoek is gebleken, dat het type van deze soort

een artefact is (Zoöl. Meded, XVIII, 1935, p. 267). Het is

een exemplaar van A. rheinwardti Thoms., waarop strepen

zijn geteekend, door de haartjes van de dekschilden gedeel-

telijk af te krabben. Hiervan worden eenige foto's rondge-

VERSLAG. XLIX

geven. Microscopisch onderzoek heeft dit duidelijk aange-

toond.

Een nader onderzoek is nog gaande over de vraag, of

A. rheinwardti Thoms. (1878) synoniem is met A. flavescens

Kaup (1866), die van Sumatra is beschreven.

20. Apriona punctatissima Kaup (1866) (= tigris Thoms.

(1878) werd door Kaup beschreven van Celebes, Als kleur

werd aangegeven geel. Volgens v. d. Poll, die de typen

van Kaup in Darmstadt gezien heeft, waren deze vuil en

vet. Dit vet is de oorzaak van de gele kleur. De oorspron-

kelijke kleur is vuilwit. Oberthür verklaarde (Revue

et Magasin de Zoologie 1878, p. 59, No. 80), dat Apriona

tigris Thoms. — A. punctatissima Kaup. Ritsema be-

strijdt dit (Notes Leyd. Mus. VII, 1885, p. 128) naar aan-

leiding van de exemplaren, die onder de beide determinaties

in de Leidsche collectie stonden. Naderhand is Ritsema

gebleken, dat de dieren, die hij eerst voor A. tigris Thoms.

had gehouden, dit inderdaad niet waren, maar eene nog niet

beschreven Apriona, welke hij noemde:

30, Apriona neglecta Rits. (1911) (Sumatra).

40, Apriona gracilicornis Bug. (= cylindrica Thoms.), van

Java, is ook eene vrij zeldzame verschijning. Eenige exem-

plaren stonden onder den naam A. tigris Thoms. in de col-

lectie te Leiden. Dit was echter foutief.

50, Phemone triangulifer Rits. van Borneo. Hiervan is in

Leiden, behalve het vertoonde exemplaar, alléén het type aan-

wezig. Hiervan gaat ook eene afbeelding rond, evenals van:

60, Phemone cordiger Rits. waarvan het museum te Lei-

den alleen het type bezit. Deze soort is echter volgens

Dr. Breuning te Weenen = Atossa ligata Pasc. en de

naam is dus een synoniem geworden.

De heer Leefmans wenscht de aandacht te vestigen op

verschillende bewijzen van de activiteit der Ned.-Indische

entomologen.

Dr. C. J. H. Franssen publiceerde een aantal in-

teressante studiën, getiteld: „Een tweetal plagen van de

Mangga, 1, Het paarse Manggarupsje (Philotroctis eutra-

phera Meyr.) en 2, De Manggataksnuitkever (Cryptorrhyn-

chus goniocnemis Marsh.)". De eerstgenoemde soort tast de

jonge vruchten van de Mangga aan, de tweede reeds ver-

houte jonge manggatakjes, waarin de larven naar omlaag

boren. Dezen Manggasnuittor verwissele men niet met de

soort van hetzelfde genus Cr. gravis F., die in de mangga-

vruchten leeft. Goede afbeeldingen zijn bijgevoegd.

Eene tweede publicatie van denzelfden auteur is getiteld :

„Insecten schadelijk aan het batatengewas op Java’. Hierin

wordt de biologie behandeld van de volgende op bataat

(Ipomoea batatas Poir.) levende en schadelijke insecten :

L VERSLAG.

Herse convolvuli L., Prodenia litura Fabr., Tabidia aculealis

WIk., Psara hippomalis W1k., Brachmia convolvuli Wals.,

Aspidomorpha miliaris F., Aspidomorpha elevata F., Aspi-

domorpha amabilis Boh., Metriona catenata Boh., Cassida ob-

tusata Boh., Colasposoma spec., Colasposoma metallicum Clk.,

Strobiderus javanensis Jac, Omphisa anastomosalis Gn.,

Cylas formicarius F., Thrips spec. De publicatie is met vele

afbeeldingen verlucht.

Eene derde publicatie van denzelfden auteur draagt tot titel :

„De biologie van de zwartbruine aardrups (Rhyacia ipsilon

Hufn.) en haar biologische bestrijding in het Sengkangsche

merengebied (Z.-Celebes)’’. Deze publicatie behandelt het

optreden en de verdere biologie van voornoemde soort. De

maiscultuur wordt in bedoeld gebied onder zeer bijzondere

omstandigheden gedreven, namelijk in den drogen tijd, wan-

neer aanzienlijke oppervlakten dezer meren komen droog te

liggen. De aardrupsen nu, vreten de jonge planten juist boven

den grond af, zoodat de boeren er soms drie keer achtereen

moeten zaaien. Daardoor wordt de oogsttijd zoo ver opge-

schoven, dat het gewas wordt blootgesteld aan de, tegen het

einde van den drogen tijd, optredende bandjirs, wat zeer

groote schade beteekent. Noch directe bestrijding, noch maat-

regelen van landbouwkundigen aard kwamen voor toepassing

in aanmerking, dus nam men zijne toevlucht tot biologische

bestrijding. Daar de parasieten, die op Java van veel betee-

kenis zijn, in het merengebied ontbraken, werden deze van

Java ingevoerd. De biologie dezer parasieten is zeer interes-

sant, tenminste voorzoover het de sluipvliegen aangaat. Spr.

kan de lezing dezer publicatie, o.a. als voorbeeld van de

eigenaardige gevallen, waarvoor men bij de bestrijding van

insectenplagen in den tropischen landbouw kan komen te

staan, zeer aanbevelen.

Alle drie publicaties zijn gepubliceerd in „Landbouw, deel

X (1934/35). Eene er van is, zooals meestal gebruikelijk

is, tevens verschenen als Korte Mededeeling van het Insti-

tuut voor Plantenziekten. Alle drie werden zij reeds in 1933

ter publicatie aangeboden, doch de verschijning werd door

de crisis vertraagd.

Eene volgende publicatie is getiteld : „Anatomische waar-

nemingen bij Helopeltis”, door Dr. J]. K. de Jong en is

verschenen in het „Archief voor de Theecultuur", afl. I, 1934.

Zij geeft een helder en zeer gewenscht inzicht in den inwen-

digen bouw van genoemde beruchte theeplaag, o.a. in den

bouw der spijsverteringsorganen, de speekselklieren en de

voortplantingsorganen, terwijl zij zeer fraai en overzichtelijk

is geïllustreerd. Het lijkt Spr. een knap stuk anatomisch werk.

De directeur van het Deli Proefstation, de heer J. C. van

der Meer Mohr, deed van zijne hand een algemeen

overzicht verschijnen van de aan tabak over de geheele wereld

VERSLAG. LI

schadelijke lagere dieren, wel in hoofdzaak insecten. De titel

luidt: „Overzicht van de voor de Tabakscultuur schadelijke

ongewervelde dieren’ (Bull. 35, Deli Proefst. 1935).

In het bijzonder zou Spr. willen wijzen op de zi. hoogst

verdienstelijke uitgave van dezen Hollandschen bioloog, ge-

titeld : Miscellanea zoologica sumatrana’, waarvan reeds 99

nummers verschenen zijn, en die alle bijzonderheden of korte

verhandelingen inhouden over, zooals de titel aangeeft, Su-

matraansche dieren, waaronder ook vele insecten. Wanneer

men in aanmerking neemt, dat van der Meer Mohr

dat alles uit eigen zak bekostigt, en hoe op deze wijze een

schat van zoölogische bijzonderheden, met medewerking van

vele zoölogen, door des uitgevers werkzaamheid wordt vast-

gelegd, dan acht Spr. een woord van bijzonderen lof hier

zeker op zijne plaats. De uitgave is, zoover Spr. weet, niet in

den handel, doch daaromtrent kan de belangstellende bij den

heer van der Meer Mohr te Medan informaties ver-

krijgen. Enkele exemplaren dezer belangrijke publicatie wor-

den ter inzage rondgegeven.

Prof. W. Roepke publiceerde in de Mededeelingen van

de Landbouwhoogeschool eene verhandeling, getiteld : „De

slakrupsenplaaq op het Molukkeneiland Batjan”, waarin o.a.

eene nieuwe Thosea-soort (Limacodidae) wordt beschreven.

De publicatie is fraai geïllustreerd (1935).

Van denzelfden schrijver verscheen, als uitgave der stich-

ting „Fonds Landbouw Exportbureau 1916—1918", een

geïllustreerd overzicht der dagvlinders van Java, waarin de

Papilionidae en Pieridae worden behandeld. Door de Nederl.

Entom. Vereeniging werden den schrijver de aquarellen voor

de figuren 1 en 2 op de ééne bijgevoegde gekleurde plaat

geleend. Het werk is als determinatiewerk bedoeld ; een groot

aantal reproducties van fraaie fotos zal dit vergemakkelijken.

Met het vroeger door Prof. Roepke vervaardigd vlinder-

album, met eenige honderden gekleurde afbeeldingen, zal

het hier aangeduide werk door de vlinderliefhebbers in Ned.-

Indië met blijdschap worden begroet.

Dr.J. van der Vecht schreef in het tijdschrift „Land-

bouw” X, 1934/35: „Aanteekeningen over de Pepernetwants

(Elasmognathus hewitti Dist.)", eene bekende soort, behoo-

rende tot de Tingidae. Deze wants was te voren alleen be-

kend van Sumatra en Borneo, en heeft, in 1932 het eerst

gevonden zijnde op Banka op ééne bepaalde plaats, zich van-

daar sindsdien over een steeds grooter oppervlak uitgebreid.

De publicatie bevat bijzonderheden over de systematiek,

morphologie en bestrijding. De levenswijze is nog niet in

bijzonderheden bekend.

Van de hand van Dr. A. D. Voûte, die thans in Ned.-

Indië bij het onderwijs werkzaam is, verscheen als Korte

Mededeeling van het Instituut voor Plantenziekten No. 19:

LII VERSLAG.

„De djeroekmineerrups (Phyllocnistis citrella St.)", omtrent

welker bestrijding door middel van parasieten Spr. reeds het

vorig jaar het een en ander mededeelde.

In het tijdschrift ,,Landbouw” dl. X, 1934/35 verscheen

van dezelfde hand een artikel, getiteld : „Twee beschadigers

van jonge Manggaloten, t.w. I. De Manggalotboorder (Le-

pid.!) (Chlumetia transversa Wk.) en II, De Plompe Mang-

garups.(Bombotelia jacosatrix Gn.)", waarin de levenswijze

dezer twee schadelijke soorten is uitgewerkt, en bestrijdings-

maatregelen aangegeven worden.

De publicatie dezer beide laatstgenoemde geschriften is

eveneens door de ongunstige tijdsomstandigheden aanmer-

kelijk vertraagd.

Van de hand van Dr. A. D. Voûte en A.E. Zeilin-

ga verscheen in hetzelfde nummer van hetzelfde tijdschrift :

„Enkele opmerkingen betreffende het optreden en de be-

strijding van djeroekmijten op Java”. De betreffende mijten

behooren tot de genera Tenuipalpus en Eriophyes.

De heer van der Laan doet, mede namens de heeren de

Bussy en Diakonoff, mededeeling van de onderzoe-

kingen, verricht in het biologisch laboratorium van de Af-

deeling Handelsmuseum van het Koloniaal Instiuut, over de

werkzaamheid van het insecticide Derris

op Nederlandsche insecten. De proeven, in 1934 genomen,

zijn in het Tijdschrift over Plantenziekten gepubliceerd!) ;

die, in 1935 gedaan, zullen binnenkort in datzelfde tijdschrift

verschijnen.

Derris is een insecticide van plantaardige afkomst, dat ook

in Ned.-Indië gewonnen wordt ; dit verklaart het vele weten-

schappelijke onderzoek, dat door de Afdeeling Handelsmu-

seum van het Koloniaal Instituut ondernomen werd en wordt,

om de eigenschappen en de deugdelijkheid van dit insecticide

door proeven vast te stellen. Laboratoriumproeven kunnen

echter nooit volledig uitsluitsel geven, of het ook in de prac-

tijk mogelijk zal blijken, eene insectensoort, die eene plaag

vormt, te bestrijden. Temperatuur, vochtigheid, zonnestraling

en andere klimaatsfactoren, om niet te spreken van practijk-

moeilijkheden ten gevolge van cultuurmethoden enz. be-

invloeden laboratorium-proeven bijna niet; bij proeven in

het veld moet men er echter in hooge mate rekening mede

houden.

De Afdeeling Handelsmuseum heeft daarom reeds spoedig

samenwerking gezocht, en in ruime mate verkregen, met eeni-

ge instellingen in den lande, die zich tot taak stellen, nieuwe

1) Tijdschr. Plantenz. 41, 33 (1935) ; ook verschenen als Bericht Afdeel.

Handelsmuseum Kol. Instituut 91 (1935) en in Ind. Mercuur 58, 103 en

119 (1935). Verg. ook: Inl. & Onderz. Afd. Handelsmus. Kol. Inst. over

1935, blz. 78, vlg. (1936).

VERSLAG. LIII

insecticiden op Nederlandsche schadelijke insecten te beproe-

ven, vooral met den Plantenziektenkundigen Dienst te Wa-

geningen. Vele proeven, waarover hieronder bericht wordt,

konden door de ambtenaren van dezen Dienst bij landbouwers

en kweekers genomen worden ; de Afdeeling Handelsmuseum

stelde dan steeds het materiaal aan bestrijdingsmiddelen ter

beschikking.

Bij de proeven werd gebruik gemaakt van Derrispoeder,

dat scheikundig geanalyseerd was. Derrispoeder is de fijnge-

malen wortel van Aziatische planten van het geslacht van

dien naam, vooral van Derris elliptica Benth.; rotenon heet

de erin aanwezige stof, die voornamelijk de giftigheid er van

bepaalt. Niet alle Derrisplanten zijn even giftig ; de giftigheid

moet men beoordeelen naar twee factoren : het rotenongehalte

en het gehalte aan totaal met aether te extraheeren stoffen.

Pas nadat het mogelijk was, de giftigheid scheikundig vast

te stellen, door het rotenongehalte te bepalen, heeft Derris als

insecticide beteekenis gekregen. Dat het steeds meer de aan-

dacht trekt, is voorts voor een deel te verklaren uit het feit,

dat Derris in de concentraties, waarin het gebruikt wordt,

geheel onschadelijk is voor den mensch en huisdieren, daaren-

tegen zeer giftig voor tal van insecten — en voor visschen.

De oorspronkelijke toepassing van Derris in Ned.-Indië was

nl. daarin gelegen, dat men er op groote schaal visch mee

vergiftigde, door het in het water te werpen. De visch was

daarna uitstekend geschikt voor de consumptie !

Van belang is de onschadelijkheid voor den mensch bij

bestrijding van insecten op groente en fruit, dat reeds spoedig

na de behandeling geoogst moet worden. Daar zou een voor

den mensch giftig insecticide schadelijk kunnen zijn. In

Noord-Amerika en Australië worden om deze reden vele in-

secten, die op kool schadelijk zijn, b.v. Plutella cruciferarum

Zell., Autographa brassicae Ril. e.a. met Derris bestreden.

De gedroogde Derriswortels worden veelal tot balen ge-

perst verzonden. Deze wortels worden meestal door de fabri-

kanten van insecticiden zelf tot zeer fijn poeder vermalen,

dat zich uitstekend verstuiven laat; daar het onvermengde

poeder veel te sterk is, verdunt men het met eene neutrale

draagstof, b.v. talk, kieselgur of kaolin, tot een Derris-stuif-

mengsel. Het percentage rotenon, dat in een goeden Derris-

wortel 5 tot 10 % bedraagt, is daarin 34 à 1 %. Den fijn-

gemalen wortel kan men voorts voor bespuitingen met water

mengen, waarbij dan de sterkte wordt aangegeven door de

gen, waarbij dan de sterkte wordt aangegeven door de

rotenon-concentratie van de spuitvloeistof, b.v. 1 op 5000

of 1 op 10.000.

Op welke wijze Derris eigenlijk werkt? Hierover is nog

zeer weinig bekend. In hoofdzaak schijnt het als contactgif

werkzaam te zijn. Schadelijke dampen scheidt Derris niet of

LIV VERSLAG.

in slechts geringe mate af. Als rookmiddel is het dan ook

niet bruikbaar. Dat het ook als maaggif werkzaam kan zijn,

kon door proeven van Diakonoff aangetoond worden,

waarbij imagines van vlinders en motjes spoedig stierven na

het voederen met suikerwater, waaraan een weinig Derris-

poeder was toegevoegd. Dieren, met onvermengd suikerwater

gevoederd, bleven in leven.

Derris vindt op het oogenblik op drie gebieden toepassing :

1) In den landbouw, ter bestrijding van allerlei schadelijke

insecten ; met Derris wordt o.a. bestreden de hevige plaag,

door Depressaria nervosa Hw., de karwijmot, veroorzaakt in

Groningen ; verder de frambozenkever, Byturus tomentosus

F., vooral in Brabant ; het elzenhaantje, Agelastica alni L., e.a.

2) In de veeteelt, ter bestrijding van de larven van de

runderhorzel (Hypoderma spec.). Nadat uitvoerige proeven,

door het Instituut voor Parasitaire en Infectie-ziekten te

Utrecht genomen, hebben aangetoond, dat Derrispoeder, met

water vermengd en als waschmiddel toegepast, het beste be-

strijdingsmiddel ertegen is, wordt Derris hierbij geregeld ge-

bruikt.

3) Tegen ongedierte bij hond en kat. Daar Derris betrek-

kelijk onschadelijk is voor huisdieren, en vlooien (Ctenocepha-

lus spec.) er buitengewoon gevoelig voor zijn, is het hier een

uitstekend te gebruiken middel, Menschenvlooien (Pulex irri-

tans L.) zijn veel minder gevoelig. Mallophaga (Trichodectes

spec.) op hond en kat zijn weer goed te bestrijden met Derris.

De gemakkelijkste toepassing bestaat hierin, dat men Derris-

poeder met talk mengt (1 op 10) en flink tusschen de vacht

wrijft.

Wanneer nu eene korte bespreking van de proeven volgt,

zij vooraf vermeld, dat de laboratorium-proeven op een zoo

groot mogelijk aantal insecten geschiedden, opdat individueele

verschillen zooveel mogelijk uitgeschakeld konden worden.

Evenals bij de proeven in het veld, werden natuurlijk steeds

blanco-proeven als contrôle gedaan. In het laboratorium

stoven de proefnemers dan met de zuivere draagstof, of

spoten met water.

Resultaten : Tot nu toe kon Spr. ongeveer een 100-tal soor-

ten Nederlandsche insecten op hunne gevoeligheid voor Der-

ris onderzoeken. Zeer groote verschillen in gevoeligheid tra-

den op. Aan eene verklaring daarvan valt nog niet te denken ;

daarover is nog geen onderzoek verricht.

Onder de Lepidoptera bleken verreweg de meeste onder-

zochte rupsen gevoelig te zijn voor bestuiving of bespuiting

met Derris, vele zelfs zoo sterk, dat zij voor bestrijding met

Derris in aanmerking komen. Spr. noemt o.a. de koolrupsen

(Pieris rapae L. en P. brassicae L.), waarmede de Planten-

ziektenkundige Dienst eenige geslaagde proeven deed; den

bastaardsatijnvlinder (Euproctis chrysorrhoea L., syn. Nyg-

VERSLAG. LV

mia phaeorrhoea Don.) ; den satijnvlinder (Stilpnotia salicis

L.) ; den plakker (Lymantria dispar L.) ; de ringelrups (Ma-

lacosoma neustria L.). Minder gevoelig zijn Mamestra-

soorten, ook Agrotis is niet bijzonder vatbaar. De beerrupsen

(Arctia caja L.) en die van den tijgervlinder (Spilosoma lu-

bricipeda L.) heeft Spr. niet met Derris, ook niet met de

zwaarste doses, kunnen dooden ; hoogstens vertoonden zij na

behandeling iets minder eetlust. Afdoende bestreden werd

echter eene plaag in kruisbessen van de bessenspanrups

(Abraxas grossulariata L.). Rupsjes van Micro's zijn welis-

waar zeer gevoelig voor Derris, maar zij zijn zeer vaak on-

bereikbaar voor dit contactgif ; mineerders en bladrollers b.v.,

zijn dus moeilijk te bestrijden. Over het bestrijden van de

karwijmot (Depressaria nervosa Hw.), werd reeds gesproken.

Goed te bestrijden zijn de rupsjes van de spinselmotten ( Y po-

nomeuta spec.), mits men met voldoende kracht in de spinsels

stuift.

Van de Coleoptera noemt Spr. allereerst de Chrysomelidae,

die alle, voor zoover onderzocht, bijzonder gevoelig zijn voor

Derris. De elzenhaantjes (Agelastica alni L.), die in de bollen-

streken de elzenhagen, die als windkeering dienst doen, vaak

kaal vreten, worden met veel succes met Derris bestreden.

Even gevoelig zijn wilgenhaantjes (Phyllodecta vulgatissima

L.), schadelijk in de griendcultuur, leliehaantjes (Crioceris

lilii Scop.) e.a, Zeer gevoelig zijn aardvlooien (Aphthona spec.

en Phyllotreta spec.). Den frambozenkever, Byturus tomen-

tosus F., noemde Spr. reeds. Door geregelde bespuiting met

Derrispoeder neemt de kwaliteit van dit fruit in Brabant zeer

toe. Zeer gevoelig is de koolzaadglanskever (Meligethes

aeneus F.).

Dan volgt echter eene groote lijst kevers, die weinig of niet

gevoelig zijn voor Derris ; ja, er zijn er, die opgeslagen Derris-

wortels aantasten (o.a. Sinoxylon anale Lesne). Niet gevoelig

zijn: de taxuskever (Ofiorrhynchus sulcatus L.) ; ritnaalden

(larven van Elateridae); de erwtenbladrandkever (Sitona

lineata L.). lepenspintkevers (Scolytus scolytus F.), zijn als

imago vrij gevoelig; de larven zijn echter ongevoelig. Voor

zoover onderzocht, zijn voorts alle kevers, die in voorraden

schadelijk zijn, niet gevoelig voor Derris. Spr. noemt: de

spektorren (Dermestes sp. sp.), klanders (Calandra sp. sp.),

het copratorretje (Necrobia rufipes de G.), den koperkever

(Niptus hololeucus Falderm.), den tabakskever (Lasioderma

serricorne F.).

De Diptera zijn, voor zoover onderzocht, voor het meeren-

deel niet zeer gevoelig voor Derris. Imagines van vliegen

(Musca domestica L.) en muggen (Anopheles sp. sp.) waren

wel te dooden met onverdund Derrispoeder, maar zij waren

lang niet gevoelig genoeg, om hierop eene bestrijding in de

practijk te baseeren. Apart staan hier de larven van de runder-

LVI VERSLAG.

horzel (Hypoderma spec.), die, zooals gezegd, zeer gevoelig

zijn. Totaal ongevoelig zijn daarentegen de larven van de

schapenvlieg (Lucilia sericata Meig.) ; zij zwommen in eene

geconcentreerde Derrisoplossing 5 uur lang rond, en leefden

daarna nog lang en gelukkig. Ook deze merkwaardige ver-

schillen zouden zeker een physiologisch onderzoek naar den

aard van de inwerking van Derris rechtvaardigen.

De meeste Hymenoptera, die onderzocht werden, waren

voor Derris zeer gevoelig. Alle tot nu toe behandelde blad-

wesplarven waren uitstekend te bestrijden. Spr. noemt de lar-

ven van de dennenbladwesp (Lophyrus pini L.) en de spar-

renbladwesp (Lygaeonematus abietinus L.), belangrijke bosch-

beschadigers, die in den afgeloopen zomer met den motor-

verstuiver van den Plantenziektenkundigen Dienst, en tevens

onder medewerking van de betreffende houtvesters van het

Staatsboschbeheer, met Derrisstuifmengsels op afdoende wijze

bestreden zijn. Voorts de bessenbastaardrups (Pteronus ri-

besii L.) en de pruimenzaagwesp (Hoplocampa fulvicornis

KI.), die in N-Holland eene ware plaag is.

Helaas is ook de honingbij (Apis mellifera L.) gevoelig

voor Derris, vooral voor bestuiving ; wespen (Vespa spec.)

zijn minder gevoelig. Mieren (o.a. Myrmica rubra L.) zijn

vrij gevoelig.

Rhynchota zijn vaak met Derris goed te bestrijden. Onder

de bloemwantsen (Anthocoridae) zijn beproefd: Calocoris

norvegicus F., die eene plaag in snijboonen vormde, en Ca-

locoris fulvomaculatus de G., de perewants, die jonge peren

aansteekt en daardoor steenige vruchten veroorzaakt. In beide

gevallen bereikte de Plantenziektenkundige Dienst veel suc-

ces met Derrisbestuiving.

Totaal ongevoelig is Cimex lectularius L., de bedwants.

Bladluizen (Aphidae) zijn op vele wijzen goed te bestrijden.

Bespuiting met Derris is er ééne van. Is het wenschelijk, een

voor warmbloedigen onschadelijk middel te gebruiken, b.v.

tegen luis in kropsalade, dan kan Derris goede diensten be-

wijzen. Stuiven met Derris bleek niet in alle gevallen afdoende

te zijn.

Ongevoelig zijn alle schildluizen (Coccidae), zoowel de

wolluizen (Pseudococcus spec.), dopluizen (Lecanium spec.),

de Douglaswolluis (Gilletteella cooleyi Gill.), als Aleurodes

spec., de motluizen.

Dat de vlooien (Siphonaptera) goed met Derris bestreden

kunnen worden, werd reeds besproken.

Onder de Orthoptera blijken sprinkhanen (Stenobothrus

spec.) vrij gevoelig te zijn. Over bestrijdingsmogelijkheden

van sprinkhaanplagen met Derris is nog niets bekend. Ameri-

kaansche kakkerlakken (Periplaneta americana L.) zijn ge-

voelig voor Derris, terwijl bestrijding in de practijk reeds mo-

gelijk bleek.

VERSLAG. LVII

Van de Dermatoptera kan vermeld worden, dat oorwormen

(Forficula auricularia L.) totaal ongevoelig bleken te zijn.

Onder de Corrodentia noemde Spr. reeds de Mallophaga,

die op hond en kat goed te bestrijden zijn.

Wat de Thysanoptera betreft, de Thrips-soorten, die mee

te verborgen leven, kunnen met Derris bestreden worden. Op

Java bereikt men goede resultaten tegen Thrips tabaci L. op

tabak.

Ten slotte nog iets over de bestrijding van spinnende mijten

(Tetranychidae). Zij vormen hevige plagen in den tuinbouw

en in kweekerijen : druiven, perziken, komkommers en anjers

worden er vaak zwaar door aangetast. Met Derris schenen

aanvankelijk de bestrijdingsmogelijkheden groot: bespuiting

met het poeder, verdeeld in water, gaf 90—95% dooden. De

eieren werden echter niet gedood, dus moesten de bespuitingen

wekelijks herhaald worden, wilde men de plaag in toom hou-

den. Dit bleek practisch vaak vele moeilijkheden op te leveren.

Gebleken is ook, dat stuiven met Derris op deze mijten totaal

geene uitwerking heeft,

Resumeerend kan, naar aanleiding van deze proeven, ge-

constateerd worden, dat nog tal van insectensoorten in aan-

merking komen, om met Derris te bestrijden. Het is een mid-

del, dat zeker in de toekomst vele belangrijke diensten bij het

bestrijden van insectenplagen kan leveren.

De heer Polak heeft er in de vorige wintervergadering

op gewezen, dat een aantal insecten-soorten reeds in den

zomer de winterrust ingaan, lang vóórdat gebrek aan warmte

of voedselschaarschte ze daartoe zouden noodzaken, Heeft

de overwintering als larve plaats, dan geschiedt die op een

punt in het larveleven, dat voor elke soort zijne vaste plaats

heeft in de lijn van zeer jong tot volwassen. Enkele malen

gebeurt het evenwel, dat dit punt vóór den winter wordt

overschreden. Dan gaat de ontwikkeling van larve tot imago

zonder onderbreking verder. Deze gevallen zijn zeldzaam.

Voor zooverre Spr.’s waarnemingen zich uitstrekken, nemen

alle of vele larven van hetzelfde legsel in die gevallen er

aan deel.

De jonge rupsen van Chrysophanus dispar Haw. beginnen

hare winterrust einde Juli of begin Augustus. Van eenige

echter, door Spr. het vorige jaar gekweekt uit in de vrije na-

tuur gevonden eieren, werd de groei in den zomer niet ge-

staakt; zij verpopten en de vlinders verschenen, 2 ¢ & en

4 2 9, respectievelijk van den 22sten tot den 26sten Augus-

tus. Spr. vertoont ze. Zij zijn beneden de normale grootte :

de vleugelspanning der 4 4 bedraagt van 33 tot 34 mm, die

der 2 © van 28 tot 33 mm, terwijl die der eerste generatie

bij de ¢ 4 40 mm en bij de 9 @ 42 mm is.

Dr. J. Th. Oudemans teekent in het T. v. E., Deel

LVII VERSLAG.

LXV, pag. 208 aan: „In Nederland komt zonder eenigen

twijfel slechts ééne generatie (van Chr. dispar) per jaar

voor . Toch verschijnt ook hier te lande soms, evenals van de

var. rutilus Wernb. bij Bordeaux, eene tweede generatie.

Waarschijnlijk behooren hiertoe de exemplaren, die in Fries-

land nog in September nu en dan zijn gezien.

Niets meer aan de orde zijnde, wordt de Vergadering door

den Voorzitter, na dankzegging aan de sprekers voor het

vele en gevariëerde, dat zij gebracht hebben, gesloten.

Corrigenda op het Versl. der 90e Zomerverg. (1935).

Blz. LXIII, r. 11 v. o. staat: Dietz; lees Dietze.

Blz. LXIII, r. 10 v. o. Tusschen ,,geene” en „aanwijzin-

gen in te voegen ,,vaste”.

VERSLAG

VAN DE

EEN-EN-NEGENTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN IN HOTEL „DE DONDERBERG” TE LEERSUM, OP

ZATERDAG 20 JUNI 1936, DES MORGENS TE 11 UUR.

Voorzitter : de Vice-President, Dr. D. Mac Gillavry.

Aanwezig het Eerelid Dr. A. C. Oudemans en de gewone

Leden : Dr. G. Barendrecht, Ir. G. A. Graaf Bentinck, K. J.

W. Bernet Kempers, Dr. J. G. Betrem, H. Coldewey, J. B.

Corporaal, A. Diakonoff, Prof. Dr. W. M. Docters van

Leeuwen, F. C. J. Fischer, Dr. D. C. Geijskes, Dr. W. J.

Kabos, B. H. Klynstra, J. Koornneef, Dr. G. Kruseman Jr.,

J. Lindemans, A. C. Nonnekens, R. A. Polak, Dr. A. Reclaire,

A. Stärcke, Dr. D. L. Uyttenboogaart, F. T. Valck Lucassen,

J. J. de Vos tot Nederveen Cappel, P. van der Wiel en

Ir. T. H. van Wisselingh.

Afwezig met kennisgeving de gewone Leden: Prof. Dr.

L. F. de Beaufort, C. J. Briejér, J. Broerse, E. D. van Dissel,

P. H. van Doesburg, G. L. van Eyndhoven, C. de Jong,

H. Koornneef, Dr. P. A. van der Laan, Dr. S. Leefmans,

H. J. Mac Gillavry, Mej. M. E. Mac Gillavry, Prof. Dr. J.

€. H. de Meijere, G. S. A. van der Meulen, H. Th. Nieuwen-

huijsen, Dr. Th. C. Oudemans, H. van der Vaart en J. C.

W ijnbelt.

De Voorzitter opent de Vergadering en deelt mede, dat

de gezondheidstoestand van den President hem alsnog niet

toelaat, de vergadering bij te wonen. Spr. heet de aanwezigen

welkom, spreekt zijne voldoening uit over de betrekkelijk

talrijke opkomst en doet daarna voorlezing van de volgende

rede, opgesteld door den President :

Mijne Heeren,

Nu wij ditmaal bij uitzondering in het midden des lands

op deze Zomervergadering bijeenkomen, heet ik U allen,

die hier tegenwoordig zijt, van harte welkom. Moge deze

LX VERSLAG.

bijeenkomst zoodanig slagen, dat zij hen, die wij niet gere-

geld op onze zomervergaderingen plegen te zien, zal aan-

sporen tot trouwer bezoek.

De overledene herdenkend, heb ik in de eerste plaats

te vermelden Prof, Dr. A, Handlirsch te Weenen,

eerelid sinds 1931, Handlirsch was iemand van stoere

werkkracht, groote kennis en begaafdheden, die vooral op

het gebied der palaeontologie van de insecten zeer veel

geleverd heeft, wat hem ook zeer te pas kwam bij de studie

der algemeene vragen van phylogenie en systematiek dezer

klasse ; in zijn groot werk „Die fossilen Insekten und die

Phylogenie der rezenten Formen” en in Schröder's

Handbuch der Entomologie heeft hij zijne inzichten hier-

omtrent uitvoerig neergelegd. Hoezeer hij in entomologische

kringen gewaardeerd werd, bewijst wel zijne benoeming in

1912 op het internationale entomologisch congres te Oxford

tot Voorzitter van het volgende, dat te Weenen gehouden

zou worden en zonder twijfel in de Keizerstad goed zou zijn

geslaagd, als de noodlottige wereldoorlog van 1914 dit plan

niet geheel in duigen had doen vallen.

Onze begunstigster Mevr. E. Bloem-van Hunsel,

te Ommen, overleed betrekkelijk kort nadat zij, in 1933, tot

ons was toegetreden. Wij zijn haar dankbaar voor haren

steun, die helaas slechts van korten duur mocht zijn, Van

onze gewone leden verloren wij den Sen Augustus 1935 den

heer B. E. Bouwman, te Bilthoven. Bouwman had

zich in vroegere jaren, o.a. te Breda, een algemeen en ijverig

verzamelaar betoond, en had zich later, tijdens zijn om

gezondheidsredenen gedwongen rusttoestand te Bilthoven,

speciaal op de biologie der graafwespen toegelegd. Hij werd

hierin een scherp, vooraanstaand onderzoeker, die ook mij

herhaaldelijk verblijdde (hij sprak, bescheiden als hij was,

van lastigvallen) met de buisjes met de diptera, die hij in

zulke nesten aantrof, die mij telkens jaloersch deden zijn

over de kennis van vormen en den speurzin, dien deze

dieren ten toon spreidden. Onze vergaderingen bezocht

Bouwman niet veel, wel de bijeenkomsten der Afdeeling

Noord-Holland en Utrecht, waar hij een gaarne gezien

medelid was; voor zijne publicaties, die zeer zeker voor

ons tijdschrift in aanmerking kwamen, gaf hij, in alle be-

scheidenheid, de voorkeur aan De Levende Natuur. Mogen

zij menig lezer daarvan tot eigen studie en tot lidmaatschap

onzer Vereeniging voeren.

Nog ontviel ons Mr. H. H. C. Castendijk, te Rot-

terdam, lid sinds 1927/28; wij danken ook hem voor zijn

gewaardeerden steun.

Bedankt hebben :

als begunstigster Mevr. A. Corporaal-van Riender-

hoff, Amsterdam (1926),

VERSLAG. LXI

als buitenlandsch lid Dr. C. Wehlburg,

Santo Domingo (1933),

als gewoon lid: Prof. Dr. P. de Bussy, Baarn

(1908/09).

E. Dunlop, Overveen (1927/28),

Jhr. W. C. van Heurn, Soerabaja

CLOT Dy

Dr. H. W. de Jong, Kisaran

(1925/26).

Dr. B. J. Krijgsman, Utrecht

(1930/31),

Ir. D. B. Mans, Heelsum (1935),

A. van Roon Sr., Rotterdam

| (1929/30),

terwijl wij moeten aannemen, dat het buitenlandsch lid

D. Coghill, te Natal, die het vorige jaar als toegetreden

vermeld werd, van zijn lidmaatschap afziet, aangezien onze

herhaalde brieven door hem niet zijn beantwoord.

Tegenover deze verliezen staan de volgende nieuwe ge-

wone leden :

C. J. Briejèr, Hillegom,

Ir. J. J. Fransen, Arnhem,

W. J. Kabos, Amsterdam,

H. Koornneef, Rhenen,

W. J. Kossen, Haarlemmermeer,

Dr. S. J. van Ooststroom, Rotterdam,

M. C. J. Visscher, Zwolle.

Het ledental bedraagt thans:

Eereleden (incl. het aanstonds te benoemen

nietswyeiBerelid) 32 een 10

DLS LTES ee e Ice

Correspondeerende Leden oenen teen. 10

Buitenlandsche eden. "our... Rte 15

Genereer seed ee 152

179,

tegen vorig jaar 188. Wij gaan dus, zooals zoo veel in dezen

miserabelen tijd, nog in dalende lijn.

Omtrent de publicaties kan ik U mededeelen, dat van het

Tijdschrift deel 78 afl. 3 + 4 verscheen, en van deel 79 afl.

1 + 2 weldra gereed zal zijn; door bijzondere omstan-

digheden is van dit deel ook afl. 3 + 4 grootendeels gezet,

zoodat dit deel spoediger dan anders gereed zal kunnen zijn.

Van de Entomologische Berichten zagen Nr. 204 t/m 209,

elk op den gewonen tijd, het licht.

Ik wil er hier aan herinneren, dat de Nederlandsch-

Indische Entomologische Vereeniging nu een eigen tijdschrift

onder den naam: ,,Entomologische Mededeelingen van

Nederlandsch-Indié” uitgeeft, waarvan tot dusverre 4 afle-

LXII VERSLAG.

veringen van het le deel verschenen zijn. Wij wenschen

het gaarne succes toe.

Voor den nieuwen catalogus der bibliotheek zijn nu alle

voorloopige werkzaamheden, mede door de zorg van Mevr.

Voûte, gereed gekomen. Met de drukkerij van der

Wiel te Arnhem is een contract tot stand gekomen, en

met het zetten is reeds begonnen; het is nu gevorderd tot

den naam Doleschall. Het belangrijke bedrag, hiervoor be-

noodigd, zal het noodzakelijk maken, op andere posten meer

te bezuinigen, dan wel wenschelijk zou zijn.

Het verplichte bezoek aan de bibliotheek werd door den

Vice-President gebracht. Zijn indruk was, dat de bibliotheek

er goed uitzag, maar dat de hulp van het personeel voor

het op hunne plaatsen brengen van binnengekomen boeken

(van den binder, geschenken enz.) wel wat te wenschen

overliet, Daarentegen functionneert de hulp bij het uitleenen

goed.

Verdere bijzonderheden over ons kostbaar boekenbezit

zult U zoo aanstonds van den Bibliothecaris vernemen, ter-

wijl onze Penningmeester U zal inlichten over het financiëele

beheer.

Als personalia heb ik te vermelden, dat Mevr. B. de

Vos-de Wilde den doctorstitel behaalde op eene dis-

sertatie „Contribution à l'étude des larves de Diptères

Cyclorrhaphes, plus spécialement des larves d'Anthomyides”,

en dat de heer P. A. Blijdorp het diploma van Land-

bouwkundig Ingenieur verwierf. Nog promoveerde Woens-

dag jl. de heer W.J. Kabos op een plantenphysiologisch

proefschrift, Hun allen zij ook van deze plaats onze geluk-

wensch gebracht.

Niet direct eene zaak van de Vereeniging, maar toch

voor hare Leden van veel belang is de overplaatsing van

de Entomologische Collecties, behoorend tot Amsterdam's

Zoölogisch Museum naar het Koloniaal Instituut aldaar.

Daartoe behoort niet alleen de oude collectie van ,,Artis’,

maar ook de belangrijke verzamelingen, die in de laatste

jaren aan de Gemeente Amsterdam werden geschonken, en

die nog onlangs werden uitgebreid met mijne eigene stan-

daardcollectie van Nederlandsche Diptera. Voor deze, na-

genoeg volledige verzameling der ca. 3300 bekende Neder-

landsche Dipteren-soorten in tallooze exemplaren, is eene

afzonderlijke kamer in het Instituut beschikbaar gesteld,

waarin ook het grootste deel mijner dipterologische litera-

tuur is opgesteld, In de gunstige localiteitsomstandigheden,

waarvan ook het verslag omtrent onze bibliotheek jaarlijks

blijk geeft, deelen nu ook deze collecties ; de onmiddellijke

nabijheid dier bibliotheek kan voor entomologische studiën

slechts een voordeel zijn.

Met de hoop op het welslagen der vergadering en op

VERSLAG. LXIII

een rijken oogst bij de excursie van morgen zij dan deze

91e Zomervergadering geopend. Wij zijn hier wel niet in

een der vermaarde uithoeken des lands, maar het is morgen

de langste dag, en dit vergroot de kans, het bijzondere te

vinden, dat in deze schoone streek ook ongetwijfeld te

vinden is.

De Voorzitter voegt aan het bovenstaande toe, dat stellig

nog vermelding verdient, dat onze hooggeachte President

zelf op 1 April jl. zijn 70en verjaardag vierde. Wel brachten

de omstandigheden mede, dat deze dag een zeer rustig ver-

loop had, maar toch heeft, op eene Bestuursvergadering,

die enkele dagen er aan voorafging, het Bestuur den jubilaris

de allerhartelijkste gelukwenschen onzer Vereeniging kunnen

aanbieden. Moge onze Vereeniging nog lang van zijne

kennis en werkkracht blijven profiteeren !

Hierna brengt de heer Klynstra uit het

Verslag van den Penningmeester over het

Boekjaar 1935.

Mijne Heeren,

Kon ik op de Zomervergadering van het vorige jaar het

genoegen hebben, U mede te deelen, dat het toen afge-

loopen boekjaar een batig saldo opgeleverd had, thans moet

ik tot mijn spijt zeggen, dat dit nu niet het geval is.

Het boekjaar 1935 werd afgesloten met een nadeelig saldo

van f 321.99, Dit minder gunstige resultaat is te wijten aan

het overschrijden van de begrooting der uitgaven voor de

Bibliotheek met f 430.—, welk hooge bedrag hoofdzakelijk

ontstaan is door betaling van boekwerken, die in afleve-

ringen zijn verschenen, zooals Seitz, Gross-Schmetterlinge

f 340 —, Cat. Col. en Cat. Lep. f 220 —. Het is natuurlijk

niet te voorzien wat van een werk, waarop wij inteekenden,

in een bepaald jaar zal verschijnen, en welk bedrag hiermede

gemoeid is,

Verder moesten in het vorige jaar de aanslagen der Be-

lasting van de Doode Hand 1934 en 1935, tezamen f 170.—,

worden betaald,

Gelukkig bleven de uitgaven voor het Tijdschrift f 100.—

en voor de Ent. Ber. f 160.— onder de bedragen, die be-

groot werden.

Hierbij laat ik de Balans en de Verlies- en Winstrekening

rondgaan, welke hierachter zijn afgedrukt.

De volgende toelichtingen heb ik te geven:

BALANS, Debetzijde :

De inschrijvingen Grootboek Nationale Schuld en de

effecten zijn berekend naar de beurswaarde per 30 December

1935, Van de effecten in vollen eigendom lootte f 1000.—

LXIV VERSLAG.

Balans Boekjaar 1935.

Activa :

Postrekening No. 188130. . . fee 22252570

Inschrijving Grootboek Nationale Schuld in

Wallen eigendom „raast. sal. at 155058. 5050

Effecten in vollen eigendom . 7770)

Inschrijving Grootboek Nationale Schuld in

blooten eigendem vent OSZ

Effecten in blooten eigendom SOS

SCChetaris N var. ME OREN en 2e 15.99

leden-Debiteuren © Sol. TEE I ZOO

Koersverlies . . re I LANE SR

Nadeelig Saldo JOB TELT nes 29 SRD

f 42.681.84

Passiva :

Fonds) Hacke -Oudemans 2 2 Pr |.) RP 0

Fonds van Eyndhoven pui, mete pa

Fonds Mac Gillavry. . . te ete ee 143.62

Fonds Hartogh Heys van de ‘te „ 18.950530

Fonds Beden voor. het Leven . 22.2. 22 5200

Eegaatı Mr Au Brantsesm sn. nee Mt EN OOO

BegaatDr..€.E. Reuvens # sr. LE 21020, 08250

Nalatensehap Dr EIS]. Ve ee

Leden-Crediteuren . . REN ie 16.11

Reserve Dubieuse Contributies x saas 96.96

Nederlandsch-Indische Entomologische Ver. n 36.60

Dr. J. Th. Oudemans- cere ie ah tired. See 101.78

Crediteuren mamas: OEE SIRIA 50397.

Kapitaal #3 onen son er ee

f 42.681.84

Verliesen Winst Boekjaar 1935.

Verlies :

MidschaftwoonmEntomologie Re oe

Entomologische Berichten sr. 2207 2 290.19

Bibliotheek®- „oan vane ante. NN

@Onkosten ar EI Ris, ee

fees 2562385

Winst :

Contributies sau ntt Beast anne ndi 2 oo

Rente . . ape ater IP 5 555.86

Nadeelig Saldo 1935 . Na St AE 321.99

f 2.162.85

VERSLAG. LXV

4% Rotterdam 1911 uit, welk bedrag op de postrekening

werd bijgeschreven en niet herbelegd. Dit met het oog op

de komende betalingen der drukkosten van den catalogus

der Bibliotheek.

Leden-Debiteuren is een andere naam voor Leden-achter-

stallig en vermeldt het werkelijke bedrag (niet de geschatte

waarde) der op 31 December 1935 achterstallige posten.

Koersverlies. De waardedaling der effecten in vollen eigen-

dom bedroeg f 904.48. Op de rekening Reserve voor Koers-

verlies kon f 519.57 worden afgeboekt, terwijl voor het saldo

f 384.91 de rekening Koersverlies debet blijft staan.

BALANS, Creditzijde :

Fonds Hartogh Heys van de Lier, Legaat Dr. C. L. Reu-

vens en Nalatenschap Dr. H. J. Veth. Deze rekeningen ver-

toonen belangrijk lagere bedragen dan op de vorige balans,

hetgeen veroorzaakt wordt door koersdaling der betreffende

beleggingen.

Leden-Crediteuren. Op deze rekening komen alle leden

voor, die iets van de N.E.V. te vorderen hebben, hetzij door

vooruitbetaling van nog niet verschuldigde contributie, abon-

nement of anderszins.

Reserve Dubieuse Contributies vermeldt het bedrag, dat

gereserveerd is voor achterstallige vorderingen op leden.

Ned.-Indische Entomologische Vereeniging. Daar de Pen-

ningmeester der N.E. V. voor deze vereeniging de contri-

buties in Nederland int, was het noodzakelijk, deze rekening

te openen,

Dr. J. Th. Oudemans-Stichting staat credit voor de helft

der gekweekte rente dezer Stichting. Als het bedrag vol-

doende is aangegroeid, moet er eene inschrijving Grootboek

Nationale Schuld voor gekocht worden ten gunste dezer

Stichting.

Crediteuren. Het op deze rekening vermelde bedrag is

verschuldigd voor het drukken van het Tijdschrift, deel 78,

aflevering 3—4. De betreffende nota werd niet tijdig genoeg

ontvangen om nog in hetzelfde jaar betaald te worden.

VERLIES- EN WINSTREKENING, debetzijde :

Bibliotheek. De onderhoudskosten zijn door de opbrengst

van het Fonds Hartogh Heys, f 296.72, gedekt. Voor dit

bedrag is deze rekening gecrediteerd.

In totaal werd er voor aankoop van boeken f 1077.94

uitgegeven. Ziet de hierboven gemaakte bemerkingen omtrent

deze uitgaven.

Onkosten. Op deze rekening zijn ook geboekt contributies

aan andere vereenigingen en belastingen. Ziet de opmerkin-

gen hierboven.

VERLIES- EN WINSTREKENING, creditzijde' :

Contributies. Bedroegen deze in 1934 nog f 1365.—, in

1935 liep dit bedrag verder terug tot f 1285.—.

LXVI VERSLAG.

Ik geloof niet, dat de overige posten van de Balans en

de Verlies- en Winstrekening toelichting behoeven. Mocht

hierin iets minder duidelijk zijn, dan verwijs ik naar de toe-

lichtingen in het Verslag 1934.

Hieronder geef ik de Begrooting voor het loopende boek-

jaar :

INKOMSTEN :

Contributies Het Dinar 1822. piel

Rente „mer TE na ler nine dn UE

f 1754.—

UITGAVEN:

Biblictheek, + 4: 2. zu. ie DI e

Onkosten nm » 320.—

Tijdschrift voor Entomologie Cee minus

Rijkssubsidie f 225.— SP » D00.—

Entomologische Berichten. . © = 20

f 1754.—

Voor den nieuwen Catalogus van de Bibliotheek is op deze

Begrooting niets uitgetrokken. Met de gewone inkomsten is

de uitgave hiervan niet gemakkelijk in korten tijd te bestrij-

den. Ik stel voor eene rekening Catalogus van de Bibliotheek

te openen en deze te belasten voor alle uitgaven den Cata-

logus betreffende. Indien het gelukt, door zuinig beheer de

volgende jaren tot batige saldi te komen, zouden deze be-

dragen in mindering van genoemde rekening geboekt kun-

nen worden. Het zou op deze manier misschien mogelijk zijn,

de kosten van den Catalogus over eene reeks van jaren te

verdeelen. Mochten hiertegen bezwaren bestaan, dan zou

de eenige oplossing zijn, de benoodigde gelden voor de uit-

gave eenvoudigweg van het kapitaal af te boeken.

Financieel Verslag der

Dr. J. Th. Oudemans-Stichting.

Nu rust op mij nog de plicht, verslag uit te brengen van

het financiëel beheer der Dr. J. Th. Oudemans-Stichting, in

welke Stichting de Penningmeester der N.E.V. de gelijk-

soortige functie vervult.

Het bezit van genoemde Stichting bestond op 31 December

1935 uit f 5600.—. Inschrijving Grootboek Nationale Schuld

214 %. De rente werd door de N.E.V. voor het eerst ont-

vangen in Juli 1934, over een halfjaar, ten bedrage van

VERSLAG. LXVII

f 67.85. In 1935 bedroeg de rente f 135.70. Tot einde De-

cember jl. werd dus aan rente f 203.55 ontvangen.

De helft der inkomsten der Stichting werd, volgens art. 2

van den Stichtingsbrief, gebruikt, om de publicaties onzer

Vereeniging financiëel te steunen. De andere helft moet vol-

gens art. 4 bij het kapitaal der Stichting worden gevoegd,

zoodra eene som bijeen is, waarvoor eene Inschrijving op

het Grootboek der Nationale Schuld kan worden genomen.

Op de Balans der N.E.V. zult U dan ook zien, dat de

Dr. J. Th. Oudemans-Stichting voor f 101.78 credit staat,

zijnde voor de helft der ontvangen rente. Dit deel der

rente wordt dus belegd, zoodra het bedrag voldoende aan-

gegroeid is.

De Voorzitter zegt den Penningmeester dank voor zijn

uitvoerig verslag.

Op eene vraag van den heer A. C. Oudemans, waarom

de belegging van de f 101.78 der Dr. J. Th. Oudemans-

Stichting nog niet is geëffectueerd, antwoordt de heer

Klynstra, dat men hiermede moet wachten, tot er voldoende

fondsen zijn voor eene minimum-inschrijving N.W.S. (no-

minaal f 500.—).

De Voorzitter vraagt naar de bevindingen der Commissie

tot het nazien der Rekening en Verantwoording van den

Penningmeester over het boekjaar 1935.

De heer Bernet Kempers leest hierop de volgende ver-

klaring voor: .

Mede namens het lid der Commissie voor het nazien der

rekening, den heer Dixon, heeft de ondergeteekende het

genoegen, te kunnen mededeelen, dat de rekening door de

commissie werd nagezien en vergeleken met de overgelegde

bescheiden ; dat gebleken is, dat die rekening volkomen in

orde is, weshalve voorgesteld wordt, deze goed te keuren

en den heer penningmeester te dechargeeren voor het door

hem gevoerde beheer. De commissie wenscht nog op te

merken, dat de boekhouding keurig in orde is, en eene

vraag te stellen, waarom het bedrag van een uitgeloot effect

niet belegd is geworden, waardoor een vrij aanzienlijk be-

drag aan interest aan de Vereeniging niet is ten goede

gekomen. (get.) Bernet Kempers.

De heer Klynstra antwoordt op deze laatste vraag, dat

hij, toen hij op 1 November 1935 het bedrag ad f 1000.—

van het uitgelote stuk ontving, kon verwachten, binnen kort

de eerste betaling te moeten doen voor het drukken van den

nieuwen Catalogus der boekerij. Het lag dus voor de hand,

deze f 1000 — niet dadelijk weer te beleggen, om onnoodige

onkosten van aankoop en verkoop van een effect te ver-

mijden. Het tegoed op de postrekening, dat, zonder deze

f 1000.—, in Januari 1936 tot f 400.— zou zijn gedaald, zou

LXVIII VERSLAG.

deze betaling niet hebben toegelaten. Nu is, onvoorzien,

het drukken van den Catalogus eenigszins vertraagd, en

zal de eerste betaling van ongeveer f 1250.— eerst in

Augustus a.s. moeten geschieden. Het renteverlies, ont-

staan door niet-herbelegging, bedraagt op heden minder dan

de provisie- en zegelkosten, benevens waardedaling van

f 1000— 4% N.S. sinds 1 November jl. De niet-herbeleg-

ging is dus ten slotte nog voor onze financiën voordeelig

geweest,

De heer Kruseman vraagt naar de mogelijkheid, gelden,

die tijdelijk zonder emplooi zijn, op prolongatie te beleggen,

waarop wordt opgemerkt, dat hiervoor het bedrag te ge-

ring was,

De heer Oudemans vraagt, waarom het drukken van den

Catalogus der boekerij is opgedragen niet aan den gewonen

drukker der publicaties, maar aan de firma G. W. v. d.

Wiel & Co. te Arnhem, die, naar Spr.’s meening, vrij duur

is. Het antwoord luidt, dat, in verband met velerlei titels,

waarin min gebruikelijke letters, met bijzondere accenten

enz. voorkomen, en met de vele afkortingen, zeer bijzondere

eischen aan dit drukwerk gesteld moesten worden. Van

de drukkerijen, die voor de uitvoering van dit werk in aan-

merking kwamen, bleek bij de onderhandelingen, dat boven-

genoemde firma juist eene der goedkoopste was.

Op voorstel van den President wordt hierna de Pen-

ningmeester, onder dankzegging voor zijn zorgvuldig

beheer, bij acclamatie gedechargeerd.

De Voorzitter wijst hierop aan als leden der commissie

voor het nazien der rekening en verantwoording over het

boekjaar 1936 de heeren Dr. A. Reclaire en P. van

der Wiel, Beide heeren, ter vergadering aanwezig, aan-

vaarden deze benoeming.

De Voorzitter geeft het woord aan Dr. D. L. Uytten-

boogaart tot het uitbrengen van het

Verslag van den Bibliothecaris.

Gedurende dit verslagjaar werd door Mevr. Voûte

de nieuwe Catalogus verder voor de pers gereed gemaakt,

zoodat het Bestuur aan het einde van het jaar 1935 met

verschillende drukkerijen kon onderhandelen over het druk-

ken. Ten slotte werd het werk gegund aan de Firma van

der Wiel te Arnhem, die onmiddellijk in het nieuwe jaar met

het zetten begonnen is. Thans, bij het uitbrengen van dit

verslag, is het vijfde vel afgedrukt. Niettegenstaande het

uiterste is gedaan om den prijs te drukken, vallen de kosten

niet mede, want er zal een bedrag van minstens f 2500.—

VERSLAG. LXIX

met de uitgave gemoeid zijn, welke som natuurlijk in de

verste verte niet uit onze gewone inkomsten kan gedekt

worden, ook niet, al wordt zij over verscheidene jaren ver-

deeld. Het Bestuur zal dus zijne pogingen voortzetten, om

voor deze uitgave op de eene of andere wijze subsidie te

verkrijgen. In den loop van dit jaar kon ik mij wat beter

in mijne nieuwe functie inwerken, Het trok mijne aandacht,

dat er weer een achterstand is ontstaan in het inbinden,

zelfs van zeer kostbare werken zooals de „Genera insecto-

rum”, en het is noodzakelijk, dat deze achterstand worde

ingehaald. Daar er plaatsgebrek dreigde te ontstaan, heb

ik opruiming gehouden onder de stapels boeken uit legaten,

soms van vele jaren her, die nog ongecatalogiseerd op stapels

lagen. Alles wat voor onze bibliotheek geene waarde had,

of daarin, door haar bijzonderen aard, niet thuis behoorde,

is ten geschenke gegeven aan andere bibliotheken, behalve

werken met eene aanmerkelijke handelswaarde. Door de

inkrimping van het personeel van het Koloniaal Instituut

kan aan onze bibliotheek niet meer de zorg besteed worden,

die voor goed beheer en onderhoud noodzakelijk is. Ik acht

het dan ook zeer urgent, dat, zoodra daartoe ook maar

eenigszins middelen beschikbaar kunnen worden gesteld,

onze Vereeniging eene eigene, bezoldigde kracht aanstelt.

Geen enkel bibliothecaris zal zich verantwoordelijk kunnen

stellen voor het hem toevertrouwde kostbaar bezit, zoolang

aan dezen wensch niet is voldaan. Een dergelijk employé

zou dan tevens onzen secretaris kunnen assisteeren, nu deze

eveneens in het Koloniaal Instituut zetelt.

Op bescheidene schaal werden, wanneer daartoe gelegen-

heid was, incomplete serieën van Tijdschriften aangevuld,

of Tijdschriften, die in de Bibliotheek ontbraken, aange-

schaft, Van de aanschaffing van ontbrekende of nieuw ver-

schijnende werken op speciale gebieden der Entomologie

moest, wegens gebrek aan geld, worden afgezien,

Het aantal leeners bedroeg 45, het aantal bezoekers 78.

Uitgeleende boeken 476, welk aantal op 316 bons werd

aangevraagd.

De schenkers in 1935 wien, namens de Vereeniging, dank

wordt betuigd zijn de volgenden : Ir. G. A. Graaf Bentinck;

A. J. Besseling ; H. G. Blöte ; J. B. Corporaal ; A. Diakonoff ;

Dai Diemen SR. CNMEischer Dr DC \Geiskes/

Prof, Dr. K. M. Heller ; Ir. B. C. M. van der Hoop; R. Klei-

ne: Dr. G. Kruseman Jr.; M. A. Lieftinck; Prof. Dr. J.

C. H. de Meijere ; R. Oberthür ; Dr. A. C. Oudemans ; Prof.

Dr. W. Roepke; A. Stärcke; Dr. R. Takahashi; Dr. D.

L. Uyttenboogaart ; F, T. Valck Lucassen; Dr. J. van der

Vecht; C, Willemse. Instellingen : Centrale Bibliotheek van

het Koloniaal Instituut, Amsterdam; Geologisch Mijnbouw-

kundig Genootschap voor Nederland en Kolonien, s-Graven-

LXX VERSLAG.

hage; Urban & Schwarzenburg, Berlin, Wien; Verein für

Naturwissenschaftliche Heimatforschung ; Zoologisches Mu-

seum, Hamburg ; Secretariaat van het Zesde Internationaal

Botanisch Congres.

Spr. laat ook rondgaan de drukproeven van de tot nu toe

gezette bladzijden van den Catalogus.

De Voorzitter brengt den heer Uyttenboogaart

dank voor het vele, ook in dit jaar weder, door hem voor

de Vereeniging verrichte werk.

De heer Fischer zegt, dat hij kort geleden eenige opstellen

aanvroeg, die als separaten in de bibliotheek aanwezig zijn,

maar in plaats daarvan geheele jaargangen ontving, waarin

die opstellen waren verschenen. Dit was natuurlijk eene

fout, waarop het personeel gewezen zal worden,

De heer Corporaal heeft de tot nu toe uitgekomen proef-

drukken aan verscheidene leden der N.E.V. vertoond, o.a.

kort geleden aan den heer Betrem. Daar dezen bleek,

dat verscheidene zijner publicaties alsnog in de Bibliotheek

ontbraken, was dit voor hem aanleiding, met een respectabel

aantal overdrukken dit hiaat aan te vullen, Spr. hoopt, dat

alle leden zich de moeite zullen willen geven, dit goede

voorbeeld na te volgen.

Hierna is aan de orde de vaststelling van de plaats, waar

de volgende Zomervergadering zal worden gehouden. Het

Bestuur zou willen voorstellen den Noordhoek der provincie

Drente, nabij de grens van Groningen. De heer van der

Wiel stelt voor de streek bij Venlo en Roermond in

Midden-Limburg. De heer Bernet Kempers stelt voor

De Lutte, de heer Kruseman Dinkeloord en de heer

Polak Z.-O. Drente. Bij de hierop volgende stemming

wordt, met vrij groote meerderheid, Midden-Limburg aan-

gewezen.

Aan de orde zijn thans de door het Bestuur voorgestelde

Wijzigingen in de Wet der Nederland-

sche Entomologische Vereeniging, die reeds

op de convocatie voor deze Vergadering ter kennis van de

Leden zijn gebracht.

1°. Art. 2, sub 3 te veranderen in: 3. het uitgeven van het

„Tijdschrift voor Entomologie” en van de „Entomologische

Berichten” en, aangezien de uitgave der „Verslagen van de

Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch-Oost-Indië der

Nederlandsche Entomologische Vereeniging” gestaakt is. —

Aangenomen.

2°, Aan Art, 4 toe te voegen eene alinea : Gewone leden,

VERSLAG. LXXI

woonachtig in het Rijk buiten Europa, betalen eene jaarlijk-

sche contributie van f 7.50.

In zijne toelichting zegt de Voorzitter, dat, uit een zeker

conservatisme, de oude contributie-regeling nog steeds is

gehandhaafd gebleven, hoewel eenige reductie billijk geacht

mag worden voor deze leden, die belangrijke voordeelen

missen, nl. het bijwonen der vergaderingen en het gebruik

der bibliotheek. Nu ook in Ned. O.-Indié voor zeer velen

de moeilijkheden niet minder zwaar zijn dan hier te lande,

is deze billijkheidseisch nog te meer klemmend geworden.

Principiëel stemmen alle aanwezigen in met deze wijziging.

De heer de Vos tot Nederveen Cappel zou nog verder wil-

len gaan, en voor deze leden de contributie tot f 5— willen

verlagen. De heer Uyttenboogaart stelt als middenweg voor,

het bedrag te brengen op f6.—, waarmede de heer de

Vos tot Nederveen Cappel zich wel kan ver-

eenigen. Bij de hierna volgende stemming wordt dit amen-

dement met algemeene stemmen aangenomen.

De heer Diakonoff vraagt, of men van de Neder-

landsch-Indische Entomologische Veree-

niging nu niet eene reciproque geste zou mogen ver-

wachten tegenover in Nederland wonende leden dier ver-

eeniging.

De heer Betrem zegt toe, na zijn terugkeer in Ned. OI.

een daartoe strekkend voorstel te zullen doen.

3°, Aan Art. 8 toe te voegen eene alinea: Contributie en

abonnementsgelden dienen in Maart van elk jaar te worden

voldaan.

Dit was de bedoeling van de slotalinea van Art. 64, welk

overgangsartikel nu verder kan vervallen. — Aangenomen.

4°. Van Art. 12 de derde alinea te veranderen in: Alle

Leden en Begunstigers hebben het recht, de vergaderingen

bij te wonen en werkzaam daaraan deel te nemen. Stem-

recht hebben echter alleen de gewone Leden en die Eere-

leden en Leden van Verdienste, die gewoon Lid zijn geweest.

Deze wijziging, waarvan de bedoeling is, te voorkomen,

dat een gewoon Lid door zijne benoeming tot Eerelid of Lid

van Verdienste zijn stemrecht zou verliezen, wordt aange-

nomen.

5°. In Art. 22, derde alinea, voor de woorden „van het

jaar hunner toetreding” te lezen „van het jaar hunner toe-

treding of benoeming, eventueel toetreding en benoeming.”

6°. Art. 55, sub 3, en Art. 61 geheel, te laten vervallen,

daar de uitgave dezer publicatie gestaakt is.

7°, Art. 62 wordt 61.

8°. Art. 63 wordt 62.

LXXII VERSLAG.

9°, Art. 64, dat van tijdelijken aard was, te laten vervallen.

10°. Art. 65 wordt 63.

Deze wijzigingen, die van zelf sprekend zijn, worden aan-

genomen.

Aan dit Verslag zal worden toegevoegd een inlegvel, be-

helzende deze wijzigingen en die, aangenomen in de Zomer-

vergadering van 18 Juni 1932 te Doetinchem.

Hierna zijn aan de orde de door het Bestuur voorgestelde

Wijzigingen in het Reglement op de „Entomolo-

gische Berichten, die eveneens reeds op de convo-

catie waren bekend gemaakt.

1°. Art. 1, derde alinea, te veranderen als volgt: Voor

de mededeelingen heeft de Nederlandsche taal de voorkeur ;

zij mogen echter ook in de Duitsche, Engelsche of Fransche

taal opgesteld zijn.

Deze wijziging, die slechts een reeds ingeburgerd gebruik

sanctionneert, wordt aangenomen.

2°, Aan Art. 1, vierde alinea, toe te voegen: Voor lijn-

cliché’s echter wordt de helft van den kostprijs in rekening

gebracht. — Aangenomen.

3°, In Art. 2, tweede alinea, voor ,,bezorgt’ te lezen:

draagt zorg voor.

4°, In Art. 4, vóór de woorden „eene maand in te voe-

gen : minstens.

Deze wijzigingen, die slechts eene verbetering in de re-

dactie beoogen, worden aangenomen.

5°, In Art. 5, tweede alinea, de woorden „met de Re-

dactie overeen te komen” te vervangen door: door het Be-

stuur in overleg met de Redactie vastgesteld.

De vorige redactie gaf, tegen de bedoeling in, den indruk,

dat over ieder geval afzonderlijk met de Redactie zou moeten

worden onderhandeld. Bij deze nieuwe redactie blijft de

vrijheid voorbehouden, om de voorloopige, tot nader order

geldende regeling (bekend gemaakt op de voorpagina van

No. 209 der ,,Entomologische Berichten”) te bestendigen,

of te veranderen, al naar dat de wenschelijkheid hiervan

nader zal blijken. — Ook deze wijziging wordt aangenomen.

Het aldus gewijzigde Reglement zal als bijlage achter dit

Verslag worden afgedrukt.

Vervolgens is aan de orde de verkiezing van twee Bestuurs-

leden, daar de heeren de Meijere en Valck Lu-

cassen aan de beurt van aftreden zijn. Beiden zijn her-

kiesbaar. Bij de opening der stembriefjes blijkt, dat beiden

VERSLAG. LXXII

met zeer groote meerderheid herkozen zijn. Beide heeren

aanvaarden hunne herbenoeming.

Bij de hierop volgende verkiezing van twee leden in de

Commissie van Redactie voor de Publicaties wegens perio-

diek aftreden van de heeren de Meijere en Valck

Lucassen, is Prof. de Meijere, herkozen als voor-

zitter van het Bestuur, eo ipso lid van de Redactiecommissie,

terwijl voor den anderen zetel de heer Valck Lucassen

wordt aangewezen.

In de bij Art. 56 der Wet voorgeschreven dubbeltallen

waren aangewezen de heeren Dr. G. Barendrecht en

Dr. G. Kruseman Jr.; bij de opening der stembriefjes

bleken de beide aftredenden met groote meerderheid te zijn

herkozen.

Hierna is aan de orde de benoeming van een nieuw Eere-

lid, daar door het overlijden van Prof. Handlirsch eene

vacature is ontstaan. Het Bestuur heeft gemeend, hiervoor

ditmaal een Franschman te mogen aanbevelen, en stelt voor,

Prof. Dr. R. Jeannel als zoodanig te benoemen.

De heer van der Wiel wil gaarne dit Bestuursvoorstel

toelichten.

De heer Jeannel — thans verbonden aan het Muséum

National d'Histoire Naturelle te Parijs — was lange jaren

de ijverige Onder-Directeur van het Institut de Spéologie

de Cluj. In 1911 verwierf hij op zijn proefschrift ,,Révision

des Bathysciinae” den Doctorsgraad. Door het grondig

onderzoek der sexueele verschillen gelukte het den heer J.,

een juist inzicht te verkrijgen in de soort-verschillen ; uit

zijn werk spreekt eene groote opmerkingsgave en blijkt eene

grondige studie van het onderwerp, terwijl zijne fraaie en

zorgvuldig geteekende afbeeldingen zijn werk vervolmaken.

Vooral de in grotten levende Coleoptera worden door hem

bestudeerd. Als resultaat van zijn studiën verschenen o.a:

1922 „Les Trechinae de France” ; 1923 „Revision des Cho-

leva Latreille’; 1924 „Monographie des Bathysciinae” ;

1926 ,,Faune Cavernicole de la France”; 1926/28 ,,Mono-

graphie des Trechinae ; 1934 „Les Catops de France”,

terwijl thans in l’Abeille verschenen is eene monographie

van het lastige genus Catops.

De heer Uyttenboogaart voegt aan het bovenstaande nog

toe, dat de heer Jeannel bovendien beschikt over een

zeer aangenamen stijl en een zeer levendigen geest, hetgeen

vooral tot uiting komt in de logische, vlotte wijze, waarop

hij zijne vernuftige, met bovengenoemde onderwerpen samen-

hangende theorieën weet te ontwikkelen, waardoor de ar-

gumentatie een lyrischen zwier verkrijgt, die deze, anders

vrij droge, lectuur zeer veraangenaamt.

LXXIV VERSLAG.

De heer Jeannel wordt hierop bij acclamatie tot Eere-

lid benoemd.

De heer Diakonoff zou voor eene volgende vacature

gaarne in aanmerking zien komen den heer E. B. A. Me y-

rick te Marlborough, die, naar Spr. s meening, ruimschoots

voor deze onderscheiding in aanmerking zou komen.

De Voorzittter zegt gaarne toe, bij eene volgende gelegen-

heid dit voorstel in overweging te nemen.

Door den Voorzitter wordt vervolgens ter tafel gebracht

de gestadige toeneming van den omvang van het werk der

beide functionarissen bibliothecaris en secretaris. Vooral ook

door de inkrimping van den staf van de bibliotheek van

het Koloniaal Instituut doet zich het gemis van eene bezol-

digde kracht voor het op peil houden van de organisatie

der boekerij en voor het bijhouden der catalogiseering zeer

gevoelen. Spr. stelt aan de vergadering voor, het Bestuur

te machtigen, hiervoor eene stenotypiste aan te stellen,

waarvoor z.i. een salaris van f 25 à 30 per maand toerei-

kend zou zijn. Deze zou dan tevens den secretaris allerlei

routine- en ander mechanisch werk uit de hand kunnen

nemen.

De heer Corporaal zegt, dat de aanwezigheid van zulk

eene kracht het in de toekomst mogelijk kan maken, in deze

beide functies personen aan te wijzen, voor wie anders deze

tijdroovende bezigheden een overwegend bezwaar zouden

zijn.

De heer Klynstra zegt, dat deze kosten door de kas der

Vereeniging wel gedragen kunnen worden en, gezien de

groote noodzakelijkheid, wel verantwoord zijn.

De heer Stärcke vraagt, of ook gerekend is op bijkomende

kosten ingevolge wettelijke voorschriften omtrent aan te

stellen personeel ; men mag de totale kosten op + f 400.—

per jaar begrooten.

De heer Betrem zegt, dat de uitbreiding van het werk

tevens eene grootere materialenrekening zal doen ontstaan.

De heer Stärcke merkt nog op, dat vele der voorkomende

bureau-werkzaamheden zeer goed door sommigen der onder

zijne hoede staande patiënten kunnen worden verricht, en

biedt voor voorkomende gevallen zijne tusschenkomst aan.

Dankbaar zal het Bestuur dit aanbod in gedachten houden.

Ten slotte kan het voorstel van het Bestuur de algemeene

instemming verwerven, en wordt het Bestuur gemachtigd,

in deze richting de noodige stappen te doen; het resultaat

zal dan bij eene volgende gelegenheid worden medegedeeld.

Nog doet de Voorzitter mededeeling, dat ’savonds te

voren is opgericht eene Vereeniging tot het fi-

nancieren van de vierninq van het nIIOIDE

VERSLAG. LXXV

jarig bestaan der Nederlandsche Ento-

mologische Vereeniging, waarvan President,

Secretaris en Penningmeester zijn de gelijknamige functio-

narissen in het Bestuur der N.E.V.; het actueele Bestuur

in pleno zal tevens optreden als bestuur der nieuw opge-

richte vereeniging.

Deze Vereeniging heeft zich geconstitueerd, daar het te

voorzien is, dat de geldmiddelen der N.E.V. onvoldoende

zullen blijken te zijn, om dit honderdjarig bestaan waardig

te vieren. Men moet bedenken, dat, behalve voor een feest-

bundel of gedenkboek, ook gelden noodig zullen zijn voor

recepties enz. daar hoogstwaarschijnlijk tegelijkertijd het

Internationale Entomologen-Congres in ons land zal verga-

deren. De N.E.V. zal dan voor vele financiëele vraagstukken

komen te staan, en het verdient alle aanbeveling, reeds

tijdig te beginnen met het inzamelen van gelden voor dit

doel. Reeds zijn drie schenkingen ontvangen, zoodat een

bescheiden begin aanwezig is. Spr. noodigt de leden der

N.E.V. uit om, telkens als zij in staat mochten zijn, voor de

hierboven geschetste doeleinden iets af te zonderen, de

nieuwe vereeniging te willen gedenken. Zelfs kleine be-

dragen zullen dankbaar aanvaard worden en, zooals van

zelf spreekt, grootere niet minder. Spr. hoopt jaarlijks de

leden hieraan te herinneren, opdat dan in 1945 iets waardigs

gepresteerd zal kunnen worden.

De heer Corporaal meent, geene onbescheidenheid te be-

gaan door de namen der eerste schenkers te noemen ; het

zijn de heeren Dr. D. Mac Gillavry, B. H. Klyn-

stra en Dr. D, L. Uyttenboogaart. Spr. stelt voor,

deze drie stichters te benoemen tot leden-begunstigers. Een

krachtig applaus vertolkt de instemming der aanwezigen

met dit voorstel en met de oprichting van de nieuwe ver-

eeniging.

Bij de hierna volgende rondvraag informeert de

heer Betrem naar de mogelijkheid van uitleening naar Ned.

O.-Indié van duplicaten uit de bibliotheek.

De Voorzitter zegt, dat in principe het Bestuur hiertegen

geene bezwaren heeft, doch dat ieder afzonderlijk geval door

het Bestuur op zichzelf zal worden beoordeeld. Met deze

mogelijkheid wordt bij de inrichting van den ter perse zijnden

catalogus reeds in zoo verre rekening gehouden, dat er uit

blijken zal, van welke werken duplicaten aanwezig zijn.

De heer Stärcke zegt, de afscheiding van de entomologen

in Ned. O.-Indié en de oprichting eener afzonderlijke ver-

eeniging aldaar te betreuren, Spr. zou het Bestuur willen

verzoeken, de mogelijkheid van een herstel der vroegere

LXXVI VERSLAG.

banden, liefst weder eene samensmelting der beide vereeni-

gingen te overwegen,

De Voorzitter belooft gaarne in deze nadere overweging

en zegt, dat het Bestuur zeer gesteld is op innig contact en

samenwerking, die wederzijds van het grootste nut kunnen

zijn; mochten er nieuwe gezichtspunten komen, dan zullen

deze zeker onder het oog gezien worden.

De heer Uyttenboogaart brengt in herinnering, dat de

hoofdoorzaak der splitsing was gelegen in den wensch der

Afdeeling N.O.-I., om een aantal jeugdige, en andere, ento-

mologen tot zich te trekken, die in de verste verte niet in

staat waren, de contributie voor onze vereeniging te betalen,

Daarin konden wij de N.O.-I. entomologen om principiëel-

financiëele overwegingen niet tegemoet komen. Spr. kan in

deze splitsing niet zoo’n bijzonder groot bezwaar zien, vooral

daar de verhouding der beide vereenigingen niets te wen-

schen overlaat, en de band steeds nauwer wordt.

De heer Kruseman vraagt, of ten behoeve van het In-

ternationale Entomologen-Congres in Nederland in 1945

een Rijkssubsidie zou kunnen worden verworven. Het ant-

woord hierop luidt, dat wij natuurlijk niets kunnen voor-

spellen, maar toch de hoop mogen koesteren, dat er tegen

dien tijd een Minister van Onderwijs, Kunsten en Weten-

schappen in functie zal zijn, die een open oog zal blijken

te hebben voor het belang van de Entomologie voor de

algemeene volkseconomie, speciaal ook voor ons land. Ook

van eene tijdig in te zetten propaganda- en reclame-campagne

zal wel eenig succes mogen worden verwacht.

De heer Uyttenboogaart zegt in dit verband, dat b.v. ook

de tegenwoordige Burgemeester van Amsterdam warme be-

langstelling heeft voor de entomologie. Spr. is, waarschijnlijk

door diens toedoen, aangezocht geworden, een artikel over

entomologie te schrijven, dat daarna is verschenen als

hoofdartikel in De Standaard, dus juist in het kamp

van het tegenwoordige ministerie,

Hierna zijn aan de orde de

WETENSCHAPPELIJKE MEDEDEELINGEN.

De heer Lindemans laat rondgaan een paartje van de

fraaie en zeldzame sluipwesp Gravenhorstia picta Boie, be-

hoorende tot de onderfamilie Ophioninae. Van deze soort,

door Snellen van Vollenhoven in zijne Pinaco-

graphia pl. 3, fig. 1 en 2 meesterlijk afgebeeld, werd destijds

een ® in ,, Holland” gevangen, echter zonder nadere ver-

melding van de vindplaats. Latere opgaven ontbreken,

VERSLAG. LXXVII

In de naamlijst van Smits van Burgst komt de

soort niet meer als inlandsch voor.

Van 18 Mei tot 8 Juni 1936 ving Spr. op de Ermelosche

heide 8 & & en 3 2.2, waarbij één paar in copula, wat bij

de sluipwespen zeer zelden waargenomen wordt. Deze soort

komt vooral in Zuid-Europa en Noord-Afrika voor, en is

volgens Schmiedeknecht bij Hamburg en Kiel ge-

vangen; Strobl noemt Zara in Dalmatië, Habermehl

Braunschweig; Morley vermeldt eenige vindplaatsen in

Engeland. Zij parasiteert in hoofdzaak bij Lasiocampa tri-

folii Esp.

Vervolgens laat Spr. zien eene merkwaardige werkster

van Bombus hortorum L., 11 Sept. 1935 te Hulshorst ge-

vangen. Het dier is geheel onbehaard, uitgezonderd de ver-

zamelharen aan de pooten; verder is het geheel gaaf. Het

exemplaar was druk bezig, stuifmeel te verzamelen en scheen

niet het minste nadeel te ondervinden van hare, voor een

hommel, vrij luchtige kleeding.

De heer Bentinck vermeldt en vertoont het volgende:

I. Vele ex. van Epichnopteryx retiella Newm., om aan te

toonen, hoezeer ‘deze zeldzame en weinig bekende soort in

teekening en schakeering nog kan variëeren,

II. Betreffende zijn artikel in het T. v. E. LXXII, 1930,

p. 237—250 over 4 Homoeosoma-soorten — dit geslacht werd

onlangs grondig door den heer F. N. Pierce onderzocht in

verband met zijn aanstaand werk over de genitaliën der Py-

raliden. Hij kwam tot practisch hetzelfde resultaat, behalve

dat hij nog meerdere soorten ontdekte, buiten de 4 reeds

beschrevene, aanvankelijk alle onder nimbella Z. gerekend.

De aanvankelijk als verloren beschouwde typen van nimbella

van Zeller en Duponchel werden in het Britsch

Museum en te Parijs teruggevonden. Hierdoor moesten 2 na-

men wegens prioriteitsrechten veranderd worden, nl. : Ho-

moeosoma snellenella Bentinck wordt H. nimbella Dup. en

Homoeosoma nimbella Z. wordt H. pseudonimbella Bentinck.

Verdere beschouwingen hierover zullen afzonderlijk in het

T. v. E. gepubliceerd worden.

De heer A, C. Oudemans doet eene korte mededeeling

over, en vertoont teekeningen van een hoogst merkwaardig,

door Dr. I. M. Z. Imms in het Noordelijke Maleische gebied

gevonden insect, dat parasitisch leeft op een vliegenden eek-

hoorn. De heer Imms zal hierover ongetwijfeld t. z. t. uit-

voerige mededeelingen doen, die men met de grootste be-

langstelling mag afwachten.

De heer Betrem kondigt aan Eene naamsverande-

ring: Scolia quadripunctata F. 1775 = Scolia sexmaculata

LXXVIII VERSLAG.

(O. F. Müller 1766) nec F. 1781. Na het afsluiten van zijn

manuskript over de palaearctische Scolia-soorten (Tijdschr.

v. Entom. 78, 1935, p. 1) kwam Spr. eene opmerking van

Schulz (Berl. Ent. Ztst. ET, ps 316, 319) onderZeogen,

waarin deze er op wees, dat in de door hem besproken pu-

blicatie van Giorna, Figlio (Calend. Entom. 1791, p. 87)

eene Vespa sexmaculata beschreven werd, welke zeer goed

eene varieteit van de in 1775 door Fabricius beschreven

Scolia quadripunctata zou kunnen zijn. Deze laatste vorm

is in Zuid-Europa zeer algemeen, en wordt zelfs in Zuid-

en Midden-Duitschland gevonden.

Giorna verwees, volgens Schulz, naar eene publicatie

van Allioni, welke in de Melanges de la Societe Royale

de Turin III, 1766, p. 196, verschenen zou zijn. Daar het Spr.

op Java niet mogelijk was, deze oude publicatie in te zien,

vroeg hij om verdere inlichtingen aan Mejuffrouw Dr. Guig-

lia van het museum te Genua, welke zelf veel over Italiaan-

sche Scoliiden gewerkt heeft. Bij zijn kort verblijf te Genua

op doorreis naar Nederland verschaften zij en Dr. Capra

Spr. nadere gegevens, terwijl zij Spr. tevens de publicatie van

Allioni ter inzage gaf. Spr. is hun zeer erkentelijk voor

de gegeven inlichtingen. Zij deelde ten eerste mede, dat de

publicatie van Giorna herdrukt was door M. Lessona

in zijn Calendario Zoologico te Piemonte (Annali R. Accad.

Agric. Torino, vol. XVI, 1873). Dat het werk van Giorna

zoo weinig bekend is geworden, is daarom vrij merkwaardig.

Verder bleek, dat Allioni een aantal diagnosen afdrukte

van insecten uit de omgeving van Turijn, welke O. F.

M üller had opgesteld. Hieruit volgt dus, dat de auteur van

deze publicatie eigenlijk Müller is, hetgeen ook Dalla

Torre in zijn Catalogus onder het geslacht Vespa aange-

geven heeft.

Uit de beschrijving blijkt ten duidelijkste, dat Miller,

toen hij dit dier beschreef, Scolia quadripunctata, var.

sexpunctata Rossi 1792 voor zich had. Slechts de opmerking

„ocelli nulli’ klopt niet. Hieraan hoeven wij echter niet te

veel waarde te hechten, Scolia quadripunctata F. 1775 moet

dus verdoopt worden in: Scolia sexmaculata, var. quadri-

punctata F. 1775.

Het is te betreuren, dat een naam, welke voor eene alge-

meene soort zoo lang in gebruik is geweest, als soortsnaam

moet verdwijnen, des te meer, daar het niet onmogelijk is, dat

het invoeren van dezen nieuwen naam nog eene andere ver-

andering noodzakelijk zal maken. In 1781 heeft nl. Fabri-

ci u s ook eene Scolia sexmaculata beschreven, welke in 1933

het type is geworden van Spr.'s nieuw genus Campsoscolia.

De vraag is nu of er homonymie ontstaat tusschen Scolia sex-

maculata (O. F. Müller 1766) en Scolia sexmaculata F. 1781,

daar, voordat de eerste soort in het geslacht Scolia geplaatst

VERSLAG. LXXIX

werd, de tweede er reeds uit verdwenen was. Dr. Guiglia

en Dr. Capra meenen, dat geene homonymie ontstaan is.

Spr. zelf is hiervan nog niet volkomen overtuigd. Indien wer-

kelijk homonymie bestaat, dan zou ook deze zeer algemeene

Zuid-Europeesche soort een anderen naam moeten ontvangen,

en zou dan Campsoscolia interrupta (F. 1781) moeten heeten.

De heer Docters van Leeuwen demonstreert een bloeien-

den tak van Dictamnus alba L. en enkele foto's van Papilio

machaon L. In 1935 vond Spr. op de genoemde plant in zijn

tuin een groot aantal rupsen van de koninginnepage, die zich

normaal ontwikkelden, verpopten, en later de vlinders lever-

den. In Nederland komt de rups voornamelijk voor op Daucus

Carota L. ook wel op Foeniculum vulgare Mill. In de

literatuur worden ook andere Umbelliferae als voedselplanten

genoemd, en eene enkele maal worden opgegeven Compo-

sitae, Fragaria, Citrus en Phellodendron. De beide laatste

planten behooren tot ‘de familie der Rutaceae, evenals Dic-

tamnus alba L. Vele dezer planten zijn gekenmerkt door

sterk geurende stoffen. Van Prof. Dr. Th. Weevers

vernam Spr., dat Foeniculum rijk is aan anethol en allerlei

terpenen, Daucus aan terpenen en Dictamnus aan methylcha-

vicol en anethol. Het zijn dus de reukstoffen, die de vlinders

naar de Dictamnus-planten hebben geleid.

De heer Koornneef merkt op, dat de bladwesp Allantus

scrophulariae L. en de snuitkever Cionus scrophulariae L.

ook met blijkbaren smaak eten van Buddleya Davidii, eene

plant, die systematisch ver van Scrophularia af staat.

De heer Kabos heeft dezelfde waarneming gedaan als de

vorige spreker. In den Amsterdamschen Hortus had Spr.

het geluk, rupsen te vinden van Papilio machaon L. op eene

Dictamnus-soort. Voor zoover Spr. bekend, had men P. ma-

chaon nooit anders dan op Umbelliferen aangetroffen. Het

merkwaardige was, dat op 2 Dictamnus-groepen, die door een

paadje gescheiden waren, vele rupsen (+ 21) te vinden

waren, terwijl op de zich in de buurt bevindende Umbelliferen

geen enkel dier aan te treffen was. Omtrent de herkomst

dezer dieren is dit op te merken, dat volgens een kweeker,

die zelf vlinders verzamelt, zich in 1935 een P. machaon in

den Hortus bevond. Genoemde kweeker maakte toen jacht

op het dier, doch slaagde er niet in, het te bemachtigen.

Vervolgens vermeldt Spr. eenige merkwaardige vangsten

van Diptera.

I. Wederom bevond zich Mallota fuciformis Fabr. op de

vangplaats van verleden jaar, nl. een Prunus cerasus te

Amsterdam, hoewel 2 weken later dan verleden jaar, hetgeen

een gevolg kan zijn van de slechte weersomstandigheden

in April jl.

LXXX VERSLAG.

II. In Mei ving Spr. een exemplaar van Zelima segnis L.

te Amsterdam, benevens eene Pipiza noctiluca L., en eene

Pipizella virens Fabr, welke 3 soorten Syrphiden niet van

Amsterdam bekend waren.

III. Gymnochaeta viridis (Fall.), gevangen te Abcoude.

Deze merkwaardige Tachinide gelijkt door den groenen

metaalglans veel op eene Lucilia, is er echter van te onder-

scheiden door den onbehaarden sprietborstel en de macro-

chaetae.

IV. Tabanus sudeticus (Zeller), gevangen te Utrecht op

14 Juli 1935, Deze soort is te beschouwen als eene onzer

zeldzaamste Tabaniden.

V. Myopa fasciata Meigen. Door Spr. werd 1 exemplaar

van deze, nooit tevoren in Amsterdam gevangen soort buit

gemaakt.

De heer Fischer brengt over het verzoek van den heer

P. Pionneau te Bordeaux om Nederlandsche exemplaren

van de 2e generatie van Colias hyale L., en tweede genera-

tie van Melitaea (Argynnis) selene Schiff. selenia Frr. De

heer Corporaal zal nagaan, of hij aan dit verzoek kan

voldoen. Tevens stelt de heer Fischer hem een zelf ge-

vangen exemplaar (Mechelen, Z.-Limb., 17.VI.1931) van

Limenitis populi L. ter hand, dat met groote dankbaarheid

voor het Zoölogisch Museum te Amsterdam wordt aanvaard.

De heer van Wisselingh heeft bij eene kweek van Vanessa

urticae L., eenige dagen na de verpopping, een viertal pop-

pen aangetroffen, die eene roodbruine verkleuring vertoon-

den. Daarna traden uit deze poppen twee of drie, 3 à 4 cm

lange, witte draden te voorschijn. De poppen waren geheel

uitgeteerd, zoodat niet veel meer dan de pophuid was over-

gebleven.

Door de aanwezigen worden deze schimmels herkend als

Ascomyceten, vermoedelijk behoorende tot het genus Cor-

dyceps.

De heer Stärcke wenscht ervaringen te wisselen met

leden, die in den laatsten tijd de Hautes Fagnes hebben

bezocht, het interessante hoogveengebied, even bezuiden onze

grenzen gelegen op den romp van het afgesleten hoogge-

bergte, en waarin men op betrekkelijk geringe hoogte boven

den zeespiegel eene subalpine fauna aantreft. Onder anderen

werden door Bondroit van daar verschillende mier-

soorten vermeld, die in het overige België niet gevonden

worden.

Toen Spr. zich indertijd tot Bondroit wendde om

het & van diens Myrmica arduennae (Myrmica lobicornis

Nyl., subsp. arduennae Bondr.), schreef hij: ga maar eens

VERSLAG. LXXXI

een dag naar Hockai, dan zult U ze gauw genoeg vinden.

Dezen voorzomer aan dien wenk gevolg gevende, bevond

Spr. echter te Hockai alle veen weggewerkverschaft; er

waren vele nieuwe arbeiderswoningen, weilandjes, boom-

gaarden en sapinières, maar geen veen. Naar Spr. vernam,

moest er bij Francorchamps nog veen zijn, en inderdaad was

er op tweederden van den afstand van Spa naar Francor-

champs nog eenig veen, naar schatting echter niet meer dan

eenige tientallen Hectaren, in plaats van de 150000, die

vroeger bestaan hebben. Het was ook reeds in bewerking

tot grasland, en overigens ook wel anders dan onze venen.

De kwartsiet-ondergrond stak er hier en daar boven uit, en

rondom die blauwgrijze rotsstukken stond het dan vol met

boschbes, rijsbes en veel beredruif. Sphagnum was er alleen

in en bij de stroomende waterloopjes, die er doorheen liepen,

ondiep, en met kussentjes Montia e.d. De caféhouder te

Francorchamps wist geen veen in de buurt, maar vertoonde

eene kaart van de „Amis de la Fagne , waarop een Colias

palaeno was afgebeeld, en waarop de buurt van de Baraque

Michel werd aangewezen. Daarheen dus. Hier waren inder-

daad nog uitgestrekte veenvlakten, maar geheel afwijkend

van ‘de voorstelling, die Spr. zich had gevormd. Sphagnum

was er zoo goed als niet; alles beltformatie van Eriophorum

vaginatum met weer beredruif en andere grassen en zeggen.

De ondergrond was vrij dor, en levende wezens waren er

niet te zien, Na eene poos zoekens, en al steenen omkeerend,

werd geene enkele mier ontdekt.

De vorige week vernam Spr. echter van de Utrechtsche

biologen, die er juist met Prof. Pulle geweest waren,

dat er in de buurt van Aken nog veel veen moest zijn, en

ook ten Zuiden van de Vesdre, tusschen Vesdre en Am-

blève. Hier was Spr. vroeger wel eens geweest, de Chefna

opwandelend ; er was toen nog wel Sphagnum-veen aldaar,

maar toch ook al veel ontginning. Gaarne zal Spr. van de

andere leden inlichtingen ontvangen, of zij wellicht nog in

den laatsten tijd de Hautes Fagnes hebben bezocht.

Voorts vertoont Spr. eene merkwaardige Europeesche

mier, Prenolepis nitens Mayr. Men kent wel de afbeelding

van de Amerikaansche Myrmecocysti van Arizona en Co-

lorado, mieren waarvan sommige werksters met enorm uit-

gezet achterlijf als werkelijke honingvaten dienst doen. Dit

verschijnsel komt ook bij deze Prenolepis voor en bij geene

enkele andere Europeesche mier. P. nitens is geen algemeen

dier, en in hoofdzaak beperkt tot het Balkan-schiereiland en

de aangrenzende deelen van Azië. Het heeft Spr. moeite

genoeg gekost, om er enkele werksters, dood en geprepareerd,

van machtig te worden. Thans vertoont Spr. eene kleine

levende kolonie, koningin en vijf werksters met eenige larven,

afkomstig uit Zuid-Hongarije, gezonden door den heer

LXXXII VERSLAG.

Rössler. Het honingvat-verschijnsel is er goed aan te zien.

Ook bij andere miersoorten hebben de werksters, die zich

zat gedronken hebben, een uitgezet achterlijf, waarop de

tergieten als donkere dwarsreepjes op een wit fond zich

afteekenen. Echter is er dan geene arbeidsverdeeling, die

zoo ver gaat, dat bepaalde individuen deze functie uitsluitend

uitoefenen, en bij hen de uitzetting maximale graden bereikt,

zooals bij de Amerikaansche „honingmieren” en bij deze

Prenolepis. Naar het heet althans, want de meeste werken

hebben het verhaal der feiten en de figuren overgenomen

uit de oude werken, van Mc. Cook vooral, en wellicht

kan nieuwe observatie in het glasnest nog wel iets nieuws

aan het licht brengen. De heer Rössler heeft deze soort

geruimen tijd geobserveerd, en zijne observaties zullen eer-

lang verschijnen.

De heer Uyttenboogaart antwoordt den heer Stärcke,

dat er nog een mooi stuk oorspronkelijk hoogveen is tus-

schen Aken en Monschau. Verder zijn er nog overblijfselen

van Spagnum-veen boven Géronster, aan den weg van Spa

naar de Cascade de Côo.

De heer Geijskes noemt de omgeving van Gouvy; de

heer Betrem het Sauerland.

De heer Fischer zegt, dat zich tusschen Brunssum en

Schinveld een terrein bevindt, waar althans de Trichoptera-

fauna eenige overeenkomst vertoont met die van de Hautes

Fagnes. Daar zijn b.v. gevonden Stenophylax alpestris Kol.

en Limnophilus submaculatus Ramb. Misschien zou eene

excursie hierheen het gewenschte resultaat kunnen opleveren.

De heer Polak herinnert er aan, dat enkele jaren geleden

de gebouwen in „Artis, welke permanent verwarmd wor-

den, zooals het Apen- en Vogelhuis, het Reptielenhuis e.a.,

in sterke mate waren besmet door de Pharao-mier (Mono-

morium pharaonis L.). Nu is deze soort er verdwenen ; eene

andere mier, Pheidole anastasii Em., var. cellarum Forel (det.

Stärcke) is er voor in de plaats gekomen. Deze soort is

lang zoo lastig niet als de andere, doordat de 5 % heel wat

minder verre strooptochten ondernemen, en ook veel minder

talrijk schijnen, zoodat het Insectarium, dat aan de aangetaste

Reptielen-zaal grenst, niet den minsten last meer van mieren

heeft. Vroeger moesten verschillende maatregelen genomen

worden, die meestal faalden, om de mieren uit de insectaria

te houden, waar zij de gekweekte insecten aantastten.

Daar de Pharao-mier schijnt te verdwijnen, waar Pheidole

zich heeft ingeburgerd, lijkt het Spr. gewenscht te beproeven,

deze soort ter bestrijding van de Pharao-mier te gebruiken.

In woonhuizen, meent Spr., zal zij ternauwernood worden

opgemerkt, en hij gelooft dus niet, dat zij daar eenigen last

zal veroorzaken. Bovendien zal zij, als zij in bakkerijen of

VERSLAG. LXXXII

in badhuizen is gebracht, de belendende huizen niet binnen

dringen.

Verder vestigt Spr. de aandacht op een artikel van Prof.

Josef Michel in de Entomologische Zeitschrift, Frank-

furt a. M., die aanspoort tot meerdere belangstelling voor

het leven van onze allergewoonste insecten-soorten, waarvan

de biologie, voor zooverre het geene „schadelijke" zijn, nog

vele leemten vertoont, welke gemakkelijk kunnen worden

aangevuld. Spr. herinnert er aan, dat b.v. Prof. Roepke

ons op eene onzer vergaderingen heeft laten zien, dat de

var. innuba F. van Agrotis pronuba L. het ® is van deze

sexueel dimorphe soort, en verder heeft Spr. in den loop der

jaren herhaaldelijk biologische bijzonderheden van onze al-

gemeen voorkomende insecten medegedeeld op de vergade-

ringen en in de Entomologische Berichten. Spr. was daarvoor

in de gelegenheid, doordat hij die soorten jaren achtereen

in , Artis” kweekt.

In het artikel van Prof. Michel wordt het vermoeden

uitgesproken, dat Conepteryx rhamni L. twee generaties per

jaar heeft, welk vermoeden door tal van waarnemingen ge-

staafd wordt. Spr. zal beproeven, dezen zomer de zaak tot

meerdere klaarheid te brengen, en hij spoort zijne medeleden

aan, hetzelfde te doen. |

Spr. demonstreert nog eene uitstekende prepareer-loupe

op solied statief, welke in alle richtingen kan worden ge-

steld en bij entomologisch werk, bijv. bij het prepareeren

van micros, uitstekende diensten kan bewijzen. Hij vestigt

de aandacht op deze loupe, omdat zij zoo verbluffend goed-

koop is. Zij wordt voor f 1,75 verkocht te Amsterdam,

Sarphatistraat 50.

Ten slotte stelt Spr. eieren van Samia cecropia L., van

Telea polyphemus Cr. en van Philosamia cynthia Dr. ter

beschikking van de aanwezigen.

De heer Stärcke noemt de wisseling in „Artis een ver-

blijdend verschijnsel. De Pheidole is meer carnivoor; Spr. is

den heer Polak zeer dankbaar voor de van hem ontvangen

fraaie kolonie. Interessant zal het voorts zijn, de successie

waar te nemen. Naar het schijnt, wordt de Pheidole ten

slotte veelal weer verdrongen door Prenolepis of Brachymyr-

mex, en de climax schijnt nogal eens eene Dolichoderine

te zijn, nl, eene Iridomyrmex. In dat geval wordt het weer

de vraag, wat het ergste is.

De heer Diakonoff doet eenige mededeelingen over Neder-

landsche Microlepidoptera.

Mede namens ons medelid, den heer Doets, vertoont

Spr. een ex. van eene Tortricide, welke hij voor eene nieuwe

soort voor onze fauna houdt, nl. Acalla abietana Hb., ge-

vangen door den heer Doets te Hilversum op 20.IV.1935.

LXXXIV VERSLAG.

Ter bevestiging van zijne determinatie echter, wil Spr. dit

ex. naar Prof. Hering te Berlijn opzenden. De rups van

deze soort leeft op naaldhout, tusschen samengesponnen

naalden ; het dier behoort in Noord-Europa thuis. Het komt

plaatselijk voor, doch is nergens gemeen.

In aansluiting op hetgeen Spr. op de Wintervergadering

van dit jaar verteld heeft, kan hij thans nog meer gegevens

mededeelen omtrent eene, toen als nieuw voor onze fauna

gemelde soort, nl. Bucculatrix maritima Stt. Verleden jaar

heeft Spr. talrijke ex. van de tweede generatie van deze

soort in de vanglantaarn in den tuin van het Koloniaal

Instituut te Amsterdam verzameld. Dit jaar is het hem ge-

lukt, mijnen van deze soort op Aster tripolium te vinden, en

wel te Camperduin op 21.V.1936; ook cocons werden ver-

zameld. Op 8.VI.1936 zijn de eerste vlinders uitgekomen,

waarmede de zekerheid verkregen werd, dat de mijnen en

de cocons tot de genoemde soort behoorden, en wel tot de

eerste generatie. Gisteren mocht Spr. te Zeeburg bij Am-

sterdam talrijke mijnen en cocons op zulte vinden; ook

eenige motjes werden verzameld. Deze pas verlaten mijnen,

de cocons en de levende vlinders worden ter bezichtiging

rondgegeven. Deze fraaie soort is zeer variabel wat hare

teekening betreft: de typische, donker en licht gekleurde

individuen zijn minder talrijk dan heel lichte, eenkleurige, en

zijn door overgangen ermede verbonden. De cocons zijn

sneeuwwit, voorzien van lengteplooien, die zoo typeerend

zijn voor het genus Bucculatrix, en worden vervaardigd buiten

de mijn. In de vanglantaarn te Amsterdam werden de eerste

dieren van deze generatie eene week geleden voor het eerst

gesignaleerd ; op 18 Juni heeft Spr. deze soort in zeer groot

aantal in de lantaarn aangetroffen. Het is nog steeds niet

bekend, waar deze motjes in zoo grooten getale vandaan

komen, midden in Amsterdam. Niettegenstaande alle moeite

is het den heer Kruseman en Spr. niet gelukt in den tuin

van het Instituut, noch in het ernaast gelegen Oosterpark,

eenige zeeasters te vinden. Uit de literatuur blijkt aan den

anderen kant, dat deze soort streng monophaag is.

Spr. maakt gaarne gebruik van deze gelegenheid om aan

het Dierkundig Laboratorium van de afd. Handelsmuseum

van het genoemd Instituut zijn dank te betuigen voor het

privilege om den buit aan Microlepidoptera in de vanglan-

taarn, die aldaar is opgesteld, te mogen verzamelen. Spr.

dankt aan deze lantaarn menige goede soort.

Spr. heeft verder in het Laboratorium voor Entomologie

van de Amsterdamsche Universiteit een begin mogen maken

met de studie van de anatomie van eene Tortricide, Chei-

matophila (Tortricoides) tortricella Hb. In zijne bedoeling

lag, de anatomie van de inwendige reproductieve organen en

hunne innervatie na te gaan. Cheimatophila is in dezen zin

VERSLAG. LXXXV

nog niet onderzocht; over de innervatie van het genitaal-

apparaat bij Microlepidoptera schijnt in het geheel niets be-

kend te zijn. Spr. wil eene voorloopige mededeeling doen

van de verkregen resultaten, zonder hierbij te veel in details

te treden. Voor dit onderzoek werd een binoculair praepareer-

microscoop gebruikt met 30 X en 75 X vergrooting ; de in-

wendige genitalia werden met behulp van plat geslepen

naalden uitgepraepareerd. Eenige ? 2 en talrijke & & wer-

den gesneden ; de preparaten werden in physiologische zout-

oplossing onderzocht ; soms bewees eene kleuring in toto met

acetokarmijn goede diensten.

Het genitaalapparaat van het ? bestaat uit twee ovariën,

die ieder uit vier ovariolen zijn samengesteld, waarin weinige

eicellen met groepen van voedstercellen afwisselen. Deze

ovariolen zijn met behulp van lange terminaalaanhangsels in

het abdomen opgehangen en door tracheeën omsponnen. Het

receptaculum seminis is klein, bezit een kort, buisvormig

aanhangsel, en mondt met een typisch spiraalsgewijs gewon-

den ductus receptaculi in den oviductus communis. De ductus

wordt opengehouden door eene chitineuse spiraal. De bursa

copulatrix is ruim, bezit één signum, en mondt naar buiten

uit door een ductus bursae, die aan den ventralen kant door

chitine is versterkt. Met den oviductus communis staat de

bursa door een korten ductus seminalis in verbinding. De

laatste abdominale zenuwknoop, welke eene versmelting van

de 8e, Ve en 10e abd. ganglia representeert, geeft twee dikke

zenuwstammen af, welker verloop nog niet is nagegaan.

Nauwkeuriger heeft Spr. het mannelijk genitaalapparaat

kunnen nagaan. Hier zorgen de tracheeën voor de bevesti-

ging van de inwendige genitaalorganen aan den wand van

het abdomen, en vlechten ze bovendien tot een kluwen samen.

Worden ze verwijderd, dan is een ronde, ongepaarde testis

te zien, licht groen gekleurd. Tweedangwerpige, dunwandige

ductus seminales ontspringen eruit en gaan in twee zeer

dunne buizen over, welke niet even lang zijn en eenigszins

asymmetrisch ten opzichte van elkaar liggen, doordat de

langste een slinger maakt, waardoorheen een lus van den

ductus ejaculatorius steekt. De vesiculae seminales zijn zeer

groot, met eene insnoering in het midden, zoo, dat de twee

peervormige helften geknikt ten opzichte van elkaar staan.

Zij monden door zeer korte gangen uit in de accessorische

klieren, die op deze plaats blaasvormig verwijd zijn, doch

in hun begin als twee dunne, geslingerde en vlak tegen

elkaar aan liggende buizen beginnen. Zij worden voortgezet

door een ongepaarden ductus ejaculatorius, die in lange lissen

is gelegen en in penis of aedaeagus overgaat. Dit gedeelte

is zeer erectiel en met een dun sikkelvormig chitinestuk ver-

sterkt, Aan den laatsten abdominalen zenuwknoop, die ook

hier eene versmelting van de 8e, 9e en 10e abd. gangliën

LXXXVI VERSLAG.

voorstelt, zijn twee dikke, gemeenschappelijke stammen te

onderscheiden, die zich spoedig vertakken. De eerste tak

zendt eenige verdere vertakkingen naar de sterke muscula-

tuur van de genitaalkleppen en ook de tweede tak verzorgt

voor een deel deze spieren ; waarschijnlijk zijn dit motorische

zenuwen, die de bewegingen van de valvae regelen. Een

van de takken kon echter tot op den binnenwand van de

valva vervolgd worden. Dit zal wel eene sensibele zenuw

zijn, daar valvae talrijke tactiele zintuigen dragen. Zenuwen,

die den einddarm verzorgen, konden eveneens worden

vervolgd.

Van verder onderzoek der periphere zenuwen moest Spr.

dit jaar afzien, aangezien hij geen levend materiaal meer kon

krijgen. Hij hoopt, dit werk ook met andere methoden, bij

de eerste gelegenheid voort te zetten.

Eenige ongekleurde, en ook met acetokarmijn behandelde

praeparaten van de genitalia, en schetsen ervan worden

vertoond.

Spr. wil besluiten met de aandacht te vestigen op eenige

Microlepidopterologische werken: de tweede, keurig ver-

zorgde aflevering van het boek van Prof. M. Hering,

Die Blattminen Mittel- und Nord-Europas (Febr. 1936),

waarin twee fraaie platen naar foto's zijn opgenomen. Thans

worden determinatietabellen gegeven van de planten in

alphabetische volgorde gerangschikt, nl. van Brunella tot

Filipendula. En ten tweede een boek, door twee bekende

systematici der micro's geschreven, nl. door Prins A. Ca-

radja en Edw. Meyrick. De eerste behandelt de

Pyraliden, de tweede de andere micro-families van eene

groote verzameling van Höne, een Duitscher, die op gran-

diose schaal in China vlinders verzamelt. Dit boek heet:

Materialien zu einer Microlepidopteren-Fauna der chinesi-

schen Provinzen KiangsurChekiang und Hunan (Berlin, 1935).

De heer Bernet Kempers zegt, dat het bij keverlarven

uiterst moeilijk is op het eerste gezicht vast te stellen, met

welke familie men te doen heeft, omdat de larven uiterlijk

zoo sterk op elkaar gelijken. Achter schors of in schors

levende larven zijn meestal zuiver wit, eenigszins kaaskleurig,

grauw, vuilwit en meestal zonder eenige teekening ; alleen

de kop is meer of minder bruin gekleurd, en ook de vorm

verschilt weinig.

Spr. laat nu rondgaan eene handleiding, die zou kunnen

dienen tot het vaststellen der familie, waartoe eene kever-

larve gerekend kan worden. Spr. heeft de verschillende

sprieten, monddeelen, achterlijfsvormen, pooten enz. afzon-

derlijk, eenigszins schematisch afgebeeld uit de werken van

anderen en naar zijne eigene onderzoekingen, en daarbij

aangeteekend, bij welke familie een dergelijke vorm waar-

VERSLAG. LXXXVII

genomen is. Men vergelijke nu een bepaald deel of orgaan

van de te onderzoeken larve met het afgebeelde zelfde deel

of orgaan en noteere de namen der familiën ter plaatse ver-

meld. Zoo doet men bij elk volgend onderdeel, waarbij men

kan doorhalen de namen der familiën, die dit nieuwe ken-

merk niet bezitten. Men houdt dan ten slotte den naam of

de namen der familiën over, die de gemeenschappelijke

eigenschappen en vormen bezitten.

Voorbeeld.

Sprieten 4 leedjes met bijkomend lid: Carabidae, Hele-

phoridae, Mycetophagidae, Staphylinidae.

Voorkaken sikkelvormig : Cantharidae, Drilidae, Dytisci-

dae, Gyrinidae, Histeridae, Hygrobiidae, Lampyridae, Scyd-

maenidae, Staphylinidae.

Het blijkt dus, dat alleen bij Staphylinidae men dergelijke

sprieten en voorkaken heeft.

Gaat men verder, dan vindt men eene achterkaak, be-

staande uit een stam, waarop ingeplant is een kaaktaster

met 4 leedjes en één kaaklob, uit één lid bestaand. Men

ziet nu wel, dat deze voorkomt bij Cantharidae, . Carabidae,

Cicindelidae, Dytiscidae, Elateridae en Staphylinidae, maar

alleen Staphylinidae komt in aanmerking, want reeds 3 punten

wijzen op deze familie.

Een volgend onderdeel is de lip met tasters. Men vond

eene tong met twee borstelharen ter zijde, tusschen twee

liptasters van 3 leedjes. Nu komt slechts Staphylinidae in

aanmerking. Voor de larve zijn nu reeds 4 punten aanwezig

die op Staphylinidae wijzen.

Men kan nu nog verder gaan en zien, of de onderzochte

larve een clypeus heeft, die onder de afgebeelde vormen

voorkomt, of het achterlijf punten van overeenkomst heeft

met andere bekende vormen van Staphylinidae, of de pooten

overeenstemmen, of zij merkwaardige borstels of haren heeft,

dit alles dus meer ter bevestiging der gevonden conclusie.

Blijkt deze methode tot resultaten te leiden, dan acht Spr.

het ook een voordeel daarvan, dat dit resultaat bereikt kan

worden zonder dat men de Nederlandsche taal behoeft te

verstaan,

De heer Barendrecht doet zijne T weede mededee-

ling over Fungivoridae:

Sinds Spr.'s eerste mededeeling over deze familie (zie ver-

slag Wintervergadering 1936) bewerkte hij nog twee nieuwe

groepen materiaal, die beide aanleiding geven tot het maken

van enkele opmerkingen.

In de eerste plaats mocht Spr. de bewerking voltooien

van de onderfamilies der Ditomyiinae, Boletophilinae, Dia-

docinae, Macrocerinae, Ceroplatinae en Sciophilinae uit het

materiaal van Prof. de Meijere. Uit den aard der zaak

LXXXVIII VERSLAG.

nam de determinatie van deze groepen veel minder tijd in

beslag, dan voor de Fungivorinae noodig was geweest.

Eenerzijds was het materiaal veel geringer van omvang, en

anderzijds leveren de vele kleine genera der genoemde onder-

families weinige moeilijkheden op. Hierop maken de Scio-

philinae eene uitzondering, wat weinig te verwonderen is,

gezien den aanzienlijken omvang van deze groep, die met

27 soorten vertegenwoordigd was, terwijl de andere sub-

families samen slechts 21 soorten opleverden. Van deze 48

soorten zijn waarschijnlijk 9 nieuw voor de Nederlandsche

fauna zoodat het aantal Fungivoridae, dat aan de naamlijst

kan worden toegevoegd, thans 34 bedraagt.

Zooals reeds werd opgemerkt, levert de determinatie,

vooral van de kleinere genera, niet die moeilijkheden op, die

bij de groote Fungivorinengeslachten als Fungivora, Exechia,

Allodia e.a. worden ondervonden, en is men hier dan ook

niet in zoo sterke mate aangewezen op het hypopygium.

Toch dient men bij geslachten als Zelmira, Mycomyia,

Sciophila en Boletina tot dit hulpmiddel zijne toevlucht te

nemen om betrouwbare resultaten te verkrijgen. Dat de wijfjes

op die manier haast indeterminabel zijn, is eene onaange-

name bijomstandigheid. In enkele gevallen, w.o. een nog

nader te noemen, leveren de laatste achterlijfsseqmenten van

de wijfjes trouwens ook betrouwbare kenmerken op.

Eene tweede, vrij groote hoeveelheid materiaal, die in de

afgeloopen maanden onderzocht kon worden, was afkomstig

van Dr.J. Westenberg te Zaandam en mej. Th. Sor g-

drager te Haarlem, thans de heer en mevrouw We s-

tenberg-Sorgdrager te Buitenzorg. Dezen hadden

eenige jaren geleden een groot aantal verschillende padde-

stoelen met insectenlarven verzameld, de insecten er uit op-

gekweekt, gepraepareerd en uitvoerig geëtiketteerd, zoodat

zij tenslotte eene aanzienlijke, voornamelijk uit Diptera be-

staande collectie verkregen, waarin van ieder dier de voedsel-

plant bekend was. Door gebrek aan tijd en gelegenheid zijn

zij er nooit aan toe gekomen, dit materiaal zelf te bewerken,

zoodat de heele collectie ten slotte aan het Zoölogisch

Museum te Amsterdam werd geschonken, vanwaar Spr. de

Fungivoridae, die een belangrijk deel van het geheele ma-

teriaal vormden, ter bewerking mocht ontvangen. Uit den

aard der zaak was dit materiaal veel minder rijk geschakeerd

dan dat van prof. de Meijere; series van eenige do-

zijnen exemplaren van ééne soort kwamen meer voor dan

enkele individuen. Aan den anderen kant was hier eene

goede gelegenheid, om vrij betrouwbaar gedetermineerde

2 2 te verkrijgen van soorten, waarvan dit anders vrijwel

uitgesloten is. Het totaal aantal soorten bedroeg 20, te weten :

5 Fungivora-, 4 Exechia-, 2 Allodia-, 3 Polyxena-, 2 Rhy-

mosia- en 3 Boletophila-soorten en 1 Boletophilella,

VERSLAG. LXXXIX

Over de uitkomsten van het onderzoek naar de polyphagie

of monophagie der verschillende soorten zal elders waar-

schijnlijk nog uitvoeriger worden gepubliceerd, voor het oogen-

blik volstaat Spr. met de mededeeling, dat zij herhaaldelijk

afwijken van het tot dusver bekende, voor zoover dit ten-

minste blijken kan uit de opgaven in Landrock’s mono-

grafie,

Nu nog eene enkele opmerking over het genus Boletophila.

Hier vinden wij weer eene dergelijke variabiliteit in een

schijnbaar essentieel soortkenmerk, als bij de echte Fungivo-

rinae. Het betreft de aan- of afwezigheid van het achterste

dwarsadertje tp. Bij een deel der Boletophila-soorten ont-

breekt dit nl. geheel, doordat m en cu, òf uit het zelfde punt

ontspringen, òf zelfs over een kleinen afstand met elkaar ver-

groeid zijn. Zoo zou B. hybrida tot de soorten met een dui-

delijke th behooren. Nu was deze soort in de collectie

Westenberg-Sorgdrager met 118 exemplaren ver-

tegenwoordigd, waaronder er niet weinige waren, waarbij van

dit adertje niets was overgebleven, terwijl andere het min of

meer duidelijk vertoonden. Dit kenmerk gaat dus zeker niet

steeds op. Eene tweede merkwaardigheid van deze soort, ‘die

vooral van B. pseudohybrida onderscheiden moet worden, is,

dat het mannelijk hypopygium hier veel minder duidelijke ken-

merken oplevert dan de „legbuis der wijfjes !

De heer Kruseman doet zijne 10e mededeeling

over Tendipedidae, Op de vorige zomervergadering

had Spr. een overzicht gegeven van de soorten Tendipedinae,

die aan het IJselmeer eene plaag veroorzaakten. De plaag is

nog geenszins verminderd, zooals uit de krantenberichten

blijkt. In 1935 werd zij aan den afsluitdijk veroorzaakt door

Tendipes plumosus L., var. prasinus Meig. (T. intermedius

Stgr.). Bij Urk trad het type van 7. plumosus L. op. Verder

werden waargenomen in enkele exemplaren : Endochironomus

tendens F.; Glyptotendipes barbipes Stgr., G. paripes Edw.

en G. pallens Meig., var. glaucus Meig.; T. (Cryptochiro-

nonus) supplicans Meig.

In 1936 werd de plaag door de zelfde soorten veroorzaakt

als in 1935 doch nu trad gedurende eenige dagen ook T.

(Harnischia) pseudosimplex Goet. in groot aantal op. Deze

soort werd vroeger alleen bij den mond van het Zwarte Water

gevonden, De plaag beperkt zich nog steeds tot het noordelijk

bekken en rond Urk.

Verder deelt Spr. mede, dat twee soorten nieuw voor de

Nederlandsche Fauna ontdekt werden, terwijl eene soort van

naam moet veranderen.

1°, Lauterborniella agrayloides Kieff. Deze soort werd te

XC i VERSLAG.

Oisterwijk gevangen op 24 Mei, bij eene excursie aldaar met

de heeren Reclaire en van der Wiel.

2°. Glyptotendipes foliicola Kieff. Deze, in België en

Engeland gewone soort werd door Dr. Geijskes op

23 Juni 1935 aan de Kaag (Zweiland) gevangen.

3°. Ook Tendipes (Cryptochironomus) vulneratus Zett.

is voor Nederland bekend. Zij werd door Spr. bij Gouda

in April 1932 gevangen.

Pagast was de eerste, die opmerkte, dat deze soort maar

één aanhangsel aan het hypopygium heeft. Dit aanhangsel is

aan het uiteinde gelobd; hierdoor hebben de onderzoekers

steeds gemeend, twee aanhangsels te zien. In Spr.s proef-

schrift wordt 7. (Parachironomus) atriforceps Goet. ver-

meld. Deze soort gelijkt zeer sterk op 7. vulneratus Stgr. Zij

is echter kleiner; 4,5 mm tegen 7 mm en heeft een A.R.

van minder dan 3, tegen 7. vulneratus meer dan 4. Het hy-

popygium is ook bijna gelijk. Nu Spr. eindelijk een echten

T. vulneratus onder de oogen gehad heeft, betwijfelt hij de

determinatie in zijne dissertatie zeer. De A.R. is meer dan

3, doch minder dan 4. Het hypopygium is als bij het onder-

genus Cryptochironomus, nl. het bovenste (hier eenige) aan-

hangsel is (althans gedeeltelijk) behaard. Doordat dit aan-

hangsel gelobd is, had Spr. het behaarde deel aangezien voor

een deel van het onderste lid der tangen. Spr. houdt voor-

loopig de in zijne disseratie genoemde soort voor kleine

exemplaren van 7. vulneratus Stgr.

Nog doet Spr. mededeeling van enkele nieuwe vindplaat-

sen van tot nog toe slechts zelden gevangen soorten.

1°. Tendipes (Parachironomus) Demeijerei Krus. werd op

17 Juni 1932 door Spr. te Rijswijk (N.-Br.) aan de Afge-

damde Maas gevangen. Deze soort was alleen van Doesburg

en Eldrik bekend.

2°. Denzelfden dag ving Spr. aan de Verlegde Maas bij

Dussen eenige exemplaren van Glyptotendipes annulimanus

Goet. Hiervan was slechts één exemplaar van Dordrecht

bekend.

3°. Op den tocht naar Oisterwijk werd ook Polypedilum

arundinati Goet. gevangen, die tot nu toe alleen te Valkens-

waard was waargenomen.

De heer Corporaal stelt ter bezichtiging eene verzameling

van ruim 240 origineele brieven van entomologen (en enkele

andere biologen), door het correspondeerend lid Dr. Ed.

Jacobson aan de Vereeniging geschonken, om in de bi-

bliotheek te worden gedeponeerd. Eene dergelijke verzame-

ling heeft veel meer dan curiositeits-waarde. Dikwijls komt

het nl. voor, vooral bij systematische en nomenclatorische

onderzoekingen, dat het van veel belang is, te weten, wie

de schrijver geweest kan zijn van sommige determinatie-

VERSLAG. XCI

etiketten, of van andere notities, en hiervoor is eene derge-

lijke verzameling, die natuurlijk ook talrijke specimina bevat

van het handschrift van onderzoekers, die niet meer tot de

levenden behooren, van groot nut. Spr. stelt voor, den heer

Jacobson voor dit hernieuwde bewijs van belangstelling

in onze vereeniging onzen hartelijken dank te betuigen, waar-

mede de aanwezigen door applaus hunne instemming te ken-

nen geven, en wenscht ook anderen op te wekken, dit goede

voorbeeld te volgen.

De Voorzitter memoreert, dat in de bibliotheek reeds

enkele soortgelijke verzamelingen aanwezig zijn, afkomstig

o.a, van de heeren Everts, Brants en v. d. Wulp,

en roept eveneens, ook hiervoor, de vrijgevigheid der leden

in, waarna reeds enkelen toezeggingen doen.

De heer Geijskes doet mededeeling van eene belangrijke

faunistische vondst te Wageningen. Het verheugt Spr., te

kunnen mededeelen, dat onze insectenfauna met eene nieuwe

orde is verrijkt, nl. met die der Protura. Deze zeldzame en

merkwaardige dieren behooren tot de Apterygota en werden

voor het eerst in 1907 door Silvestri in Italië ontdekt.

Nadien zijn over bijna de geheele wereld een aantal soorten

gevonden, vooral in het Palaearctische gebied. Zoo zijn er

thans 43 soorten bekend, waarvan er 27 in het Palaearctische,

14 in het Nearctische en 2 in het Indo-Australische gebied

voorkomen. Eene soort, in het nymphe-stadium, is ook van

Java bekend.

Het voorkomen van Protura in ons land was te verwachten.

Er waren in Duitschland reeds 4 soorten gevonden, terwijl

merkwaardig genoeg uit Engeland 11 soorten zijn vermeld.

Het is aan het intensieve onderzoek naar thripsen, dat door

den heer J. Doe ksen, candidaat te Wageningen, wordt ver-

richt, te danken, dat de vondst van Protura in ons land werd

verwezenlijkt. Gedurende den afgeloopen winter en in het

voorjaar werden door genoemden heer talrijke mos- en blad-

zeefsels met het Berlese-apparaat, vooral op thripsen, onder-

zocht. Wit een monster bladafval, aan den Grebbeberg op

26 Maart jl. genomen, kwamen o.a. niet minder dan 60 exem-

plaren van eene Protura-soort, Acerentomon doderoi Silv,

voor den dag! Dit slechts 1 mm lange diertje is bekend uit

Noord-Italië, Midden-Duitschland, Engeland en Californië.

Eene zoo talrijke kolonie bijeen mag als eene groote bijzonder-

heid worden beschouwd, daar meestal de toch reeds zeldzame

diertjes slechts in een gering aantal bijeen aangetroffen

worden, Hieruit blijkt weer het nut van het gebruik van een

Berlese-apparaat voor het onderzoek der micro-fauna van

grondmonsters,

De vondst der Protura bleef evenwel niet tot deze eene

soort beperkt. Slechts korten tijd daarna, op 6 April d.a.v.,

XCII VERSLAG.

werden in een monster van eene vermolmde iepenstomp, af-

komstig van den Wageningschen Berg, wederom 3 Protura

aangetroffen, die echter tot eene andere soort bleken te be-

hooren, nl. Acerentulus tiarneus Berlese. Ook dit diertje

wordt maar ruim één mm lang, en is uit Duitschland, Zwit-

serland en Noord-Italië bekend.

De Protura zijn gekenmerkt doordat zij geene oogen en

geene antennen hebben, maar op den kop ringvormige or-

ganen, die met de postantennale organen van de Collembola

zijn gelijk te stellen. De monddeelen zijn stekend-zuigend

met stilet-vormige mandibulae en maxillae. Het eerste poot-

paar is langer dan de andere paren en krachtig ontwikkeld.

De beide voorpooten steken als antennen langs en over den

kop heen, en hebben stellig als zoodanig de functie van de

antennen gedeeltelijk overgenomen. Een tracheeën-stelsel is

al dan niet aanwezig. Het abdomen bestaat in volwassen

staat uit 12 segmenten, bij jonge, pas uitgekomen dieren uit

9 segmenten. Door anamerie worden gedurende de postem-

bryonale ontwikkeling 3 segmenten nieuw tusschen het laatste

segment (telson) en het voorlaatste geïnterpoleerd. Deze

groeiwijze, anamerie of anamorphose, komt verder bij de

Hexapoda postembryonaal niet voor, wel bij de Myriapoda

en vele Crustacea.

Merkwaardig zijn verder nog kleine aanhangselen aan de

onderzijde van de eerste twee of drie achterlijfsseqmenten.

Het zijn kleine extremiteiten, voorzien van uitstulpbare

blaasjes.

Deze diertjes leven op vochtige plaatsen, onder steenen,

bladeren, achter bast en in mos enz. vooral op plaatsen,

waar plantaardige stoffen vergaan. Zij schijnen zeer gevoelig

te zijn voor droogte, en kunnen slechts in eene vochtige

omgeving leven. Het is wel eigenaardig, dat de eerste vondst

van Protura, door Silvestri in Italië, eenige meters diep in

den grond gedaan werd.

Systematisch worden de Protura onderverdeeld in twee

families : Eosentomidae en Acerentomidae. De beide inland-

sche soorten behooren tot de laatstgenoemde familie, geken-

merkt door het ontbreken van een tracheeënstelsel en het

geleed zijn van het eerste paar abd. aanhangselen.

De ontdekking van Protura heeft phylogenetisch veel stof

doen opwaaien, Hun eigenaardige bouw wijst eenerzijds op

eene nauwe verwantschap met de Myriapoda (anamorphose),

anderzijds wijzen enkele bijzonderheden, als het ontbreken

van oogen, antennen en cerci en ten deele het gemis van

een tracheeënstelsel op een sterk gemddificeerden vorm. Mag

dan ook hun oorspronkelijk vermeende primitiviteit veel van

hare waarde hebben ingeboet, zeker is, dat zij eene groep

van organismen vormen, die eene nauwe verwantschap met

oorspronkelijke typen, welke hebben geleid tot de Hexapoda,

VERSLAG. XCII

laten herkennen. Spr. hoopt, in samenwerking met den heer

Doeksen op een en ander later uitvoeriger terug te

komen. Microscopische praeparaten en eene teekening van

het behandelde worden als toelichting van het gesprokene

ter tafel gebracht.

Ten slotte roept Spr. de medewerking der aanwezigen in

ter verkrijging van thripsenmateriaal uit verschillende streken,

ten behoeve van de onderzoekingen van den heer Doe k-

sen. De geschikste bewaarmethode is in alcohol.

De heer Mac Gillavry brengt het volgende onderwerp

ter sprake: Komen bij Meloë's spermatopho-

ren voor? Op 23 Mei 1936 werd door Spr. aan de Honds-

bossche zeewering een Meloë proscarabaeus L. waargenomen,

die achter aan het lichaam een witgrijs rond lichaampje had

hangen, van ongeveer 113 mm doorsnede. Het geleek op een

vlinderei, maar een ei kon het niet zijn, daar het exemplaar

een mannetje was. Het voorwerp raakte bij het dooden los

van den kever. Daar Spr. het eerst ter vergadering wilde

demonstreeren, kan hij over den aard van dit lichaampje nog

niets verder zeggen. Hij hoopt, dat een der jongere ento-

mologen het voor hem mikroskopisch zal willen onderzoeken.

Het meest voor de hand liggend is, om aan een spermato-

phoor te denken. Nu is over spermatophoren bij kevers blijk-

baar zeer weinig bekend. Ook over de verbreiding in de

geheele insecten-wereld kan Spr. in de literatuur maar enkele

gegevens vinden. Men kan een spermatophoor definiëeren

als eene opeenhooping van sperma, die door een, door acces-

soire geslachtsklieren afgescheiden, slijmig omhulsel tot een

geheel gevormd wordt. Een dergelijke spermatophoor of

sperma-patroon wordt in zijn geheel door het mannetje aan

of in de genitaliën van de vrouwelijke partner gebracht.

Het meest bekend is dit bij de Orthoptera. Voor de vlin-

ders vond Spr. opgegeven een geschrift van W. Peter-

sen, Ueber die Spermatophoren der Schmetterlinge (Leipzig,

Zeitschr. f. wiss. Zool. 1907). Door gebrek aan tijd heeft

Spr. hiervan nog geene inzage kunnen nemen. Wat de

Coleoptera betreft, vermeldt Everts alleen Orectochilus

villosus Müll. Bij deze soort heeft Régimbart een dozijn

keeren de copulatie waargenomen. Hij constateerde, dat bij

deze waterkevers met nachtelijke levenswijze de copulatie

op het droge plaats heeft. Merkwaardiger wijze verslindt het

mannetje na de copulatie den uit zijn achterlijf uitstekenden

spermatophoor. Régimbart beschrijft dien spermatophoor

als „un gros cylindre de substance spermatique’ van 3 à 4

millimeter lengte. De copulatie duurt hier slechts kort. Het

mannetje beklimt het wijfje, buigt zijn genitaal segment naar

voren om het bij het wijfje in te brengen, en glijdt dan naar

achter van het wijfje af tot het dit slechts met de voortarsen

XCIV VERSLAG.

vast heeft, Is dan de copulatie beëindigd, dan is die sperma-

tophoor, door het naar voren gebogen en uitgerekte achter-

lijf, in het bereik van zijn kop en wordt dan in enkele

seconden verslonden. Zie Annales Soc. Ent. de France (6)

T. III. 1883. p. 383— 384. De hoofdzaak der spermatozoén

zal dan toch wel in de bursa copulatrix van het wijfje ge-

deponeerd zijn, anders zou de copulatie niet veel zin hebben.

Berlese, T. I, p. 922 en 925 en Schröder in zijn

Handbuch T. I, p. 1015 maken melding van het zich ver-

eenigen der spermatozoén met de koppen, zoo twee à drie

bijeen, Misschien is dit al een begin van spermatophoor-

vorming. Men vindt dit bij Dytisciden. Zij worden aldus

wel in het receptaculum seminis van het wijfje gevonden.

Dat de vondst van Spr. niet zoo iets toevalligs is, wordt

bewezen doordat Spr. nog twee mannelijke exemplaren van

Meloé proscarabaeus kan laten zien, die een dergelijken

mogelijken spermatophoor nog aan hun achterlijf hebben be-

houden. Het eene staat in Spr.s eigene collectie (Leiden

14/1V/1900), het andere is uit de collectie v. d. Wiel (Zee-

burg 20/V/1914, A. Schellenb.).

Het doosje, waarin de kevers gedemonstreerd worden, is

nog eene aardige relikwie, nl. eene oude vangdoos van van

der Wulp. Het is eene spanen doos, zooals men ze al

afgebeeld vindt in oude entomologische boeken, zooals

Levinus Vincent (1715), Moses Harris (1766)

enz. De dipterologen sneden aan een der uiteinden van doos

en deksel eene halve maan uit den rand, zoodanig, dat als

de deksel half gesloten was, er eene opening was, waardoor

rook ingeblazen kon worden, om de levend opgestoken

Diptera te dooden of ten minste te bedwelmen. Dan werd

de deksel snel geheel gesloten, zoodat de rook niet meer

ontsnappen kon. Spr. schenkt dit eerbiedwaardig voorwerp

aan het Zoölogisch Museum te Amsterdam, voor eene histo-

risch-entomologische collectie. Ook anderen zullen wel der-

gelijke voorwerpen bezitten, die, door de moderne praktischer

(?) utensilién vervangen, niet meer gebruikt worden. Laten

de bezitters die oude voorwerpen niet weggooien, maar liever

afstaan aan het museum. Daar is nog een interessant geheel

van te maken.

De heer Diakonoff zegt, dat hij het, door den vorigen

spreker genoemde opstel van Petersen kent; het mag

gelden als het klassieke onderzoek over dit onderwerp.

Verder is hierover nog gepubliceerd door Norris, Busck

e.a. Het typeerende voor de vlinderspermatophoren is, dat

zij een stevig, tegen koken met loog resistent hulsel bezitten,

dat tijdens de copulatie, in de bursa copulatrix van het 9,

door een secreet van de accessorische klieren van het &

wordt gevormd. De spermatophoren blijven na de copulatie

in de bursa van het ©, en zijn voor iedere soort specifiek ;

VERSLAG. XCV

zij zijn peervormig, en bestaan uit eene blaas, die in de bursa

ligt, en een buisvormigen hals of collum, die in den ductus

bursae blijft, en zoo lang is, dat zijn apex op de hoogte

van de bursa ligt, waar ook de ductus seminalis begint; zoo

kunnen de spermatozoiden door eene opening in den apex

van het collum, langs den laatstgenoemden ductus gemakkelijk

in het receptaculum seminis terecht komen. De oorsprong

van den ductus seminalis is voor iedere soort specifiek, doch

de lengte van het collum correspondeert er streng mede.

Indien kevers inderdaad ook spermatophoren vormen, dan

zouden zij dit typisch verschil met de vlinder-spermatophoren

vertoonen, dat zij reeds vóór en niet tijdens de copu-

latie gevormd worden, en niet in het lichaam van het 9

blijven.

Niets meer aan de orde zijnde, wordt de vergadering, na

dankzegging aan de sprekers, door den Voorzitter gesloten,

XCVI VERSLAG.

De contributie voor de Nederlandsche Entomologische

Vereeniging bedraagt per jaar f 10.—, voor leden in het

Rijk buiten Europa f6.—. Tegen storting van een bedrag

van f 100.— in eens, of, voor personen in het buitenland,

van f 35.—, kan men levenslang lid worden. De leden ont-

vangen gratis de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar)

en de Entomologische Berichten (6 nummers per jaar). De

leden kunnen zich abonneeren op het Tijdschrift voor En-

tomologie voor f 6.— per jaar.

Voor niet-leden bedraagt de prijs van het Tijdschrift voor

Entomologie per jaargang f 12.—, netto, en van de Ento-

mologische Berichten f 0.50 per nummer.

La cotisation annuelle de la Société Entomologique Neer-

landaise est fixée a fl. 10 —. Contre un versement de fl. 100 —

(pour les étrangers fl. 35 —) on peut être nommé membre

a vie. Les membres recoivent les Procès-verbaux des séances

(2 par année) et les Entomologische Berichten (6 numéros

par année). L'abonnement au Tijdschrift voor Entomologie

est, pour les membres, fixé à fl.6.— par année.

Le prix du Tijdschrift voor Entomologie pour les personnes,

qui ne sont pas membres de notre société, est fixé a fl, 12.—

par volume, net, et des Entomologische Berichten à fl. 0.50

par numéro.

The subscription to the Netherlands Entomological Society

is fixed at fl. 10 — per annum, Life-membership can be ob-

tained by paying the amount of fl. 100.— (for foreigners

fl. 35.—). The Reports of the Meetings (2 per year) and the

Entomologische Berichten (6 numbers per year) are sent to

all members. The subscription to the Tijdschrift voor Entomo-

logie amounts, for members, to fl. 6.— per annum.

For others the price of the Tijdschrift voor Entomologie

is fl. 12.— per volume, net, of the Entomologische Berichten

fl. 0.50 per number.

Der Mitgliedsbeitrag fiir die Niederlandische Entomologi-

sche Gesellschaft betragt fl. 10.— pro Jahr. Lebenslangliche

Mitgliedschaft kann erworben werden gegen Zahlung von

fl. 100.— (für Ausländer fl. 35.—). Die Sitzungsberichte (2

pro Jahr) und die Entomologische Berichten (6 Nummer pro

Jahr) werden allen Mitgliedern zugesandt. Mitglieder kön-

nen auf die Tijdschrift voor Entomologie abonnieren zum

Vorzugspreise von fl. 6.— pro Jahr.

Für Nichtmitglieder beträgt der Preis der Tijdschrift voor

Entomologie fl. 12.— pro Band, netto, der Entomologische

Berichten fl. 0.50 pro Nummer.

VERSLAG. XCVII

Voor de leden der Nederlandsche Entomologische Veree-

niging zijn verkrijgbaar bij den Secretaris, J. B. Corporaal,

pla. Zoölogisch Museum, Plantage Middenlaan 53, Amster-

dam (C.), voor zoover de voorraad strekt:

Tijdschrift voor Entomologie, per deel (f12—) f 6—

Entomologische Berichten, per nummer (f 0.50) ,, 0.20

Verslagen van de Vergaderingen der Afdeeling

Nederlandsch Oost-Indië van de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, per nummer (f 0.50) „ 0.20

Handelingen der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging, van 1846—1858, met Repertorium . „ 1.25

Verslagen der Vergaderingen . . . (f0.60) ,, 0.25

P.C. T. Snellen, De Vlinders van Nederland,

Macrolepidoptera, met 4 platen. . » 10.—

F, M. van der Wulp, Catalogue of the de-

scribed Diptera from South-Asia . . . (f3—) ,, 2.40

EAP nidi ri Woulp en Dr. J. €, H. de

Meijere, Nieuwe Naamlijst Nederl. Diptera . „ 2.10

Handleiding voor het verzamelen, bewaren en

verzenden van uitlandsche insecten . . (f0.50) „ 0.40

Repertorium betreffende deel I—VIII van het

Tijdschrift voor Entomologie . . . Se Oko)

Repertorium betreffende deel Pee Vill tae sae 0.75

Repertorium betreffende deel Ean OS

Jhr. Dr. Ed. Everts, Lijst der in Nederland en

het aangrenzend gebied voorkomende Coleoptera ,, 0.30

C. J. M. Willemse, Orthoptera Neerlandica

(f5—) „ 3—

M. À. Lieftinck, Odonata neerlandica I

(f5—) , 3—

M. A. Lieftinck, Odonata neerlandica II

(f5—) „ 3—

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere, Die Larven

dem Agromyzinen, 1,1925... ta (f 5—) I

Dr. L. J. Toxopeus, De soort als functie van

plaats en tijd, getoetst aan de Lycaenidae van het

Australaziatisch gebied (alleen voor leden) . . „ 4—

Dr. H. Schmitz S. J., In Memoriam P, Erich

Wasmann S. J., met Mae As en lijst zijner D

(450° ttels) 0 Me 200). 50

Dr An Reclaire “Naamlijst Nederl. Se

(f6—) „ 3.—

Dr. A. Reclaire, idem, Supplement 1934

fl.) „ 0.50

Feestnummer ter eere van Dr. J. Th. Oudemans

MESA Supplement Uwe. deel 75). (fj 10), 5.—

Dr. J. Th. Oudemans, In Memoriam Jhr. Dr.

Ed, J. G. Everts, met portret en lijst Nee ge-

Schimittenn(S26\titels)). mn ARAZZI), 190

De prijzen tusschen haakjes ( ) gelden voor niet-leden

der Vereeniging.

XCVIII

LUST VAN DE LEDEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

OP 1 AUGUSTUS 1936,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER

TOETREDING, ENZ.

(De Leden, die het Tijdschrift voor Entomologie Deel

LXXIX ontvangen, zijn met een*, de Leden voor het

leven met een § aangeduid).

EERELEDEN.

*Prof. K. M. Heller, Weisser Hirsch, Strauss-Str. 211, Dres-

denm

*Prof. H. J. Kolbe, Steinäckerstr. 12, Berlin-Lichterfelde W.

1913.

*Lord Walter Rothschild, Tring Park, Herts., Engeland.

1913.

*Dr. G. de Horvath, emeritus-director, Zoologische Abtei-

lung, Ungarisches Nationalmuseum, Budapest. 1929.

*Dr. L. ©. Howard, Principal Entomologist, Bureau of

Entomology, Washington, D.C., U.S.A. 1929.

*Prof. Dr. W. M. Wheeler, Bussey Institution for Applied

Biology, Boston, Mass., U.S.A. 1931.

*Dr. A. C. Oudemans, Burgemeester Weertsstraat 65, Arn-

hem. 1932.

*Dr. W. Horn, Habelschwerdt Allee 25, Berlin-Dahlem. 1933.

*Prof. Dr. R. Jeannel, p/a Museum National d Histoire Na-

turelle, 45bis, Rue de Buffon, Paris (Ve). 19361).

BEGUNSTIGERS.

§*Het Koninklijk Zoölogisch Genootschap „Natura Artis

Magistra”, Amsterdam (C.). 1879.

$De Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, Haarlem.

1884.

1) Na het samenstellen van dit Verslag, maar vóórdat het ter perse ging,

bereikte ons het bericht van overlijden (op 6 Juni 1936) van ons oudste

Eerelid, Prof. Dr. R. Gestro te Genua.

LIJST DER LEDEN ENZ. XCIX

§Mevrouw J. M. C. Oudemans, geb. Schober, Huize ,,Scho-

venhorst', bij Putten (Veluwe). 1892.

§Mevrouw de Wed. J. P. Veth, geb. v. Vlaanderen,

‘s-Gravenhage. 1899.

Mevrouw P. J. K. de Meijere, geb. v. Dam, Lindenlaan 2c,

Zeist. 1913.

Mevrouw J. S. M. Oudemans, geb. Hacke, Putten (Veluwe).

1922.

§Mevrouw E. Uyttenboogaart, geb. Eliasen, Heemstede. 1922.

§Mevrouw J. J. Hacke, geb. Oudemans, Bronovolaan 14,

‘s-Gravenhage. 1923.

Mevrouw A. Y. S. Mac Gillavry, geb. Matthes. Jan Willem

Brouwersplein 9, Amsterdam (Z.). 1926.

$C. A. Oudemans, Oude Delft 212, Delft. 1929.

§Mevrouw J. S. Oudemans, geb. Hoeksma, Arts, Oude Delft

212, Delft. 1929.

$Dr. Ir. A. H. W. Hacke, Bronovolaan 14, ‘s-Gravenhage.

1929,

§Mej. C. C. Oudemans, p. a. Damesleesmuseum, Lange Voor-

hout 48, ‘s-Gravenhage. 1930.

$Mevrouw C. A. H. Lycklama à Nijeholt, geb. Tabingh Suer-

mondt, Twaalf Apostelenweg 75. Nijmegen. 1933.

CORRESPONDEERENDE LEDEN,

A. W. Putman Cramer, Lawrence Avenue 322, Westfield,

New Yersey. 1883.

Dr. L. Zehntner, Reigoldswil, Baselland (Zwitserland). 1897,

Dr. P. Speiser, Kreismedicinalrat, Kaiserstrasse 12, Königs-

berg i. Pr. 1906.

Dr. H. Schmitz S. J., Ignatius College, Valkenburg (L.).

1921.

“Dr. E. R. Jacobson, Ghijselsweg 6, Bandoeng, Java. 1928.

Dr. K. Jordan, Zoological Museum, Tring, Herts., Engeland.

1928.

J. D. Alfken, Delmestrasse 18, Bremen. 1929,

*A. d'Orchymont, Houba de Strooperlaan 132, Brussel II.

1929,

H. St. John Donisthorpe, Durandesthorpe 19, Hazelwell-road.

Putney, S. W. 15, Engeland. 1931.

Prof, Dr. G. D. Hale Carpenter, M. B. E., D. M. Penguelle,

Hid's Copse Road, Cumnor Hill, Oxford, Engeland. 1933.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

“René Oberthür, Faubourg de Paris 44, Rennes (Ille-et-

Vilaine), Frankrijk. — Coleoptera, vooral Carabiden

(1882—83).

C LIJST DER LEDEN ENZ.

Dr. H. Schouteden, Directeur du Musée du Congo, Tervue-

ren, België. — (1906—07).

Corn. J. Swierstra, Directeur van het Transvaal-Museum.

Pretoria. — (1908—09).

“James E. Collin, ,,Royland”, Newmarket, Engeland. —

(191314),

*Bibliotheek der R. Universiteit, Lund, Zweden. — (1915—

16).

Prof. Dr. Felix Riischkamp, p.a. Philosophisch-theologische

Hochschule, Offenbacherlandstr. 244, Frankfurt a/M.

Süd. 10. — Coleoptera (1919—20).

“Dr. A. Clerc, 7, Rue de Montchanin, Paris (XVIIe), Frank-

rijk. — Coleoptera, vooral Curculionidae orb. terr. (1926

— 27).

*Dr. W. Chr. Mezger, 45, Boulevard de la Saussaye, Neuilly

s/Seine, Frankrijk. — (1926—27).

“Dr. A. Avinoff, Director, Carnegie Museum, Pittsburg, Pa.,

U. S. A. — Lepidoptera (1928—29).

Prof. N. Bogdanov—Katjkov, Instituut voor toegepaste

Zoölogie en Phytopathologie, Troizkj str, 9, apt. 8, Lenin-

grad. U. S. S. R. — Oeconomische Entomologie en Tene-

brionidae (1928-29),

“John D. Sherman Jr., 132, Primrose Ave, Mount Vernon,

N.Y., U. S. A. — Bibliographie. (1930—31).

“Dr. Marc André, Muséum national d'Histoire naturelle, 61.

Rue de Buffon, Paris (Ve), — Acari (1933).

*F. J. Spruijt, U.S.A.D. Field Laboratorium, Deer Park

Avenue, Babylon, L.I., N. Y., U.S.A. — (1933).

GEWONE LEDEN.

Prof, Dr. H. J. van Ankum, Zeist. — Algemeene Zoölogie

Core)

H. A. Bakker, van Reesstraat 36, ‘s-Gravenhage. — Neu-

roptera (1921 —22).

Dr. G. Barendrecht, Garenkokerskade 5 Rd., Haarlem —

Hymenoptera (1928-29),

*Prof. Dr. L. F. de Beaufort, Buitengewoon Hoogleeraar aan

de Gemeentelijke Universiteit; Directeur van het Zoölo-

gisch Museum te Amsterdam, Huize „de Hooge Kley”,

Leusden bij Amersfoort. — (1911—12).

§Dr. W. Beijerinck, Biologisch Station. Wijster (Dr.). —

(1930— 31).

*P. J. Bels, biol. cand., Velserstraat 101, Haarlem. — Alge-

meene Entomologie, vooral Formiciden (1934).

Ir. G. A. Graaf Bentinck, Electrotechn. Ing., Bloemendaal-

sche weg 196, Overveen. — Lepidoptera (1917—18).

Chr. Berger, med. stud, Frankenslag 324, ‘s-Gravenhage. —

Coleoptera (1934).

K. J. W. Bernet Kempers, Oud-Directeur der Registratie en

LIJST DER LEDEN ENZ. CI

Domeinen, Riouwstraat 152, ‘s-Gravenhage. — Coleoptera

(1892—93).

A. J. Besseling, Koningsweg 30, ‘s-Hertogenbosch. — (1923

$*Dr. J. G. Betrem, Entomoloog b/h. Proefstation Malang,

Boeringweg 15, Malang, Java. — Hymenoptera (1921—22).

G. van Beusekom, Conrector van het Lyceum, Lorentz-

weg 13, Bussum. — (1933).

Dr. J. A. Bierens de Haan, Privaatdocent aan de Universiteit,

Minervalaan 26, Amsterdam (Z.). — (1918—19).

Ir. P. A. Blijdorp, Arboretumlaan 7, Wageningen. — Toe-

gepaste en Algemeene Entomologie, vooral Orthoptera

(1935)

*Dr. H. C. Blöte, Conservator aan ‘s-Rijks Museum van

Natuurlijke Historie te Leiden, Veursche weg 45E, Voor-

schoten. — (1923—24).

Prof. Dr. H. Boschma, Directeur van 's-Rijks Museum van

Natuurlijke Historie te Leiden. — (1935).

Dr. J. Bosscha, Parc-Hotel, Merano (Italia). — Coleoptera

(1882—83).

C. J. Briejér, biol. cand., Stationsweg N 226, Hillegom. —

Algemeene Entomologie (1936).

J. Broerse, Rustenburgerstraat 10811, Amsterdam (Z.).

Nederlandsche Coleoptera (1923—24).

Prof. Dr. S. L. Brug, Messchaertlaan 8, Gem. Huizen, Post

Naarden. (1931—32).

Ir. A. J. Buis, Soestdijksche Straatweg 241, Bilthoven. —

Lepidoptera (1907—08).

Mej. A. M. Buitendijk, Witte Singel 73a, Leiden — Aptery-

gogenea (1932).

J. R. Caron, Van der Helstlaan 44, Hilversum. — Lepido-

ptera (1919—20).

J. C. Ceton, D 133 A, Albergen (bij Almelo)) — Lepidoptera

(1932).

*H. Coldewey, ‚Nieuw Veldwijk” K 73, Twello. — Lepido-

ptera (1919—1920).

§J. B. Corporaal, Conservator voor Entomologie aan het

Zoölogisch Museum, Plantage Middenlaan 53, Amster-

dam (C.). — Coleoptera, vooral Cleridae (1899-1900).

“Rector Jos. Cremers, Looiersgracht 5, Maastricht. —

Coleoptera en Lepidoptera (1906—07).

Dr. K. W. Dammerman, Directeur van ’s Lands Plantentuin,

Buitenzorg, Java. — Algemeene Entomologie (1904—05).

“Mr. E. van Delden, Bankastraat 12, Soerabaja, Java. —

Lepidoptera van Ned. O.-Indié (1923-24),

“Het Deli Proefstation, Medan, Sumatra. — (1908—09).

“A. Diakonoff, Biol. cand., p/a Zoölogisch Museum, Plan-

tage Middenlaan 53, Amsterdam (C.). — Microlepido-

ptera ; Algemeene Entomologie (1933).

CII LIJST DER LEDEN ENZ.

*E. D. van Dissel, Directeur van het Staatsboschbeheer,

Nassaustraat 15, Utrecht. — (1906—07).

Prof. Dr. W. M. Docters van Leeuwen, Verlengde Bergweg

159a, Leersum. — (1921—22).

*P. H. van Doesburg, Cantonlaan 1, Baarn. — Coleoptera

(Wi 22).

*C. Doets, Prof. Poelsstraat 19, Hilversum. — Microlepi-

doptera (1935).

*G. Doorman, Julianaweg 14, Wassenaar. — (1915—16).

*F. C. Drescher, Pahud de Mortangesweg 3, Bandoeng,

Java. — (1911—12).

Mr. E. J. F. van Dunné, kantoor Mrs. Henny & Schouten-

dorp, Batavia, Java. — Lepidoptera (1911—12).

*Th. van Eek, Biol. docts., Rijngeesterstraatweg 147, Oegst-

geest. — (1935).

“Dr. L. D. Eerland, Paree (Kediri), Java. — (1935).

*H. C. L. van Eldik, Van der Woertstraat 20, "s-Graven-

hage. — Lepidoptera en Coleoptera (1919—20).

M. L. Eversdijk, Biezelinge. — Algemeene Entomologie

(1919—20).

§G. L. van Eyndhoven, Eindenhoutstraat 26, Haarlem. —

Lepidoptera (1927—28).

*F. C. J. Fischer, Persijnstraat 13a, Rotterdam. — Tricho-

ptera en Lepidoptera (1929-—30).

“Dr. H. J. de Fluiter, Entomoloog, Besoekisch Proefstation,

Djember, O.-Java. — Toegepaste en Algemeene Entomo-

logie, vooral Hymenoptera en Diptera parasitica

(192930).

Ir. J. J. Fransen, Amsterdamsche weg 18, Arnhem. — Toege-

paste, vnl, Landbouwentomologie (1935).

Dr. C. J. H. Franssen, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Bataviasche weg 18, Buitenzorg, Java. —

Aphididae, Paussidae (1928—29).

§Dr. D. C. Geijskes, p/a Laboratorium voor Entomologie,

Berg 37, Wageningen. — Aquatiele Neuropteroidea

(1928—29).

‘Mej. A. Gijzen, Biol. Docta., Bergweg 2368, Rotterdam.

Microlepidoptera (1929—30).

*J. A. M. van Groenendael, arts, Wilhelminastraat 21, Soe-

kaboemi, Java. — (1930—31).

Dr. J. A. W. Groenewegen, leeraar aan de H.B.S., Johan

de Withstraat 49, Leiden. — Arachnoidea (1929—30).

Dr. J. D. F. Hardenberg, p/a. Laboratorium voor het Onder-

zoek der Zee, Batavia, Java. — Insecta parasitica

(1925—26).

P. Haverhorst, Wilhelminapark 70, Breda. — Lepidopteza

en Hymenoptera aculeata (1928—29).

H. Hoogendoorn, Leeuweringerstraat 130, Oudewater. —

Algemeene Entomologie, vooral Trichoptera (1934).

LIJST DER LEDEN ENZ. CHI

Het Instituut voor Plantenziekten, Buitenzorg, Java. —

(1930-31).

Mej. A. Jaarsveld, Biol. Docta., Overtoom 434, Amsterdam

(W.). — Algemeene Entomologie (1929—30).

J. A. Janse, Damrak 57, Amsterdam (C.). — Nederlandsche

Lepidoptera Rhopalocera (1930—31).

P. J. Janse Jr., p/a Ondern. Silau Doenia, P. K. Tebing Ting-

gih, Sumatra's O. K. — Diptera (1930—31).

*W. de Joncheere, Singel 198, Dordrecht. — Lepidoptera

(19 1314).

C. de Jong, Assistent aan 's Rijks Museum van Natuurlijke

Historie te Leiden, Hoogewoerd 14, Leiden. — Coleoptera

(1926—27).

Dr. J. K. de Jong, p/a Zoöl. Mus., Buitenzorg. — (1927-—28).

Dr. W. J. Kabos, Burmanstraat 13, Amsterdam (O). —

Diptera (1936).

Dr. L. G. E. Kalshoven, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Buitenzorg, Java. — Algem. Entomologie

(1921—22).

Prof. Dr. C. J. van der Klaauw, Hoogleeraar aan de Rijks-

universiteit, Kernstraat 11, Leiden. — Toegepaste Ento-

mologie (1929—30). |

$*B. H. Klynstra, Frankenstraat 60, ‘s-Gravenhage. —

Coleoptera, voorn. Caraboidea (1902—03).

$F. B. Klynstra, Frankenstraat 60, ‘s-Gravenhage. — Co-

leoptera (1935).

*W. Koenraads, Klimopstraat 88, ‘s-Gravenhage. — (1933).

*H. Koornneef, Kastanjelaan 20, Rhenen. — Hymenoptera

(1956);

J. Koornneef, Kastanjelaan 20, Rhenen. — Algemeene En-

tomologie, vooral Hymenoptera (1917—18).

Mr. H. H. Kortebos, Directeur Twentsche Bank, St. Lam-

bertuslaan 10a, Maastricht. — Lepidoptera (1935).

W. J. Kossen, Nieuwe Meerdijk 411, Badhoevedorp (N.-H.).

— Laboulbeniaceeën (1936).

§*Dr. G. Kruseman Jr., P. C. Hooftstraat 98, Amsterdam (Z.)

— Diptera (1930—31).

Dr. P. A. van der Laan, Amstellaan 71", Amsterdam (Z.)

TOE

Laboratorium voor Entomologie der Landbouwhoogeschool,

Berg 37, Wageningen. — (1929-30).

Dr. S. Leefmans, Brederolaan 11, Heemstede (bij station

Aerdenhout). — Algemeene Entomologie. Lamellicornia

Gone

G. de Leeuw S. J., Hobbemakade 51, Amsterdam (Z.). —

Algemeene Entomologie (1931—32).

H. E. van Leyden, biol. docts., flatgebouw ,,Catsheuvel”,

Adriaan Goekooplaan 111, ‘s-Gravenhage. — Lepidoptera

(1915—16).

CIV LIJST DER LEDEN ENZ.

B. J. Lempke, Oude IJselstraat 1211, Amsterdam (Z.). —

Lepidoptera (1925—26).

SM. A. Lieftinck, Conservator, Zoölogisch Museum, Buiten-

zorg, Java. — (1919—20).

J. Lindemans, Spoorlaan 90, Ermelo (G.). — Ichneumonidae

(1901— 02).

N. Loggen, Mauritslaan 35, Hilversum. — Lepidoptera

(1924— 25).

*C. J. Louwerens, Hoofd H. C. School, Toeloengagoeng,

Java. — (1928—29).

*H. Lucht, Adm. K. O. ,,Blawan”, Bondowoso, Java. —

(1931—32).

§*Dr. D. Mac Gillavry, J. W. Brouwersplein 9, Amsterdam

(Z.). — Coleoptera en Rhynchota (1898—99).

$H. J. Mac Gillavry, geol. docts., J. W. Brouwersplein 9,

Amsterdam (Z.). — (1930—31).

§Mej. M. E. Mac Gillavry, Aalsmeerderweg 301, Aalsmeer.

(O.). — Lepidoptera (1929—30).

*G. van der Meer, ,,Welgelegen” E 333, Eefde bij Zutphen.

— Algemeene Entomologie (1926—27).

*J. C. van der Meer Mohr, Directeur van het Deli Proef-

station, Medan, Sumatra. — (1925—26).

“Prof. Dr. J. C. H. de Meijere, Lindenlaan 2c, Zeist. —

Diptera (1888—89).

G. S. A. van der Meulen, Van Breestraat 170, Amsterdam

(B) — (1e

“Museo Entomologico „Pietro Rossi’, Duino (Trieste), Italia.

— (1928—29).

“De Nederl. Heidemaatschappij, Arnhem. — (1903—04).

“De Nederlandsch-Indische Entomologische Vereeniging,

p/a Instituut voor Plantenziekten, Buitenzorg, Java. —

(1935).

*C. Nies, Heuvel B 43, Deurne (N.-Br.). — Lepidoptera

(1995).

*H. Th. Nieuwenhuijsen, Nonnenveld 86, Gorinchem. —

Algemeene Entomologie (1927—28).

A. C. Nonnekens, 2e Jan van der Heydenstraat 8, Amster-

dam (Z.). — Coleoptera (1921-22).

Dr. S. J. van Ooststroom, Assistent aan 's Rijks Herbarium te

Leiden, Doezastraat 6, Rotterdam. — Coleoptera (1935).

Dr. A. C. Oudemans, Burgemeester Weertsstraat 65, Arnhem.

— Acari, Pulicidae (1878—79).

§J. C. Oudemans, Oude Delft 212, Deift. — (1932).

§*Dr. Th. C. Oudemans, Landbouwkundig ingenieur, Huize

„Klein Schovenhorst”’, bij Putten (Veluwe). — Algemeene

Entomologie (1920—21).

A. A. van Pelt Lechner, Velperweg 79, Arnhem. —

(1925—26).

Plantenziektenkundige Dienst, Wageningen. — (1919—20).

LIJST DER LEDEN ENZ. CV

R. A. Polak, Weesperzijde 34 boven, Amsterdam (O). —

(1898—99).

“Dr. A. Reclaire, Alexanderlaan 17, Hilversum. — Coleo-

ptera, Rhynchota (1919—20).

Dr. A. Reyne, Joh. Vermeerstraat 831, Amsterdam (Z.). —

Algemeene Entomologie (1917—18).

's Rijks Museum v. Natuurl. Historie, Leiden. — (1915—16).

J. J. L. de Rooij, cand. li, Robert Fruinstraat 15, Rotterdam.

— (1202)

W. A. Schepman, Directeur Amsterdamsche Bank, Bossche-

weg 25, Vught. — Coleoptera (1919—20).

L. H. Scholten, Lobith. — Lepidoptera (1923—24).

Dr. E. A. M. Speijer, Pijnboomstraat 98, ‘s-Gravenhage. —

Arachnoidea, vooral Pedipalpi en Scorpionidae (1932—33).

*M. Stakman, Frederik Hendrikstraat 10, Utrecht. —

(1951-32).

Aug. Stärcke, Arts, Den Dolder (Utr.). — Formicidae

(1925—26). |

Mej. Dr. M. N. Stork, Hobbemakade 951, Amsterdam (Z.).

— (1928—29).

Dr. A. L. J. Sunier, Directeur van het Koninklijk Zoölogisch

Genootschap „Natura Artis Magistra”, Plantage Midden-

laan 51, Amsterdam (C.). — (1927—28).

R. Tolman, „Vredehof, Bosstraat 14, Soest (Zuid). —

Lepidoptera (1929—1930).

“Dr. L. J. Toxopeus, Houtmanplein 3, Bandoeng, Java.

— Indo-Australische Lycaeniden (1919—20).

$*Dr. D. L. Uyttenboogaart, Adriaan Pauwlaan 8, Heem-

stede (post Haarlem). — Coleoptera (1894—95).

H. van der Vaart, Hagelingerweg 139, Santpoort. — Coleo-

ptera en Lepidoptera (1921—22).

*F. T. Valck Lucassen, „'t Molenblick”, Vorden (Gelderl.).

— Coleoptera (1910—i1).

A. Veldhuijzen, Med. Cand., Zwolsche straat 217, Scheve-

ningen. — Lepidoptera (1934).

Prof. Dr. J. Versluys, 2tes Zoologisches Institut der Univer-

sität, Wien I. — (1920—21).

*M. C. J. Visscher, Vondelkade 18, Zwolle. — Lepidoptera

(1935).

Mevrouw Dr. B. de Vos, geb. de Wilde, J. M. Coenen-

straat 22, Amsterdam (Z.). — Algemeene Entomologie

(1926—27).

*J. J. de Vos tot Nederveen Cappel, Arnhemsche straat-

weg 34, Velp (Gld.). — Coleoptera (1902—03).

$Dr. A. D. Voûte, Tjisankoei-straat 10, Bandoeng, Java. —

(192930).

Mevrouw J. Voûte, geb. Broeksma, p/a Dr. Steensma, Clio-

sfraat 20, Amsterdam (Z.). — (1931—32).

CVI VERSLAG.

Prof. Dr. Max W. C. Weber, Eerbeek. — Coleoptera

(1886—1887).

$*P. van der Wiel, Gerard Terborgstraat 23, Amsterdam

(Z.). — Midden-Europeesche Coleoptera en Formicidae

(1916—17).

*J. C. Wijnbelt, Eerste Jac. van Campenstraat 16, Amster-

dam (Z.). — Microlepidoptera (1924—25).

J. Wilcke, biol. docts., Veeteeltstraat 4, Amsterdam (O.). —

Hymenoptera (1936).

$*C. J. M. Willemse, Arts, Eygelshoven (Z.-Limb.). —

Orthoptera (1912—13).

*Ir. T. H. van Wisselingh, Hoofdingenieur bij 's Rijks Wa-

terstraat, A. Mauvestraat 9, Heemstede. — Lepidoptera

(1924—25).

*J. H. E. Wittpen, le Constantijn Huygensstraat 103huis,

Amsterdam (W.). — Lepidoptera (1915—16).

Het Zoölogisch Museum en Laboratorium, Buitenzorg, Java.

(NONO

BESTUUR.

President : Prof. Dr. J. C. H. de Meijere (1936—1942).

Vice-President : Dr. D. Mac Gillavry (1932—1938).

Secretaris: J. B. Corporaal (1932—1938).

Penningmeester: B. H. Klynstra (1934—1940).

(Postrekening der Ned. Ent. Ver.: 188130).

Bibliothecaris: Dr. D. L. Uyttenboogaart (1934—1940).

F. T. Valck Lucassen (1936—1942).

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR DE

PUBLICATIES.

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere (1936—1942).

H. Coldewey (1934—1937).

F. T. Valck Lucassen (1936—1942).

BIJLAGE

CVII

REGLEMENT OP DE

„ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN”,

ter aanvulling van het in de Wet der Nederlandsche Entomo-

logische Vereeniging vastgestelde in artikelen 54, 55, 59 en 60.

Artikel 1.

In de „Entomologische Berichten”, verschijnende 1 Januari,

1 Maart, 1 Mei, 1 Juli, 1 September en 1 November, worden

opgenomen korte mededeelingen van entomologischen inhoud,

bij voorkeur van meer algemeenen aard, zoomede aankon-

digingen, verzoeken, aanbiedingen enz, op de Vereeniging

of hare leden betrekking hebbende. Bijdragen van niet-leden

worden slechts bij uitzondering opgenomen, ter beoordeeling

der Redactie.

De mededeelingen dragen korte titels en worden onder-

teekend.

Voor de mededeelingen heeft de Nederlandsche taal de

voorkeur ; zij mogen echter ook in de Duitsche, Engelsche of

Fransche taal opgesteld zijn.

Afbeeldingen worden slechts opgenomen op kosten der

inzenders. Voor lijncliché's echter wordt de helft van den

kostprijs in rekening gebracht.

Over het al of niet plaatsen der bijdragen, zoomede over

de volgorde, beslist de Redactie. Geweigerde bijdragen

worden teruggezonden.

Art De

De Redactie zorgt voor de correctie. Correctie door de

schrijvers is echter toegelaten, hetzij op eigen verzoek, hetzij

op verzoek der Redactie.

De Redactie draagt zorg voor titel, inhoudsopgave en

Art. 3.

Elk nummer mag niet grooter zijn dan één vel druks,

tenzij een inzender bereid is, de meerdere kosten te dragen.

Art. 4.

Bijdragen moeten franco toegezonden worden aan de

Redactie, minstens ééne maand voor de verschijning van het

nummer, waarvoor zij bestemd zijn. De Redactie is bevoegd,

doch in geen geval verplicht, later ontvangen bijdragen alsnog

in het ter perse liggend nummer te plaatsen.

CVIII

Arti:

Elk auteur kan tegen een door het Bestuur te bepalen

bedrag zoo vele extra-nummers (geen overdrukken) ver-

krijgen, als hij tijdig (liefst tegelijk met de inzending der

bijdrage) aanvraagt.

Overdrukken (separata) kunnen slechts geleverd worden

bij minstens 50 exemplaren, tegen een prijs, door het Eesumun

in overleg met de Redactie vastgesteld.

Aldus vastgesteld in de 9le Zomer-

vergadering, gehouden te Leersum,

op 20 Juni 1936.

Pro Dr JC bin DE MEN ERE: President.

J. B. CORPORAAL, Secretaris.

WIJZIGINGEN IN DE WET DER NEDERLANDSCHE

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

vastgesteld in de vergaderingen van 18 Juni 1932

te Doetinchem en 20 Juni 1936 te Leersum.

In Art. 2, sub 3, vervallen de woorden : „van de „Versla-

gen van de Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch

Oost-Indië der Nederlandsche Entomologische Ver-

eeniging en

Aan Art. 4 toevoegen eene alinea :

Gewone leden, woonachtig in het Rijk buiten Euro-

pa, betalen eene jaarlijksche contributie van f 6.—.

Aan Art. 8 toevoegen eene alinea:

Contributie en abonnementsgelden dienen in Maart

van elk jaar te worden voldaan.

Van Art. 12 de derde alinea veranderen in:

Alle leden en begunstigers hebben het recht, de

vergaderingen bij te wonen en werkzaam daaraan

deel te nemen. Stemrecht hebben echter alleen de

gewone leden en die eereleden en leden van verdien-

ste, die gewoon lid zijn geweest.

In Art. 22, derde alinea, derde regel, na het woord „toe-

treding” invoegen de woorden: of benoeming, even-

tueel toetreding en benoeming. |

Aan art. 38 toevoegen eene alinea :

Op de vergaderingen wordt aan iederen spreker

ten hoogste 20 minuten tijd gegeven, met hoogstens

10 minuten tijd voor debat. Slechts in zeer bijzondere

gevallen kan de vergadering dispensatie geven, op

voorstel van den Voorzitter.

Van Art. 56 vervalt de alinea sub 3.

Art. 61 vervalt.

Art. 62 wordt Art. 61.

Art. 63 wordt Art. 62.

Art. 64 vervalt.

Art. 65 wordt Art. 63.

Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE, President.

J. B. CORPORAAL, Secretaris.

Fauna Sumatrensis

Bijdrage No. 77, Staphylinidae (Col.)

MALCOLM CAMERON, M.B., R.N., F.R.E.S.

(Continued from Tijdschr. v. Entom. LXXVI, 1933, p. 395.)

Aleocharinae.

Leucocraspedini,

Leucocraspedum Kr.

scorpio Blackb. Fort de Kock. Also in Australia, Java, Phi-

lippines, Ceylon and India.

Myllaenini.

Myllaena Er.

lateritia Kr. (faberensis Cam.) Padang. Also in Singapore,

Ceylon and India.

Pronomaeini.

Pronomaea Er.

Thaxteri Bernh. (leontopolitana Cam.) Fort de Kock. Also

in Singapore, Malay Peninsula and Phi-

lippines.

Oligotini.

Oligota Mannerh.

chrysopyga Kr. Fort de Kock. Widely distributed the East

and West Indies.

Eusteniamorphini.

Eusteniamorpha Cam.

rugosa Cam. Fort de Kock. Also in the Malay Peninsula.

Eusteniamorpha jacobsoni sp.n.

Head dull, black, the clypeal region reddish and shining ;

thorax and abdomen shining reddish-brown, the 3rd and 4th

segments of the latter infuscate; elytra shining, blackish,

Antennae and legs reddish-yellow. Length 1.2 mm.

Near tenuipunctata but smaller and differently colored, the

sculpture of the head also different. Head a little narrower

than the thorax, closely covered with coarse granules, except

on the front which is smooth and shining. Antennae with

the 3rd joint shorter than the 2nd, 4th as long as broad, 5th

to 10th gradually more transverse, the penultimate joints

2 MALCOLM CAMERON,

fully twice as broad as long, the 11th about as long as the

two preceding together. Thorax slightly transverse, of the

characteristic form of the genus, deeply sulcate along the

middle, against the posterior angles with a large curved fossa

the space between it and the sulcus closely and moderately

coarsely punctured, elsewhere practically impunctate. Elytra

as long as but broader than the thorax, on the disc very

finely, not very closely, asperately punctured, towards the

sides with a few larger simple punctures. Abdomen very

finely, sparingly punctured, the first segment strongly con-

stricted. |

Fort de Kock.

Eusteniamorpha sumatrensis sp. n.

Shining pitchy black, the thorax and base of the abdomen

dark reddish brown. Antennae and legs reddish-yellow.

Length 1.75 mm.

Head a little narrower than the thorax, the front smooth,

the sides closely and moderately finely punctured, the disc

more sparingly. Antennae with the 4th joint slightly longer

than broad, the following gradually more transverse, the

penultimate about twice as broad as long. Thorax deeply

sulcate along the middle, adjacent to the strangulate part

with a long deep sulcus, the space between the sulci closely

and moderately finely punctured, elsewhere almost impunc-

tate. Elytra as long as but a little broader than the thorax,

convex, closely covered with rather coarse granules except

behind where they are almost absent. Abdomen strongly

constricted at the base, finely and sparingly punctured. Fort

de Kock. Unique. British Museum.

Bolitocharini.

Gyrophaena Mannerh.

Gyrophaena (s. str.) sumatrensis sp. n.

Shining black. Antennae blackish, the first four joints and

legs reddish-yellow. Length 1 mm.

Head with a few small punctures on each side, ground

sculpture absent. Antennae with the 4th to 10th joints trans-

verse, the penultimate fully twice as broad as long. Thorax

strongly transverse, the sides evenly rounded, on either side

of the middle with a row of three fine punctures, externally

with two or three others; ground sculpture absent. Elytra

a little longer and broader than the thorax, with very fine

scattered asperate punctures and distinct wavy transverse

ground sculpture. Abdomen with a transverse row of very

fine granules at the posterior margins of the segments and a

very fine coriaceous ground sculpture, practically impunctate.

& : 8th dorsal segment produced in the middle as a trian-

gular pointed spine.

Fort de Kock.

FAUNA SUMATRENSIS. 3

Sternotropa Cam.

Sternotropa rufa sp. n.

Shining red. Antennae black, the 3rd joint yellow. Legs

yellow. Length 2 mm.

Distinguished from all other known species by the colour.

Head much narrower than the thorax, very finely, rather

sparingly punctured. Antennae with the 3rd joint shorter

than the 2nd, 4th small, 5th to 10th slightly transverse, gra-

dually increasing in width, 11th as long as the two preceding

together. Thorax more than half as broad again as long, the

sides gently rounded and more retracted in front, the poste-

rior angles obtusely rounded, the base bisinuate, very finely,

moderately closely punctured. Elytra distinctly broader and

a little longer than the thorax, finely closely, asperately

punctured, Abdomen gradually attenuated from base to apex,

with fine rather close asperate reticulate sculpture. The whole

insect covered with a fine yellow pubescence.

& : 7th dorsal segment with a median keel; 8th with nar-

row, deep arcuate excision.

Tandjunggadang, alt. 1000 m. Unique.British Museum.

Diestota Rey. (Prosilusa Cam.)

testacea Rey. (rufa Cam.) Fort de Kock. Widely distributed

in the East Indies, Also in France

and England (probably impor-

ted).

Ousilusa Cam, 1)

sumatrensis Bernh. (Diestota). Fort de Kock. Gunung

Singgalang.

Plagiusa Bernh, (Neosilusa Cam.)

leptocera Fauv. (Silusa). (lucida Cam., philippina Bernh.)

Fort de Kock, Gunung Singgalang. Also in

Java, Malay Peninsula and Philippines.

tropica Bernh. Fort de Kock. Also in Madagascar.

Plagiusa rugosa sp. n.

Dark reddish brown. The abdomen yellowish-red more or

less infuscate along the middle; head and thorax greasy

lustrous, elytra and especially the abdomen, shining. Anten-

nae with the first three joints reddish-yellow, the following

blackish, the 11th clear yellow. Anterior legs entirely red-

dish-yellow ; the intermediate reddihs-yellow, the apex of the

femora and nearly all the tibiae, blackish : posterior blackish,

the extreme base of the femora and the tarsi reddishyellow.

Length 2.75 mm.

1) This genus is distinguished from Diestota by the noncarinate me-

sosternum.

4 MALCOLM CAMERON,

In size build and antennal structure resembling leptocera,

but with the sculpture very similar to that of ceylonica. Head

narrower than the thorax, closely and rugosely punctured,

the punctures coarser than in ceylonica. Antennae long, the

3rd joint longer than the 2nd, 4th to 9th all a good deal

longer than broad gradually decreasing in length, 10th as

long as broad, 11th as long as the two preceding together.

Thorax less transverse than in ceylonica, the sides rounded

and dilated in front, strongly retracted and sinuate behind,

in the middle with trace of a raised line, the whole covered

with a close granular sculpture. Elytra about a third longer

and a little broader than the thorax, convex, with coarse, close,

transversely rugulose sculpture on the anterior half, the poste-

rior region extremely finely and sparingly punctured. Abdo-

men closely punctured at the bases of the segments, practi-

cally impunctate elsewhere.

& : 7th dorsal segment with two keels near the posterior

margin widely separated from each other: 8th closely cove-

red with granules, the posterior margin on each side with

a spine, the space between with three to six small sharp teeth.

Gunung Singgalang; 1925. alt. 1000 m.

Stenomastax Cam.

cribrum Fauv. (Thectura) : denticulata Cam. (Homalota).

Fort de Kock. Also in Singapore, Penang, Philip-

pines and New Guinea.

nigrescens Fauv. (Homalota). Fort de Kock. Widely distri-

buted in the Oriental region.

Mimomalota Cam.

platygaster Kr. (Homalota). Fort de Kock. Widely distribu-

ted in the Oriental region. Also in Australia.

cingulata Cam. (Homalota). Fort de Kock. Also in Singa-

pore and Penang.

tuberculicollis Kr. (Homalota). Fort de Kock. Also in Sin-

gapore, Penang and Perak.

obscura Cam. (Homalota). Gunung Singgalang.

Mimomalota sororcula sp. n.

Very similar to Stenomastax nigrescens, of the size of the

smaller examples (2 mm), but with the antennae a little

thicker, the penultimate joints slightly but distinctly trans-

verse, the thorax with visible puncturation, the abdomen

more densely punctured, the setae of the tibiae much less

developed.

& : 7th dorsal segment with a small tubercle near the

posterior margin: 8th with the posterior margin broadly

rounded.

Fort de Kock.

FAUNA SUMATRENSIS. 5)

Mimomalota ignobilis sp. n.

Build of platygaster, but smaller (2 mm.) duller and black,

the base and apex of the abdomen very obscurely pitchy

brown, the antennae black with the first three joints brow-

nish-yellow, longer and more slender than in platygaster, the

penultimate joints less transverse ; sculpture of the head and

thorax scarcely differing from that of platygaster, the elytra

longer and more closely and distinctly, more roughly punctu-

red, the abdomen less shining and more closely punctured

than in that species. The examples show no sexual differences.

Fort de Kock. Gunung Singgalang.

Mimomalota insigniventris sp. n.

Greasy lustrous, the abdomen more shining ; head black,

thorax dark reddish-brown, elytra dirty yellow, the posterior

external angles narrowly infuscate. Abdomen black, the

base and apex reddish-brown. Antennae blackish, the first

three joints reddish-yellow. Legs reddish-yellow. Length 2

mm.

Near platygaster but with broader head, brown thorax,

only slightly infuscate elytra and different ¢ characters.

Head a little narrower than the thorax, strongly coriaceous,

the vertex closely covered with rather small superficial punc-

tures. Antennae with the 5th to 10th joints transverse, the

penultimate about twice as broad as long. Thorax narrower

than in platygaster, broadly impressed along the middle,

coriaceous, very indistinctly punctured. Elytra a little longer

than the thorax, rather more closely punctured than in

platygaster. Abdomen finely, closely and asperately punctu-

red on the anterior segments, more sparingly behind. ¢ :

3rd dorsal segment on each side near the lateral margin with

a curved spine, the middle of the posterior margin produced

as a quadrate plate: 7th near the posterior margin with a

transverse row of three litte tubercles : 8th with several small

granules, the posterior margin broadly rounded.

Fort de Kock.

Mimomalota ventralis sp. n.

Colour and build of insigniventris but smaller (1.5—1.75

mm) and slightly more shining, the antennae similarly con-

structed but more slender, puncturation of head, thorax and

elytra finer and more obsolete and different & characters.

& : 3rd dorsal segment more or less deeply and broadly

arcuately emarginate behind and furnished in the middle with

a long spine: 8th dorsal segment with the posterior margin

broadly and gently rounded,

Fort de Kock.

6 MALCOLM CAMERON,

Mimomalota jacobsoni sp. n.

Greasy lustrous, the head and elytra black, the latter nar-

rowly and obscurely reddish at the base, thorax dark red.

abdomen yellowish-red obscurely infuscate before the apex.

Antennae reddish-yellow. Legs yellow. Length 1.5 mm.

Closely allied to variventris but with the antennae more

slender, the 4th and 5th joints longer, the penultimate less

transverse, head with the punctures smaller, less distinct,

thorax narrower, elytra differently coloured, the puncturation

closer and more asperate (but very fine), in other respects

like variventris.

No sexual characters are evident in the specimens.

Fort de Kock.

Mimomalota sumatrensis sp. n.

Colour of jacobsoni but duller, the antennae much shorter,

the 4th to 10th joints strongly transverse, the penultimate

three times as broad as long, head more coarsely punctured,

the coriaceous ground sculpture stronger, posterior angles of

the thorax acute and prominent, strongly coriaceous, scarcely

visibly punctured, elytra very finely, closely and roughly

punctured. Abdomen less finely and less closely punctured

than in jacobsoni.

& : 8th dorsal segment on each side with a curved spine,

the middle of the posterior margin produced and furnished

with four rather stout teeth, between the produced part and

the lateral spine, arcuately emarginate.

Fort de Kock.

Mimomalota peraffinis sp. n.

Very similar to cingulata, of the same colour, but more

shining, the ground sculpture of the head and thorax less

marked, the puncturation finer and less close: antennae a

little longer and less stout ; thorax with more evenly rounded

sides, less retracted behind, the abdomen less finely and

rather more closely punctured. Length 1.5—2 mm.

4 : 8th dorsal segment with three stout teeth in the middle,

on each side with a curved spine.

Fort de Kock.

Mimomalota nigropicea sp. n.

Greasy lustrous, pitchy black, the base of the abdomen

sometimes obscurely reddish. Antennae blackish, the first two

joints brownish yellow. Legs yellow. Length 1.8 mm.

Build of tuberculicollis but smaller, differently colored, the

antennae more slender, the penultimate joints less transverse,

sculpture of the elytra less fine, closer and rougher, that of

the abdomen close fine and rough as in that species; setae

of tibiae longer. Sexual differences not apparent.

Fort de Kock.

FAUNA SUMATRENSIS. 7

Mimomalota persimilis sp. n.

Vry closely allied to obscura, of the same size and build,

the colour similar except that the last two segments of the

abdomen are reddish-yellow, the antennal structure scarcely

differing. The punctures of the head are however not so

close, the thoracic impression broader, the puncturation of

the elytra coarser and less close, that of the abdomen much

less close. The antennae are blackish with the first three joints

reddishyellow. Length 2—2.2 mm.

| & : 8th dorsal segment on each side with a spine, in the

middle with a group of three or four small closely placed

teeth, between this and the spine deeply arcuately emarginate.

Fort de Kock.

Mimomalota minuta sp. n.

A small greasy lustrous species with black head, dark red

thorax, pitchy black elytra with the base very narrowly and

obscurely reddish, yellowish-red abdomen with infuscate 6th

segment, reddish antennae and yellow legs. Length 1 mm.

Head with the usual strong coriaceous ground sculpture

end close rather deep puncturation. Antennae with the 4th

to 10th joints transverze, the penultimate about twice as broad

as long. Thorax broadly impressed along the middle the

ground sculpture as on the head, the puncturation close and

superficial. Elytra a little longer than the thorax, very finely,

closely and roughly punctured. Abdomen more shining than

the fore parts, very finely, moderately closely punctured,

more sparingly behind. Tibial setae short. Differs from the

very similarly coloured variventris and cingulata in the smal-

ler size, narrower build and thinner antennae. The specimens

show no sexual differences.

Fort de Kock.

Neomalota Cam.

cingulata Cam. Fort de Kock. Also in Singapore and

Malay Peninsula.

nigriceps Cam. (Falagria). Fort de Kock.

Neomalota jacobsoni sp. n.

Moderately shining; head black, thorax brown, elytra

obscure yellow, abdomen reddish with the 6th and 7th seg-

ments infuscate. Antennae blackish, the Ist joint brownish-

yellow. Legs yellow. Length 2 mm.

More shining than cingulata with differently coloured an-

tennae and elytra, the head narrower, a little more coarsely

punctured, thorax much more shining, much more deeply and

distinctly punctured, the ground sculpture much less evident,

elytra with the larger scattered punctures on the disc less

marked, the puncturation there fine, close and uniform, to-

wards the sides close and rugose as in cingulata ; abdomen

8 MALCOLM CAMERON,

less finely and a little less closely punctured than in that

species.

Fort de Kock.

Neomalota sumatrensis sp. n.

Greasy lustrous, black, the thorax and abdomen dark red,

the 6th and 7th segments blackish. Antennae blackish, the

base lighter. Legs yellow. Length 2 mm.

Similar to cingulata in build and antennal structure but

at once distinguished from both it and jacobsoni by the

uniform sculpture of the elytra. Head as in cingulata, thorax

with finer sculpture than in that species; elytra closely,

finely and uniformly punctured, the sculpture not becoming

rugose externally. Abdomen closely, finely and asperately

punctured.

Gunung Singgalang, alt. 1800 m.

Neomalota brevicollis sp. n.

Greas lustrous, black, the elytra dirty yellow, obscurely

infuscate at the sides. Antennae blackish with pitchy yellow

base. Legs yellow. Length 2 mm.

Differs from the other members of the genus in the shorter

thorax, its sides much less retracted behind. Head closely,

moderately finely punctured and with well-marked coria-

ceous ground sculpture. Antennae with the 4th to 10th joints

transverse, the penultimate fully twice as broad as long.

Thorax nearly a half broader than long, the sides slightly

retracted behind, the posterior angles obtuse, the median

impression less deep than in the other species, broader

behind and narrowed in front, puncturation close, super-

ficial, less distinct than on the head and confused with the

ground sculpture. Elytra a little longer and broader than

the thorax, extremely finely, rather closely, uniformly punc-

tured. Abdomen finely, closely and asperately punctured.

Fort de Kock.

Coenonica Kr.*)

philippina Bernh. Fort de Kock. Also in the Philippines,

Penang and Singapore.

granulata Cam. (Ditropalia). Fort de Kock. Gunung Sing-

galang.

thoracica Motsch. (Oxytelus) (stricticollis Cam.)

Coenonica sumatrensis sp. n.

Of the colour and lustre of philippina, but smaller and

more parallel, with shorter terminal joint of antennae and

*) In this genus must be placed Bolitochara semiaspera Fauv. and

Ditropalia nigra, strigosa and granulata Cam.

FAUNA SUMATRENSIS. 9

different puncturation. Head narrower than the thorax with

close umbilicate punctures (smaller than in philippina) be-

hind, much more sparing in front, the ground sculpture fine

and coriaceous. Antennae shorter than in philippina, the 4th

to 10th joints transverse, the 11th about as long as the two

preceding together. Thorax as in philippina but with the

posterior angles distinctly obtuse, the impressions shorter

and less distinct, the granular sculpture finer and much

closer ; elytra longer than in philippina. the sculpture much

finer and much closer; abdomen more parallel, finely and

sparingly punctured. Length 2.2. mm.

& : 8th dorsal segment with several granules, the posterior

margin rounded and very obsoletely crenulate.

Fort de Kock.

Coenonica parvula sp. n.

Moderately shining, head black, thorax and abdomen dark

reddish brown, the 6th and 7th segments black ; elytra pitchy

black. Antennae black, the first two or three joints and apex

of the last, brownish-yellow. Legs reddish-yellow. Length

1.5 mm.

Near sumatrensis of similar colour and lustre, but smaller

and narrower, the antennae shorter, but similarly constructed,

punctures of the head smaller and more superficial, thorax

of similar form but with the two basal impressions much

longer and deeper extending about half way along the disc,

the granular sculpture less fine; sculpture of the elytra

coarser than in sumatrensis ; abdomen very finely and very

sparingly punctured and without special characters.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Coenonica rufa sp. n.

Moderately shining, yellowish-red, the head occasionally

and the elytra posteriorly a little infuscate. Antennae black,

the first three joints and apex of the last reddish-yellow.

Legs yellow. Length 1.5 mm.

A small robust brightly coloured species. Head closely

covered except in front with moderate umbilicate punctures,

ground sculpture absent. Antennae with the 2nd and 3rd

joints of equal length, 4th as long as broad, 5th to 10th

transverse the penultimate strongly so, 11th nearly as long

as the three preceding together. Thorax one half broader

than long, the sides rounded in front, straight and parallel

behind, the posterior angles obtuse, at the middle of the

anterior border with a small impression, before the base with

a transverse closely punctured impression and two short,

straight nearly paralle! ones united to it, puncturation very

fine, rough, not very close, ground sculpture absent. Elytra

a little longer and broader than the thorax, the puncturation

10 MALCOLM CAMERON,

much coarser, close towards the sides, more sparing on the

disc. Abdomen with the sculpture composed of fine elongate

setiferous granules, closer on the pesterior segments. The

specimens show no definite sexual characters.

Fort de Kock.

Coenonica rugosa sp. n.

Black, the elytra and abdomen more shining than the head

and thorax. Antennae black, the first two joints reddish-

yellow. Legs pitchy black, the tarsi yellow. Length 3.2 mm.

Head narrower than the thorax, closely covered with large

deep umbilicate punctures, eyes rather large, about as long

as the post-ocular region. Antennae with the 3rd joint a

little longer than the 2nd, 4th and 5th as long as broad, 6th

to 10th transverse, the penultimate about twice as broad as

long, the 11th nearly as long as the three preceding together.

Thorax a fourth broader than long, the sides rounded in

front, straight and strongly retracted behind, the posterior

angles rounded, before the scutellum with a shining impres-

sion bounded on each side by a small shining boss, on each

side of the middle obscurely impressed, the whole surface

closely covered with longitudinal rugae. Elytra broader and

a little longer than the thorax, finely and not closely granular

on the disc, more coarsely and closely towards the sides.

Abdomen a little narrowed before the apex, almost im-

punctate, at the sides and apex with long black setae. The

single specimen presents no sexual characters. This species

must be placed in a group comprising nigra, granulata and

strigosa (described as Ditropalia) which appears to approach

Arrostoryta in build and sculpture. I have however satisfied

myself that in rugosa the labial palpi are 2-jointed and the

tongue split at apex.

Gunung Singgalang. Unique. British Museum.

Coenonica bolitocharoides sp. n.

Head moderately shining, black, thorax and elytra shining

dark reddish-brown ; abdomen shining black, the raised lateral

and posterior margins of the segments narrowly reddish.

Antennae black, the first four joints reddish-yellow. Legs

reddish-yellow, the apex of the femora infuscate. Length

335) rossa,

In build very similar to a Bolitochara, but the mesosternum

is not keeled and the labial palpi are 2-jointed Narrower

than nigra with different sculpture and longer, more slender

antennae. Head as wide as the thorax, the eyes rather pro-

minent, the post-ocular egion feebly rounded and retracted

to the stout neck, between the eyes in the middle with a

smooth space, elsewhere (except in front) closely covered

with large umbilicate punctures. Antennae with the 2nd and

FAUNA SUMATRENSIS. let

3rd joints of equal length, 4th to 7th longer than broad,

gradually decreasing in length, 8th about as long as broad,

9th and 10th slightly transverse, 11th longer than the two

preceding together. Thorax slightly transverse, the sides

rounded in front, retracted and sinuate behind to the obtuse

posterior angles, on each side of the middle with a deep

longitudinal sulcus extending about half the length, the sulci

separated from each other by a shining keel, between the

anterior end of each sulcus and the side with a rounded

impression, between the posterior end and the posterior angle

with a smooth boss; the impressions closely punctured, else-

where with a superficial and not very close puncturation which

is yet more sparing towards the anterior angles. Elytra about

a third longer and much broader than the thorax, convex,

rather coarsely and closely granular. Abdomen gradually

narrowed behind, almost impunctate, the sides and apex with

long setae, the 4th to 61th segments with a small keel at the

middle of the base of each.

& : Suture of elytra strongly carinate in the posterior half:

7th dorsal segment with a tubercle a little behind the middle,

on each side of the middle with a little keel extending from

the posterior margin to the level of the tubercle: 8th with

two keels diverging behind and situated near the base, the

posterior margin rounded and quadricrenulate, on each side

with a small tooth.

Gunung Singgalang.

Anomognathus G. and H.

Anomognathus coloratus sp. n.

Minute, depressed, greasy lustrous, the head blackish,

thorax and abdomen yellowish-red, the latter with the 5th

to 7th segments black, elytra obscure yellowish-brown. An-

tennae black, the first three joints bright reddish-yellow.

Legs yellowish. Length 1.2 mm.

Head square, very slightly widened behind, the posterior

angles briefly rounded, as wide as the thorax, sometimes

with a slight impression on the disc, closely covered except

in front with rather small umbilicate punctures, coriaceous.

Antennae rather slender, the 3rd joint shorter than the 2nd,

4th to 10th transverse, the penultimate about twice as broad

as long.

Thorax slightly transverse, the sides nearly straight,

slightly retracted to the rounded posterior angles, slightly

impressed along the middle, very finely, rather closely punc-

tured, the punctures confused with the ground sculpture.

Elytra about a third longer than the thorax, very finely,

closely punctured. Abdomen parallel, extremely finely, mode-

rately closely punctured in front, more sparingly behind. The

12 MALCOLM CAMERON,

specimens present no special abdominal characters, the 8th

dorsal segments being broadly rounded in all.

Fort de Kock.

Anomognathus gracilis sp. n.

Minute, depressed, greasy lustrous, obscure pitchy brown

with darker head and reddish 8th dorsal segment. Antennae

black with the first three joints brownish-yellow. Legs yellow.

Length 1.1 mm.

Slightly smaller and distinctly narrower than the preceding,

the antennae a little shorter and stouter but similarly con-

structed, the base less brightly coloured, the punctures of

the head less deep, the puncturation of the elytra less fine,

the colour different. In other respects like coloratus.

4 : 8th dorsal segment produced as a short blunt’ median

tooth, on each side with a rather stout, curved spine sepa-

rated from the tooth by a deep arcuate emargination.

Fort de Kock.

Placusa Er.

acuminata Kr. Padang, Fort de Kock. Widely distributed

in the Oriental region.

acrotonoides Cam. Fort de Kock.

Placusa (Calpusa) sumatrensis sp. n.

Depressed, parallel, rather shining, head black, the rest

pitchy black or pitchy brown. Antennae black, the first one

or two joints and legs reddish-yellow. Length 1.75—2 mm.

In build, colour and lustre much resembling Taxicera

deplanata Er. Head a little narrower than the thorax, the

eyes moderate, the disc occasionally, broadly and superfi-

cially impressed, very finely, moderately closely punctured

behind, almost impunctate in front, finely and obscurely

coriaceous. Antennae with the 3rd joint a little shorter than

the 2nd, 4th about as long as broad, 5th to 10th transverse,

the penultimate about a half broader than long, 11th large

and stout as long as the 9th and 10th together. Thorax nearly

a half broader than long, the sides rounded in front, retracted

and straighter behind, the posterior angles obtuse, along the

middle more or less broadly impressed, finely but more clo-

sely punctured than the head, the ground sculpture obsolete.

Elytra nearly a half longer and distinctly broader than the

thorax, closely finely and roughly punctured. Abdomen pa-

rallel, finely and closely punctured, more sparingly behind.

& : 8th dorsal segment with a long spine on each side,

in the middle with two parallel spines which project nearly

as far back as the lateral ones and separated from them by

a deep arcuate emargination.

Fort de Kock.

FAUNA SUMATRENSIS. 15

This species approaches the genus Lampromalota the

characters of which were only partially given in Trans. Ent.

Soc. Lond. 1920, p. 246, owing to lack of material for dis-

section, find that the mouth parts are similar to those of

Placusa but distinct from it by the short Ist joint of the

posterior tarsi.

Pseudatheta Cam.

elegans Cam. Fort de Kock, Tandgunggadang, alt 1000 m.

Also in Singapore and India (Siwaliks).

Autalia Mannerh.

Autalia minuta sp. n.

Shining, head black, the rest more pitchy. Antennae black,

the first three joints brownish-yellow. Legs yellow Length

1 mm.

Very similar to rivularis but very much smaller and with

thinner antennae. At once distinguished by its minute size.

Head transverse, suborbicular, broader than the thorax, extre-

mely finely, sparingly punctured, Antennae with the 3rd

joint shorter than the 2nd, 4th as long as broad, 5th to 10th

transverse, the penultimate about one half as broad again

as long. Thorax about as long as broad, the anterior angles

rounded, the sides straightly retracted behind, along the

middle narrowly sulcate, on each side with a long, narrow

sulcus, extending half the length of the thorax and united

with its fellow before the scutellum as in rivularis, at the

base external to the sulcus with a rather large fovea ; punctu-

ration extremely fine and sparing. Elytra distinctly longer

and broader than the thorax, at the base of each with two

deep impressions, extremely finely, but more closely punctu-

red than the thorax. Abdomen widened behind, the first two

visible segments in the middle of the base with a little keel,

extremely finely, not very closely punctured.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Myrmedoniini

Cordalia Jacobs.

vestita Boh. (Falagria). Fort de Kock. Widely distributed

in the Oriental regions.

Falagria Mannerh.

Sub-gen, Stenagria Shp.

tenuicornis Cam. Fort de Kock. Also in Penang and Sin-

gapore.

seminitens Cam. Gunung Singgalang. Also in Borneo.

latemargo Bernh. Fort de Kock,

14 MALCOLM CAMERON,

Falagria (Stenagria) differens sp. n.

Extremely like concinna, similarly colored but less robust

and with the antennae more slender, the intermediate joints

longer, the penultimate slightly but distinctly longer than

broad, the head narrower, more orbicular, the thorax less

dilated in front, the puncturation of the elytra not quite so

close, in other respects like concinna.

Fort de Kock. Gunung Singgalang. Also in the Malay

Peninsula.

Sub-gen. Anaulacaspis Ganglb.

subrugosa Kr. Fort de Kock. Also in Ceylon, Borneo and

the Philippines.

sumatrensis Cam. Gunung Singgalang.

Falagria (Anaulacaspis) jacobsoni sp. n.

Shining, head and thorax pitchy black with slight metallic

reflex, elytra and abdomen pitchy, the first two visible seg-

ments reddish. Antennae blackish, the Ist joint and apex

of the last yellowish-brown. Legs reddish-yellow. Length

25 mme

Near simplex Shp. differs in colour, longer and much

thicker antennae, thorax more dilated in front, finer granular

sculpture at the base of the elytra. Head transverse almost

as broad as the thorax, impressed on the disc, extremely

finely, rather closely punctured. Antennae rather long, thicke-

ned towards the apex, the 4th to 9th joints about as long as

broad, the 10%h a little longer than broad, as long as the

1ith, Thorax rather strongly dilated in front, strongly re-

tracted behind, deeply sulcate along the middle, extremely

finely, rather closely punctured, Scutellum granular. Elytra

longer and broader than the thorax, closely and very finely

granular at the base, elsewhere very finely and rather closely

punctured Abdomen a little narrowed at the base, coarsely

punctured in the impressions, elsewhere very finely and

rather closely punctured.

Fort de Kock.

Sub-gen. Melagria Cas.

Falagria (Melagria) laeta sp. n.

Rather shining; head darker or lighter reddish-brown,

thorax yellowish-red ; elytra reddish-yellow, the reflexed

sides in the middle and the adjacent region of the disc

usually more or less infuscate. Abdomen reddish-yellow, the

5th and 6th segments infuscate. Antennae and legs reddish-

yellow. Length 2.5 mm.

Somewhat resembling naevula Er. in colour and build, but

with the antennae more slender and entirely reddish-yellow,

FAUNA SUMATRENSIS. 15

the thorax wider in front and with different sculpture. Head

transversely subquadrate, as broad as the thorax, the poste-

rior angles rounded, very finely, rather closely, somewhat

asperately punctured, Antennae rather long, slender, the 3rd

joint as long as the 2nd, 4th to 6th a little longer than broad,

gradually decreasing in length, 7th and 8th as long as broad,

9th to 10th moderately transverse, 11th as long as the two

preceding together. Thorax a little transverse, the sides

rounded and dilated in front, retracted behind, closely cover-

ed with small granules except at the sides which are smooth.

Elytra a little longer and a good deal broader than the thorax,

very finely and rather closely punctured. Abdomen a little

narrowed at the base, finely and rather closely punctured.

Fort de Kock. Gunung Singgalang.

Atheta Thoms.

Sub-gen. Glossola Fowler.

Moultoni Cam. Fort de Kock. Also in Singapore.

Sub-gen. Microdota Rey.

inutilis Kr. Fort de Kock; Gunung Singgalang. Also in

Ceylon and Singapore.

Sub-gen. Atheta s. str.

dilutipennis Motsch. Fort de Kock. Widely distributed in

the Tropics.

Pendleburyi Cam. Fort de Kock: Gunung Singgalang :

Isle of Nias and Borneo (Type).

Atheta (s. str.) nigrituloides sp. n,

In build, colour and lustre differing but little from nigri-

tula Gr. but much smaller (1.8-2 mm.), the first three seg-

ments and apex of the abdomen usually of brighter yellowish-

red colour, the elytra scarcely infuscate at the posteroexternal

angles, the puncturation of the whole insect finer and with

the antennae constructed as in liturata Steph. & : 8th dorsal

segment with three stout tubercles closely placed on the poste-

rior margin on each side with a slender incurved spine se-

parated by an arcuate emargination from the tubercles.

Fort de Kock: Gunung Singgalang.

Sub-gen. Dimetrota Rey.

mycetophaga Cam. Fort de Kock. Also in the Malay Pe-

ninsula.

Sub-gen. Datomicra Rey.

Atheta (Datomicra) lativagans sp. n.

Moderately shining; head black, thorax reddish-brown,

elytra blakish, abdomen yellowish- red, the 5th and 6th

16 MALCOLM CAMERON,

segments more or less infuscate. Antennae black, the first

three joints and legs reddish-yellow. Length 1.75-2 mm.

In build resembling celata but less coarsely punctured,

differently coloured etc. Head broad, subquadrate, narrower

than the thorax, the eyes larger than in celata, very finely,

moderately closely punctured, finely coriaceous. Antennae

shorter and a little stouter than in celata, the 4th to 10th

joints more transverse. Thorax rather more than half broader

than long, occasionally feebly impressed along the middle,

the puncturation a little less fine and a little closer than on

the head, the ground sculpture similar, Elytra broader and

a little longer than the thorax, finely, closely and roughly

punctured, Abdomen a little narrowed before the apex, very-

finely moderately closely punctured, less closely on the last

two segments. Middle tibiae with two fine setae, the posterior

with one, & : 8th dorsal segment in the middle of the pos-

terior margin with three stout tubercles close together, on

each side with an arcuate emargination bounded externally

by a slender curved spine : 6th ventral segment produced, nar-

rowed and rounded at apex.

Fort de Kock. In decaying meat. Also in the Malay Penin-

sula, Selangor (Type), Java and Hong Kong.

Sub-gen. Coprothassa Thoms.

sumatrensis Bernh. Fort de Kock.

Sub-gen. Acrotona Thoms.

termitophila Motsch. (peregrina Kr.) Fort de Kock, Gunung

Singgalang. Also in Ceylon, India etc.

Jacobsonia gen. nov.

In facies somewhat resembling Coenonica puncticollis.

Temples entirely bordered below. Maxillary palpi 4-jointed,

the 3rd joint slightly dilated towards apex, 4th subulate, more

than half as long as the 3rd. Mandibles curved, pointed, the

tight with a distinct bluntly pointed tooth at the middle of

the inner border. Mentum transverse, trapezoidal, the ante-

zior margin truncate, the anterior angles slightly prominent.

Labial palpi distinctly 3-jointed, the 1st joint twice as long as

broad, 2nd as long as but narrower than the Ist, 3rd narrower

and a little longer than the 2nd, its apex rounded. Tongue

narrow, oblong, a little longer than the Ist joint of the la-

bial palpi, split at apex into two small lobes. Paraglossae ex-

tending slightly beyond the Ist joint of the labial palpi, finely

ciliate. Pronotal epipleura visible from the side. Mesoster-

num pointed, its apex briefly rounded, extending about half

the length of the coxae; metasternal process not produced

between the coxae, separated from the mesosternum by an

intersternal piece, the coxae narrowly separated. Elytra not

FAUNA SUMATRENSIS. 17

sinuate postero-externally, Abdomen with the first three visi-

ble segments transversely impressed at the base. Tarsi 4, 5, 5,

the anterior with the first three joints short, the 4th longer

than the three preceding together, the middle with the first

four joints short, the 5th as long as their combined length ;

posterior with the first four joints rather short, subequal,

the 5th as long as the three preceding together. Middle tibiae

finely spinose, the others ciliate and without longer setae.

Remarkable in the presence of two setigerous pores on the

head of the ¢, as in some species of Thamiaraea and Zyras.

Jacobsonia malayana sp. n.

Very shining, head and abdomen black, the latter obscu-

rely lighter at base and apex, thorax and elytra pitchy

black. Antennae black, the first three joints and legs

reddish-yellow. Length 2—2.75 mm.

In build much resembling Coenonica puncticollis. Head

transverse, distinctly narrower than the thorax, the eyes large,

as long as the gently rounded post-ocular region, the front

impunctate, elsewhere with moderate, rather close punctures

each with a fine hair. Antennae with the 3rd joint much

shorter than the 2nd, the 4th small, transverse, the 5th and fol-

lowing much more strongly transverse, about three times as

broad as long, the 11th a little longer than the two preceding

together. Thorax a third broader than long, the sides in

front slightly rounded, straighter and retracted behind, the

posterior angles obtusely rounded, before the scutellum with

a fovea, along the middle broadly impressed in ¢, narrowly

in ©, the sculpture as on the head. Elytra a third longer

and a little broader than the thorax, the puncturation closer,

rather fine and superficial. Abdomen a little narrowed

before the apex, except for a row of small setiferous punctu-

res at the posterior margins of the segments practically

impunctate,

& : head broadly impressed on the disc, on the front with

two setiferous pores; thorax broadly impressed along the

middle, 8th dorsal segment truncate, indistinctly crenulate ;

6th ventral segment much produced, narrowed towards apex

and broadly truncate, sometimes with a trace of 3 or 4 teeth

on its posterior margin.

Anei Kloof, Sumatra’s West coast, alt. 500 m. 1925. Also

in Selangor, Malay Peninsula (Type).

Pelioptera Kr.

opaca Kr. Fort de Kock. Also in Ceylon, India and Sin-

gapore.

inermis Cam. Fort de Kock, Also in Java.

germana Cam. Fort de Kock. Also in Java and Borneo.

similis Cam. Fort de Kock. Also in Java.

18 MALCOLM CAMERON,

Schistogenia Kr.

crenicollis Kr. Gunung Singgalang. Also in Ceylon, Sin-

gapore and Borneo.

Astilbus Steph.

penangensis Bernh. Fort de Kock. Also in Penang, Java,

Prinsen Eil.

Astilbus jacobsoni sp. n.

Shining, head and thorax red ; elytra reddish, more or less

extensively infuscate ; abdomen with the Ist visible segment

yellow, its raised margin with blackish spot, 2nd with yellow

base, the rest of the abdomen black. Antennae yellowish-red.

Legs yellowish red, the posterior femora broadly infuscate.

Length 4.5 mm.

Readily distinguished by the colour and thoracic impres-

sions. Head narrower than the thorax, the eyes large, as long

as the gently rounded post-ocular region, in the middle with

a fine impressed line, the punctures very fine and very spa-

ring. Antennae long, the 3rd joint longer than the 2nd, 4th

and following all longer than broad, gradually decreasing

in length the 11th scarcely longer than the 10th. Thorax as

long as broad, the sides strongly rounded and dilated in

front, strongly retracted and sinuate behind to the obtuse

posterior angles, in the middle behind with a groove which

bifurcates each branch passing obliquely forwards and out-

wards towards the dilated sides ; puncturation as on the head.

Elytra as long as but a good deal broader than the thorax,

postero-externally with a slight longitudinal impression, punc-

turation rather close superficial and subrugulose. Abdomen

practically impunctate.

& (?): 8th dorsal segment broadly arcutely emarginate,

the angles blunt and prominent, the margin between very

indistinctly crenulate.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Astilbus antennalis sp. n.

Head, elytra and abdomen shining reddish-yellow, the

elytra and 3rd and 4th (visible) abdominal segments more

or less blackish or infuscate ; thorax dull red, Antennae

yellow, the 4th to 10th joints more or less infuscate. Legs

yellow. Length 4 mm.

Head narrower than the thorax, the eyes small, the post-

ocular region longer, strongly retracted and feebly rounded

to the neck, the disc broadly impressed, very finely, mo-

derately closely punctured, Antennae long, the 3rd joint

longer than 2nd, 4th and following much longer than

broad, gradually decreasing in length ,the 11th as long as

the three preceding together. Thorax slightly transverse, the

FAUNA SUMATRENSIS. 19

sides moderately dilated and rounded in front, straight and

retracted behind to the obtuse posterior angles, rather coar-

sely and very closely punctured. Elytra scarcely longer but

distinctly broader than the thorax, transverse, very finely, .

moderately closely punctured. Abdomen a little narrowed

before apex, practically impunctate.

& : 8th dorsal segment rounded and produced in the

middle as a stout triangular tooth, on each side with a slight

arcuate emargination, the rest of the border rounded and

with three scarcely visible teeth.

Fort de Kock. Also Malay, Selangor (Type), Borneo,

Sarawak,

Orphnebius Motsch.

Orphnebius (Mesocephalobius) ophthalmicus sp. n.

Shining, pitchy-black, the abdomen yellowish-red, Anten-

nae reddish, the first two and the last joints lighter. Legs

yellow. Length 3 mm.

Very similar in colour to Bakeri but with much shorter

and differently coloured antennae, lighter legs, much larger

eyes, shorter transversely elliptical thorax, narrower abdomen,

the striae of the 7th segment entire, not broken into rows

of punctures. Head a little narrower than the thorax, the

eyes very large, occupying the whole side of the head,

practically impunctate. Antennae short and stout, the 4th

joint transverse, the 5th to 10th more strongly, the penulti-

mate twice as broad as long, the 11th as long as the 9th

and 10th together. Thorax nearly twice as broad as long,

a little wider behind, the sides gently rounded and with two

or three setae, on the disc with two fine punctures placed

transversely, otherwise impunctate. Elytra a little longer and

broader than the thorax, strongly transverse, with a few fine

setiferous punctures. Abdomen practically impunctate, the

7th segment uninterrupteedly and closely striate, 8th with

a few fine setiferous granules.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Zyras Steph.

Modiglianii Cam. Fort de Kock.

Zyras jacobsoni sp. n.

Shining, black, the elytra yellowish-red broadly infuscate

postero-externally, Antennae black, the Ist joint and apex

of 11th reddish-yellow. Legs reddish-yellow. Length 4 mm.

In the vicinity of collaris Payk. but differently coloured,

the head broader, antennae longer and more slender, thorax

shorter, more transverse, the sides more parallel. Head nar-

rower than the thorax, transverse subquadrate, the eyes

moderate, at the sides with a few fine scattered punctures.

Antennae with the 3rd joint a little longer than the 2nd, 4th

20 MALCOLM CAMERON,

and 5th slightly longer than broad, 6th and 7th about as long

as broad, 8th to 10th slightly transverse, 11th as long as the

three preceding together. Thorax transverse (7:5), the sides

feebly rounded in front, very slightly retracted behind, the

posterior angles rounded ; before the scutellum with a fovea

and with a few fine scattered punctures. Elytra a little longer

and broader than the thorax, moderately finely, not closely

punctured. Abdomen parallel, almost impunctate.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Zyras difficilis sp. n.

Shining, dark reddish-brown, the abdomen darker before

the apex. Antennae blackish, the first two joints brownish-

yellow. Legs reddish-yellow. Length 2.4 mm.

Near Modiglianii but smaller and narrower, the antennae

thinner, the sides of the thorax more evenly rounded, less

retracted behind, puncturation of head and thorax closer,

that of the elytra much closer, the abdomen with transverse

row of fine punctures at the posterior margin of the segments.

Head transverse a good deal narrower than the thorax

(3.5 : 4.5), the eyes large, much longer than the gently roun-

ded and retracted post-ocular region, very finely and sparingly

punctured, Antennae with the 3rd joint a little longer than

2nd, 4th small, about as long as broad, 5th to 10th trans-

verse, the penultimate about a half broader than long, the

11th as long as the two preceding together. Thorax strongly

transverse (4.5: 3), the sides evenly rounded, more retracted

behind, the posterior angles rounded, before the scutellum

with small fovea, less finely and more closely punctured than

the head, finely pubescent, the sides with three setae. Elytra

a third longer and a little broader than thorax, slightly wider

behind, very finely and rather closely punctured, finely pu-

bescent. Abdomen narrowed towards apex almost impunctate

except for the rows above mentioned.

& : 8th dorsal segment with a small rounded projection

in the middle of the otherwise truncate posterior margin:

6th ventral segment considerably produced narrowed and

rounded at apex.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Tinotus Shp.

minutus Bernh. Fort de Kock. Also in the Philippines and

Africa.

Compsoglossa Bernh.

Compsoglossa sumatrensis sp. n.

Shining pitchy black. Antennae reddish-yellow, the last

three or four joints infuscate. Legs reddish-yellow, the femora

and tibiae infuscate. Length 3.5 mm.

FAUNA SUMATRENSIS. 21

Of the build of Moultoni but differs in the dark colour,

broader head, more slender antennae, more finely and more

closely punctured elytra and more punctured abdomen. Head

narrower than the thorax, extremely finely and very spa-

ringly punctured. Antennae with the 3rd joint as long as

2nd, 4th and 5th a little longer than broad, 6th to 10th trans-

verse, gradually increasing in width, the penultimate about

a half broader than long, the 11th a little longer than the

two preceding together. Thorax strongly transverse, nearly

elliptical the sides rounded and more retracted in front,

extremely finely, rather sparingly punctured. Elytra a little

longer and broader than the thorax, very finely, rather

closely punctured. Abdomen gradually narrowed to apex,

very finely, sparingly and asperately punctured.

Gunung Singgalang. Unique. British Museum.

Paroplandria gen. nov.

Distinguished from all other genera of the Hoplandriae

by the build which somewhat resembles Ocalea picata, the

partly keeled mesosternum and the longer tarsi. Temples

strongly bordered below. Neck about a fifth the width of

the head. Labrum transverse, truncate in front, the sides and

anterior angles rounded. Mandibles curved, pointed, the right

with a feeble tooth about the middle. Maxillary palpi with

the 1st joint small, 2nd elongate, slightly curved and slightly

thickened towards the apex, 3rd longer than the 2nd slightly

thickened apically, 4th subulate, about a third as long as

the preceding and furnished with a very small membranous

accessory joint, Inner lobe of the maxilla with 6 or 7 rather

short, slightly curved slender spines at apex, posteriorly with

longer and more numerous setae ; outer lobe ciliate at apex.

Mentum transverse, trapezoidal, the anterior border truncate,

the sides scarcely arcuate. Labial palpi with the Ist joint

about twice as long as broad, obliquely truncate, so that the

outer margin is considerably longer than the inner, 2nd nar-

rower and about half as long as the Ist, 3rd narrower than

2nd and about as long as the Ist, its apex with a very short

but equally broad truncate accessory joint. Tongue split al-

most to the base into two very slender curved lobes each

of which is produced at the apex as a long flagellate process,

the whole structure having the appearance of a pair of cal-

lipers and reaching to the level of the apex of the 2nd joint

of the labial palpi, on each side of the tongue the labium

is furnished with a long seta. Paraglossae well developed,

extending to the apex of the Ist joint of the labial palpi.

Pronotal epipleura not visible from the side.

Mesosternum keeled, its process rather broad, not keeled,

extending two-thirds the length of the coxae, rounded at

apex and meeting the rounded apex of the metasternum ;

22 MALCOLM CAMERON,

coxae rather widely separated. Elytra slightly sinuate postero-

externally. Abdomen with first three visible segments trans-

versely impressed at base. Legs rather long and slender.

Tibiae ciliate. Tarsi 4,5,5, the anterior with the Ist and 2nd

joints moderate, of equal length, 3rd shorter, 4th as long

as the three preceding together; middle with the Ist and

2nd joints rather long, of equal length, 3rd and 4th shorter,

equal, together about as long as the 2nd: posterior with Ist

joint elongate, as long as the two following together, 2nd,

3rd and 4th gradually decreasing in length.

Paroplandria typica sp. n.

Shining, head and thorax ferruginous red; elytra pitchy

black ; abdomen with the Ist visible segment yellow, the

following black with the posterior margin of the 2nd and

3rd reddish-yellow. Antennae reddish-yellow, the last three

or four joints blackish. Legs pitchy brown, tarsi yellow.

Length 4 mm.

Somewhat resembling Ocalea picata in facies. Head nar-

rower than the thorax, the eyes rather large but not promi-

nent, about as long as the gently rounded and retracted

post-ocular region, finely and rather sparingly punctured.

Antennae rather long, a little thickened towards apex, the

3rd joint as long as the 2nd, 4th to 7th longer than broad,

gradually decreasing in length the 8th to 10th about as long

as broad, 11th as long as the two preceding together. Thorax

about a fourth broader than long, convex, the sides in front

gently rounded and widened, straighter and retracted behind,

the posterior angles rounded, finely and not closely punctured.

Elytra a fourth longer and a good deal broader than the

thorax, closely finely and asperately punctured. Abdomen

gradually narrowed to apex, the bases of the segments im-

punctate, elsewhere with fine, scanty, asperate punctures,

more numerous on the last two segments, the first four visible

segments at the posterior margins each with four long black

setae.

Gunung Singgalang. Also Selangor, Malay Peninsula

(Type).*)

Aleocharini.

Amarochara Thoms.

Amarochara (s. str.) jacobsoni sp.n.

Shining, head black, thorax dark reddish-brown, elytra

yellowish brown. Abdomen with the first three visible seg-

*) Another species from Selangor is very closely related but is dis-

tinguis ed by the longer antennae, all the joints being distinctly longer

than broad, with the 11th shorter than the two preceding together and

the elytra less closely punctured, in other respects the two species are

similar. I distinguish it under the name affinis.

FAUNA SUMATRENSIS. 23

ments dark reddish-brown, the following black. Antennae

blackish-brown, the first joint and the legs reddish-yellow.

Length 2.8 mm.

Very similar in colour to some specimens of umbrosa, but

larger and more robust, antennae much thicker, head and

thorax broader, the latter more finely punctured, elytra a

little less closely punctured, abdomen more coarsely punctured

in the transverse impressions. Head transverse, narrower than

the thorax, the eyes a little longer than the rounded post-

ocular region, very finely, rather sparingly punctured. An-

tennae thick, the 3rd joint as long as the 2nd, 4th to 10th

strongly transverse, the penultimate about twice as broad

as long, the 11th as long as the two preceding together.

Thorax slightly transverse, the sides rounded in front, straight

and a little retracted behind, the posterior angles obtuse,

very finely, moderately closely punctured. Elytra as long as

and slightly broader than the thorax, finely, rather closely

punctured. Abdomen closely and coarsely punctured in the

impressions, finely and sparingly elsewhere.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Irmaria Cam.

Irmaria parva sp.n.

Of the build and colour of nigra, but smaller (2 mm.) and

narrower, Antennae shorter, reddish, the last joint infuscate,

4th joint transverse otherwise similarly constructed, punctu-

ration of the thorax a little finer but equally sparing, elytra

finely but less obsoletely punctured than in nigra.

Fort de Kock. From the fungus Dictyophora phalloidea

Desv.

Aleochara (s. str.) Gr.

nigra Kr. Fort de Kock. Also in Ceylon, India, Malay

Peninsula and Hong Hong.

Aleochara (s. str.) gratiosa sp. n.

Shining, head, thorax and elytra black, the inner half of

the latter reddish-yellow: abdomen with the first three

visible segments red, the following blackish. Antennae black,

the first four joints reddish-yellow. Legs red. Length 4.5 mm.

In build and antennal structure much resembling crocei-

pennis Motsch. but with the sternal structure of Aleochara

s. str. Head suborbicular, much narrower than the thorax,

very finely, very sparingly punctured. Antennae stout, the

4th joint scarcely longer than broad, 5th to 10th strongly

transverse. Thorax a third broader than long, the sides roun-

ded, more retracted in front, on the disc with four small

quadrately placed punctures, very finely, not closely punc-

tured, Elytra as long as, but a little broader, than the thorax,

24 MALCOLM CAMERON,

finely and rather closely punctured. Abdomen parallel, the

first two segments except for a row of very fine punctures

along the posterior margin, impunctate, the following finely

and sparingly punctured.

Fort de Kock. Unique. British Museum.

Maseochara Shp.

javana Fauv. Fort de Kock. Also in Java, Lombok, Borneo

and Philippines.

Fauna Javanica

The Staphylinidae (Col.) Collected by Mr. F. C. Drescher”).

MALCOLM CAMERON, MB, R.N., F.RE.S.

Part 1.

Oxytelinae.

Eleusis Cast.

nigrescens Cam. G. Tangkoeban Prahoe, 27.X.28 ; 17.X11.32.

Also in the Malay Peninsula.

humilis Er. G. Patoeha, Preanger, alt. 5000 ft ; 19-25. XII.26.

Widely distributed in the Tropics.

Kraatzi Fauv. Tjilatjap, 20.VIII.26 : Batoerraden, G. Slamat,

30.VIII.26: Zuider Geb, 161.27. Bandoeng,

Preanger, 18.11.32.

Widely distributed in the Oriental region.

lunigera Fauv. Batoerraden, G. Slamat, VIII.26.

Also in Sumatra and New Guinea.

Eleusis javana sp.n.

Shining ; head and thorax ferruginous red, elytra and ab-

domen yellowish-red, the former with the posterior third

blackish, the latter infuscate on the 4th and 5th segments,

occasionally also on the anterior segments except at the sides.

Antennae reddish brown. Legs reddish-yellow. Length 5 mm.

Very similar in colour to Feae Fauv. and ferruginea Cam.

but smaller than the former, larger than the latter and with

longer antennae, cupuliform thorax and less sparingly punctu-

red. Head as long as broad, broadly truncate in front, the

postocular region feebly rounded, scarcely dilated, at the

middle of the base with a superficial fovea and short feeble,

longitudinal groove, finely longitudinally striate and with

fine scattered punctures, Antennae with the penultimate joints

as long as broad. Thorax cupuliform, at the posterior third

with a small tooth, along the middle with an extremely fine

shining line abbreviated in front and behind, the sculpture

as on the head. Elytra a third longer than the thorax, the

sculpture very similar to that of the fore-parts.

*) The unique types of the species here described are in the British

Museum Collection.

26 MALCOLM CAMERON,

G. Tangkoeban Prahoe, alt. 4000—5000 ft. Sukabumi

(Fruhstorfer). Also in the Malay Peninsula.

Eleusis Drescheri sp.n.

Shining, black, the elytra brownish. Antennae and legs

reddish-yellow. Length 3 mm.

Very similar to circuliceps Bernh. but with the head a

little narrower, the eyes much smaller. Head suborbicular,

slightly wider than the thorax, distinctly though very finely

and moderately closely punctured, the ground sculpture very

fine, striate as in circuliceps, the penultimate joints of an-

tennae as long as broad. Thorax a third broader than long,

the sides without denticle, in the middle with an extremely

fine, short impressed line, on each side behind obliquely and

superficially impressed, the sculpture as on the head. Elytra

a third longer than the thorax, extremely finely, rather spa-

ringly punctured, the ground sculpture fine and striate.

G. Slamat, Batoerraden, 7—9.VIII.26. Unique.

Leptochirus Germ. Sub-gen. Strongylochirus Bernh.

laevis Cast. G. Slamat, Batoerraden, VIII.26. Zuid Preanger,

22—27.XII.25.

Also in Lombok, Borneo, Singapore, Tonkin and

Assam.

Loriae Heller. G. Raoeng, 8.1.33. Also in Sumatra.

Borolinus Bernh.

javanicus Cast. G. Slamat, Batoerraden, 7—9.VIII.26.

Boerangrang, 9.VII.33.

minutus Cast. G. Slamat, Batoerraden, 7—9.VIII.26; V.28.

Boerangrang, 9.VII.33. Tjilatjap, V.25.

Also in Lombok, Borneo, Sumatra, Burma and

Tonkin.

antilope var. nigripennis Fauv. G. Slamat, Batoerraden,

27.11.28; 21.X.29. G. Tangkoeban Prahoe,

alt. 4000—5000ft, 22.VII.29.

Also in Sumatra and Malay Peninsula.

Priochirus Shp. Sub-gen. Triacanthochirus Bernh.

unicolor Cast. Preanger, G. Boerangrang, 9.VII.32. G. Tang-

koeban Prahoe, 12.XI.29. G. Malabar, III.25.

G. Patoeha, alt. 5000ft, 19—25. IX.26.

G. Goentoer, 20—26.IX.25. G. Slamat,

11—13.X.25.

neptunus Heller. Preanger, G. Boerangang, 9.V11.33.

Also in Sumatra.

tridens Motsch. var. trifidus Bernh. G. Slamat, Batoerraden,

28—30.VII.26. G. Goentoer, 20—26.V.26.

G. Tangkoeban Prahoe, V,33, G. Platoeha,

19—25.IX.26.

FAUNA JAVANICA. 27

Priochirus Shp. Sub-gen. Cephalomerus Bernh.

sanguinosus Motsch. G. Slamat, Batoerraden, 15.1V.28.

G. Tangkoeban Prahoe, V.33.

Also in Burma, Bengal and Laos.

Klimai Bernh. G. Goentoer, 20—26.IX.25. G. Tangkoeban

Prahoe, alt. 4000—5000 ft. 17—24/XII.32 ;

V.33; 29.VIII.28. G. Patoeha, 19—25.IX.26.

hoplites Fauv. C. O. Nandjoeng Djaja, G. Simpal, alt.

600 m. 5.VIII.33.

Also in Burma, Sumatra and Singapore.

Priochirus (Cephalomerus) Drescheri sp.n.

Shining, head and abdomen black, the apex of the latter

reddish-yellow, thorax dark reddish brown, elytra black with

the sutural region broadly and obscurely reddish. Antennae

black. Legs reddish. Length 8 mm. Differs from Klimai in

the absence of a denticle at the antero-external angle of the

head, this being simply rounded, the frontal horns are shorter

and diverge so that the space between is broader, the anten-

nae are similarly constructed, the Ist joint only emarginate

at the apex, the thorax is a little more narrowed in front,

with three punctures on the reflexed sides, the abdomen is

less punctured, there being only a transverse row of extre-

mely fine punctures at the base and apex of the segments.

Preanger, G. Tangkoeban Prahoe, alt. 4000—5000 ft.

10.11.30; 3.VI.30; 18—20.XII.32; 19—31.1.33.

Priochirus Shp. Sub-gen. Catacamptus Bernh.

Karnyi Cam. G. Patoeha, alt. 5000 ft. 19—25.IX.26 ; 15—22.

V.28; 5.11.33. G. Tangkoeban Prahoe, alt.

4000—5000 ft. 18—28.XII.32 : 19.1.33. Mala-

bar, Preanger, 22.II.31.

Priochirus Shp. Sub-gen. Plastus Bernh.

cavifrons Fauv. Batoerraden, G. Slamat, 6.1V.30.

Also in Kei Island, Engano and the Malay

Peninsula.

Priochirus (Plastus) fraterculus sp.n.

In the build of the head similar to convexus Cast. but much

smaller (6 mm.), the thorax flatter and with a fovea on each

side of the median sulcus, the reflexed sides with about ten

punctures, the bases of the abdominal segments with a fine,

moderately close puncturation, Frontal impression short broad,

quite flat, the margin between the frontal horns quite straight,

the free ends of the horns about as long as the sides of the

impression, the sub-cornual denticle very small, Antennae

28 MALCOLM CAMERON,

reddish-brown, rather slender, the Ist joint emarginate at

apex, the penultimate transverse. Legs vellowisheted’

G. Slamat, Batoerraden, 9.V11.29.

Thoracochirus Bernh.

aspericollis Fauv. G. Goentoer, 20—26.IX.25. G. Tangkoe-

ban Prahoe, Preanger alt. 4000—5000 ft.

3.V1.30: 17.X1.32. G. Patoeha, 15—22.

V.28. Malabar 1.V.25. G. Boerangrang,

9.v111.33.

piestoides var. cribrellus Fauv. Batoerraden, G. Slamat, 7—9.

VIII.26.

Thoracochirus minutus sp.n.

Moderately shining, pitchy black, the elytra pitchy brown.

Antennae and legs reddish-yellow. Length 3 mm.

Very similar to nanus Heller. but smaller and narrower, the

antennae similarly constructed, but more slender, thorax more

emarginate before the posterior angles, the lateral denticu-

lations more distinct, sculpture of head and thorax scarcely

differing from nanus, elytra a little shorter and the sculpture

coarser than in that species, the abdomen more finely and

much more sparingly punctured than in nanus.

G. Slamat, Batoerraden, 8.VIII.26 : 2.VII.31.

Holosus Motsch.

tachyporiformis Motsch. Batoerraden, G. Slamat, 18.IX.27 :

10—12.VIII.26. G. Tangkoeban

Prahoe, alt. 4000—5000 ft. 23.XII.

29, Widely distributed in the Orien-

tal region.

parcestriatus Fauv. Batoerraden, G. Slamat, 18.1X.27. Also

in Sumatra and the Malay Peninsula.

quadricollis Cam. G. Tangkoeban Prahoe, alt. 4000—5000 ft.

1— 2.1.33 : 24.V1.29.

Also in the Malay Peninsula.

Holosus navicularis sp.n. (Fauvel in litt.)

Very closely allied to tachiniformis but more robust with

the thorax a little broader and obtusely angulate at the middle

of the sides and with a finer, more obsolete and less close

puncturation, in other respects similar to tachiniformis. In the

two types of the latter now before me, the puncturation of the

thorax is closer in one than in the other, but in neither is it

so fine and sparing as in navicularis, nor is there any angu-

lation of the sides of the thorax. From insularis Fauv. which

I know only from the description it must differ in the absence

of a transverse impression between the lateral foveae and fi-

ner and more sparing puncturation of the thorax and elytra.

FAUNA JAVANICA. 29

Length 4 mm. G. Boerangrang, 9.VII.33. G. Goentoer, 20—

26.1X.28. G. Patoeha alt. 5000 ft. 19—25.IX.26. G. Tang-

koeban Prahoe, alt. 4000—5000 ft. 24.V1.29. Batoerraden,

G. Slamat, 8.VIII.26. Sukabumi (Fruhstorfer).

Holosus javanus sp.n.

Near fossulatus Motsch. but more robust, the head and

thorax more finely and more closely punctured, elytra less

finely and more closely punctured and with a stria extending

from near the humeral angle almost to the posterior margin

and parallel to the lateral border ; abdomen with more nume-

rous striae (13 or 14) on each side which extend to the poste-

rior margin of each segment. Antennae longer and thinner,

the penultimate joints less transverse. Thorax slightly trans-

verse, the sides parallel behind, very feebly rounded and very

slightly retracted in front, along the middle with a fine im-

pressed line, on each side of it at the base very slightly im-

pressed, the lateral fossae deep. Length 4.5 mm.

G. Patoeha. alt. 5000 ft. Preanger. 19—25.X11.26. Unique.

Holosus Drescheri sp.n.

Shining ferruginous red, the elytra pitchy black. Antennae

and legs reddish-yellow. Length 3 mm.

Build of bifoveolatus Bernh. but larger and differently co-

loured, the thorax without trace of median basal impression,

the head with a similar very fine puncturation and ground

sculpture, the antennae similarly constructed, puncturation of

the thorax much finer than in bifoveolatus, puncturation of

the elytra extremely fine rather sparing, much finer than in

that species. Abdomen with the lateral striae feeble about 6 or

7 on each side. Elytra nearly half as long again as the thorax.

Lateral fossae of the thorax large and deep. Differs from su-

matrensis Bernh. which it resembles in colour, by the shorter,

broader thorax with deeper fossae at the posterior angles and

yet finer puncturation.

Batoerraden, G. Slamat, 7—9.VIII.26 : 30.VIII.26.

Lispinus Er.

rugipennis Fauv. G. Patoeha, Preanger, alt. 5000 ft. 19—25.

XII.26. G. Goentoer, 20—26.IX.25.

impressicollis Motsch. Tjilatjap. 20.1.27. Widely distributed.

aeneiceps Cam. Tjilatjap, 20.1.27. Also in Penang and Sin-

gapore.

Lispinus Drescheri sp.n.

Colour and build of subcoriaceus Cam. but a little smaller

(2.8 mm.) the antennae shorter, less coriaceous and so more

shining, thorax and elytra much less finely punctured, especial-

ly the latter. The thorax has four quadrately placed punctures

30 MALCOLM CAMERON,

on the disc and is closely and moderately finely punctured,

the elytra are equally closely but a little more finely punctured.

Karang Pengalen, Preanger, alt. 750 m. 26.11.33.

Tetrapleurus Bernh.

heteroderes Fauv. (Lispinodes) G. Tangkoeban Prahoe,

Preanger, alt. 4000— 5000 ft. 17.X11.32.

Trogophloeus Mannh.

indicus Kr. Poerwokerto, I.V.28. Widely distributed in the

Oriental region.

Trogophloeus (Carpalimus) javanicus sp.n.

Black, greasy, lustrous, the abdomen more shining. Anten-

nae black, the Ist joint and legs brownish-yellow. Length

2.5 mm.

In size and build very similar to Bodemeyeri Bernh. but

less shining, entirely black, the eyes larger and more promi-

nent, the puncturation and pubescence much finer, Head as

broad as the thorax, the eyes large and prominent, temples

„absent, internal to the antennal tubercle on each side lightly

longitudinally impressed, very closely, rather finely punctured.

Antennae with the 3rd joint a little shorter and more slender

than the 2nd, 4th to 6th a little longer than broad, 7th about

as long as broad, 8 th to 10th transverse, the 9th and 10th

larger and stouter than the 8th. Thorax a third broader than

long, the sides rounded in front, strongly retracted behind,

with a curved impression before the base, in front on either

side with a small oblique impression, in the middle line in

front with short longitudinal impressed line, the puncturation

very similar to that of the head. Elytra transverse, more than

a third longer than the thorax, the puncturation less fine,

close. Abdomen very finely and closely punctured throughout,

the pubescence all over fine and short, not sericeous on the

abdomen.

Babakan, 27,111.33.

Oxytelopsis Fauv.

cimicoides Fauv. G. Tangkoeban, Preanger, alt, 4000—5000

ft. 12—31.1.33.

. Also in Burma and India.

anguliceps Cam. Noesa Kambangan. V.25.

Also in the Malay Peninsula.

Oxytelopsis lucidula sp.n.

Shining ; head and thorax black, the frontal margin of the

former and side margins of the latter reddish: elytra and

abdomen pitchy-brown, the elevated side margins of the for-

mer and posterior margins of the segments of the latter nar-

FAUNA JAVANICA. 31

rowly reddish. Antennae and legs reddish-brown. Length

4.75 mm.

At once distinguished by the shining surface and very

short elytra. Head with small eyes, the post-ocular region

broadly rounded with the base, the whole surface including

the depressed inter-antennal area, coarsely, closely and rugo-

sely punctured. Antennae short, clavate, the 5th to 10th

joints transverse, the 8th and 10th more strongly forming with

the 11th a club. Thorax strongly transverse, the side margin

elevated, rounded and very finely denticulate, feebly trisinuate,

the disc convex, sulcate along the middle in front, foveate

at the base on each side of the middle, the whole surface

coarsely sculptured like the head. Elytra a third shorter than

the thorax, depressed, the side margins raised, rounded and

finely denticulate. the sculpture very coarse, plicate-rugose.

Abdomen coriaceous, moderately finely and moderately clo-

sely punctured. Fore-parts glabrous, the abdomen with fine,

short and very scanty hairs.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

12—18.1.33 : 3—15.11.33.

Delopsis Fauv. |

cornuta Fauv. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt.

4000—5000 ft. 2.11.30: 19—31.V.33:

VIS: |

Also in Burma and the Malay Peninsula.

flavicornis Cam. Batoerraden, G. Slamat. 11.VII.26:

30.VIII.26. Also in Sumatra.

Oxytelus Gr. sub-gen. Tanycraerus Thoms.

lucens Bernh. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—

530008525127 1S. ESS A302 30) 27.

IX.29: 18— 28.11.32, G. Patoeha, Preanger,

27.111028;

Also in Lombok.

megacerus Fauv. Bandoeng Dago, Preanger, 5.V.50. Batoer-

raden, G. Slamat, 8.VIII.26.

Also in India, Sumatra and Formosa.

Oxytelus Gr. sub-gen. Caccoporus Thoms.

ferrugineus Kr. Djeroeklegi, Zuid Banjoemas, 30.X1.32.

Widely distributed in the Tropics.

Oxytelus Gr. sub-gen. Anotylus Thoms.

tenuicornis Fauv. Batoerraden, G. Slamat, 2.VII.26.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt.

4000— 5000 ft. 19—31.1.33.

Also in Sumatra.

32 MALCOLM CAMERON,

Kraatzi Bernh. (pulcher Kr.) Batoerraden, G. Slamat,

30.VIII.26. Widely distributed in the Orien-

tal region.

Oxytelus (s.str.) Drescheri sp.n.

Very shining, black, the antennal tubercles and clypeus

reddish, elytra and abdomen more pitchy, the latter with the

raised lateral margins obscurely reddish-yellow. Antennae

and legs reddish-yellow. Length 3 mm.

® : in size and build resembling gabonensis Fauv. but much

more shining, more coarsely punctured etc. Head subtrian-

gular narrower than the thorax, the clypeus convex, smooth

and shining with two or three small punctures; eyes rather

small, the post-ocular region a little longer than their dia-

meter, feebly rounded and obliquely retracted to the neck ;

vertex narrowly sulcate, intra-ocular ridge well developed,

curved, produced backwards and inwards for a short distance

along the base, internal to it with a curved sulcus widest

behind; disc with a few coarse punctures. Antennae with

the Ist joint rather long, gradually thickened towards the

apex, 3rd shorter than 2nd, 4th scarcely, 5th to 10th distictly

transverse, gradually increasing in width, 11th short, scarcely

as long as the two preceding together. Thorax transverse,

trapezoidal, the sides with about thirteen distinct crenulations,

rounded and dilated in front, straighter and retracted behind,

the disc tri-sulcate throughout, the sulci of equal depth and

width, towards the sides distinctly impressed and between

the impression and the lateral margin with a sharp ridge

extending from the anterior border near the anterior angle

to the rounded posterior angle, sculpture very coarse and

close in the lateral impressions, much less coarse and much

more sparing in the sulci, the space between the lateral mar-

gin and the ridge with two or three small punctures towards

the front, the spaces between the sulci smooth. Elytra a little

longer and broader than the thorax, the upper surface sepa-

rated from the reflexed margin by a fine keel, sculpture

coarse, close and rugose, here and there longitudinally con-

fluent. Abdomen almost impunctate.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

11.111,30, Unique.

Oxytelus (Caccoporus) javanus.

Similar in size, colour and lustre to nigriceps Kr. but the

head is larger, less triangular, the eyes do not completely

occupy the sides, but leave a short, rounded, post-ocular

space coarctate with the base, the ground sculpture is similar

but the puncturation is more distinct and more or less longi-

tudinally confluent forming fine striae; thorax shorter, more

transverse, the sculpture scarcely differing from that of ni-

FAUNA JAVANICA. 33

griceps ; elytra less densely striate, the puncturation more

evident than in that species: antennae a good deal shorter

but similarly constructed. The ¢ characters as in nigriceps.

ijdatjo pi VAI 2517 40X11.26:

Platystethus Mannh.

crassicornis Motsch. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt.

4000—5000 ft. 19—31.1.33.

Also in Sumatra, Burma and India.

Platystethus javanus sp.n.

Shining : head black, thorax and abdomen pitchy black or

pitchy brown, the extreme apex of the latter yellowish ; elytra

brownish yellow. Antennae with the first two joints reddish-

yellow, the rest reddish. Legs reddish yellow. Length 3 mm.

In colour scarcely differing from crassicornis, but smaller,

the foreparts more punctured, the thorax narrower, elytra

less transverse, the posterior margin not obliquely truncate

to the suture, but nearly transverse, antennae less stout. Head

transverse, suborbicular, constricted behind, in the ¢ broader,

in the © as broad as the thorax, on each side before the base

with a large umbilicate puncture, the puncturation rather fine

and close, more sparing in front: in the ¢ on each side of

the front with a long reddish spine directed forwards and

outwards, at the inner side of its base with a triangular tooth,

the border between arcuately emarginate, in the © the frontal

margin with three smaller spines, the median one the smallest,

the lateral pointed and incurved, the border between feebly

arcuately emarginate. Antennae rather long and stout, the

4th to 10th joints slightly transverse, the 11th as long as the

two preceding together. Thorax transverse, trapezoidal, broa-

der in 4 than in 2, the sides in the posterior half finely

crenulate, sulcate along the middle, towards the sides rather

broadly impressed, the puncturation close and rather finer

than on the head; elytra about a fourth longer than the

thorax, finely and rather closely punctured. Abdomen almost

impunctate.

é : length of the frontal spines variable: 6th ventral seg-

ment with a horse-shoe shaped tubercle (open behind) in

the middle near the base, the posterior margin truncate: 7th

ventral segment truncate.

Bandoeng, Preanger, 12.X11.32. Zuid Banjoemas, 9.1.30.

Paragonus Bryanti sp.n.

Greasy, lustrous, pitchy brown. Antennae and legs yello-

wish-red, Length 3.5 mm.

In size and build very similar to birmanus Fauv. but the

sides of the thorax are not crenulate and a well-marked sul-

cus is present along the middle. Head very closely, rather

34 MALCOLM CAMERON,

coarsely and deeply punctured. Antennae with the 3rd joint

about twice as long as the 2nd, 4th to 6th oval, 7th to 10th

about as long as broad. Thorax nearly twice as broad as

long, dilated from the apex to beyond the middle, very

strongly contricted from thence to the obtuse posterior angles,

adjacent to the strangulation with a large deep fovea, its

fundus with a small shining area: along the middle with a

rather broad groove extending from the base nearly to the

anterior border, the sculpture very similar to that of the head.

Scutellum strongly coriaceous. Elytra as broad and about

half as long again as the thorax, longitudinally impressed on

each side of the suture and more broadly along the side

margin from near the humeral angle to the posterior border,

the puncturation close as on the fore parts but much more

superficial, Abdomen very finely, rather closely punctured,

very finely coriaceous.

Pubescence throughout fine and not very close.

Batoerraden, G. Slamat, 30.VIII.26. Also in Penang.

Thoracoproprius denticollis sp.n.

Moderately shining, dark reddish-brown. Antennae and

legs yellowish-red. Length 5 mm.

At once distinguished by the strongly denticulate sides of

the thorax. Head narrower than the thorax, the eyes rather

large, somewhat prominent, before the base with a transverse

closely punctured sulcus interrupted in the middle by a shi-

ning keel and limited in front by a shining transverse area.

Antennal tubercles shining and impunctate, the rest of the

surface closely covered with large deep punctures. Antennae

with the 3rd joint about twice as long as the 2nd, 4th and

5th moniliform, the following about as long as broad. Thorax

about one half broader than long, the sides denticulate,

the teeth varying in size, parallel for rather more than the

anterior half, then abruptly retracted to the rectangular poste-

rior angles, along the middle with a fine shining keel and

with a large impression adjacent to the retracted part of the

sides, the punctures smaller than those on the head but simi-

larly close and rugose. Elytra as broad as but twice as long

as the thorax, the punctures not so large and not so close

and more superficial. Abdomen coarsely and rugosely punc-

tured throughout, the pubescence throughout long, yellow

and rather coarse.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, 20.VII.30.

Holotrochus javanus sp.n.

Shining black, the posterior margins of the abdominal seg-

ments very narrowly reddish. Antennae and legs reddish-

yellow. Length 3.5 mm.

Near minusculus Fauv. but with the penultimate joints of

FAUNA JAVANICA. 35

the antennae more transverse, the head more punctured,

thorax less finely and more closely punctured, elytra more

closely and deeply punctured. Head truncate in front, mode-

rately finely and moderately closely punctured with coria-

ceous ground sculpture behind the eyes. Antennae with the

2nd and 3rd joints of equal length, 4th and 5th moniliform,

6th slightly, 7 th to 10th much more strongly transverse.

Thorax slightly transverse, the sides gently rounded, more

retracted behind, the posterior angles obtuse, scarcely im-

pressed, the puncturation stronger and closer than in the

head, ground sculpture absent. Elytra as broad as but a little

longer than the thorax, with a small impression internal to

the humeral angle, rather closely and distinctly punctured.

Abdomen very finely and very sparingly punctured, but much

more closely on the 7th segment, coriaceous.

G. Goentoer, Preanger. 20—26.1X.25.

Osorius Latr.

rugifrons Er. G. Goentoer, Preanger, 20—26.IX.25.

frontalis Fauv. G. Tangkoeban Prahoe, alt 4000—5000 ft.

19—31.].32 : VII.32. 12—18.1.33.

K. O. Blawan, Idjen Plateau, alt 900—1500

m. ME33.

dentifrons Cam. G. Tangkoeban Prahoe. 14—18.1.33.

Also in Borneo.

Osorius carinifrons sp.n.

Build and colour of cribrum Bernh. but much smaller (5.5

mm.) and narrower, the head less strongly striate, the thorax

more shining, the sculpture much finer and less close but

similar in character, that of the elytra rather less close but

very similar to that of cribrum, the abdomen rather more

finely punctured than in that species. The penultimate joints

of the antennae are moniliform. Head uniformly and closely

striate, the rugae scarcely interrupted on the front, along

the middle with a more distinct ridge extending to the trun-

cate anterior border. Thorax slightly transverse, trapeziform,

the sides almost straight, the posterior angles not explanate,

along the middle with a narrow impunctate region, elsewhere

with a close fine subcuticular sculpture. Elytra about a third

longer than the thorax, rather closely, rather finely, superfi-

cially pnuctured. Abdomen finely and rather closely punctured.

Batoerraden, G. Slamat, 7—9.VIII.26. Unique.

Osorius malabarensis sp.n.

Closely allied to collaris Bernh. of the same size and build,

but with rugae on the head coarser and the sculpture of the

thorax coarser and less close, the elytra a little less closely

and a little more distinctly punctured, the abdomen obviously

less closely punctured. Shining, head closely striate on the

36 MALCOLM CAMERON,

vertex, the central keel rather more distinct, interrupted on

the declivous front, but reappearing as a distinct ridge at the

anterior margin which is feebly emarginate, sides of front

with asperate punctures. Thorax formed as in collaris, slightly

transverse, the sides very slightly rounded and retracted be-

hind, slightly reflexed at the rounded posterior angles and

with a slight impression adjacent, smooth along the middle,

elsewhere with a subcuticular puncturation as in collaris but

coarser and less close. Elytra slightly longer than the thorax

with a flat, superficial umbilicate puncturation as in collaris

but less close. Abdomen distinctly less finely punctured than

in collaris. Length 7—8 mm.

G. Malabar, III.25. G. Patoeha, alt. 5000 ft. 19—25.IX.26.

G. Tangkoeban Prahoe, alt. 4000—5000 ft. 28.1.30.

G. Goentoer, 20—26.IX.25.

Osorius fraterculus sp.n.

Differs from dentifrons Cam. in the smaller size (6 mm.),

shorter antennae, the intermediate joints shorter, the declivous

part of the front is more closely covered with small flat more

or less confluent impressions and less shining ; the sculpture

between the eyes is interrupted by a smooth shining median

space; the build of the thorax is similar and the sculpture

of similar subcuticular character but not quite so close, the

puncturation of the elytra is more superficial and larger : in

other respects similar.

Batoerraden, G. Slamat, 13—17.111.26. Unique.

Osorius discalis sp.n.

Shining: head and abdomen black, thorax dark brown,

elytra reddish brown, blackish postero-externally. Antennae

and legs reddish-yellow. Length 3.5 mm.

Build of frontalis Fauv. and with the sculpture of the head

of very similar character, but a good deal smaller and of

brighter colour, the declivous part of the head is more strongly

punctured at the sides, smooth in the centre and the anterior

margin in truncate, the region between the eyes is also more

strongly and deeply punctured, the thorax along the middle

finely sulcate, the puncturation very similar to that of fron-

talis, the posterior angles not impressed, the puncturation of

the elytra is finer and more superficial than in frontalis, the

sculpture of the abdomen as in that species.

Tjilatjap, V.1925.

Osorius Toxopei sp.n.

In build, colour and lustre resembling frontalis Fauv. but

larger (7 mm.) and more robust, the antennae with the inter-

mediate joints longer : head with the anterior border truncate

and with a small notch on each side near the anterior angles,

FAUNA JAVANICA. 37

the declivous part with a few fine asperate punctures at the

sides, otherwise smooth; sculpture between the eyes similar

to that of frontalis, but coarser and with a similar broad im-

punctate median zone. Thorax with the sides straightly

retracted backwards, slightly emarginate before the rounded

posterior angles, broadly smooth along the middle, with

similar subcuticular punctures to that species. Elytra with

similar, but larger, flat superficial punctures. Abdomen as

in frontalis.

Tjibodas, G. Gedeh, alt. 1400 m. 26—29.V1.33. (Dr. L.

J. Toxopeus). Unique.

Atopocnemius Bernh.

Moultoni Brnh. G. Goentoer, 20—26.IX.25. G. Tangkoeban

Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft. 1—11.

1.33. Also in Borneo.

OXYPORINAE.

Oxyporus preangeranus sp. n.

Shining, black, the elytra near the postero-external angles

with two small yellow markings, one rounded near the external

margin, the other narrow and elongate placed obliquely be-

tween it and the posterior margin. Antennae with the Ist

joint yellow, the rest blackish. Maxillary palpi black. Legs

black, the anterior border of the femora except at base and

apex, yellow. Length 8—10 mm (excl. mandibles).

In build very similar to stigmaticus Cam. but differs from

it in the yellow marking of the elytra being divided and the

colour of the femora, Head suborbicular, wider than the tho-

rax, in the ¢ larger with the eyes shorter than the postocu-

lar region, in the © smaller with the eyes about as long, in

the 4 with subtriangular impression in front. Thorax trans-

verse, widest a little before the middle, the sides rounded in

front, more retracted behind, transversely sulcate a little be-

fore the middle, but without trace of pre-basal sulci. Elytra

with two deep and rather finely punctured striae on the disc,

four or five larger scattered punctures towards the suture

and one or two others near the lateral border. Abdomen im-

punctate,

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

Voll; 8.111.33.

Oxyporus javanus sp.n.

Shining, black, the elytra yellow with the postero-external

angles broadly black. Abdomen with the first two visible seg-

ments brownish-yellow, the 2nd often with ill-defined blackish

spot in the middle, the 3rd with the elevated side margins

and area adjacent yellow, otherwise black, 4th and 5th black,

6th yellowish, Antennae with the first four joints yellow, the

38 MALCOLM CAMERON,

following blackish. Femora and tarsi reddish-yellow. Tibiae

deep black. Length 5—6.3 mm. (excl. mandibles).

Var. 1. Anterior tibia yellow.

Var. 2. All the tibiae yellow.

Head transverse, the eyes large, as long as the post-ocular

region, front not impressed. Thorax transverse, widest about

the middle, from thence equally retracted in front and behind

and without trace of sulci. Elytra with two impressed rows

each of about six rather small punctures. Abdomen impunc-

tate. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

21.1V. 30: 18—28.X11.32: 12 1V—9'V 33.

Oxyporus Drescheri sp.n.

Shining, head and thorax black, the latter very obscurely

reddish postero-externally : elytra reddish-yellow, the humeral

angles, lateral margins and postero-external region to near

the apex of the suture black. Abdomen black with the raised

lateral margin of the first four visible segments, the posterior

margins of the Ist and 2nd and greater part of 6th segment

reddish-yellow. Antennae and palpi entirely yellow. Anterior

legs entirely yellow, middle tibiae black, the posterior in-

fuscate. Length 5.2 mm. (excl. mandibles).

Differs from javanus in the entirely yellow antennae, the

presence of sulci on the thorax, the more extensively black

elytra with much more strongly punctured striae, colour of

legs etc. Head transverse, a little broader than the thorax,

the eyes about as long as the gently rounded and retracted

post-ocular region, the front in the middle obsoletely im-

pressed, impunctate. Thorax transverse, widest before the

middle, the sides strongly rounded, before the middle with

an obsolete curved transverse sulcus, at the base with two

short obsolete, parallel sulci, along the anterior border with

four punctures and behind each end of the transverse sulcus

with a single puncture. Elytra longer and broader than the

thorax, rather deeply impressed, the impression very strongly

and closely punctured. Abdomen impunctate.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

3—5.11.33. Unique.

Oxyporus funereus sp.n.

Shining, black, the antennae yellow, along the middle of

the 5th tot 11th joints infuscate. Maxillary palpi black, the

apex of the 4th joint yellow. Legs reddish-yellow, tibiae

black, tarsi more or less spotted with black. Length 6—7 mm.

In build scarcely differing from javanus, the thorax with-

out sulci, the elytra each with two definite closely punctured

striae, elsewhere impunctate like the abdomen.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

21.1V.30: 12—18.1,33.

FAUNA JAVANICA. 39

Oxyporus punctipennis sp.n.

Shining, head black, thorax red, elytra reddish-yellow, the

posterior margins and postero-external angles black. Abdo-

men with the first two visible segments entirely, the raised

margins of the 2nd to 4th (and small adjacent area) and

the apex of the 6th segment reddish-yellow, otherwise black.

Antennae, maxillary palpi and legs entirely reddish yellow.

Length 6—8.5 mm.

Head distinctly transverse, wider than the thorax, the eye

as long as the post-ocular region, front in the middle with

three obsolete impressions. Thorax distinctly transverse, wi-

dest before the middle, the sides rounded in front, straighter

and more retracted behind, along the anterior border with a

narrow transverse sulcus, before the middle with a broader,

transverse curved, somewhat obsolete one, before the base

with two parallel sulci which join the transverse one. Elytra

about a third longer than the thorax, the two sulci narrow

ill-defined, finely punctured, the rest of the disc coarsely,

closely and rugosely punctured, the punctures of varying size

but finer towards the suture and coarser and more sparing

externally. Abdomen impunctate.

Batoerraden, G. Slamat. VII.28: 9.1.32. .

Oxyporus thoracicus sp.n.

Shining, head black, the post-ocular region reddish : thorax

red, along the middle line with a broad black band: elytra

reddish-yellow, the postero-external region from the apex

of the suture to the middle of the side, black. Abdomen with

the first two visible segments reddish-yellow, the 2nd with

a small blackish spot in the middle, the elevated side margin

of the 3rd and 4th (and small area adjacent) and apex of

the 6th reddish-yellow, the rest black. Antennae and maxil-

lary palpi entirely reddish-yellow. Legs reddis-yellow, the

middle tibiae obscurely infuscate. Length 9 mm (excl. mandi-

bles).

In build similar to punctipennis but differently coloured

and with the elytra more coarsely and more sparingly punc-

tured, head similar to that of punctipennis but not impressed

in front, thorax formed as in that species but without the

narrow sulcus along the anterior border, its place being taken

by a row of eight punctures, the transverse ante-medial

sulcus is more marked ant the pre-basal sulci are also more

distinct, the elytra have each two approximate and closely

punctured striae, the punctures coarser behind and three or

four others nearer the suture, otherwise impunctate.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt, 4000—5000 ft.

3—15.11.32. Unique,

40 MALCOLM CAMERON,

Oxyporus cylindricollis sp.n.

Shining, head and thorax black, elytra reddish-yellow, the

posteroexternal angle broadly black, Abdomen with the first

two visible segments entirely, the sides of the 3rd and apex

of the 6th, reddish yellow, otherwise black. Antennae with

the first four joints yellow, the following infuscate along the

middle, the sides yellowish, Maxillary palpi variegated. Man-

dibles long, black. Legs reddish-yellow. Length 7 mm. (excl.

mandibles).

Head only slightly transverse, with long gently rounded

and retracted post-ocular region which is much longer than

the eye, the front obsoletely bi-impressed near the anterior

border, practically inpunctate. Thorax narrower than the

head, as long as broad, without impressions, the sides straight

and parallel, impunctate. Elytra broader and a third longer

than the thorax with two deep, closely and moderately finely

punctured striae. Abdomen impunctate.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 it.

21.1V.30. Unique.

PAEDERINAE.

Pinophilus Gr.

javanus Er. G. Tjerimai, 1926. Malang, 1927. Djeroeklegi,

Zuid Banjoemas, 1X.31. Batoerraden, G. Sla-

mat, 11.32. Widely distributed in the Oriental

region.

aegyptius Er. G. Oengaran, IX.29.

Widely distributed in the Oriental region.

Also in Egypt, Abyssinia, Zanzibar etc.

picticornis Kr. Tjilatjap, X11.25 : XII.26.

Also in Ceylon, India, Sambawa and Annam.

borneensis Fauv. G. Raoeng, Bajoekidoel, alt 450— 700 m.

IV.1930. Also in Borneo, Celebes and

Burma.

orientalis Cam. Koebangkanakoeng, Banjoemas, 3.1V.27.

Nandjoeng-Djaja, Preanger, 28.VII.33.

Beccarii Fauv. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, 23.X11.29 :

18.11.30. Also in Sumatra and Penang.

Pinophilus Drescheri sp.n.

Black, moderately shining, the posterior margin of the

elytra very narrowly red, the 8th abdominal segment reddish-

yellow. Antennae and legs reddish-yellow. Length 8 mm.

In build somewhat resembling picticornis but with the

thorax a little shorter and in other respects quite different.

Head subtriangular, the eyes occupying the whole of the sides,

temples absent, along the anterior margin with about six large

umbilicate punctures, the front with small triangular shining

space, except for two or three very fine punctures without

FAUNA JAVANICA. 41

sculpture, the rest of the surfface closely covered with large

umbilicate punctures. Antennae short, the intermediate joints

scarcely longer than broad, the penultimate transverse. Thorax

scarcely broader than long, the sides straight, a little retracted

behind, along the middle behind with a smooth shining line,

the punctures similar to those of the head, equally close but

smaller. Elytra as broad as but slightly longer than the thorax,

the puncturation coarser, close and rugose. Abdomen closely

and coarsely punctured, less coarsely towards the apex. The

whole insect covered with distinct yellow pubescence.

Bandoeng, Preanger, 311.30: 11.31: IV.32. Tjilatjap, 15.

IX.26.

Pinophilus proximatus sp.n.

Size, build and colour of Bomfordi Epp. but with the fore-

parts much more coarsely punctured, a little more shining,

the antennae similarly constructed but a little more slender.

The head has a small impunctate space on the middle of the

front, the thorax is more coarsely punctured than the head

ant the elytra much more coarsely punctured than the thorax.

Length 10 mm.

Djeroeklegi, Zuid Banjoemas, IX.31. Lage,

Pinophilus preangeranus sp.n.

In the very coarse puncturation of the fore-parts resem-

bling proximatus, but at once distinguished by the smaller

size (8 mm.) and short elytra which are a fifth shorter than

the thorax and of a pitchy brown colour obscurely reddish

at base, the thorax also is less transverse with completely

rounded posterior angles, more resembling that of melano-

merus Kr. in shape, the abdomen is dark reddish-brown more

closely punctured and more densely pubescent than in proxi-

matus, the puncturation of the head and thorax yet coarser

than in that species, in other respects similar.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

12—18.1.33 : 14.1.30.

Pinophilus rufoferrugineus sp.n.

Closely allied to genalis Fauv. of similar colour, the head

similarly shaped and punctured, but smaller 5.3 mm.) and

narrower the thorax shorter and more transverse, the sculp-

ture not quite so close, with narrow impunctate median space

and short raised median keel, behind with small impression

on each side; elytra and abdomen a little more finely and

rather less closely punctured; in all other respects similar

to genalis.

G. Oengaran, Semarang, 9.VI.26. Unique.

42 MALCOLM CAMERON,

Procirrus Latr.

Feae Fauv. Bandoeng, Preanger, 10.XII.31. Also in Burma

and India.

NEOPROCIRRUS gen.n.

Closely related to Paraprocirrus and like it having the last

joint of the antennae greatly elongated, but the 4th joint of

the maxillary palpi is securiform and the 3rd joint of the labial

palpi obconical. The head is not elongate and attenuated be-

hind to a slender neck but is subquadrate with truncate base

and stout neck about 34ths its width. The tarsi formed as in

Procirrus. At once recognised by the build of the head and

antennal structure. In this genus must be placed Paraprocir-

rus borneensis Cam.

Neoprocirrus Drescheri sp.n.

Colour and lustre of borneensis Cam. a little smaller (8

mm.) and narrower, the 4th to 10th joints of the antennae

longer, all distinctly longer than broad and gradually de-

creasing in length, the 11th joint as long as the four prece-

ding together ; thorax narrower and longer with more evident

and longer median keel, elytra as long as the thorax, rather

more coarsely but less rugosely punctured: abdomen more

closely punctured throughout: the sculpture of the head and

thorax scarcely differs in the two species.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft. 8—

16.111.33. Unique.

PALAMINUS Er.

germanus Cam. B. Slamat, 15—17.V111.25. G. Patoeha, Pre-

anger. alt. 5000 ft. 19—25.1X.26. G. Tang-

koeban Prahoe, 3—5.11.33. G. Goentoer,

20—26.1X.25.

pennifer Fauv. G. Goentoer, 20—26.1X.25. G. Patoeha,

Preanger alt. 5000 ft. 19—25.X11.26.

Also in the Philippines, Borneo and Mada-

gascar.

PAB DERUS TE:

Jacobsoni Bernh. G. Patoeha, Preanger, alt. 7000 ft. 19—26.

ID Aes Wel DE

Beccarii Wend. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—

5000 ‘ft. 17—29,VIII.28: 17.XII.32. Lem-

bang, alt. 1700 m. 18.11.32 (Toxopeus).

elegantulus Wend. G. Raoeng, Bondowosso, alt. 1800 m.

20.IX.32. (Toxopeus).

Sijthoffi Bernh. Malabar, 111.25.

sondaicus Fauv. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, 17.X.28 :

FAUNA JAVANICA. 49

9.111,33 : 12.1V.33. Also in Sumatra, Burma,

India, Ceylon and Tonkin.

fuscipes Curt. v. peregrinus Er. G. Goentoer, 20—26.1X.25.

Bandoeng, 22.XI.32. G. Tangkoeban Pra-

hoe, 14—18.1.33. G. Tjerimai, 11.25. Noesa

Kambangan 26.X1.32. G. Slamat, 6.VIII.25.

schultheissi Fauv. G. Tangkoeban, Prahoe, alt. 4000—5000ft.

Batoerraden, G. Slamat, VIII.26.

intermedius Boh. G. Tangkoeban Prahoe, 3—15.11.33. G.

Boerangrang, 9.VII.33. Widely distributed

in the Oriental region.

tamulus Er. Tjilatjap, VII.25. Bandoeng, 13.X1.32. Widely

distributed in the Oriental region.

Paederus alutipennis sp.n.

Shining black, the elytra dull, blue. Antennae black, the

first two and last three joints reddish-yellow, palpi pitchy

black. Legs black, the middle and posterior tarsi more or less

reddish. Length 8.5 mm.

In size, build and antennal structure scarcely differing from

elegantulus Wend. but at once distinguished by the dull,

strongly coriaceous, very finely and very sparingly punctured

elytra and the more sparingly punctured abdomen. Head

lozenge-shaped, longer than broad, the post-ocular region

strongly retracted to the neck, impressed on each side of the

front, puncturation very fine and sparing, finer than in

elegantulus, ground sculpture entirely absent. Antennae

long and slender, all the joints much longer than broad. Tho-

rax narrower than the head, long, oval, with a very few fine

punctures and without ground sculpture. Scutellum dull.

strongly coriaceous. Elytra very slightly widened behind,

narrower and about a third shorter than the thorax, the hu-

meral angles entirely effaced, the disc of each extensively

impressed and with a few very fine punctures, strongly coria-

ceous. Abdomen slightly widened towards the apex, then

narrowed, the first two visible segments sligthly constricted

at the base and with an obsolete median basal keel, yet more

finely and more sparingly punctured than in elegantulus, the

ground sculpture very fine, transversely retiform.

Tjibodas, IV.31. (Toxopeus). Unique.

Paederus Drescheri sp.n.

Moderately shining, head and abdomen black, thorax red,

elytra blue. Antennae and palpi yellowish red. Legs black, the

base of the femora and the tarsi reddish. Length 8.5 mm.

In build and colour scarcely differing from Sijthoffi Bernh.

but a little smaller and narrower, the head and thorax much

more shining, the ground sculpture much less evident, the

puncturation of the latter more sparing, elytra and abdomen

44 MALCOLM CAMERON,

less closely punctured. It would appear to be closely allied to

semaranganus Bernh. but to differ in the darker legs and the

elytra less widened behind. The head is formed as in Sijthoffi,

lozenge-shaped, longer than broad, as broad as the thorax,

deeply bi-impressed in front, finely and sparingly punctured,

distinctly coriaceous, greasy lustrous. Antennae long, all the

joints much longer than broad. Thorax oval, convex, finely

sulcate along the middle, with a row of 10 or 11 small punc-

tures on each side and a few others more externally, ground

sculpture distinct. Elytra a little shorter than the thorax,

slightly widened behind, a little more coarsely and distinctly

less closely punctured than in Sijthoffi, shining. Abdomen

much more sparingly punctured than in Sithoffi, finely

coriaceous.

G. Patoeha, Preanger, alt. 5000 ft. 19—25.IX.26.

ASTENUS Steph.

ophis Fauv. G. Patoeha, Preanger, alt. 5000 ft. 19—25.XII.

26. Also in Burma.

sumatrensis Cam. Batoerraden, G. Slamat, 11.V1I,26 : 8. VIII.

26. Also in Sumatra.

melanurus Küst. Bandoeng Dago, 16.111,30. Rather widely

distributed in tropical and sub-tropical

regions.

Astenus Drescheri sp.n.

Black, shining. Antennae and legs yellow. Length 5 mm.

Differs from ophis in the shape of the head, broader thorax

with coarser sculpture and more finely punctured abdomen.

Head as long as broad, broader than the thorax, eyes rather

large, shorter than the post-ocular region which is gently

rounded and retracted to the neck, the sculpture coarse re-

ticulate-umbilicate, coarser than in most species of the genus.

Antennae long and slender, all the joints much longer than

broad. Thorax a little longer than broad, widest at the

broadly rounded anterior angles, the sculpture similar to that

of the head, but not quite so coarse, the sides with 6 or 7

strong black setae. Elytra as long as but a little narrower

than the thorax, a little narrower at the shoulders than at

the apex, the sides very slightly rounded and with several

stout black setae, very coarsely and rugosely punctured,

sparingly pubescent. Abdomen slightly widened behind, mo-

derately finely and moderately closely punctured on the an-

terior segments, less closely behind, sparingly pubescent. Anal

styles reddish.

& : 6th ventral segment with an acute triangular emargi-

nation. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt 4000—5000 ft.

3.VI.30 : 3—15.11.33.

FAUNA JAVANICA. 45

Stilicus Latr.

ceylanensis Kr. Batoerraden, G. Slamat, 6.1X.30 : 11.VII.30.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—

5000 ft. VIII.33. Djeroeklegi, Zuid Banjoe-

mas, 7.VII.29. Bandoeng Dago, 22.111.30:

16.111.29. Also in Sumatra, Ceylon, India.

ocularis Fauv. Batoerraden, G. Slamat, 8.VIII.26. Bandoeng

Dago, 26.X11.29. Also in Sumatra, Burma and

Malay Peninsula.

pruinosus Cam. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt 4000—

5000 ft. 12.111.30 : 3—5.11.33 : v. 1933.

Also in Sumatra.

Stilicoderus Drescheri sp.n.

Black, the fore-parts a little shining, the abdomen dull.

Antennae black, the last three or four joints, obscurely red-

dish. Femora black, the tibiae and tarsi pitchy. Length

form.

Smaller than unicolor Cam. similarly coloured, but with

flatter differently shaped head, the post-ocular region less

strongly retracted and so more quadrate, the puncturation

finer, thorax of the same build but the granular sculpture

finer, the median smooth line much narrower, less shining

and very finely sulcate, elytra less shining, the punctures

smaller and with a fine, close granular ground sculpture.

Head a little broader than the thorax, feebly impressed in

the middle of the front, the post-ocular region broadly and

gradually rounded and retracted to the neck, rather finely

and very closely punctured. Antennae with the 3rd joint

much longer than the 2nd, the following gradually decreasing

in length, the penultimate a little longer than broad. Thorax

slightly longer than broad, widest at the broadly rounded

anterior angles, the sides straight and gradually retracted

behind, before the base with a small arcuate emargination ;

along the middle with a narrow, smooth, finely sulcate line,

the sculpture very close and consisting of fine granules.

Elytra quadrate, as long as, but a little broader than the

thorax, with irregular rows of moderate punctures and a

rather close granular ground sculpture.

Abdomen very finely and very closely punctured and pu-

bescent, sericeous.

& : 6th ventral segment with a narrow, deep excision, its

apex rounded,

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

Wal 953;

Stilicoderus brunneipennis sp.n.

Somewhat similar to Drescheri but differing in the follo-

wing respects, the elytra are reddish-brown, the tibiae red-

46 MALCOLM CAMERON,

dish, the head and thorax more shining, the former more

finely and a little less closely punctured, the thorax shorter

and broader, more trapezoidal, as long as broad, the smooth

median line broader more distinct and not sulcate, the gra-

nules larger and much less close, elytra with the punctures

larger and fewer, arranged in four somewhat irregular rows

of about four to six in each, the granular ground sculpture

coarser and much more sparing. In build resembling Feae

Fauv. but with the elytra more obscurely coloured, with lar-

ger and fewer punctures and coarser and more sparing ground

sculpture, the head a little more finely punctured, thorax more

shining and much less closely sculptured. Length 8 mm.

& : 6th ventral segment with acute triangular excision,

the apex rounded.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

VI.VII.XII.30.

Stilicoderus parvus sp.n.

Slightly shining, black, the abdomen pitchy, sericeous. An-

tennae and palpi reddish. Legs brownish-yellow. Length

4.2 mm.

The smallest species of the genus. Head transverse, broadly

rounded behind the eyes, a little broader than the thorax,

the front not impressed, finely and closely punctured. An-

tennae short, the intermediate joints a little longer than broad,

the penultimate slightly transverse. Thorax a little longer

than broad, widest at the broadly rounded anterior angles,

obliquely truncate to the neck, more gradually retracted to

the base, not emarginate before the posterior angles, at the

middle of the base with trace of a smooth line and lightly

impressed on each side, densely and finely granular. Elytra

as long as, but a little broader than the thorax, square,

with rather large moderately close punctures and a close,

finely granular ground sculpture. Abdomen very finely and

densely punctured and pubescent, sericeous.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—500 ft.

2.11.30. Unique.

Stiliderus Motsch. (Psilotrachelus Kr.).

crassus Kr. Tjilatjap, 23.X1.26. Also in Sumatra, Singapore,

Saigon and Ceylon.

Stiliderus magniceps sp.n.

Black, greassy lustrous, the elytra more shining. Antennae

reddish. Legs black, tarsi reddish. Length 5 mm.

Distinguished from all the other species of the genus by

the large flat-head. Head strongly transverse, broader than

the thorax, flat, the post-ocular region broadly rounded, dis-

tinctly bi-impressed in front between the eyes, finely and

FAUNA JAVANICA. | 47

closely punctured. Antennae with the penultimate joints about

a.s long as broad. Thorax slightly longer than broad, widest

at the obtuse anterior angles, from thence obliquely truncate

to the neck, the sides straight and gradually retracted to

just before the posterior angles where they are obtusely an-

gulate, throughout the middle with a smooth shining line,

raised and narrow in the posterior, yet narrower and less

distinct in the anterior half, elsewhere very closely and finely

granular. Elytra square as long as, and a little broader than

the thorax with rather coarse and rather close irregular

punctures and a very fine close, granular ground sculpture.

Abdomen extremcy finely and densely punctured and pu-

bescent.

& : 6th ventral segment arcuately emarginate.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt 4000—5000 ft. v. 33.

Unique.

Thinocharis Kr.

sumatrensis Cam. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt.

4000— 5000 ft. 7.XI.28. Also in Sumatra,

Acanthoglossa Kr.

hirta Kr. Tjilatjap, 29.X11.26. Djeroeklegi, Banjoemas, 10.V.

30. Also in Ceylon, Singapore and Timor.

Medon Steph.

planus Kr. (Achenium humerale Motsch.) Tjilatjap, X11.26.

Batoerraden, G. Slamat, 8.VIIL.26 ; XI.28. Noesa

Kambangan, V.25. Also in Sumatra and India.

flavipes Motsch. G.Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt.

4000—5000 ft. 20.V11.30.

Also in the Malay Peninsula.

auripilis Fauv. Batoerraden, G. Slamat. 11.VII.26: 9.VI.28.

Also in Sumatra and Borneo.

opacellus Fauv. Bandoeng Dago, 27.11.30: 30.1V.30. Also

in Sumatra, Singapore and Burma.

subdepressus Cam. Batoerraden, G. Slamat, 11.VII.26.

Also in Sumatra and Borneo.

latecinctus Fauv. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt.

4000—5000 ft.IV.28 : 1.30.

debilicornis Woll. Batoerraden, G. Slamat, 8, VIII.26. Widely

distributed in tropical and subtropical re-

gions,

Medon (s.str.) Drescheri sp.n.

Head dark reddish-brown, greasy lustrous, thorax and ab-

domen yellowish-red, shining, elytra pitchy black, shining, the

base rather broadly, the suturnal region very narrowly, red-

dish-yellow. Antennae and legs reddish-yellow. Length 4 mm.

48 MALCOLM CAMERON,

Head large, transverse, subquadrate, much broader than

the thorax, the eyes very small. the posterior angles gently

rounded, the base truncate, densely and finely punctured.

Antennae with the penultimate joints slightly transverse.

Thorax narrow, a little longer than broad, the sides straight

and slightly retracted to the base, along the middle with a

very fine impunctate line, the puncturation extremely fine and

obsolete, less close than on the head. Elytra broader and a

half longer than the thorax, very finely and rather closely

punctured, finely yellow pubescent. Abdomen very finely and

closely punctured, the pubescence yellow.

& : unknown.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

AES 0;

Medon (s.str.) javanicus sp.n.

Rather shining, head black, thorax red, elytra yellow with

an indeterminate blackish spot extending from the middle of

the reflexed margin towards the suture. Abdomen with the

first three visible segments reddish-brown, the 4th and 5th

black, the posterior margin of the latter and whole of the 6th

yellowish, Antennae yellowish-red. Legs yellow. Length 4 mm.

In size and build somewhat resembling Lithocharis sororcula

Kr. but in all other respects different. Head subpuadrate,

slightly transverse, as wide as the thorax, the posterior angles

rounded, the eyes as long as the temples, the puncturation

rather coarse, close and umbilicate. Antennae slender, the

penultimate joints slightly transverse. Thorax trapezoidal,

slightly transverse, with a fine raised smooth median line,

the punctures similar in character to those of the head, but

smaller and less deep. Elytra as broad as and a fourth longer

than the thorax, with rather fine, scarcely asperate, trans-

versely rugulose sculpture. Abdomen very finely and closely

punctured and pubescent.

G. Slamat, X.25, Unique.

Medon (s.str.) humerosus sp.n.

Moderately shining, black, the humeral angles of the elytra

obscurely reddish. Antennae reddish. Legs yellowish-red.

Length 4.2 mm.

Very near Lithocharis humeralis Motsch. but at once dis-

tinguished by the granular sculpture of the thorax. Head as

long as broad, slightly wider than the thorax, the eyes small,

the post-ocular region gently rounded to the neck, closely,

moderately coarsely, simply punctured. Antennae with the

penultimate joints about as long as broad, Thorax as long

as broad, the sides straight, gently retracted behind, along

the middle throughout with a very fine smooth raised line,

elsewhere closely covered with moderately coarse granules.

FAUNA JAVANICA. 49

Elytra a little longer than the thorax, moderately finely,

closely, asperately punctured. Abdomen very finely and clo-

sely punctured.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger. alt. 4000—5000 ft.

20.VII.30. Unique.

Medon aberrans sp.n.

Shining, dark reddish-brown, the elytra and abdomen pitchy

black. Antennae and legs reddish-yellow. Length 6 mm.

An aberrant species differing from the usual forms in the

narrow neck which is only 2/5 ths as wide as the head, the

gular sutures are parallel, narrowly separated. Labrum trisi-

nuate, the central emargination narrower and deeper than

the lateral which are broad and feeble. Prosternum keeled,

its process laterally compressed and extending to the meso-

sternum ; pronotal epipleura well developed, visible from the

side, the stigma exposed. Mesosternum foveate, its process

very short, the coxae contiguous. Abdomen keeled at the

base below. First joint of posterior tarsi slightly longer than

the 2nd. Head slightly longer than broad, suborbicular, nar-

rower than the thorax, the eyes much shorter than the post-

ocular region; vertex impunctuate, elsewhere with rather

close, rather small and umbilicate punctures which are smaller

on the front. Antennae short, the 3rd joint as long as the

2nd, 4th as long as broad, 5th to 10th transverse, gradually

increasing in width, the penultimate joints fully twice as broad

as long. Thorax as long as broad, widest about the middle,

the sides gently, the anterior and posterior angles broadly

rounded, along the middle with a narrow impunctate space,

elsewhere with rather close umbilicate punctures, larger than

those on the head. Elytra a little longer and broader than the

thorax, with rather coarse, transversely rugulose sculpture.

Abdomen rather coarsely and closely punctured on the first

three segments, less coarsely and more sparingly behind. The

pubescence on the head and thorax is rather long, erect, at

the sides with several long setae, that on the elytra long and

sub-depressed, with some longer setae, at the sides, that on

the abdomen long, with a few erect setae.

& : unknown.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

3—15.11.33 : 14.1.20.

Lithocharis Lac.

Uvida Kr. Djeroeklegi, Bangoemas, 9.1.30. Batoerraden,

G. Slamat, 8.VIII.26 : 15.1V.28.

Widely distributed in the Oriental region.

nigriceps Kr. Batoerraden, 8.VIII.26. Also in Ceylon, Singa-

pore, S. China, Formosa and Japan.

50 MALCOLM CAMERON,

distinguenda Cam. Bandoeng Dago, 7.VIII.30.

Also in Singapore and Borneo.

vilis Kr. Batoerraden, G. Slamat. 30.VIII.26.

Also in Ceylon, Singapore, Sumatra, Penang, and

Samoa.

carinata Cam, Batoerraden, G. Slamat, 8.VIII.26.

Also in Sumatra and Engano.

Lithocharis preangeranus sp.n.

Greasy lustous, head blackish, thorax red, elytra yellowish-

red with a large rounded blackish marking extending from the

anterior third nearly to the posterior margin and suture, but

not to the reflexed sides. Abdomen blackishbrown, the poste-

rior margins of the segments yellowish. Antenae yellowish-

red. Legs yellow. Length 4.75 mm.

In colour much resembling uvida, but a little smaller and

narrower, less densely pubescent, the head narrower, eyes

smaller, the temples practically straight to the rectangular

posterior angles, antennae more slender, thorax more coar-

sely granular, elytra a little shorter, more strongly asperate.

Head slightly transverse, a little narrower than the thorax,

the eyes about as long as the temples, the posterior angles

rectangular, vertex with a short, narrow, smooth line, the

puncturation fine and close. Antennae with the penultimate

joints about as long as broad. Thorax as long as broad,

trapezoidal, along the middle with fine shining line, finely

and closely granular. Elytra very slightly longer than the

thorax, closely asperate. Abdomen closely and finely punc-

tured and pubescent, less densely than in uvida.

Dago, Bandoeng 8.IX.29. A single 2.

Lithocharis vexans sp.n.

Belongs to the ochracea group, and in the broad head

nearest distinguenda Cam. but the head is yet broader than

in that species, the thorax shorter, shining dark reddish-

brown, the elytra darker and more strongly sculptured. Head

black, shining, transverse as broad as the thorax, the poste-

rior angles rather broadly rounded, the puncturation finer

than in distinguenda. Penultimate joints of antennae slightly

transverse, Thorax as long as broad, rather more finely and

distinctly more closely punctured than in distinguenda. Elytra

about a thrid longer than the thorax, more closely and less

finely punctured than in that species.

& : unknown.

Dago Bandoeng, 111.33. (Jacobson).

Unique.

Isocheilus Shp.

malabarensis Bernh. G. Tangkoeban Prahoe, 3.VI.30.

FAUNA JAVANICA. 51

Charichirus Shp.

chinensis Boh. Djeroeklegi, Banjoemas, 23.X.31.

Tjilatjap, XIL.25 : X11.26.

Bandoeng Dago, 8.1X.27: 171.30.

Also in Ceylon, India, Malay Peninsula,

China and Japan.

siebersi Cam. Batoerraden, G. Slamat, 10—12.V1I.20.

G. Raoeng, 12.X1.31.

Charichirus meridionalis sp.n.

Head and thorax shining black, the posterior margin of

the latter narrowly yellow, elytra black, less shining, the sut-

ure for about the anterior 2/3rds. reddish, the posterior margin

narrowly, the postero-external angle broaly yellow : abdomen

pitchy-black, theposterior margins of the segments narrowly

reddish-yellow. Antennae red, the Ist joint blackish. Legs

yellowish-red. Length 7 mm.

Larger and more robust than Dammermani Cam. with the

head and thorax shining and much less closely punctured,

the latter shorter and broader, the elytra less finely punctured

and the yellow colour of the posterior border and angles

brighter, the penultimate joints of the antennae a little lon-

ger. Head a little broader than long, broader than the thorax,

the eyes distinctly shorter than the temples, the posterior

angles rounded: bi-impressed between the eyes, almost im-

punctate in front, elsewhere very finely and rather closely

punctured, here and there with a larger puncture. Antennae

with the penultimate joints a little longer than broad. Thorax

scarcely broader than long, trapezoidal, with narrow impunc-

tate median line throughout, the puncturation yet finer, more

obsolete and less close than on the head, especially towards

the sides and anterior angles, on either side of the middle

line with an irregular row of 9 to 10 larger punctures and

more externally with a few similar ones irregularly placed.

Elytra about a third longer than the thorax, closely finely,

asperately punctured. Abdomen very finely and very closely

punctured and pubescent.

8 : unknown.

Batoerraden, G. Slamat, 8.VIII.26. Noesa Kambangan,

N25,

Charichirus primaevalis sp.n.

Very similar to meridionalis in facies, but differs in the

less shining and differently sculptured head and thorax the

posterior angles of the former more briefly rounded: the

colour pattern of the elytra is similar but the humeral angles

are also reddish. The antennae are similarly constructed and

of a reddish colour. The head is much less finely and much

more closely punctured, the punctures of a somwhat granular

52 MALCOLM CAMERON,

appearance, here and there with a few larger umbilicate punc-

tures, the thorax except for the smooth median line is closely

covered with small granules, the elytra asperately punctured,

more closely and less finely than in meridionalis. Abdomen

as finely but more densely punctured than in that species.

Length 7.5 mm.

& : unknown.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—5000 ft.

20.VIL.30 : 12—18.1.33.

Charichirus adjacens sp.n.

Near Siebersi, similarly coloured but larger (7.5 mm.) and

more robust, the first six joints of the antennae in great part

blackish, the penultimate as long as broad, the whole insect

less dull than Siebersi with broader thorax, the sculpture of

the head scarcely differs but the.granules of the thorax are

a little smaller and the sculpture of the elytra distinctly finer,

the abdomen not quite so densely punctured.

var. imperfectus. Elytra uniformly black.

& : 5th ventral segment broadly emarginate the border

of the emargination furnished with rather long, close, black

spines: 6th. ventral segments broadly and more slightly

emarginate. G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000—

5000 ft. 3.V1.30.

Scopaeus Er.

fusculus Motsch. (procerus Kr.) Bandoeng Dago, 8.XII.29:

V1.30. Tjilatjap, 201.27. Widely distribu-

ted in the Oriental region.

testaceus Motsch. Tjilatjap, 20.11.27. Widely distributeil in

the Oriental region.

Scopaeus Javanus sp.n.

Closely allied to Jacobsoni Cam. of the same colour and

build and the sculpture of the head and thorax scarcely dif-

ferent, the antennae are however a little longer, the penulti-

mate joints as long as broad and the elytra are depressed,

the sculpture coarser and closer than in Jacobsoni in which

species also the elytra are normally convex.

Length 2.3—2.75 mm.

In the 4 the 6th ventral segment is broadly emarginate

but not impressed along the middle, the 5th is only impressed

at the middle of the base.

G. Tangkoeban Prahoe, Preanger, alt. 4000— 5000 ft.

12.X1.29.

Domene javana sp.n.

Black, head, thorax and abdomen greasy lustrous, the elytra

more shining. Antennae red, the 3rd to 6th joints somewhat

infuscate. Legs yellowish red. Length 5 mm.

FAUNA JAVANICA. 53

Ditfers from stilicina Fauv. in the colour, larger head,

broader thorax, longer antennae and different sculpture. Head

orbicular, a little broader than the thorax, very closely rather

coarsely, rugosely punctured, the rugae in front more or less

longitudinally confluent. Antennae with the intermediate

joints a good deal, the 8th to 10th a little longer than broad.

Thorax a little longer than broad, oval, widest towards the

front, the sides gently rounded, along the middle with a very

fine shining line, the rest of the surface closely covered with

small obsolete punctures which as well as the interspaces are

strongly coriaceous. Elytra a little broader and a third longer

than the thorax, longer than broad, finely, rather closely.

asperately punctured, and with a fine rather long yellowish

pubescence. Abdomen shining, almost smooth in the trans-

verse basal impressions of the first four segments, very finely

and closely punctured and pubescent elsewhere.

& : 5th ventral segment broadly arcuately emarginate, the

area in front strongly impressed and closely covered with

black granules, the emargination on each side with a group

of black setae: 6th with a narrower arcuate emargination.

G. Tangkoeban Prahoe ‚Preanger, alt. 4000— 5000 ft.

18—28.XII.32. Unique.

Ennalagium Bernh.

sericeus Motsch. (Lathrobium). G. Tangkoeban Prahoe, alt.

4000—5000 ft. 14.V.30. Also in Penang

and the Malay Peninsula.

The single example from Java has a rather large fovea on

each side of the thorax near the anterior border, not present

in the type or the Malayan examples and is probably an ab-

normality.

Lathrobium Gr.

cafrum Boh. Tjilatjap, 11—22.X1.25. Bandoeng Dago, Prean-

ger, 26.X11.29,

Widely distributed in the Oriental region. Also

in East and West Africa.

Scimbalium Er.

asperiventre Fauv. Djeroeklegi, Bangoemas, 18—25.X1.29,

Scimbalium javanicum sp.n.

Black greasy lustrous, the elytra pitchy black with the

suture very narrowly and obscurely reddish, the posterior

margin of the 5th and the whole of the 6th abdominal seg-

ments reddish-yellow. Antennae and legs reddish-yellow.

Length 6 mm.

Scareely differing in build from badium Motsch. but smal-

ler and narrower, the antennae shorter, also narrower than

54 MALCOLM CAMERON,

suturale Cam. with the thorax much more densely punctured.

Head subquadrate, slightly longer than broad, as broad as

the thorax, with a few larger umbilicate punctures towards

the front and sides and a much finer rather sparing general

puncturation, ground sculpture extremely fine, transverse.

Antennae with the penultimate joints distinctly longer than

broad. Thorax distinctly longer than broad, the sides nearly

straight, retracted behind, in the middle with a fine impressed

line for about the basal half, finely, superficially and mode-

rately closely punctured, the puncturation confused by the

distinct coriaceous ground sculpture. Elytra a little longer

and broader than the thorax, finely, closely, asperately punc-

tured. Abdomen with fine, moderately close asperate punctu-

res. Pubescence yellow, on the elytra and abdomen closer

than elsewhere, the sides with longer black setae.

Bandoeng Dago, Preanger, 22.111.29. Unique.

Dolicaon Cast.

robustum Kr. Bjilatjap, 8.V.2722 2.112722 22 ANNE DES

roeklegi, Banjoemas, 23.X.31. G. Oengaran, Semarang, 3.IV.

33. Widely distributed in the Oriental region.

Cephalochaetus Kr.

indicus Kr. Djeroeklegi, Banjoemas, 23.X.31.

Widely distributed in the Oriental region.

Cryptobium Mannerh.

abdominale Motsch. Banjoemas, Djeroeklegi, 18—25,XI.29.

Tjilatjap, 1.XII.26. Poerwokerto, 15.X.

27. Batoerraden, 20.V.27. Bondowosso,

G. Raoeng 12.X1.31. Widely distribu-

ted in the Oriental region.

foveatum Cam. Djeroeklegi, Banjoemas, 10.1.31 : XII.32.

Bandoeng Dago, Preanger, 2.VII.30.

Also in Singapore.

sanguinicolle Bernh. Djeroeklegi, Banjoemas, 7.11.31.

Cryptobium submarginatum sp.n.

Very closely allied to marginalis Cam. and only differing

from it in the more closely, rugosely punctured head and more

closely punctured thorax. From marginatum Motsch. it differs

in the smaller size (6 mm.) the head more widened behind

and a little more shining, but very similarly sculptured, the

elytra more narrowly reddish testaceous at the posterior

margin, a little more strongly punctured and more shining.

& : 6th ventral segment with a small excision.

G. Tjerimai, Cheribon, 28.XII.25. Bandoeng Dago, Prean-

ger, 14.X1.29. Djeroeklegi, Banjoemas, XI.30: X.31.

Beiträge zur Kenntnis der Ameisenfauna

von Mitteleuropa.

III. Teil der Arbeit: „Ein Versuch der systematischen

Einteilung der mitteleuropäischen Tetramorium”

von

P. RÖSZLER

Baross Gábor-telep - Ungarn.

Wenn wir im Laufe systematischer Arbeiten zu den vielen

in Mitteleuropa vorkommenden, verschieden gestalteten For-

men, der Tetramorium caespitum L. ankommen, haben wir

ein grosses, jedoch in den seltensten Fallen, einheitliches

Material vor uns. Die Grösse, Farbe, die Form der einzelnen

Körperteile und viele andere Haupt- und Nebenmerkmale

in einem poetischen Durcheinander, dass ein Sichauskennen

in den meisten Fällen schwer wird. Wenn wir aber daran

denken, dass die im Süden und Osten heimischen Arten alle

schon in das systematische Nacheinander eingeordnet sind

und wir in Mitteleuropa noch immer keine Ordnung zu

machen versucht haben, drängt sich sofort die Frage auf,

wo der Grund dieser Erscheinung zu suchen ist? Ich denke

nicht fehlzugehen, wenn ich den Grund, in den bisherigen

Beschreibungen dieser Tiere suche, in jenen Beschreibungen

welche etwa so beginnen : „‚Tetramorium caespitum L. ist eine

der weitverbreitetsten Ameisen welche überall vorkommt...

u.s.w.' Diese Feststellung scheint einem Forscher wirklich

keinen Reitz zu einer Untersuchung zu bieten, denn wer

wird sich mit einem Tier welches ,,weitverbreitet und überall

vorfindbar ist” noch abplagen ? Ausserdem haben vielleicht

den meisten Forschen und Beobachtern gerade die unbedingt

nötigen Geschlechtstiere gefehlt um einen Versuch der Lösung

der Frage erfolgreich zu beginen. Das „Warum? ist ja

schliesslich-und-endlich nicht wichtig, dass es aber schon

die höchste Zeit wäre auf diesem Gebiet etwas zu machen,

wird mir jedermann zugeben ; und, dass es auch bei Tetra-

morium caespitum L. eine gewisse Ordnung geben muss

scheint ebenfals ganz wahrscheinlich, Denken wir nur an

das Problem der Myrmica. In jedem Lande giebt es Legion

der Myrmica, am seltensten zwar den Typus, doch kann

man heutzutage sagen, dass diese Frage annähernd gelöst

ist. Wo ist jedoch Tetramorium davon ? Ich will es versuchen

56 P. ROSZLER, BEITRAGE

in einer Reihe von Arbeiten das Problem zu bearbeiten und

werde mich freuen, wenn meine Arbeiten auch nur einen

Bruchteil dazu beitragen, dass wir bei diesen Tieren auch

in Mitteleuropa einmal eine gewisse Ordnung — wenigstens

soweit uns — schaffen, dass wir uns diese Tiere grosszügig

determinieren können.

In meinen diesbezüglichen Arbeiten, habe ich die ansonst

übliche Untersuchungsart als unbenützbar vermeiden müs-

sen. Anhand der Arbeiterinnen Ordnung zu schaffen geht

einfach nicht, es wäre dies reine Strohdrescherei. Emery sagt

selbst: „Eine entgiltige Einteilung der zahlreichen Formen

der Art ist zur Zeit noch nicht möglich, besonders weil viel-

fach Ulebergänge vorkommen und von den meisten nur die

Arbeiterinnen bekannt sind, während die Weibchen, in

manchen Fällen gerade die auffallendsten Merkmale auf-

weisen.‘ Zwar bezieht sich diese Feststellung Emery's auf

alle Tetramorium doch gilt sie gerade so für die mittel-

europäischen als für die anderen paläarktischen Formen. Die

Lösung der Frage liegt also schon im Jahre 1912 in Emerys

Satz niedergeschrieben und will ich es auch nach diesem ver-

suchen die Frage wenigstens annähernd zu lösen.

Als ich mit den diesbezüglichen Arbeiten begann unter-

suchte ich zuerst meine wenigen eigenen Tiere (Wer sam-

melt viel von Tetramorium?) und fand in meiner kleinen

Sammlung vier Weibchen und Männchen-Paare die ver-

schieden von einander waren. Während dem ich mir, von

immer grösseren Teil Zentraleuropas, die Arbeiterinnen mit

den autentisch dazugehörigen Geschlechtstieren, teils lebend,

teils aus Sammlungen und Museen, verschafte, war ich bald

in der Lage — wie es auch Emery richtig dachte, anhand

der Weibchen schon eine gewisse Ordnung herauszufinden.

Als erster Schritt dieser Arbeit ergab sich die Abtrennung

einer subsp. hungarica Röszler, die Fortsetzung bildete die

Beschreibung der subsp. pyrenaeica Röszler.

Das Untersuchungsgebiet welches als Grundlage meiner

Arbeit diente ist folgendes : Die nördlichen, höhergelegenen

Teile Spaniens, also die Pyrenäen und Andora, die Südgrenze

Frankreichs, die Nordgrenze Italiens, die nördlichen — ehe-

mals zu Österreich gehörenden — Landteile Yugoslaviens,

Siebenbürgen, Ungarn, Polen und das Balticum, und all jene

Staaten welche innerhalb dieser Grenzlinien fallen. Obzwar

meine Arbeiten sich in erster Reihe auf Mitteleuropa beziehen,

konnte es nicht vermieden werden südlich gelegene Staaten,

wie Spanien und Italien, auch zu berücksichtigen, besonders

in Fällen wo die Nordgrenzen dieser Länder höher gelegen

sind und dadurch in faunistischer Hinsicht sicherlich mit den

mitteleuropäischen Ländern viel Aehnlichkeit aufweisen und

in manchen Fällen auch die Südgrenze der Verbreitung der

mitteleuropäischen Formen bilden.

ZUR KENNTNIS DER AMEISENFAUNA U.S.W. 57

In meiner heutigen Arbeit will ich die bisher noch nicht

beschriebenen Varietäten der Subsp. hungarica Röszler be-

arbeiten.

EineTetramorium aus den Pyrenäen berechtigte mich im

II. Teil dieser Arbeit zu einer weiteren Abtrennung die ich

dort als Subsp. pyrenaeica Röszler benannt habe. Bisher

haben wir also in den obenangeführten Ländern die Tetra-

morium caespitum L. in folgenden Formen kennengelernt :

1. Tetramorium caespitum L. i. sp.

2. Tetramorium caespitum L. subsp. ferox Ruzsky.

3. Tetramorium caespitum L. subsp. hungarica Röszler.

4. Tetramorium caespitum L. subsp. pyrenaeica Röszler.

Die Merkmale zur allersichersten Bestimmung finden wir

in allen vier Fällen an den Stielchengliedern der Weibchen.

Die Merkmale sind so verschieden, dass eine Fehlbestimmung

ganz ausgeschlossen ist und lässt die Form der Stielchen-

glieder mit der Zeit auch auf einen gewissen Uebergang

der Formen in einander schliessen. Die untenstehenden vier

Zeichnungen zeigen den Petiolus und Postpetiolus der vier

verschiedenen Tiere von obenrückwärts gesehen. Es ist inte-

ressant, dass während bei den drei ersten : — caespitum i. sp.,

ferox und hungarica — der Petiolus oben ausgerandet ist,

Petiolus u.Postpetiolus der 2

von ober=rückwärts.

Free

caespitum L. ferox Ruzsky

pi o

= En

A N

hungarica Röszler pyrenaeica Röszler

derselbe bei pyrenaeica nicht ausgerandet, sondern im Gegen-

teil nach oben aufgewölbt ist. Die typische Form des Petiolus

der pyrenaeica ist an den Seiten der Querkante nicht abge-

rundet, sondern mehr oder weniger spitz, hungarica-ähnlich.

Ich habe in einer Formiciden Sendung die mir Herr A. C. W.

Wagner vom Hamburger Zoologischen Staatsinstitut und

Zoologischen Museum zur Determination freundlichst zuge-

sandt hat aber auch Weibchen mit beinahe abgerundeten Sei-

ten an der Querkante gesehen und ist es mir jetzt noch wegen

Mangel an genügendem Material nicht möglich mich zu äus-

sern ob selbe nicht als eine weitere Varietät der pyenaeica

anzusehen ware.

58 P. ROSZLER, BEITRAGE

Untenstehend gebe ich die Beschreibungen der im ersten

Teil dieser Arbeit nicht angeführten Varietäten der subsp.

hungarica Röszler.

1. Tetramorium caespitum L. subsp. hungarica Röszler.

var. rufitarsis nova.

5. Braun bis dunkelbraun. Etwas grösser als die hun-

garica i. sp., 2.4— 2.8 mm. erreicht jedoch die Grösse der var.

Szabói nicht. Der ganze Kopf ist fein gestreift. Mandibel,

Beine und die ganze Antenne etwa in der Farbe des Thorax,

also immer lichter als der Oberkopf. Kopf und Thorax zer-

streut behaart Die Haare am Thorax sind immer etwas län-

ger als dieselben am Kopfe. Die ganze Behaarung ist etwas

dichter als bei der var. Szaböi. Am Epinotum zwei kleine,

aber deutlich wahrnehmbare, aufwärtsgerichtete Dorne. Pe-

tiolus und Postpetiolus wie bei der hungarica i. sp. Das Ab-

domen ist zerstreut behaart. Die Form des Petiolus von der

Seite gesehen ist etwas abgerundet und steil abfallend. Die

Streifung am Thorax ist seicht jedoch gröber als die Streifung

am Kopf. Der Einschnitt zwischen Meso- und Epinotum ist

sehr deutlich. Der Zwischenraum der Dorne ist punktiert.

Die Mandibeln sind seicht gestreift und mit dunklem Kaurand.

Die Stielchenglieder sind oben glatt und glänzend.

2. Lange 6.2—6.4 mm. Kopf Thorax und Stielchenglieder

dunkelbraun, die Gaster ist meistens etwas lichter gefarbt.

Der Thorax ist etwas schmäler und länglicher als bei der hun-

garica i. sp. Die Mandibeln sind lichtbraun, Antennen und

Beine sind braun gefarbt. Thorax hoch, oben flach, mit stei-

lem riickwartigem Abfall, an welchem die beiden kleinen

Dorne sind. Das Epinotum ist ganz glatt, starck glanzend und

zwischen den Dornen deutlich und grob quer-gestreift. Die

Petioluskante ist weniger spitz hervorragend als bei der hun-

garica i. sp.

&. Nicht bekannt.

1 2 Andorra, Pyrenäen 900—1. 300 m. Leg. F. Diebl und.

G. F. Mayer 25—27.V11.1930 Coll: Zoologisches Staats-

institut und Zoologisches Museum, Hamburg No. 133 19

und & 3 Nagytétény (Ungarn) cca. 200 m. Leg. Röszler

19.V.1935. Cotypen : Coll: Röszler No. 499.

2. Tetramorium caespitum L. subsp ; hungarica Röszler

var. ; striatis nova.

%. Etwas dünkler gefärbt als var. rufitarsis. 2.6—2.8 mm.

Kopf fein gestreift. Der Thorax ist viel gröber gestreift als

der Kopf. Die Epinotumdorne sind etwas länger als bei der

var. rufitarsis, ansonsten dieser sehr ähnlich. Die Form des

Petiolus von der Seite gesehen ist abgerundet und steil ab-

fallend. Die Mandibeln sind gestreift und mit dunklem Kau-

rand. Der Petiolus und Postpetiolus ist oben glatt und glän-

ZUR KENNTNIS DER AMEISENFAUNA U.S.W. 59

zend. Die Einschnürung des Thorax ist viel schwächer als

bei den bisher beschriebenen Formen, an manchen Exem-

plaren kaum wahrnehmbar. Der Zwischenraum der Dorne ist

gestreift, die Streifung des Thorax setzt sich bis in den

Zwischenraum fort.

2 3

1. var.rufitarsis

2. var.striatis

3. var.Szaböi.

Petiolus der § von der

Seite gesehen.

e. Gleicht in allem an var. rufitarsis doch ist das Epinotum

zwischen den Dornen deutlich und grob längs-gestreift.

&. Dunkel, schwarz, auch die Gaster. Kopf gestreift.

Mandibeln, Antennen und Beine etwas Dünkler gefärbt als

beim ©. Thorax in der Mitte des Mesonotums fein gestreift.

Länge 5.— mm. Abdomen glatt, zerstreut behaart. Flügel mit

dunklem Randmal. Die Streifung ist im allgemeinen stärker

als bei der var. Szabói.

29, 4 & und 5 3 Nagyteteny, Ungarn, cca. 200.— m.

Leg. Részler. 30.VI.1935. Cotypen : Coll: Röszler No. 501.

und im Museum des Siebenbürgischen Vereins für Natur-

wissenschaften in Hermannstadt. Sibiu-Rumänien.

3. Tetramorium caespitum L. subsp. hungarica Röszler.

var.; Szabói nova.

5. Grösse 2.6—2.8 mm. Farbe von rostbraun bis dunkel-

braun, Kopf kaum bemerkbar gestreift. Mandibeln, Beine und

Antennengeissel etwas heller als die Körperfarbe. Antennen-

schaft ist dünkler als die Geissel. Der Kopf ist dichter be-

haart als der Thorax. Der Thorax ist seicht gestreift. Am

Epinotum, kleine, spitze, nach aufwärts gerichtete Dorne.

Petiolus und Postpetiolus wie bei der hungarica i.sp. Die

Form des Petiolus von der Seite gesehen ist eckig, der Ab-

fall nicht steil und etwas eingesenkt. Die Mandibeln sind

seicht gestreift. Petiolus und Postpetiolus von oben gesehen

mit glatten, glänzenden Punkt. Die Einschnürung des Thorax

ist sehr deutlich wahrnehmbar. Der Zwischenraum der Dorne

bis zu deren Ausgangspunkt längsgestreift.

2. Dunkelbraun bis schwarz, auch die Gaster. Kopf seicht

gestreift. Mandibeln Beine und Antennen rostbraun, Fühler-

schaft dünkler als die Geissel, meist in der Farbe des Ober-

kopfes. Der Ganze Thorax, auch das steilabfallende Epino-

tum, glatt und stark glänzend, mit einigen zerstreuten Haaren

Am Epinotum zwei kurze Zähne mit abgerundeten Enden,

60 P. ROSZLER, BEITRAGE

also nicht spitz. Die Breitenverhältnisse und Form des Pe-

tiolus und Postpetiolus wie bei der hungarica isp. Abdomen

glanzend, glatt, mit feinen Haaren zerstreut besetzt. Beine

und Antennen fein und dicht behaart. Der Zwischenraum

der Dorne ist deutlich quer-gestreift. Grösse : 5.5—6.5 mm.

& Grösse: 5.— mm. Dunkelbraun bis schwarz, auch die

Gaster. Kopf fein gestreift. Mandibeln Antennen und Beine

etwas diinkler gefärbt als beim ©. Thorax glatt, nur in der

Mitte des Mesonotums mit einigen Langsstreifen. Abdomen

glatt und glänzend mit zerstreuter Behaarung. Flügel mit

dunklem Randmal.

29, 88 und 3 8 Nagytétény : Ungarn: cca. 200. —m.

Leg Röszler 23.VI.1935. Cotypen: Coll: Röszler No. 503.

4, Tetramorium caespitum L. subsp; hungarica Röszler.

var. Staerckei nova.

5 Dunkle und grosse Formen. Der Kopf ist feiner gestreift

als bei caespitum isp. Mandibeln, Beine und Antennen gleich-

mässig, rostrot, gefärbt. Die Beine und Antennen sind an-

liegend Behaart. Kopf und Thorax zerstreut und verhältnis-

mässig lang behaart. Das Pronotum ist etwas lichter gefärbt

als der übrige Teil des Thorax, es ist die lichteste Stelle des

ganzen Körpers. Das Pronotum ist auch fein gestreift. Am

Epinotum zwei kurze Dorne. Petiolus viel breiter als bei

caespitum L. die Breitenverhältnisse also wie bei der hunga-

rica Röszler. Der Petiolus ist von der Seite gesehen nicht

eckig sondern abgerundet. L, 2.8—3.2 mm. Abdomen glän-

zend, erstes Segment vollständig behaart, bei den nachfol-

genden nur mit Wimperbesatz an den Segmenträndern.

e. Lange: 6.— mm. Schwarz. Kopf fein gestreift. Mandi-

beln und Beine rostbraun. Antennen dünkler als die Mandi-

beln und Beine mit dunklen, schwarzbraunen Keulen. Thorax

ganz fein längsgestreift. Pronotum glänzend. Mesonotum

flach. Kopf und Thorax zerstreut behaart. Metanotum glän-

zend. Epinotum gestreift mit zwei kurzen Dornen. Petiolus

und Postpetiolus wie bei hungarica, doch ist die Querkante

des Petiolus nicht so scharf und spitz heraustretend wie bei

dieser. Die Breitenverhältnisse sind ansonsten wie bei hun-

garica. Gaster glänzend, deren erstes Segment vollständig

behaart, die nachfolgenden nur mit Wimperbesatz an den

Segmenträndern.

& Dunkel, schwarz. Auch die Gaster. Kopf in der Mitte

mit einigen feinen Streifen, ansonsten grob punktiert. Man-

dibeln, Antennen und Beine viel lichter als beim 2. Meso-

notum fein längsgestreift, vorne glatt und glänzend nur mit

den haartragenden Punkten. Der übrige Teil des Thorax

ist fein gestreift. Petiolus und Postpetiolus ist oben ebenfals

ausgerundet. Epinotum grob gestreift ohne Epinotaldorne.

ZUR KENNTNIS DER AMEISENFAUNA U.S.W. 61

Thorax zerstreut behaart. Lange 5.—5.5 mm. Abdomen glatt

und glänzend mit einigen kurzen Haaren.

909, && und $$ Nagytétény, Ungarn, Leg: Röszler

17/VI 1935. Cotypen Coll. Röszler, No. 500.

5. Tetramorium caespitum L. subsp : hungarica var. Hal-

trichi nova.

5. Grösse 2.8—3. —mm. Dunkel gefärbt. Kopf fein ge-

streift. Beine und Antennen nicht behaart. Kopf und Thorax

zerstreut und verhältnissmässig lang behaart. Das Pronotum

ist gleich der Farbe des Thorax, also nicht lichter gefärbt,

wie bei der var. Stärckei.

e. Unterscheidet sich von der var. Stärckei durch den et-

was steileren Abfall des Epinotums und durch die lichten,

mit den Beinen und Mandibeln gleichgefärbten Antennen.

Die Antennenkeule ist nicht dünkler als die Geissel.

4. Dunkel, schwarz, auch die Gaster. Kopf fein gestreift.

Mandibeln Antennen und Beine gelb, viel lichter als dieselben

der 2. Mesonotum glatt, glänzend in der Mitte fein quer-

gestreift ansonsten nur mit haartragenden Punkten. Der

übrige Teil des Thorax ist fein längsgestreift. Petiolus und

Postpetiolus wie bei der var. Sfärckei. L. 5—5.5 mm. Abdo-

men glatt und glänzend, mit wenigen, sehr kurzen Haaren.

5 5, && und 9 2 Nagytétény; Ungarn, cca. 200.—m.

Leg : Röszler 11, VI, 1934. Cotypen : Coll: Röszler No. 502.

Nach den bisherigen Beschreibungen will ich noch kurz

bemerken, dass nach Beendung meiner Arbeiten von allen

jetzt beschriebenen Tieren Cotypen auch in dem Museum

des Siebenbürgischen Vereins für Naturwissenschaften in

Hermannstadt, jetzt: Sibiu, Roumänien deponiert werden.

Zum Schlusse meiner heutigen Arbeit will ich noch be-

merken, dass den in meinen obigen Zeilen beschriebenen

Tieren ähnliche noch in Massen vorkommen. Diese haben

in Bezug auf Farbe, Stärcke der Streifung, Behaarung, nuan-

cierte Abrundung der Petioluskante, Behaarung und Färbung

der Caster besonders bei den Männchen, Farbe und Strei-

fung der Mandibeln, Pubeszens der Antennen und Beine,

Grösse und Thoraxbreite und anderen Merkmalen geringe

Abweichungen, die ich in meiner Arbeit nicht berücksichti-

gen konnte, weil es Uebergange und Mischformen zu sein

scheinen. Diese Tiere kommen in Mitteleuropa auf so gros-

sen Gebieten gemeinsam vor, dass es sich in diesen Fällen

nur um geographische Rassen und localen Varietäten han-

deln kann und ich diese Merkmale nur als ansonsten inte-

ressante Abweihungen am Scelette dieser betrachten will. Die

hier beschriebenen Tiere sind also aus einem sehr grossen

Material ausgewählt, mit typischen Merkmalen versehen, sind

also mit Recht als Typen zu betrachten.

André:

Bie gidion:

Bondroit:

Emery:

Escherich:

Forel:

Karawaiew:

Mayr:

Müller:

Nowothny:

Röszler:

Ru SK E

SAM Q Gin à

P. ROSZLER, BEITRAGE

Literatur :

Species Hymenopt. Europe II. 1883.

Studja nad mrowkani Pomorza. 1932.

Les Fourmis de France et de Belgique.

1932.

Beiträge zur Monographie der Formiciden

des paläarktischen Faunengebietes.

1909.

Die Ameise. 1917.

Fourmis nouvelles ou interessants. 1911.

Die Ameisen des Museums von St. Peters-

burg. 1904.

Nachtrag zu meinen „Ameisen aus Trans-

kaspien und Turkestan”. 1909.

Ameisen aus Aegypten und Sudan. 1911.

Ameisen aus Tunesien und Algerien nebst

einigen in Italien gesammelten Arten.

1912.

Die Ameisenfauna von Ukraine /: rus-

sisch :/ 1926.

Uebersicht der Ameisenfauna der Krim

nebst einigen Neubeschreibungen.

1926.

Beiträge zur Ameisenfauna des Kaukasus,

nebst einigen Bemerkungen über an-

dere paläarktische Formen. 1926.

Beiträge zur Ameisenfauna der schwedi-

schen Inseln Gotland und Oeland,

1930.

Uebersicht der Ameisenfauna von Schwe-

den. 1931.

Neue oder wenigbekannte paläarktische

Ameisen. 1931.

Zwei neue Ameisen aus Aserbeidschan

| Transkaukasien / 1932,

Die Europäischen Formiciden 1861.

Le Formiche della Venezia Giulia e della

Dalmazia. 1923.

Verzeichniss der Oberschlesischen Amei-

sen. 1931.

Beiträge zur Kenntnis der Ameisenfauna

von Siebenbürgen und Ungarn, 1935.

Beiträge zur Kenntnis der Ameisenfauna

von Spanien und anderer Mitteleuro-

päischen Länder. 1936.

Formicaria Imperii Rossici I. 1905.

Nouvelles Fourmis paléarctiques. 1921.

Notes sur les fourmis paléarctiques. 1921.

ZUR KENNTNIS DER AMEISENFAUNA U.S.W, 63

Quelques Fourmis du Nord de l'Afrique

et des Canaries. 1921.

Fourmis d Espagne et autres especes pa-

léarctiques. 1925.

Notes sur les fourmis paléarctiques. 1925.

A propos du Tetramorium caespitum L.

1927.

Fourmis du Maroc, d'Algerie et de Tunisie.

1929.

Fourmis du Portugal. 1932.

Fourmis d'une croisiere. 1934.

Staercke: Jets over de Verspreiding von onze mier-

soorten. 1928.

Saul tz: Die Ameisen Mitteleuropas insbesondere

Deutschlands.

Zimmermann: Beitrag zur Kenntnis der Ameisenfauna

Süddalmatiens. 1934.

Veber einige von H. Overbeck 1933/34

auf Java gesammelte Insekten

von

K. M. HELLER UND K. GÜNTHER

Dresden.

Mit 6 Abbildungen.

Seit Jahren bereichert Herr H. Overbeck-Djokjakarta die

Sammlungen des Museums für Tierkunde zu Dresden in

dankenswertester Weise durch die Ergebnisse seiner haupt-

sächlich auf kleinere Insekten gerichteten Sammeltatigkeit ;

einige bemerkenswerte in den vergangenen Jahren eingesandte

Arten sollen anschliessend aufgeführt werden. Fundorte

waren Djokjakarta und Umgebung im südlichen Mitteljava,

ferner Kamodjan am Südabhange des Berges Guntur (ca.

1350 m, Garoet, Westjava).

Ueber die Ausbeuten des Herrn Overbeck veröffentlichte

zuletzt van Emden eine sehr gründliche Studie (Ent. Blätter,

XXX, 1934, pp. 193—200), die die erbeuteten Carabidae,

Hydrophilidae, Georyssidae und Clavicornia behandelte und

die Neubeschreibungen von Tetragonoderus andrewesi van

Emden (Carab.) und Georyssus overbecki van Emd. e=thielt.

Nachstehend werden folgende Arten neu beschrieben :

Coleoptera.

Cucujidae,

Ancistria tenera Gthr. n.sp.

| Pselaphidae.

Archiclaviger overbecki Hllr. n.g.n.sp.

Curculionellus divisifrons Hllr. n.sp.

Elateridae,

Hypnoidus flavosignatus Hllr. n.sp.

Curculionidae.

Ochyromera asperata Hllr. n.sp.

Nea longicollis Hllr. n.sp.

Cerambycidae.

Stenhomalus overbecki Hllr. n.sp.

Endomychidae.

Beccaria overbecki Gthr. n.sp.

Hymenoptera.

Chalcididae.

Chalcis garutiana Gthr. n.sp.

UEBER EINIGE VON H. OVERBECK 1933/34 U.S.W. 65

Daneben werden einige schon bekannte, aber durch irgend-

welche Umstande bemerkenswerte Arten besprochen, sie sind,

soweit nicht anders angegeben, von K. Giinther bestimmt.

Coleoptera.

Ancistria (Obancistria) tenera Gthr. n.sp. Abb. 1.

Schwarz, langgestreckt, schwach glanzend. Antennen vom

7. Glied apikal verbreitert, 11. Glied oval mit ziemlich langem

tomentierten Teil. Kopf etwa 114 Mal so lang wie breit. Die

Stirn beginnt schon hinter der Ansatzstelle der Antennen

nach vorn abzufallen; der Abfall verlauft sehr allmahlich

(noch mehr als bei A. O. longior Grouv.). Epistom unsicht-

bar. Die äusseren Seitenränder der kurzen gekrümmten Seiten-

furchen des Kopfes sind nach vorn in stumpfspitzige, von

der Seite gesehen, dreieckige Loben verlangert, die den Vor-

derrand der Stirn nach vorn überragen. Kopf gleichmässig

ziemlich dicht punktiert, jedoch fliessen die Punkte nir-

gends zusammen; der zwischen den Antennenwurzeln be-

findliche abfallende Teil der Stirn ist glatt. Die Punkte

sind oben auf dem Kopfe oblong, seitwärts mehr strichförmig,

schrag. Mittelfurche des Kopfes vorn sehr deutlich, nach

hinten schwächer, kurz hinter der Mitte verléschend. Seiten-

furchen nicht divergierend. Seitenrandung des Kopfschildes

überall deutlich, erreicht vorn jederseits den erhöhten und

nach vorn ausgezogenen äusseren Rand der seitlichen Fur-

chen. Schläfen 2 mal so lang wie der Längsdurchmesser

der Augen.

Pronotum hinten mit ganz s—chwach konkav verlaufenden

Seitenrändern und deutlich verjüngt ; Hinterecken deutlich,

Hinterrand schwach abgerundet. Punktierung des Pronotums

glechmässig dicht, etwas enger als auf dem Kopfe, in dem

hinteren Teile sind die Punkte kräftiger. Ein Längsstreifen

mitten auf dem Pronotum, der aber bei weitem den Vorder-

und Hinterrand nicht erreicht, ist von Puncturen frei. Die

Seiten des Pronotums sind durchgängig und ununter-

brochen bis fast zu den stumpfen Vorderecken ganz feii:

gerandet, Hinterrand ununterbrochen ganz schwach gerandet.

Elytren durchgängig gleichmässig breit, an den Schultern

abgerundet, am Hinterrande zusammen gerade abgeschnitten,

eher etwas konkav; die apikale Aushöhlung der Flügel-

deckenfläche ist nur gering ausgeprägt, die Elytren klaffen

am Ende nur ein ganz kleines Stück. Elytren bis zum hin-

teren Abfall mit je 5 deutlichen Längsstreifen, deren Zwi-

schenräume sind sehr sehr zerstreut grob punktiert und in

den ersten vier Fünfteilen in einigen Abstande vielfach quer

gerunzelt ; die seitlich davon liegenden Flügelpartieen sind

dicht und deutlich punktiert mit teilweise zusammenfliessenden

Punkten, nicht gerunzelt. Längs des Seitenrandes verlaufen

dicht nebeneinander 2 Linien parallel zu ihm. Das Sutural-

66 K. M. HELLER UND K. GÜNTHER,

spatium ist unmittelbar vor dem Elytrenende etwas verbrei-

tert und erhaben, es bildet an seinem Ende eine ganz kleinen

stumpfen Zahn am Hinterrande neben der Naht. Die

übrigen Spatien sind völlig flach, das 1. auf das Suturalspa-

tium nach aussen folgende ist verkürzt und zum Ende hin

stark verschmälert, das 2. dagegen verbreitert und schwach

nach aussen gebogen, deutlich länger als das 1. ; das 3., das

kürzer als das 2. ist, nimmt das noch kürzere 4. in sich auf

und vereinigt sich dann mit dem 5., das aber zum Seitenrand

der Elytre nicht mehr deutlich begrenzt ist. Hinterrand jeder

Elytre erhaben.

Beine braun, Metatarsen der Mittelbeine länger, der übri-

gen Beine kürzer als die entsprechenden Schienen. Long.

6 mm, long. elytr. 3 mm: 1 Exemplar, Kamodjan, III, 1934.

Von der nächstverwandten A. (O.)) longior Grouv. (Abb. 2,

Sumatra) sah ich durch die Liebenswürdigkeit des Herrn

Prof. Dr. de Beaux den Typus: diese Art ist gleichlang,

aber schmäler als die neue, die Loben des Vorderkopfes

springen bei O. longior weniger vor. Ihr Pronotum ist nach

hinten kaum merklich verjiingt, ihre Elytren seitlich nicht

schrag gefurcht, deren Spatien vor dem hinteren Abfall deut-

lich konvex, und die Elytrenenden lang ausgezogen. Das

Suturalspatium endet bei O. longior nicht in einen kleinen

Zahn, das 1. darauf folgende Spatium ist langer, das 2.

kürzer als bei O. tenera n.sp.

A. (O.) bakeri Kessel 1921 (Nordborneo) ist viel robuster

gebaut als die beiden anderen Arten und weicht in sehr

vielen Einzelheiten ganz beträchtlich ab.

Archiclaviger Hllr. g.n.

Clavigeridarum prope Clavigeropsis Raffr.

Caput latitudine distincte longius (11:14), ante valde in-

crassatum et altius, lateribus paralellis, ante angulose-absci-

sis. Oculi mediani. Foveola antennalis magna, profunda,

prope ad oculum extensa. Antennae sex-articulatae (articulo

sexto occulto), articulis 4.—5. crassitudine duplo longioribus.

Elytra longitudine latiora, basi haud plicata, stria suturali

instructa. Pedes simplices, haud denticulati. Trochanteres

latitudine basali octies longiores.

Clavigerodes und Clavigeropsis, beide aus Abessinien be-

schrieben, sehr ähnlich und wie diese auf dem Scheitel mit

zwei Grübchen, von beiden aber durch die grosse Fühler-

grube verschieden, von ersterem ausserdem durch die sechs-

gliederigen Fühler, von letzterem durch das stark verlängerte

4. und 5. Fühlerglied und die kürzeren (?) Flügeldecken.

Letzteres Markmal scheint auf einen Irrtum zurückzuführen,

da in „Genera Insectorium, 1908. p. 448 die Flügeldecken

als länger als breit angegeben werden, was der in der Revue

Entomologique, Caen, 1890, gegebenen Abbildung 28, auf

Tafel 3, widerspricht.

UEBER EINIGE VON H. OVERBECK 1933/34 U.S.W. 67

Archiclaviger overbecki Hllr. sp.n. (Abb. 4).

Ferrugineus, capite, prothorace elytrisque opacis, abdomine

nitido, illis crebe fortiterque punctatis atque subtiliter bre-

viterque, hoc sparse sat longe helvo-pilosis ; antennis thora-

cis medium superantibus, articulis 3., 4., 5. et 6. (clava) inter

se fere longitudine aequalibus; prothorace latitudine longi-

tudini aequali, sulco dorsali marginem anticum haud attin-

gente post foveolato-impresso; elytris dense subtiliterque

punctatis, stria suterali instructis ; pedibus inermibus. Long.

2, lat. 0'8 mm. — Java: Djokjakarta.

Kopf und Halsschild gleichmässig dicht und grob etwas

raspelig punktiert, jeder Punkt mit gelblichen Börstchen auf

dem Grunde. Fühler die Halschildmitte überragend, ihr erstes

von oben nicht sichtbares Glied so lang wie dick, das zweite

von oben nur teilweise sichtbare Glied etwas länger als das

erste (in der Figur perspektivisch verkürzte). Keule nur wenig

langer als das 5. Glied (7:5). Halsschild so lang wie breit,

mit vorn abgekürzter, hinten grubig erweiterter Mittelfurche.

Fliigeldecken breiter als lang (3: 2'5), dicht und fein behaart,

innerhalb der Schulter mit sehr undeutlichem, rundlichen

Eindruck, auf dem steil abfallenden Spitzenrand länger

gelblich behaart. Zweites Tergit stark gewölbt, so lang wie

ohne den Seitenrand breit, sehr spärlich fein und lang be-

haart. Beine unbewehrt ((2 7).

Curculionellus divisifrons Hllr. sp.n. (Abb. 5).

C. hirto Raff. simillimus, sed paulo robustior, capite sulco

medio latiore, post in occipite producto; antennis articulis

quatuor ultimis fere aequalibus, minime crassitudine sesqui

longioribus ; prothorace latiore, sulco transverso, subbasali,

arcuato, utrinque, intra marginem lateralem, in fovea deficiente

tum reflexo; elytris latitudine paulo longioribus, striis ge-

minatis, subdiscalibus, stria secunda medio abbreviata, intra

hanc et marginem lateralem seriebus duabus perremote cilia-

tis ; tergitis abdominalibus quinque apicalibus brevius remo-

teque pilosis. Long. 2'5, lat. 0'8 mm.

Java: Djokjakarta.

Zugleich mit dieser neuen Art, an gleichem Ort gefangen

liegt mir Curculionellus hirtus Raff.*) vor. Da dieser aus-

fiihrlich beschrieben und von beiden Abbildungen gegeben

worden sind, so kann ich mich auf die Angabe der wichtig-

sten Merkmale zwischen diesen sehr ähnlichen Arten be-

schranken. C. divisifrons hat eine breitere bis zum Hinter-

rand des Kopfer reichende Stirnfurche, auf deren Grund,

hinter den Augen, sich ein Körnchen befindet, das zweite

Fühlerglied ist kürzer als das erste, das 4.—7. ist ungefähr

*) Ann. Soc. Ent France 1904 vol. LXXIII p. 322, Fig. 97,

68 K. M. HELLER UND K. GÜNTHER,

so lang wie dick, das 8., 9., 10. und 11. fast doppelt so lang

wie dick.

Hypnoidus flavosignatus Hllr. sp.n. (Abb. 3).

Luteus, elytris nigris flavo-quttatis ; corpore subter, pro-

sterno excepto, plus minusve nigricante, subtilissime pubes-

cente; capite, antennis flavis exceptis, nigro, dense subtili-

terque granuloso ; prothorace vittis duabus basi conjunctis,

ante divergentibus atque fortiter dilatatis et indistincte deter-

minatis, nigris; scutello trigono, luteo; elytris latitudine

duplo longioribus, simpliciter striatis, intra striam quintam

et marginem lateralem macula basali vittiformi, altera maiore

ante medium intra striam primam et tertiam, altera sub-

apicali obliqua intra striam secundam et octavam, luteis.

Long. I’7, lat. 0° 7 mm. Djokjakarta.

Schmutzig gelb, sehr fein pubeszent, Flügeldecken schwarz

mit wie aus der Abbildung ersichtlich gestellten, gel-

ben Makeln, Körperunterseite, die Vorderbrust ausgenom-

men, mehr oder weniger schwärzlich. Kopf schwarz, sehr

fein gekörnelt. Fühler hell gelb, ihr letztes Glied doppelt so

lang wie dick. Halsschild sehr wenig breiter als lang (27: 25),

dicht fein punktiert, Scheibe mit Andeutung einer Furche,

Hinterecken mit einem ziemlich weit nach vorn reichenden

Kiel. Schildchen gleichseitig dreieckig gelb. Flügeldecken

schwarz, einfach gestreift, jede einzelne mit drei gelben

Makeln, einer streifenförmigen an der Schulter, einer dop-

pelt so langen wie breiten, dem 1. und 2. Spatium gemein-

samen vor der Mitte, und einer schräg zur Naht gestellten

elliptischen zwischen dem 1, und 6. Deckenstreifen. Beine

hell gelb.

Mir liegen zwei Stiicke, von denen eines nicht ganz aus-

gefärbt ist, von dieser zierlichen Art vor, die am nächsten

mit H. pusillus Cand., vom Himalaya (Ann. Soc. Ent. Belg.

1878, p. 33) und H. mechanicus Fleut. (Ann. Soc. Ent. France

1925, p. 185) aus Tonkin, verwandt aber anders gezeichnet

ist. Auf West Java kommt noch eine andere einfarbige Hyp-

noidus-Art, scitus Cand. vor, die dieser Autor, als in eine

Gruppe mit minutissimus Germ, (richtiger minimus) gehörend

beschreibt, was irreführend ist, da dieser ungestreifte Decken

hat und zu Quasimus Goz., scitus aber mit Deckenstreifen zu

Hypnoidus gestellt werden muss, wie dies auch im Coleopte-

ror. Catalogus Pars 80, p. 215 durch Sigm. Schenkling ge-

schehen ist.

Ochyromera asperata Hllr. sp.n.

Fusco-nigra, rostro rufescente, antennis clava. nigricante

excepta testaceis ; rostro prothorace breviore, in parte basali

subpunctato, utrinque carinula instructo ; prothorace transverso

(3 : 4), margine antico lato excepto, disperse foveolato-puncta-

UEBER EINIGE VON H. OVERBECK 1933/34 U.S.W. 69

to ; scutello rotundato subelongato luteo piloso ; elytris latitu-

dine fere sesqui longioribus subtiliter punctato-striatis, stria

prima recta, subtilissime nigro-atque applicato-pilosis, spatiis

praesertim in dimidia parte posteriore irregulariter sparseque

seriato-atque asperato punctatis, punctis setula nigra instruc-

tis; tibiis anticis curvatis, apicem versus paulo dilatatis, in-

tus (ut in subcruciata G. A.K. Marsh.) rotundatis. Long. 4'6,

lat. 1'5 mm. Java, monte Guntur: Garoet, 1350 m.

Diese einfärbige, zeichnungslose Art ist der Bildung des

Mittelbrustfortsatzes und der Vorderschienenbildung nach zu

subcruciata G. A. K. Marsh. (Ann. Mag. Nat. Hist, Ser. 9,

vol. XVII, 1926, p. 358) zu stellen, ihr äusserer Eindruck

erinnert sehr an dissimilis Pasc. (Journ. Linn. Soc. XII, 1873,

Pl. III, Fig. 5), doch erwähnt dieser Autor ausdrücklich, dass

deren Deckenspatien unpunktiert seien, auch ist die Vorder-

schienenbildung eine andere. Rüssel kürzer als der Hals-

schild, mässig gebogen, sein Rücken in der Wurzelhälfte

abgeplattet, undeutlich spärlich punktiert, beiderseite von einer

Leiste begrenzt. Halsschild leicht quer (L: B = 3: 4), mässig

dicht, grob punktiert, ausgenommen der breite Vorderrand.

Schildchen zungenférmig, wenig langer als breit, dicht gelblich

tomentiert. Fliigeldecken sehr fein, mässig dicht, anliegend

schwarz behaart. Punktstreifen fein, ihre Punkte um ihren

2—3 fachen Langsdurchmesser von einander ‘entfernt, der

1. Streifen gerade, die Spatien, namentlich in der hinteren

Hälfte spärlich mit unregelmässig gereihten Körnchen, deren

jedes eine schwarze Wimper trägt, besetzt. Tarsen bräunlich

gelb.

Nea longicollis Hllr. sp.n.

Neae principiti m. subsimilis, niger, elytris, macula oblonga

humerali alteraque subquadrata discali nigris exceptis, ob-

scure sanguineis, spatiis alternatis (2., 4. et 6.) suturaque

remote lutescenti seriato-pustulosis ; copore subter, pedibus

vittisque quatuor thoracalibus subaurato-stramineo-, scutello

suturaque lacteo-indutis; antennis funiculi articulis 3.—5.

evidenter transversis, clava parte tomentosa convexa, quam

reliqua breviore ; prothorace conico, quam baseos latitudo

longiore, vittis duabus dorsalibus punctatim ocellato-dissolu-

tis, duabus marginalibus condensatis ; pygidio subquadrato,

medio longitudinaliter lateque impresso ; femoribus inermibus,

posticis haud clavatis, tibiis setoso-carinatis ; tarsis tenuibus.

Long. 8.5, lat. 3 mm. Java occidentali, monte Guntur : Garoet,

altitudine 1 350 m.

Die Art ähnelt princeps m. unterscheidet sich aber sofort

von ihr durch den konischen, längeren als breiten Halsschild,

das stark quere 3,—5. Geisselglied, die abwechselnden Spa-

tien und die Naht, die mit lehmgelben entfernt gereihten

Pusteln besetzt sind und die nicht keulenförmig verdickten

70 K. M. HELLER UND K. GUNTHER,

Hinterschenkel. Der Halsschild zeigt ausserdem beiderseits

am Seitenrand und in der Mitte zwei strohgelbe goldig

schimmernde Längsstreifen und ist nur auf dem abgesetzten

Vorderrand und da ziemlich grob punktiert.

Die in den Abh. u. Ber. Mus. Dresden, 1901, Nr. 5, p. 42

beschriebene und Tafel Fig. 18 abgebildete Gattung Nea

wurde im Gegensatz zu Cosmopolites charakterisiert. Eine

erneute Untersuchung spricht aber mehr für eine nähere Ver-

wandtschaft mit Trochorhopalus Kirsch (Mitt. Mus. Dresden

1877, p. 156) während der von mir an gleicher Stelle, p. 43

beschriebene Trochorhopalus corpulentus, der entgegen mei-

ner Angabe, zusammenstossende Vorderhüften hat, ebenfalls

in die Gattung Nea zu stellen ist. Die Gattungen unterschei-

den sich wie folgt: |

Beinschienen aussen ohne Längsleisten, Fühlerkeule nicht

kompress, doppelkegelförmig, ihr tomentierter Teil knapp

halb so lang wie der übrige T'eil der Keule

Cosmopolites Chevr.

Beinschienen aussen mit kurz beborsteten Längsleisten

Fühlerkeule verkehrt kegelfôrmig, an ihrem vorderen Ende

gerade abgestutzt, eine ebene, runde Fläche bildend

Trochorhopalus Kirsch.

Fühlerkeule leicht kompress, ihr tomentierter Teil stumpf

kegelförmig vorgewölbt, kürzer als ihr übriger Teil Nea Hllr.

Xenocerus fruhstorferi Jordan 1894, (Anthribidae).

1 2, Kamodjan, III, 1934.

Weicht etwas in der Farbe und beträchtlich in den Pro-

portionen von Jordans Beschreibung ab. Pubescenz der

Oberseite olivgrau bis aschgrau, Elytren hinter der Mitte bis

kurz vor dem Ende deutlich dunkler, die der Unterseite des

Abdomens und Metasternums olivgrün, der Mesepimeren

gelblich ; Pro- und Mesosternum mitten schwarz, ohne Pu-

bescenz. Basal- und Seitenkiele des Pronotums, sowie Basis

der Elytren und die Schultern blauschwarz, distales Ende

der Tibien und die Tarsen mit Ausnahme der weisslichen

Pubecenz an ihrer Basis stahlblau. Antennen 11% mal so

lang wie der Körper, nur 8. Glied weiss behaart, 2. kürzer

als 4. und 5. zusammen genommen. Totallänge der Elytren

13.6 mm. grösste Breite 4.5 mm.

Stenhomalus overbecki Hllr. sp.n.

& 2 Niger, supra subtilissime, erecte pilosus, vertice cre-

berrime punctulato, rufo-testaceo, prothorace elytrisque, his

in quinta parte basali, testaceis; antennis articulis tribus

basalibus totis, reliquis basi pallidi-testaceis exceptis, nigris ;

oculis supra femorum latitudine inter se distantibus ; pro-

thorace quam baseos latitudo sesqui longiore, callositatibus

fere glabris exceptis, punctis dispersis, in dorso seriebus dua-

UEBER EINIGE VON H. OVERBECK 1933/34 U.S.W. dA

bus irregularibus formantibus instructo ; femoribus in dimidia

parte basali albicantibus. Long. 3’2—5’5, lat. 0'7—1'3 mm.

Java media, meridionalis : Djokjakarta, (Mus. Dresden 1932,

Ne. 55).

Schwarz, Hinterkopf dunkel gelbrot, sehr dicht fein punk-

tiert, Stirn mit Mittelfurche, nur zwischen den Augen grob

punktiert. Die drei ersten Fühlerglieder ganz, die übrigen,

die in geringerer oder grösserer Ausdehnung gelbliche Wur-

zel ausgenommen, schwarz. Halsschild nur wenig mehr als

114 mal so lang wie an der Wurzel breit, am Vorderrand

und an den Seitenschwielen gleich breit, an der Wurzel viel

schmäler, ziemlich grob zerstreut punktiert, diese Punkte

die Schwielen frei lassend und längs der Mittellinie zu einer

unregelmässigen Doppelreihe angeordnet, teilweise ein län-

geres feines Haar tragend. Bei starker Vergrösserung

(40 fach) zeigen auch die Schwielen stellenweise eine sehr

feine Punktierung. Schildchen zungenförmig, wenig länger

als breit. Flügeldecken mehr als 213 mal so lang wie breit,

an der Spitze einzeln abgerunde, die lange kahle Schulter-

beule ausgeschlossen, ziemlich dicht punktiert, ihr bräunlich

gelber Wurzelteil von dem übrigen unscharf abgegrenzt.

Körperunterseite schwärzlich, Schenkel in der Wurzelhälfte

gelblich weiss. Zweites Ventrit des © am Hinterrande lang

und dicht behaart, zufolge dieses Merkmales und den weniger

als doppelt so langen wie an der Wurzel breiten Halsschild,

dessen Wurzelbreite sich zur Länge wie 14:23 verhält, ge-

hört die Art zu Stenhomalus.

Ipothalia esmeralda Bates 1871. (Cerambycidae).

1 2, Kamodjan, III, 1934, long. 19.5 mm.

Stimmt mit Bates Beschreibung nach Exemplaren von

Nordwestborneo genau übereni ; von Java wird die Art hier

zum ersten Male bekannt gemacht.

? Lacertobelus dentipes Gorham 1900. (Languriidae).

1 ®, Kamodjan, III. 1934. long. 8 mm.

Vorderextremitäten sehr lang (Schenkel 3 mm, Schienen

excl. tars. 3 mm), ohne Schenkelzahn. Clipeus, wie für

Lacertobelus Gorh. charakteristisch, weit vorgezogen, vorn

mitten aber deutlich eingekerbt. Elytren dicht vor dem Ende

stark klaffend, sehr scharf zugespitzt. Sonst mit L. dentipes

völlig überein stimmend.

Amphisternus bellicosus Gerst. 1857. (Endomychidae).

1 Exemplar, Kamodjan, III. 1934, long. 6 mm.

Stimmt mit der Beschreibung gut überein. Die Dornen seit-

lich hinter den Schultern und oben in der Mitte der Elytren

sind kastanienbraun, deutlich konisch, an der Basis fast so

breit wie lang, die Seitendornen hinter den Schultern kürzer

72 K. M. HELLER UND K. GÜNTHER,

als die Basis einer Elytre. Die nach vorn gerichteten Dornen

der vorderen Halsschildecken mit sanft gerundetem Aussen-

rande, an der Basis so breit wie lang. Die Art scheint bisher

für Java noch nicht erwähnt zu sein; doch ist gut möglich,

dass für Java beschriebene Amphisternusformen mit A. bel-

licosus zusammen fallen.

Beccaria overbecki Gthr. n.sp. Abb. 6.

Halbkugelig, glänzend, schwach behaarter Kopf und Hals-

schild hellbraun und gleichmässig sehr fein punktiert, Ely-

tren mit gelblicher Grundfärbung und gleichmässig gröber,

aber immer noch recht fein punktiert. Unterseite dunkelbraun,

nach den Seiten heller, umgeschlagene Elytrenränder gelb-

griin. Sterna grob punktiert. Antennen 34 mal so lang wie der

Körper, braun, die 3 Geisselglieder schwarz. Augen schwarz.

Halsschild seitlich ebenso wie die Elytren deutlich gerandet.

Elytren ohne Schulterbeule und ohne konkave Stelle innen

seitlich von der Schulter. Jede Elytre mit einer braunen Quer-

binde mitten, die am Aussen- und Innenrande am breitesten

ist, ausserdem ist der Apex jeder Elytre hinter den letzten

schwarzen Flecken gelbbraun, und mit 10 verschieden

grossen schwarzen Flecken : je 2 am Vorderrande, von diesen

ist der Schulterfleck grösser, je 3 säumen nach vorn und nach

hinten die mittlere braune Querbinde, von diesen sind die

beiden jeweils nach innen gelegenen deutlich grösser als der

äussere, je 2 stehen nebeneinander kurz vor dem Ende der

Elytren, von diesen ist der äussere der grössere. Long. 4 mm,

lat. max. 3 mm: 1 Exemplar, Djokjakarta. *)

Von allen anderen Arten durch die Kleinheit und die Far-

bung geschieden, Die Gattung Beccaria Gorh. war bisher von

Java noch nicht bekannt.

Hymenoptera.

Ampulex erythropus Kohl 1893. (Sphegidae).

19, Kamodjan, III. 1934.

Stimmt aufs genaueste mit der Beschreibung und dem Ty-

pus der Art iiberein, die seit 1893 in der Literatur nicht mehr

erwahnt zu sein scheint.

Chrysis (Trichrysis) cingalensis Mocs, 1889. (Chrysididae).

12, Kali Oerang bei Djokjakarta.

Von Java bisher nicht gemeldet, doch ist ihr Vorkommen

dort bei der sonstigen Verbreitung der Art nicht unerwartet.

*) Anmerkung b. d. Korrectur: 2 weitere, genau überein stimmende

Exemplare im Dtsch. Ent. Inst., Berlin-Dahlem, von Karang-

gandoel (Banjoemas), Java, K. Benner leg. (Paratypen).

UEBER EINIGE VON H. OVERBECK 1933/34 U.S.W. 73

Chalcis garutianus Gthr. n.sp. (Chalcididae).

12, Kamodjan, III. 1934.

Mittelgrosse Art, schwarz, Flügel glashell. Kopf und Pro-

notum grob und gleichmässig dicht punktiert, die Punkte

werden auf dem unteren Gesicht etwas feiner, sie stossen

überall aneinander ; Clipeus mit einer glatten Stelle in seiner

unteren Hälfte, am unteren Rande jedoch zweireihig punk-

tiert, Labrum glatt. Der übrige Thorax gröber und gleichmäs-

sig zerstreuter punktiert, die Punkte sind hier im Allgemeinen

um ihren eigenen Durchmesser von einander entfernt. 1. Abd.

Segment völlig glatt und stark glänzend, 2.—5. sehr fein

punctiert (bei 20 facher Vergrösserung grade sichtbar) und

schwächer glänzend, 6. Abd.—Segm. sehr grob punktiert.

Vorder- und Mittelschenkel schwarz, an den distalen Enden

breit weisslich gelb ; Vorderschienen rötlich gelb, an den pro-

ximalen und den distalen Enden weisslich gelb, auf der Hin-

terseite am Aussenrande mit einem kurz hinter der Basis be-

ginnenden und in der Mitte der Schienen endenden schwar-

zen Strich. Mittelschienen schwarz, am proximalen Ende und

breit am distalen Ende weisslich gelb, hier mit einer schma-

len rötlichgelben Uebergangszone. Vordere Trochanteren

schwarz, mittlere schwarz mit schmalen weislichgelben Ringe

am distalen Ende. Die sehr stark glänzenden Hinterhüften

schwarz, im letzten Drittel oben rotbraun, hintere Trochante-

ren grössten Teils schwarz. Hinterschenkel rotbraun mit nur

vorn deutlichem kleinen weislichgelben Flecke am distalen

Ende und 14 kleinen, unter sich fast gleichgrossen schwar-

zen Zähnen an der Unterseite. Hinterschienen an der Basis

schwarz, danach bis zum Ende des ersten Drittels ihrer Län-

ge mit einem an der Streckseite breiteren weisslichgelben

Ringe, zweites Drittel schwarz ; letztes Drittel rötlichgelb.

Sämtliche Tarsen rötlichgelb. Tegulae gänzlich weissgrau.

Postmarginalis nicht ganz (oder höchstens) doppelt so lang

wie der Stigmaticus. 1. Geisselglied der schwarzen Antennen

länger als breit, die übrigen breiter als lang, Geissel dicht

weissgrau behaart. Die seitlichen Ocellen um ihren Durchmes-

ser von den Fühlergruben, weniger vom mittleren Ocellus ent-

fernt. Ueberall auf dem Hinterkopfe und dem Thorax sehr

zerstreute graue Pubescenz, die gegen das Ende des nur

stumpf, aber deutlich gezähnten Scutellums keinesfalls dichter

wird. Hinterrandbehaarung der Abd. — Segmente (ausser dem

1.) goldgelb, sehr spärlich. Die fein punctierten Hinterschen-

kel, ausser auf der Hinterseite, und ziemlich dicht die Hinter-

schienen fein und kurz weissgrau behaart. Hintere Partie des

Metapleurons gänzlich sehr dicht und grob punktiert, die vor-

dere winklig eingesenkte Partie auch dicht, aber sehr viel

feiner punktiert. Long. corp. 5 mm, long, fem, post. 1.8 mm.

Die Gattung Chalcis ist hier im Sinne Kirbys und Schmie-

deknechts aufgefasst. Von Java ist in der Literatur bisher

74 K. M. HELLER UND K. GÜNTHER,

nur Chalcis euploeae Westw. 1837 und Ch. Javensis Gi-

rault 1919 bekannt: aus der Beschreibung dieser Art geht

nichts hervor, was sie der Ch. euploeae gegenüber selbständig

erscheinen liesse. Die neue Art zeigt von allen für Südost-

asien beschriebenen Species deutliche, vorwiegend in der

Färbung begründete Abweichungen ; am nächsten scheinen

ihr zu stehen Ch. responsator Wlkr. und Ch. criculae Kohl,

beide aus Nordostindien. Ch. responsator unterscheidet sich

durch dichtere Punktierung des Kopfes und Thorax, gold-

gelbe Randbehaarung des Scutellum, gelbe Mittelbeine, einen

schwarzen Fleck aussen an den Hinterschenkeln und ein sehr

kurzes Abdomen. Ch. criculae ist unterschieden durch ganz

glatten Clipeus, hellgelbe Spitze des Endgliedes der An-

tennen, völlig unbewehrtes abgerundetes Scutellum.

Mecoptera.

Genus Himanturella Enderlein 1910.

Es ist unmöglich, Himanturella End. als Synonym zu Lep-

topanorpa MacLachl. 1875 zu ziehen, wie Esben-Petersen es

tat (1913, 1915) ; die Arten dieser letztgenannten Gattung

sind durch das lange 1. Abd.-Tergit ganz isoliert. Will man

Himanturella nicht, wie es hier geschieht, beibehalten, kann

sie nur als Synonym zu Neopanorpa Wheele gestellt werden.

Himanturella nematogaster MacLachl. 1869.

DiS 6539 2), Namodjan all 193%

Ihr völlig schwarzes Abdomen lässt mich diese Tiere zu

der angeführten Art stellen; jedoch das 9. Abd.-Segment

der ¢ & ist in der für H. tubifera End. geschilderten Weise

gestielt. Long. 4 4 (ohne Rostrum, mit Zange): 26 und

33 mm.

Himanturella jacobsoni Wheele 1909.

1 2, Kali Oerang bei Djokjakarta.

Neopanorpa miilleri Wheele 1909.

1 2, Kamodjan, III. 1934.

Neopanorpa angustipennis Westw. 1852.

1 2, Kali Oerang.

Orthoptera.

Trachyzulpha fruhstorferi Dohrn 1892. (Tettigoniidae).

1 4,1 ©, Kamodjan, III, 1934. A. Kästner det.

Das & dieser augenscheinlich seltenen Art ist noch nicht

bekannt gemacht worden. In Aussehen und Grösse gleicht

es dem ® vollkommen, Die Cerci sind wesentlich länger

als die des ©, dichter behaart, an der Basis ziemlich dick.

gegen das Ende pfriemenförmig zugespitzt und ein wenig

gekrümmt. Lamina subgenitalis ziemlich lang, mit einer

schwarzen tief eingedrückten dreieckigen Partie an der Basis,

auf der Unterseite mit einem scharfen Mittelkiel und je einem

halbseitlichen stumpfen Kiel; am Hinterrande breit in der

UEBER EINIGE VON H. OVERBECK 1933/34 U.S.W. 75

Mitte und jederseits davon noch einmal flacher ausge-

schnitten.

Diese Tiere wurden auf dem Moosbewuchse der Urwald-

bäume erbeutet, wo sie durch die Eigentümlichkeiten ihrer

Gestalt und ihrer Färbung fast unwahrnehmbar sind. In

gleicher Weise an den Flechtenbewuchs der Urwaldbäume

vortrefflich angepasst sind nach H. Overbeck eine ganze

Reihe weiterer Othopteren, die er im Urwaldgebiet von

Kamodjan antraf. Ganz besonders durch solche Flechten-

färbung ausgezeichnet seien Theopompa servillei de Haan

(Mant.) und Aschiphasma annulipes Westw. (Phasm.), aber

auch die ebenfalls dort angetroffenen Gonypeta punctata de

Haan (Mant.) und Lathrophyllia femorata Fabr. (Tettig.)

seien derartige Flechtentiere. Die letztgenannte Art hat über

dies nach Miteilungen des Herrn Overbeck die Gewohn-

heit, in der Ruhe ihre Deckflügel flach nebeneinander zu

breiten.

Thoradonta nodulosa. Stäl. 1860 (Acridiidae).

Criotettix nodulosus I. Bolivar, Ann. Soc. Ent. Belg., XXXI, 1887, p. 230.

— Hancock, Gen. Ins., XLVII, 1906, p. 28.

Bo: lonta dentata Hancock, Trans. Ent. Soc. Lond., 1908, p. 408.

Acantholobus cuneatus Kirby (nec Hanc.), Faun. Brit. Ind., Acrid., 1914,

Thoradonta spiculoba laad Mem. Dept. Agric. India, IV, 1912, p. 138.

Nov. Synon.

Thoradonta sinuata Hancock, Rec. Ind. Mus., XI, 1915, p. 81.

3 3 &, 1 2, Djokjakarta.

Die verschieden starke Ausbildung des Dornes an den

seitlichen Pronotumlappen, die hauptsächlich als Unterschied

in den vielfachen Beschreibungen dieser Art aufgeführt wird,

hat sicher keinen spezifischen Wert; ein von Overbeck ge-

sammeltes Exemplar zeigt diese Dornen an den beiden Seiten

ganz verschieden stark ausgebildet, ohne dass es etwa be-

schädigt wäre. Es ist wahrscheinlich, dass auch die aus Af-

rika (?) beschriebene Th. spinata Hanc. und die durch ein

längeres Pronotum ausgezeichnete Th. apiculata Hanc., von

Indien, als Synonyme aufzufassen sind.

K. M. HELLER UND K. GÜNTHER,

1. Ancistria (Obancistria) tenera n.sp. X 12.

2. Ancistria (Obancistria) longior Grouv. Typus. X 12.

3. Hypnoidus flavosignatus n.sp. X 20.

Abb. 4. Archiclaviger overbecki n.g,n.sp. X 19.

Daneben Fühler in stärkerer Vergrösserung

5. Curculionellus divisifrons n.sp. X 14.

Darunter Seitenansicht des Kopfes.

6. Beccaria overbecki n.sp. X 7.g.

Neue indomalayische Borkenkäfer tibiae)

Ill. Nachtrag

von

HANS EGGERS

Stolberg (Harz).

In drei Arbeiten habe ich aus dem indomalayischen Faunen-

gebiet 215 Borkenkäfer beschrieben *). Mir liegen besonders

aus den reichen Sammlungen von C. F. Drescher, Bandoeng,

und L. G. E. Kalshoven, Buitenzorg, eine grosse Anzahl zum

Teil sehr interessanter neuer Arten vor. Ich beginne mit deren

Beschreibung — es sind über 100 Arten — und hoffe, dass

die Veröffentlichung in kleineren Artikeln bald erfolgen kann.

216. Diamerus nigrescens n.sp.

Nach D. luteus Haged. der am kürzesten geformte

Diamerus, den ich kenne. Schwarz, mit braunen Füh-

lern u. Tarsen, graubraun behaart, mattglänzend. Kopf

beim & flach eingedrückt, fein und dicht punktiert und

ebenso dicht mit feinen, nach oben gerichteten Har-

chen bedeckt, beim 2 etwas grösser, dicht punktiert,

flach gewölbt und kaum sichtbar fein behaart.

Halsschild bedeutend breiter als lang, mit breit ab-

gerundeten Hinterecken, grösste Breite im ersten Basal-

drittel, seitlich hier stark gerundet und von da nach

vorn im flachen Bogen verengt; Vorderrand fast ge-

rade, in der Mitte kaum merklich zurückgenommen.

Oberseite kräftig gewölbt, ohne Eindruck hinter Vor-

derrand, 4 vollkommen matt, 9 mattglänzend, beide

mit dichten, ziemlich kleinen, flachen Punkten besetzt,

aus welchen braungraue feine Haare entstehen, welche

beim 3 etwas länger, beim © sehr fein und kürzer sind.

In der hinteren Hälfte eine angedeutete, feine Mittel-

linie ; Seitenkante in der Basalthälfte deutlich und scharf.

Flügeldecken breiter als das Halsschild und doppelt

so lang wie dieses, Breite zur eigenen Länge verhält

sich wie 2,5 : 3. Seitlich schwach gebogen und breit ab-

gerundet mit schwacher Schrägung nach der Naht, wel-

che beiderseits in eine scharfe Spitze ausgezogen ist.

*) Zool. Meded. Leiden 1922. Deel VII. p. 129—220 (127 Arten).

— Nachtrag I (mit 23 Arten) Treubia vol. IX. 1927 p. 390-408. —

Nachtrag II (mit 65 Arten) Phil. Journ. Science, vol. 33. 1927 p. 67—108.

DATE

HANS EGGERS,

Oben in Quere und Länge stark gewölbt. Punktreihen

flach eingedrückt mit deutlichen, kreisrunden, grossen,

glänzenden Punkten, die nur etwa um die Hälfte ihres

Durchmessers von einander getrennt stehen. Zwischen-

räume breit, flach mit feinen Punktkörnchen und fast

anliegenden, feinen, ziemlich kurzen, graubraunen Här-

chen in 3—4 unregelmässigen Reihen bedeckt ; auf dem

Absturz werden die Zwischenräume schmäler und tragen

nur noch 2 Reihen Haare u. Körnchen.

Länge: 4—5 mm.

Fundort: Java (G. Slamat, Batoerraden. Sammler

C. F. Drescher, Type u. Cotypen im Zool.

Museum Amsterdam, Cotypen in Sammlung

Eggers.

Diamerus obtusus n.sp.

Von der länglichen, fast cylindrischen Form des

D. striatus m. der Philippinen und vielleicht eine Ersatz-

form desselben auf den Sundainseln.

Schwarzbraun, mit rotbraunen Fühlern und Tarsen,

mattglänzend, fein und mässig dicht behaart.

Kopf flach gewölbt, dicht und kräftig punktiert, zwi-

schen Augen und Mund fein anliegend behaart.

Halsschild breiter als lang mit mässig gerundeten

Seiten, nach vorn verschmälert mit abgerundeten Vor-

derecken und geradem Vorderrand. Oben flach gewölbt

ohne Einschnürung hinter dem Vorderrand, dicht aber

flach und nicht gross punktiert, an den Seiten und vor

der Basis mit feinen, anliegenden, ziemlich langen Haa-

ren besetzt, die nach oben gekämmt sind,

Flügeldecken wenig breiter und mindestens 214 mal so

lang wie das Halsschild ; fast parallelseitig bis hinter

die Mitte, dann leicht ausgebaucht und breit abgerun-

det. Nahtende nur leicht und breit vorgezogen, ohne

scharfe Spitze. Oben in der Quere gut gewölbt, nach

hinten eben auslaufend bis zum steil abfallenden Ab-

sturz. Punktstreifen flach, ziemlich breit mit undeutlichen.

flachen Punkten. Zwischenräume flach gewölbt, undeut-

lich fein punktiert und .mit sehr feinen Körnchen, oben

unregelmässig mehrreihig, auf dem Absturz einreihig

besetzt und mit anliegenden, sehr feinen, mässig lan-

gen, hellen Haaren bedeckt, welche aber den Grund

nicht so dicht bedecken wie die Schuppen des verwand-

ten D. striatus.

Lange: 3,5 mm.

Fundort: Java (G. Tangkoeban Prahoe, 4000—5000

Fuss hoch, Preanger) Type im Zool. Museum

Amsterdam, gesammelt von F. C. Drescher

10.1X.1929,

218.

2119;

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKAFER (IPIDAE). 79

Diamerus nigrisetosus n.sp.

Wie die beiden vorhergehenden Arten D. obtusus

und nigrescens m. mit feiner Körnelung auf den Zwi-

schenräumen der Flügeldecken, noch mehr aber dem

ebenso gekörnelten D. granulatus m. ähnlich, unter-

schieden durch dichtere Punktierung des Halsschildes,

weniger vorgezogene Schulterecken der Flügeldecken,

schwarze kurze Borsten auf der Oberseite der Fl., wäh-

rend deren Seiten und die Unterseite weiss anliegend

behaart sind.

Von der Form des D. granulatus, auch ohne ausge-

prägte Spitze an der Flügeldeckennaht, matt pechbraun.

& : Kopf oben gewölbt mit schmalem Eindruck in der

Mitte, dicht, deutlich, aber fein punktiert, unterer Teil

zwischen Augen und Mundteilen flach eingedrückt, flach

und dicht punktiert, mässig glänzend und dicht mit

hochgekämmten feinen und mässig langen Haaren be-

setzt, hinter den Augen dicht weiss beschuppt.

Halsschild etwas breiter als lang, seitlich nur wenig

gerundet und nach vorn wenig verschmälert ; oben ganz

matt, flach gewölbt, dicht und fein punktiert,, dazwi-

schen fein körnig erhaben, sodass die Punkte wenig in

Erscheinung treten, ohne Andeutung einer Mittellinie ;

Seiten fein anliegend weiss behaart und flach punktiert,

Oberseite kurz und dicht dunkel beborstet.

Flügeldecken breiter und doppelt so lang als das

Halsschild, mit nur angedeuteter Schulterbeule, vor wel-

cher die Ecke nur wenig vorgezogen ist. Seitlich parallel

bis zu 2/3 der Lange, dann kräftig und breit abgerundet

und an der Naht nur kurz vorgezogen. Oben eben bis

zum steil abgewölbten Absturz. Punktstreifen deutlich

aber nur mässig tief, schmal mit ziemlich dichten, aber

deutlich getrennten, glänzenden Punkten. Zwischen-

räume flach, breit, auf dem Absturz ganz schwach ge-

wölbt, vorne bis zur Mitte dicht mit feinen, abgerun-

deten Körnchen unregelmässig besetzt, die sich in der

Mitte allmählich verlieren und durch kurze, schwarze,

wenig auffallende Borsten ersetzt werden, welche die

matte Chitinhülle nicht verdecken. Die drei äussersten

Seitenzwischenräume sind kurz, hell und anliegend be-

haart.

Lange: 4,5 mm.

Bundort java 3, VILI925 " (Nr. 528b) Mel GE:

Kalshoven. Einzeltype in dessen Sammlung.

Diamerus minor n.sp.

9 ; Von der Form des D. curvifer Walk. ®, auch

in der Skulptur ihm ähnlich, aber deutlich geschieden

durch das stark glänzende Halsschild und die scharfen,

220.

HANS EGGERS,

gereihten Körner auf dem Absturz der Zwischenräume.

Oval, pechschwarz mit dunkelpechbraunen Flügel-

decken, Fühlern und Beinen, mit glänzendem Kopf und

Halsschild, mit heller Behaarung.

Kopf breit gewölbt, glänzend, dicht punktiert, im

unteren Teile mit feinen, kurzen, hellen Haaren besetzt.

Halsschild etwas breiter als lang, glänzend, fein

hautartig. genetzt ; ziemlich gross, jedoch flach punk-

tiert, die Punkte stehen vorne dicht gedrängt, hinten

etwas weitläufiger, in der Basalhälfte eine schmale glän-

zende Mittellinie. Oberseite kahl, die Seitenflächen wie

die ganze Unterseite des Käfers fein hell beschuppt.

Flügeldecken doppelt so lang wie das Halsschild, an

der Basis ebenso breit wie dieses, bis zur Mitte leicht

verbreitert, dann breit abgerundet und an der Naht in

eine feine Spitze ausgezogen. Oben in der Längsrichtung

fast eben bis zum letzten Drittel, dann steil abgewölbt.

Reihenpunkte deutlich in leicht vertieften Streifen, nach

hinten etwas stärker vertieft, Zwischenräume flach und

breit, vorne undeutlich gekörnt und fein punktiert, in

der Mitte nur unregelmässig punktiert, auf dem Ab-

sturze auch einreihig mit spitzen Körnern besetzt. Vom

zweiten Drittel an deutlich mit weissen, mässig langen,

feinen Borsten besetzt, in der Mitte der Flügeldecken

unregelmässig zwei- oder dreireihig, auf dem Absturz

einreihig. Von den seitlichen Zwischenräumen sind der

fünfte, sechste, achte und neunte fast in der ganzen

Länge einreihig beborstet.

Lange: 2,8 mm.

Fundort : Java: Semarang, Teak-forest, XII.1924, (Nr.

195a) 2 2, Type in Sammlung Kalshoven,

Cotype in Sammlung Eggers.

Hyorrhynchus granulatus n.sp.

Von den bisher beschriebenen 5 Arten leicht zu

unterscheiden, durch Reihen deutlicher Höcker auf allen

Zwischenräumen in den letzten 2/3 der Flügeldecken.

@ : Langcylindrisch, an beiden Körperenden gleich-

mässig breit abgerundet, pechschwarz mit bräunlich-

schwarzen Beinen und helleren Fühlern, schwach glän-

zend, Flügeldecken mit feiner, dichter grauer Grund-

behaarung und einreihigen, kurzen Borsten hinter den

Höckern.

Kopf flach gewölbt, fein runzelig punktiert, über dem

Munde mit schmaler, erhabener Mittellinie und dort

spärlich fein behaart.

Halsschild etwas breiter als lang, mit fast parallelen

Seiten, Vorderrand gerade, Vorderecken breit gerundet ;

Basis in der Mitte nach hinten etwas ausgezogen. In

221.

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKAFER (IPIDAE). 81

der Basalhalfte fein und dicht punktiert und dazwischen

gerunzelt ; vorn deutlich und dicht, aber fein gehöckert,

ohne Mittellinie; die ganze Oberseite wenig auffallig

fein und anliegend hell behaart.

Schildchen rauh, etwas erhaben, rund.

Flügeldecken gut doppelt so lang und ebenso breit

wie Halsschild, parallelseitig mit rechtwinkeligen Schul-

tern, Mitte der fein gerandeten Basis etwas zurück-

genommen ; im letzten Viertel sind die FI. fast im Halb-

kreis abgerundet. Oben in der Quere gut gewölbt, in

der Lange eben bis zum letzten Drittel, dann nur mässig

abgewölbt. Das Basaldrittel (ist bei der Einzeltype kahl,

aber mit Spuren feiner anliegender heller Behaarung,

also vielleicht abgerieben, und) fein und dicht runzelig

geliöckert, die Punktreihen hier wenig eingedrückt, in

den hinteren 2/3 sind dieselben streifenartig schmal ver-

tieft. Reihenpunkte sind nicht ausgepràgt; Zwischen-

räume flach, breit, dicht mit feinen, kurzen, anliegenden,

hellen Haaren bedeckt. Auf den ersten fünf Zwischen-

ràumen sind im zweiten Drittel 2 Reihen feine Höcker

zu erkennen, die auf dem Absturz in eine Einzelreihe

kräftigerer Höcker übergehen. Hinter jedem Höcker

steht, oft schlecht erkennbar, eine kurze Borste.

Der Hinterleib steigt kraftig gewolbt an.

Lange: 2,5 mm.

Fundort : Java: Buitenzorg 11.1924 (Nr. d. 20) 12

Type in Sammlung Kalshoven.

Hyorrhynchus pilosus n.sp.

Diese Art ist in der Grösse, Farbe, Skulptur und Be-

haarung dem H. Niisimai m. von Japan ausserordentlich

ähnlich, ist aber kürzer im Körperbau.

Langeiförmig, hinten ziemlich verschmälert, pech-

schwarz mit braunen Gliedmassen und braunem Vorder-

rand der Flügeldecken ; Halsschild glänzend, sonst fast

matt; fein, in der hinteren Hälfte aber dichter und

länger hell behaart.

Kopf zwischen den Augen flach gewölbt, glänzend.

fein punktiert, fein und kurz behaart.

Halsschild kurz und wesentlich breiter, Basalrand in

der Mitte kaum nach hinten vorgezogen und etwas er-

höht. Seiten fast parallel — bei dem Japaner ist das

Halsschild nach vorn verengt — vordere Ecken stark

gerundet. Oben flach gewölbt, stark glänzend; fein

aber deutlicher als bei dem Japaner, und etwas weit-

läufiger punktiert und spärlich, fein und kurz behaart ;

hinter den Vorderecken einzelne feine Körner. Vorder-

rand fast gerade und parallel zum Hinterrand.

Flügeldecken nur doppelt so lang und ebenso breit

DOD

HANS EGGERS,

wie das Halsschild, also wesentlich kürzer als bei dem

Japaner ; bis zur Mitte seitlich parallel, dann stark zum

Ende verschmälert abgerundet, während der Japaner bis

zum letzten Viertel parallelseitig ist. Oben fein gestreift

mit wenig deutlichen Punktreihen in den Streifen:

Zwischenräume flach, vorne ziemlich breit, nach hinten

entsprechend der grösseren Verengerung der Flügel-

decken stark verschmälert, fein lederartig gerunzelt ohne

deutliche Punktierung, vorn einzeln mit feinen Körnchen

unregelmässig besetzt, die hinten einreihig und deut-

licher werden. Die Zwischenräume sind vorne fein, kurz

und spärlich, hinten dicht und lang mit hellen, weichen

Haaren besetzt, die hinten die Skulptur verdecken.

Lange: 1,6 mm.

Fundort : Java: Salatiga (600 m hoch) 10.X1.1922

(Nr. C. 651). Type in Sammlung Kalshoven,

Cotype in Sammlung Eggers.

Hyorrhynchus Drescheri n.sp.

2 ; Langeiförmig, schwarzbraun mit hellbraunen Mund-

teilen, Fühlergeissel und dunkelbrauner Fühlerkeule,

Coxen und Tarsen ; Kopf glänzend, übriger Körper

matt. Flügeldecken einfarbig dicht und kurz graubraun

beschuppt.

Kopf flach gewölbt, glänzend ; fein, aber deutlich und

sehr dicht punktiert, über dem Munde quer eingedrückt,

bis zur Höhe des Unterrandes der Vorderaugen eine

feine, erhabene Mittellinie; über den Mundteilen ein

lockerer Saum langer heller Haare. Fühlerkeule läng-

lich, oben abgestumpft.

Halsschild an der Basis fast doppelt so breit wie lang.

Basis durch den überstehenden Rand der Flügeldecken

verdeckt und daher scheinbar in der Mitte nach hinten

vorgezogen. Hintere Ecken des Halsschildes wenig ge-

rundet, Seiten im schwachen Bogen nach vorn verschmä-

lert, Vorderecken stark abgerundet, Vorderrand fast

gerade abgestutzt, in der Mitte leicht eingezogen. Ober-

seite flach gewölbt, vorne in der Mitte leicht eingedrückt,

fein und dicht runzelig punktiert, hinter den Vor-

derecken dicht mit kleinen Höckern besetzt ; oben äus-

serst fein und kurz beschuppt mit 2 grösseren Büscheln

heller langer Haare, welche gleich weit vom Vorder und

Hinterrand zwischen Mitte und Seitenrand stehen.

Schildchen rund, gewölbt, klein, etwas gerunzelt und

fein und kurz behaart,

Flügeldecken etwas breiter und 213% mal so lang wie

Halsschild. Basis im kräftigen Bogen vorgezogen, er-

haben gerandet und fein gehöckert, seitlich leicht er-

weitert, vom letzten Drittel an stark verschmälert, an

223:

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKÄFER (IPIDAE). 83

der Naht leicht eingezogen, sodass ein Einschnitt am

Hinterrande entsteht. Oben flach gewölbt und hinten

langsam abgewölbt. Zwischenräume ganz flach, dicht

mit feinen Körnchen besetzt, welche in den ersten 2/3

unregelmässig mehrreihig, hinten auf dem verschmäler-

ten Absturz einreihig gestellt sind. Die ganze Oberseite

dicht mit feinen, anliegenden, gleichfarbigen, kurzen,

graubraunen Schüppchen besetzt, aus denen nur im

letzten Drittel und an den Seiten einige kurze und feine

Härchen unregelmässig aber wenig sichtbar herausragen.

Unterseite dicht, anliegend, hell behaart.

Lange: 4 mm.

Fundort : Java (Batoerraden, G. Slamat. Sammler F. C.

Drescher, 21.X.1929. Type im Museum Am-

sterdam.

Von den anderen 3 Arten durch die feine dichte Be-

schuppung deutlich unterschieden.

Spongotarsus rufus n.sp.

In Form und Grösse dem paläarctischen Dendrocto-

nus micans gleichend, rotbraun, der mässige Glanz durch

dichte, rotgoldene Beschuppung verdeckt, fein skulptiert.

Kopf leicht gewölbt, sehr dicht und fein punktuliert,

oben zwischen den Augen kurz beschuppt, unten über

dem Munde dicht und länger fein behaart, das obere

Auge fast rund, das untere länglich, durch eine flache,

eingeschnittene, dunkle Bogenlinie mit einander ver-

bunden.

Halsschild an der Basis doppelt so breit wie lang, im

kräftigen Bogen nach vorne verengt, sodass der Vor-

derrand kaum 14 so breit ist wie der Hinterrand, wel-

cher nicht gekantet ist. Oben dicht, ziemlich gross be-

schuppt, sodass die dichte, feine, gleichmässige Punktu-

lierung nur bei besonderer Beleuchtung zu erkennen ist.

Schildchen nicht sichtbar.

Flügeldecken ebenso breit und gut doppelt so lang

wie das Halsschild, walzig, parallelseitig, hinten kurz

abgerundet. Basis leicht gerandet und mit dunkelbrau-

nen, schwachen Höckern dicht besetzt, dahinter ein

flacher Fleck kleiner, dichtgestellter Körnchen, der sich

seitlich bis zum fünften Zwischenraum erstreckt.

Punktreihen, fein eingedrückt mit kleinen, dicht stehen-

den Punkten, sind in der dichten, kurzen Beschuppung

der breiten Zwischenräume kaum sichtbar, sie sind nur

durch die etwas abstehenden Seitenschuppenreihen der

Zwischenräume hervorgehoben, Die feine, dichte Punk-

tur und unregelmässig gestellte, feine Körnchen der

Zwischenräume sind durch die Beschuppung vollkom-

men verdeckt. Ob drei sehr unregelmässige, schwarze

DOr

225:

HANS EGGERS,

Flecken zwischen dem ersten und letzten Viertel der

Flügeldecken normale Zeichnung oder zufällig sind,

kann ich nicht entscheiden ; sie sind durch die dichte

Beschuppung fast verdeckt. i

Lange: 5—7 mm.

Fundort : Java, Batoerraden, G. Slamat, Sammler F. C.

Drescher; Type und eine kopflose Cotype

im Zool. Museum Amsterdam, 1 Cotype in

coll. Eggers.

Thamnurgides ater n.sp.

Cylindrisch, pechschwarz mit dunkel-pechbraunen

Beinen und Fiihlern, mässig glänzend, schwach skulp-

tiert, spärlich lang behaart.

Kopf flach gewölbt, fein punktiert, einzeln lang be-

haart.

Halsschild wenig länger als breit, von den abgestumpf-

ten Hinterecken an in eiförmiger Rundung verschmälert,

oben massig gewölbt, über die ganze Fläche mit kleinen

flachen Höckern weitläufig bedeckt, in der hinteren

Hälfte spärlicher ; die Höcker tragen lange dünne Haare.

Flügeldecken wenig breiter und fast doppelt so lang:

wie das Halsschild, parallelseitig bis zum letzten Viertel,

dann zur Naht abgerundet. Oben in vorderer Hälfte

cylindrisch, Absturz gut abgewölbt ohne Eindruck neben

der Naht. Punktreihen tragen flache, um ihren eigenen

Durchmesser von einander entfernte, runde Punkte. Zwi-

schenräume sind flach und tragen eine Reihe feiner,

lang behaarter Punktkörnchen, welche etwas grösseren

Abstand voneinander haben, als die Punkte der Reihen.

Punktkörnchen sind von Basis bis Hinterrand deutlich

erkennbar.

Vorderschienen tragen in der unteren Hälfte des Aus-

senrandes 4 kräftige Zähne, in der oberen Hälfte ein

behaartes Körnchen.

Länge : 2,6—2,7 mm.

Fundort: Sumatra (Brastagi) VII.1934. Sammler Palm,

gefunden an Mitrastemon spec. (Rafflesia-

ceae), Type und Cotype im Deutschen Entom.

Institut, Berlin-Dahlem, Cotypen auch in

Sammlung Eggers. — 1 Stück von Pahang

(Malay Peninsula) sah ich später.

Thamnurgides nepheli n.sp.

Eiförmig, hinten breit abgerundet, pechschwarz mit

pechbraunen Beinen und Fühlern ; weitläufig ziemlich

lang behaart.

Kopf flach gewölbt, mit angedeuteter Mittellinie, über

den Mundteilen und seitlich etwas dichter, sonst spär-

226.

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKAFER (IPIDAE). 85

lich fein punktiert, einzelne grössere Punkte tragen

lange braune Haare.

Halsschild flach gewölbt, etwas länger als breit, von

den leicht gerundeten Hinterecken an in leichtem Bogen

zum Vorderrand eiförmig gebogen, sodass sein Umriss

etwa einem Schnitt durch die schmäleren 2/3 eines Eies

gleichsieht. Oben mit kaum angedeuteter Mittellinie,

sonst bis über die Mitte dicht mit flachen, kleinen

Höckern besetzt, hinten punktiert, über die ganze

Fläche locker lang behaart.

Flügeldecken an der Basis breiter als grösste Breite

des Halschildes und 134 mal so lang wie dieses ; nach

hinten noch leicht verbreitert und sehr kurz abgerun-

det und nach der Naht hin abgeschrägt. Oben flach ge-

wölbt, Reihenpunkte gross, flach, gut gereiht, fast um

ihre eigene Grösse voneinander getrennt. Zwischen-

räume flach, mit fast doppelt so weitläufig gestellten,

feinen, langbehaarten Punkten besetzt. Absturz mittel-

mässig abgewölbt, seine Fläche leicht flachgedrückt,

ebenso gezeichnet und behaart wie die übrigen Flügel-

decken,

Lange: 2,3 mm.

Fundort : Java (Buitenzorg), Instituut voor Plantenziek-

ten. Febr. 1929, in Früchten von Nephe-

lium, Type und Cotype im British Museum,

1 Cotype in Sammlung Eggers. — Ich sah

spater noch 2 Ex. von der Malay Peninsula

(1 ohne nähere Fundortsangabe, 1 von

Selangor aus Rhizophora mucronata).

Thamnurgides uniseriatus n.sp.

In Form und Skulptur am nächsten mit dem etwas

breiteren Th. Jacobsoni m. verwandt.

Lang gebaut, von fast parallelen Seiten, hinten stark

verschmälert, flach gewölbt, stark punktiert, hinten fein

behaart ; glänzend, pechbraun.

Kopf flach gewölbt und fein punktiert.

Halsschild etwas länger als breit, kurzeiförmig ge-

rundet, grösste Breite im ersten Drittel von der Basis

an; oben flach gewölbt, im vorderen Drittel dicht mit

kleinen, flachen und runden Höckern besetzt; in den

übrigen zwei Dritteln dicht punktiert, mit nur angedeu-

teter Mittellinie, einzeln und spärlich behaart.

Schildchen breit, hinten abgerundet.

Flügeldecken mehr als doppelt so lang wie das Hals-

schild und unmerklich breiter als dieses. Seiten parallel

bis weit hinter die Mitte, dann schräg verschmälert und

zur Naht abgerundet. Oben quer flach gewölbt, längs

eben bis hinter die Mitte, dann flach abgewölbt. Punk-

HANS EGGERS,

treihen mit grossen tiefen Punkten sauber gereiht, aber

nur schwach vertieft. Zwischenräume flach, einreihig

deutlich, aber kleiner punktiert (bei Th. Jacobsoni un-

regelmässig mehrreihig!). Der Absturz ist schräg und

flach gewölbt, die Umgegend der Naht flach gehoben,

seitlich vor dem Hinterrand leicht flach gedriickt. Die

Zwischenräume auf dem Absturz sehr fein und mehr-

reihig unregelmässig punktiert und mit feiner, kurzer

Grundbehaarung bedeckt, aus der auf feinen Punkt-

körnchen stehend längere Haare hervorstehen.

Vorderschienen mit fünf feinen Zähnen in der unteren

Halfte.

Lange: 2,5 mm.

Fundort : Java, Type von Preanger in meiner Sammlung,

Cotype von Buitenzorg in Sammlung Kals-

hoven.

227. Thamnurgides gedeanus n.sp.

Eine grosse, schwarze Art, von der äusseren Form

des Th. nitidus m. und Th. dipterocarpi Beeson, von beiden

aber deutlich zu unterscheiden durch das stärker gehöckerte

Halsschildvorderteil.

Langcylindrisch, an beiden Enden verschmälert ab-

gerundet, oben flach gewölbt, pechschwarz mit braunen

Tarsen und Fühlern, stark glänzend, lang aber spärlich

behaart.

Kopf an der Stirn gut gewölbt, zwischen den Augen

flach eingedrückt mit einem scharf vorspringenden, er-

habenen Kiel in der Mitte ; fein hautartig genetzt und

dicht punktiert und einzeln lang behaart.

Halsschild länger als breit, von der Basis an eiförmig

nach vorn verschmälert und abgerundet, quer und längs

mässig gewölbt ; in der vorderen Hälfte und seitlich dicht

und ziemlich gross gehöckert, im Basalteil fein punktiert

und sehr fein dazwischen gekörnt, überall einzeln lang

behaart.

Schildchen gross, glänzend, gerundet.

Flügeldecken ebenso breit und fast doppelt so lang

wie Halsschild, fast parallelseitig bis zum letzten Vier-

tel, dann breit abgerundet. Oben in der Quere flach

gewölbt, in der Länge bis hinter die Mitte eben, dann

mit flachem, breiten Eindruck abgewölbt. Punkte der

Reihen sind flach, ziemlich gross, im Abstande ihres

Durchmessers von einander getrennt, die Reihen selbst

nicht vertieft. Zwischenräume ganz flach, breit, von der

Basis an im doppelten Abstande der Reihenpunkte mit

deutlichen Höckern besetzt, welche sehr lange Haare

tragen. Der Absturz ist fast kreisförmig flach einge-

228.

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKAFER (IPIDAE). 87

drückt, der breite Nahtzwischenraum ganz flach er-

haben.

Vorderschienen tragen ausser dem Enddorn bis zur

Mitte vier kräftige Zähne.

Lange: 3 mm.

Fundort : Java: Mount Gedé, 1200 m., Sammler L. G.

E. Kalshoven 13.1V.1925. Type (Nr. 70a) in

dessen Sammlung, Cotype in Sammlung Eg-

gers.

Vom grösseren Th. nitidus unterscheidet ihn der

flachere, breitere Eindruck, der bei diesem länglich ge-

formt ist, von Th. dipterocarpi grösserer Glanz und die

viel längeren Haare, von beiden das viel stärker skulp-

tierte Halsschild. Der Kiel über dem Munde eu viel-

leicht Geschlechtsabzeichen sein.

Dryocoetes javanus n.sp.

Langcylindrisch, mässig glänzend, schwarz ; jedoch

Fühler, Vorderschenkel und schmaler Seitenrand der

Flügeldecken hellbraun ; lang und fein, jedoch spärlich

behaart.

Kopf gewölbt, ziemlich dicht runzelig punktiert, mit

kurzer erhabener Mittellinie im unteren Teil; einzeln

lang behaart.

Halsschild so lang wie breit, parallelseitig bis vor die

Mitte, dann etwas verschmälert und kräftig abgerundet.

Hinterecken abgestutzt. Oben gut gewölbt, im vorderen

Teil bis über die Mitte ziemlich gross und dicht ge-

höckert, hinter der Mitte, besonders in den Seiten-

flächen, etwas kleiner und dicht gehöckert, nur im Ba-

saldrittel etwas weitläufiger punktiert, mit schmaler

Mittellinie. Vorne lang, hinten etwas kürzer spärlich

behaart.

Schildchen glänzend, etwas erhaben.

Flügeldecken ebenso breit und doppelt so lang wie das

Halsschild, parallelseitig bis zum letzten Fünftel, dann

sehr breit abgerundet. Hinterrand leicht angedeutet, aber

nicht scharfkantig, Schulterbeule klein. Oben in der

Quere gut gewölbt, in der Länge eben, im letzten Vier-

tel gut abgewölbt. Punktreihen stehen in ganz leicht

vertieften Streifen, Punkte sind flach und ziemlich gross

und z. T. etwas unregelmässig geordnet. Zwischen-

räume ganz schwach gewölbt, breit, mit weitläufigen,

haartragenden, feinen Punkten besetzt. Auf dem ge-

wölbten Absturz ist der Nahtzwischenraum etwas stär-

ker gewölbt, die Punkte der Reihen feiner als auf der

Scheibe, die Zwischenräume tragen statt der Punkte

Körnchen, die abwechselnd stärker und feiner sind und

feine Haare tragen, die ebenfalls länger oder kürzer sind

229:

HANS EGGERS,

Länge : 3,1 mm.

Fundort : Java (Tjibodas, 1400 m hoch), Sammler Ful-

mek 1923. Type im Museum Leiden.

Die neue Art unterscheidet sich von Dr. coffeae m.

durch die Grösse, stärkere Höcker des Halsschildes,

grössere Länge der Flügeldecken gegen das Halsschild,

die leichte Streifung derselben, die Höcker und ungleich

langen Haare des Absturzes.

Xyleborus nepotulomorphus n.sp. ¢ ©

Verwandt mit X. nepotulus m. und von ähnlicher Form,

jedoch beginnt der Absturz schon kurz hinter der Mitte

der Flügeldecken.

® : Pechschwarz, mit braunen Gliedmassen, glänzend,

cylindrisch, spärlich behaart.

Kopf fein hautarig genetzt mit ziemlich groben Punk-

ten besetzt, über dem Munde eine leichte, glänzende

Längsschwiele.

Halsschild kaum so lang wie breit, mit abgerundeten

Hinterecken, nach vorne kaum verschmälert mit fast

parallelen Seiten, im vorderen Viertel breit abgerundet.

Vorne dicht gehöckert und einzeln lang behaart wie bei

X. nepotulus, die hintere Hälfte mattglanzend, fein

hautartig genetzt, mit Punktkörnchen dicht besetzt.

Flügeldecken ebenso und 134 mal so lang wie das

Halsschild, parallelseitig bis weit hinter die Mitte, dann

wenig verschmälert und breit abgerundet mit leicht vor-

gezogenem Hinterrand. Oben gut gewölbt, die Punkt-

reihen dicht und ziemlich fein punktiert, die Zwischen-

räume etwas weitläufiger und nur wenig feiner; der

Absturz beginnt bereits in der Mitte und etwas flacher

abgewölbt als bei X. nepotulus ; in der Mitte breit ein-

gedrückt, die erste Punktreihe vertieft, so dass der Naht-

zwischenraum leicht flach erhaben erscheint. Dieser ist

ohne Höcker, der zweite trägt 6 deutliche weitgestellte

Höcker, die seitlichen Zwischenräume je einige kleinere.

Die Seiten und besonders der Absturz sind einzeln mit

kürzeren und langen hellen Haaren ungleichmässig

besetzt.

Vorderschienen wie die anderen beiden Paare mit

flach gebogenem Aussenrand mit feinen Sägezähnen.

4 : Vom kurzen, vorn abfallenden Bau des X. dispar

&. Pechbraun, Halsschild so breit wie lang, seitlich

leicht gerundet. Oben flach nach vorn abgewölbt, ohne

Querbuckel, matt genetzt mit feinen Pünktchen, vorne

nur einzeln fein gekörnt.

Flügeldecken 134 mal so lang und etwas breiter als

das Halsschild, von der Mitte an leicht verschmälert und

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKÄFER (IPIDAE). 89

breit abgerundet ohne deutlichen Hinterrand. Fein

punktiert, Zwischenräume noch etwas feiner.

Absturz ist leicht abgeflacht mit kaum vertiefter erster

Punktreihe, ganz ohne Höcker ; einzeln lang behaart.

ange @ Zorn 6 leo mm

Fundort : Java (G. Slamat), Sammler F. C. Drescher ;

Type und Cotypen im Museum Amsterdam,

Cotypen in Sammlung Eggers.

230. Xyleborus uniseriatus n.sp. ©.

25,

In der Körperform sehr ähnlich wie Xyleborus

Schlichi Stebbing vom indischen Festland; er unter-

scheidet sich durch stärkeren Glanz, andere Punktierung

und die Farbe.

Cylindrisch, pechschwarz, glänzend, Absturz der Flü-

geldecken steil, rundum scharf gerandet ; nur am Kopf

und vorderen Halsschild leicht behaart.

Kopf gewölbt, mattglänzend, mit zahlreichen feinen

Körnchen besetzt, schwach behaart. Augen flach aus-

gerandet.

Halsschild so lang wie breit, hinten parallelseitig mit

rechtwinkeligen Hinterecken, vorne im Halbkreis gerun-

det. Vorderrand mit etwa 8 schwachen Querhöckern

besetzt, die wenig sich abheben. Vordere Hälfte fein

gehöckert, hintere Hälfte oben stark glänzend, seitlich

fein hautartig genetzt, fein und ziemlich dicht punktiert,

ohne Mittellinie. Schildchen wenig gross.

Flügeldecken ebenso breit und 114 mal so lang wie

Halsschild, parallelseitig bis zum Steilabsturz, glänzend.

Punktreihen unregelmässig mit sehr feinen Pünktchen,

nicht eingedrückt. Die feinen Pünktchen der Zwischen-

räume ebenso stark und unregelmässig zwischen den

Reihen verteilt. Der steile Absturz mit vollkomen kreis-

förmigem, geschlossenen, vorgezogenen Rand; Fläche

oben leicht quer eingedrückt, unten neben der Naht flach

ausgebeult ; Nahtzwischenraum bis etwas über die Mitte

herauf mit einer Reihe von 9—10 Höckern besetzt. Ab-

sturz stark glänzend, äusserst fein punktuliert, mit 3

gebogenen Reihen grosser Punkte auf jeder Seite.

Lange: 2,6 mm.

Fundort : Java, (Batoerraden, G. Slamat), Sammler

Drescher, Type in Mus. Amsterdam, Cotype

in Sammlung Eggers.

Xyleborus cancellatus n.sp. ©.

Eine eigenartige Form, auffällig durch den Ersatz der

Punkte auf den Reihen des Absturzes durch dichtste-

hende flache Höcker, während die Zwischenräume noch

stärker gehöckert sind.

Braunrot, glänzend mit hellbraunen Beinen und

HANS EGGERS,

schwarzbraunem Absturz der Flügeldecken, der durch

starke und dichte Höcker nur schwach glänzt, spärlich

und ziemlich lang behaart.

Kopf gewölbt, fein punktiert mit leicht erhabener

Mittellinie über dem Munde, einzeln lang behaart.

Halsschild stark gewölbt, kaum länger als breit, seit-

lich leicht ausgebogen und nach vorne stärker ver-

schmälert ; Vorderrand trägt wenige flache Höcker.

Vordere Hälfte dicht und fein gehöckert und einzeln

lang behaart, hintere Hälfte glänzend, äusserst fein

punktuliert, eine grössere Fläche vor dem Schildchen

zeigt dichtere Pünktchen und feine kurze Behaarung.

Schildchen deutlich.

Flügeldecken so breit und fast doppelt so lang wie

Halsschild, parallelseitig bis zum Ende des dritten Vier-

tels, dann schwach gerundet nach der Naht zu abge-

schrägt und an dieser abgestumpft, kein scharfer Hinter-

rand. Oben mässig gewölbt, im vorderen Drittel glän-

zend, Punktreihen mit sehr feinen Punkten nicht einge-

drückt, Zwischenräume flach, noch feiner einreihig

punktuliert und behaart. Vom achten Zwischenraum an

sind die Seiten bis zum Hinterande ebenso punktiert

und glänzend. Der Absturz beginnt nach dem ersten

Drittel mit leichtem Neigungswinkel und zeigt hinter

der Mitte einen zweiten undeutlichen Bruch, wo der

ziemlich steile eigentliche Absturz beginnt. Vom ersten

Drittel an mattglänzend, die Reihen tragen statt der

Punkte dichtstehende flache Höcker. Die Zwischen-

räume sind dicht mit länglichen Höckern besetzt, welche‘

bis zur eigentlichen Abwölbung stärker werden; im

letzten Drittel auf dem steilen Absturz sind sie abwech-

selnd fein wie auf den Reihen und etwas stärker. Der

achte Zwischenraum täuscht durch die Höckerreihe

eine scharfe Seitenkante vor. Naht auf dem Absturz

leicht erhaben. Alle Zwischenräume einzeln lang behaart.

Länge : 234—3 mm.

Fundort : Java, (Batoerraden, G. Slamat). Sammler

F. C. Drescher, Type im Museum Amster-

dam, Cotypen in Sammlung Eggers.

Xyleborus cancellatus pronunciatus n. var.

Auf den Zwischenräumen der vorher beschriebenen

Art bilden sich im zweiten Drittel nur flache Höcker,

von denen höchstens einige aufgesetzte kurze feine

Spitze tragen. Bei der eigenartigen Form, welche mir

in 2 Stücken aus Preanger vorliegt, bilden sich die

Höcker im zweiten Drittel in spitze Zähne um, die wie

bei den Phloeosinus-Arten einen Kamm bilden, dessen

letzte Zähne kurz vor dem eigentlichen Absturz die

232.

NEUE INDOMALAYISCHE BORKENKAFER (IPIDAE). 91

stärksten sind. Der Absturz selbst trägt dann nur flache

Höcker wie die Stammart. Nur auf dem sechsten und

siebenten Zwischenraum geht die Zahnreihe durch und

bildet einen deutlicheren Seitenabschluss.

Da mir Zwischenformen bisher nicht vorgekommen

sind, halte ich eine besondere Bezeichnung dieser Form

für angebracht.

Fundort: Java (G. Tongkoebon Prahoe, 4000—5000

Fuss hoch, Preanger). Type im Mus. Amster-

dam, Cotype in Sammlung Eggers.

Xyleboricus suturalis n.sp.

In die Verwandschaft von Xyleboricus mediosectus

m. gehörend, jedoch auf dem Absturz schärfer cha-

racterisiert,

Pechschwarz mit hellpechbraunen Gliedmassen, glän-

zend, auf dem Absturz fein reihig behaart, sonst fast

kahl, cylindrisch.

Kopf breit gewölbt, äusserst fein punktuliert.

Halsschild 114 mal langer als breit, parallelseitig, vorn

im Kreisbogen gerundet, Hinterecken abgestumpft. Vor-

dere Hälfte fein und dicht gehöckert und dazwischen

fein behaart, hintere Hälfte glatt und sehr fein punktu-

liert. Schildchen ziemlich gross, breiter als lang.

Flügeldecken ebenso breit und 114 mal so lang wie

Halsschild, parallelseitig bis zum letzten Viertel, dann

leicht gerundet zur Naht abgeschrägt. Absturz beginnt

nach 3/; der Länge und ist (ohne scharfe Kante, aber

deutlich im Bruch) gerade abgeschrägt mit stark erha-

bener Naht. Basalteil stark glänzend mit feinen, flachen

Punkten in nicht vertieften Reihen, Zwischenräume ganz

flach mit kaum sichtbaren, feinen Pünktchen. Eben vor

der Mitte beginnen sich die Punktreihen streifenförmig

zu vertiefen, die Punkte nehmen an Grösse zu, die

Zwischenräume werden schmäler und erhaben und tra-

gen bis zum Bruch des Absturzes einreihig feine Körn-

chen und geneigte Haare. Auf dem Bruch stehen

Höcker ; der Absturz selbst ist flach mit angedeuteter

Kante im unteren Teil und am Hinterrand ; Punkt-

reihen sind nicht vertieft mit flachen Punkten, Zwischen-

räume flach mit Punktkörnchen und geneigten Haaren

einreihig besetzt. Nur die Naht ist stark erhaben, be-

sonders in der unteren Hälfte, oben mit einzelnen,

schärferen, unten dichter mit abgestumpften Höckern

besetzt.

Lange: 1,5 mm.

Fundort : Java (Kediri, III.1925), Sammler L. G. Kalk-

hoven, Type in Sammlung Buitenzorg, Cotype

in Sammlung Eggers.

(Fortzetzung folgt.)

Curculioniden-Studien XVI.

Eine neue Otiorhynchus morio - Rasse

vom Picos de Europa

von

Dr. F. ZUMPT

Hamburg, Tropeninstitut.

Herr Dr. D. L. Uyttenboogaert sandte mir kürz-

lich einige Exemplare einer morio-Rasse, die er September

1935 bei Lago Enol (ca. 1200 m) im Gebiet des Picos de

Europa gesammelt hatte. Bei der Abfassung meiner „Kri-

tischen Studien über spanische Otiorhynchus-Arten” 1) lag

mir eine grosse morio-Serie vom Picos de Europa vor die

ausschliesslich zu der ssp. reynosae Bris. gehörte, und ich

nahm daher an, dass im ganzen Picos-Gebiet nur diese Rasse

vorkäme, Auch Herr Dr. Uyttenboogaart's Reise-

genosse Herr Klynstra hat den typischen reynosae ge-

sammelt, und zwar bei der Refugio de Aliva in ungefähr

1800 m Höhe. Ich gewann damals auf Grund meines zahl-

reichen Materials den Eindruck, dass man bei allen morio-

Rassen mit einer grossen individuellen Variabilität rechnen

muss, und es war mir daher sehr interessant, diese Annahme

durch folgenden Satz in seinem Brief bestätigt zu finden :

„Die Variabilitat der Skulptur bei diesen auf einem sehr

beschränkten Gebiet gefundenen Stücke ist auffallend.”

Die übersandten Exemplare beweisen nun aber, dass nicht

nur die ssp. reynosae im Picos-Gebiet lebt, sondern auch

noch eine andere Form, die sich in der Skulptur und im

Penisbau von ihr wesentlich unterscheidet. Ich erlaube mir,

diese neue Subspezies zu Ehren ihres Entdeckers zu benennen.

Otiorhynchus morio uyttenboogaarti nov. ssp.

3 : Im allgemeinen schlanker als reynosae, aber es kommen

auch bei diesem Stücke vor, die genau so gestreckt sind wie

die neue Subspezies. Halsschild viel gröber skulptiert

als bei reynosae und melanopus, die Punkte auf der Scheibe

so breit und tief wie bei der Nominatform morio, die Zwi-

schenräume wulstig und bei den meisten Exemplaren zu

Tuberkeln umgebildet, so dass der Halsschild bei flüchtiger

Betrachtung flach gekörnt erscheint. Die Seiten mit

1) Bol. Soc. Esp. Hist. Nat. 34, 1934, 5. 261—296.

EINE NEUE MORIO - RASSE VOM PICOS DE EUROPA. 93

grossen Tuberkeln besetzt. Diese wie auch die Punkte der

Scheibe tragen ein kurzes und helles, anliegendes Börstchen.

Flügeldecken in der Skulptur denen des reynosae

ähnlich, aber die Punkte in den Streifen sind weniger grob

und tief ; sie greifen in die Verrunzelung der Zwischenräume

über. Fühler so schlank wie bei der Nominatform, also

die drei letzten Geisselglieder sind im Gegensatz zu reynosae

länger als breit. Penis wie bei morio morio und morio

navaricus, wodurch die neue Rasse ebenfalls sofort von den

bisher bekannten rotschenkligen morio-Formen zu unter-

scheiden ist.

® : Im Habitus dem weiblichen navaricus ähnlich, aber die

Halsschildskulptur ist wie beim ¢ punktiert-tuberkuliert. Flü-

geldecken kaum stärker als bei den 9 © der Nominatform

verrunzelt, nur eines der mir vorliegenden Exemplare zeigt

die gleiche Skulptur wie reynosae. Fühler so schlank wie bei

der Nominatform.

Die Variabilität der Skulptur ist wie bei reyno-

sae in beiden Geschlechtern beträchtlich. Die Scheibe des

Halsschildes erscheint teils ausgesprochen flach gekörnt,

teils aber, und besonders im weiblichen Geschlecht, grob ver-

runzelt-punktiert. Ebenso schwankt die Stärke der Decken-

streifen. Bei den Weibchen sind sie im allgemeinen wie bei

der Nominatform durch eine flache Verrunzelung ersetzt.

Es liegen mir 5 & 6 und 49 © vor. Für die freundliche

Ueberlassung eines Pärchens (? Allotypus, ¢ Paratypus)

sage ich Herrn Dr. Uyttenboogaart meinen herzlich-

sten Dank.

A Contribution to the Knowledge of the

Puparia of Anthomyidae

Introduction.

In the Diptera Cyclorrhapha the last larval skin is retained

as a covering for the pupa. The full-grown larva, when

going to pupate, ceases moving about and contracts,

completely withdrawing its head and sometimes a part of

the prothoracic segment too. The skin changes more or less

its shape. It grows harder, brittle and darker, and finally

becomes completely loosened from the insect which it encloses.

The thus formed pupal covering, which occurs in all Diptera

Cyclorrhapha, is called puparium. When the imago emerges,

the typical puparium of the Eumyidae [including the

Conopidae, Oestridae, Tachinidae and Anthomyidae (Mus-

cidae| opens along two horizontal lines, which meet at the

anterior end, and a circular line. The horizontal lines run

on the lateral sides of the thoracic segments and some way

into the first abdominal segment. They divide those segments

into a dorsal and a ventral part. The dorsal part bears the

larval prothoracic spiracles, the ventral part contains the

mouth-opening and the adhering cephalopharyngeal skeleton.

In the fore-part of the first abdominal segment each horizontal

line devides itself into a descending and an ascending branch,

which form the circular line of dehiscence. (The term

‘’cyclorrhaphous’’, derived from these lines, will be discussed

later-on.) So two semi-circular, curved plates are pushed

apart by the emerging imago. The hinged plates often remain

attached to the rest of the puparium, near the median line,

as the splits of the left side often do not meet those of the

right side. In most Oestridae the line of dehiscence is lacking

on the ventral side. So here only a dorsal plate is pushed off.

In Drosophila also the dorsal plate is turned back by the

emerging imago, and the descending branch does not aid

in emergence (Miall and Taylor). In the dorso-ventrally

depressed puparia of Homalomyiae also only the dorsal plate

is loosened, if loosened at all (de Meijere 1900). In Phytomyza

*) The term “line of dehiscence” was proposed by Miall and Taylor

(1907), who object to the term ‘suture’, used by other authors, as this

term suggests a line of union of distinct morphological elements, as in the

phrase "suture of the skull”.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 95

ilicis Curt. (aquifolii Gour.) it is the ventral plate which is

turned back (Miall and Taylor). Likewise in the particular

„shaped puparium of Hydromyza livens Fall. The deviating

ways in which the puparia of other cyclorrhaphous Diptera

open (Lonchoptera, Phoridae, Platypezidae, Pipunculidae,

Syrphidae) are studied by de Meijere (1900, 1916). In the

Phoridae for instance a small lid is loosened at the anterior

end. The posterior border of this lid lies dorsally in the

fore-part of the first abdominal segment, ventrally not farther

than the anterior border of the second thoracic segment.

Besides, on the dorsal side a trapezoid plate is loosened, lying

immediately behind this lid and almost reaching with its

posterior border the posterior end of the third abdominal

segment. Moreover, this plate splits open along a median

longitudinal line. So here are median and lateral longitudinal

lines of dehiscence in the first 3 abdominal segments or (f.i.

in Phora bergenstammi Mik.) in the third thoracic segment

besides. The dorsal transverse lines mostly lie in the first

and third abdominal segments.

In the Diptera Orthorrhapha the last larval skin is cast

off, except in the Stratiomyidae and in some Cecidomyidae,

where it stays and loosely ensloses the pupa.

The skin of the Stratiomyid larvae is leathery and often

impregnated with calcareous matter. At pupation it does not

change its shape or texture. When the fly emerges, the larval

skin opens along a T-shaped split. Its longitudinal part lies

in the middle of the dorsal side, from the second thoracic

segment to in the first abdominal segment. At its anterior

and posterior ends is a short, transverse split. So it differs

entirely from the typical, mostly ovoid puparium of the

Muscidae.

In the Cecidomyidae the pupa is usually enclosed in a

cocoon, which may be either single or double. In Mayetiola,

perhaps in some other Cecidomyidae besides, the outer layer

is formed by the skin of the second-stage larva. It hardens,

becomes smooth and assumes the appearance of a puparium.

The Cecidomyid larvae however are peripneustic so that the

remaining skin actually differs entirely from that of the

amphipneustic cyclorrhaphous larvae. Besides, the imago

issues at the posterior end, between the eight and ninth

segment,

Bouché (1834) proposed a division of the Diptera into

two groups : Group I, where the pupa is free (nympha velata

Bouché, pupa exarata Burm.), and group II, where the pupa

is enclosed by the larval skin (nympha inclusa Bouché, pupa

coarctata L.). From the foregoing it is clear that this division

does not lead to a natural classification,

The still usual division into Diptera Orthorrhapha and

Diptera Cyclorrhapha goes back to Brauer. He first proposed

96 M. N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

this division in his "Monographie der Oestriden , published

in 1863. As the terms orthorrhaphous and cyclorrhaphous

are not interpreted by different authors in the same way, the

paragraphs, where they are explained by Brauer loc. cit.

follow :

"Diptera orthorapha : Die Larvenhaut öffnet sich bei

der letzten Hautung mit einem Längsrisse auf der Rücken-

seite in der Mittellinie vom zweiten bis zum vierten Seg-

mente, zu welchem am vorderen Ende ein Querriss hin-

zukömmt, so dass eine "T'fòrmige Spalte zu Stande

kömmt. Die Larvenhaut wird entweder bei der Verpup-

pung in dieser Weise abgestreift, und die Nymphe ist

eine freie, sogenannte Mumienpuppe, oder sie bleibt als

schützende Hülle um die Nymphe und berstet in obiger

Weise erst beim Auskriechen der Imago.”

From this paragraph it appears that the T-shaped split,

situated dorsally in the middle of the second, third and fourth

segment, along which the last larval skin opens, is considered

by Brauer as being the characteristic feature of this group.

Meanwhile it appears, however, from the investigations of

de Meijere that also in some Cyclorrhapha a longitudinal split

occurs on the dorsal side (Phoridae, Lonchoptera). In most

Orthorrhapha the last larval skin is opened by the pupa, (in

this case the pupa is free), in the Stratiomyidae, however,

it is not opened until the imago emerges (here the pupa

remains enclosed). In the latter case the breaking through

of the larval skin may be looked upon as a delayed ecdysis.

Actually the skin opens in the same way as in former ecdyses.

Xylomyia (Subula, a Stratiomyid) takes an intermediate

position between those Orthorrhapha with a free pupa and

those with an enclosed pupa. In Xylomyia the pupa remains

enclosed by the larval skin until the imago appears. Then it

emerges more than halfway from the larval skin.

The group of the Diptera Cyclorrhapha is characterized

by Brauer loc. cit. as follows :

„Die Larvenhaut wird bei der Verpuppung niemals ab-

gestreift, sondern erhärtet im contrahirten oder seltner

gestreckten, aufgeblasenen Zustande zu einer verschieden

gestalteten, meist ovalen, dunklen, in der Form sehr selten

der Larve ähnlichen, wahren Tonne, die durch Tracheen

in vitaler Verbindung mit der Nymphe bleibt. Nach Ab-

lauf des Nymphenstadiums öffnet sich die Tonne (Larven-

haut) niemals langs der Mittellinie vorne an der Ober-

seite, 1) sondern stets in der Richtung von Bogennäthen *)

mit einem oder zwei abfallenden Deckeln. Es sind ‘drei

Falle möglich, welche übrigens zu einer weitern Eintheilung

nicht anwendbar scheinen.

*) The italics are mine.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 97

1. Es öffnet sich das vordere Ende in der Richtung einer

horizontal verlaufenden Bogennaht, zu der am vierten

Ringe eine quere, senkrechte Bogennaht hinzutritt,

wodurch das vordere Ende in Form von zwei halb-

mondférmigen Deckeln abfallt (Cephonomyia, Antho-

myia u.a.).”

It does not serve our purpose to quote the second and

third cases, described by Brauer. It is often thought that the

term ‘’cyclorrhaphous” only refers to the vertical line of

dehiscence. From the paragraphs quoted here, it seems to

me most probable that this term is derived from the horizontal

as well as from the vertical lines of dehiscence. For Brauer,

in the exposition of the characteristics of the Cyclorrhapha,

mentions circular lines of dehiscence (in plural), and in case

1. he distinctly mentions a horizontal circular line of

dehiscence. As a matter of fact the horizontal as well as the

vertical lines are more or less curved.

It is shown by the investigations of de Meijere (1900,

1916), that in a number of Diptera the puparia open in still

other ways than those, described by Brauer. The circular lines

of dehiscence are not characteristic for the puparia of all

Cyclorrhapha. So this investigator arranges Lonchoptera, in

which the fly emerges along a T-shaped split, among the

Cyclorrhapha. Yet Brauer’s division into Diptera Orthorrhapa

and Cyclorrhapla is still usual and his classification, except

for some alterations, is corroborated by characteristics of the

larval, pupal, and imaginal stages. It is not the place here,

however, to go into this matter.

The Cyclorrhapha in their turn are divided into two groups,

depending on the presence or absence of a ptilinum. In the

Eumyidae and in the Pupipara (Hippoboscidae, Nycteribiidae)

the puparium is opened by way of the ptilinum or frontal

sac. It is formed by the invagination of a part of the imago's

head-wall. It is indicated externally by the arched frontal

or ptilinal suture, an extremely narrow slit, lying transversely

above the antennae, It extends downwards on the right and

left sides of the antennae, thus presenting a () -shaped form.

After this suture the above mentioned groups together are

called Schizophora. The ptilinum lies in the cavity in front

of the brain. When the imago is ready to emerge the sac is

ejected and distended in front of the head under pressure

from within. Thus it presses upon the wall of the puparium,

till the latter bursts open. After the fly has emerged the

ptilinum is withdrawn into the head cavity and does not

function any longer. The Cyclorrhapha, where no ptilinum

is present, are taken together under the name Aschiza. The

ptilinum is also lacking in the Orthorrhapha. Here the

puparium is opened by means of the head and the thorax

pushing against the wall.

98 M.N. STORK, À CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Although the study of the pupal instar plays an important

part in the system of Diptera, little attention has been paid

by most authors to its detailed morphology. The descriptions

of puparia are mostly very short and often remain confined

to short indications concerning their colour and shape. Still

this instar deserves as much attention as that of the larvae

and imagines, Even in the Cyclorrhapha a complete description

of the puparia is desirable as the larval skin has undergone

some changes when becoming a puparium. Our knowledge

about the morphology of a species is not complete without

the investigation of the puparium. Sometimes it is desirable

to state the name of a species of which only a puparium is

available, Besides, a detailed ‘description of the puparium of

a species may be helpful in identifying the still unknown

larva, and conversely.

In the following descriptions the puparia are compared,

when possible, with the larvae described by other authors.

Only the cephalopharyngeal skeleton is to be left out of

consideration here as its details are not clearly perceptible

through the darkened larval skin, and its natural position

is more or less changed. In many species the larval

characteristics are still visible in the puparium, in others some

particularities have become less clear (as is often the case

with the number of lobes on the prothoracic spiracles), or

even have quite disappeared (as the papillae on the posterior

end of the larva in Pycnoglossa cinerosa Zett.). So studies

about dipterous larvae as those of Brauer, de Meijere, Keilin,

Nielsen, de Vos-de Wilde, Hewitt, Banks, Howard and

others are of great importance to the study of the puparia.

The authors making a special study of the puparia of a certain

group or family are few in number; Brauer, de Meijere,

Greene and Vimmer may be mentioned here. Malloch (1918)

composed a "Preliminary Classification of Diptera, Exclusive

of Pupipara, Based upon Larval and Pupal Characters”, but

this extensive publication is confined to the Orthorrhapha

(Nematocera and Brachycera).

We describe in the following pages the puparia of 35

species of Anthomyidae sensu latiore Girschner (Muscidae

Karl 1928). Karl divides this family into 6 subfamilies, i.e.,

Muscinae, Phaoniinae, Eginiinae, Mydaeinae, Anthomyinae

and Coenosiinae, The genera Musca L., Myiospila Rond.,

Mesembrina Mg., Muscina Rob. Desv., Morellia Rob. Desv.,

Haematobia Rob. Desv. and Lyperosia Rond., described here,

have to be arranged among the Muscinae (Karl). The other

species examined, belonging to the genera Pegomyia Rob.

Desv., Hylemyia Rob. Desv., Chortophila Macq., Pycnoglossa

Coqu., Phorbia Rob. Desv. Heterostylus Schnabl and Paregle

Schnabl are classified under the subfamily Anthomyinae.

Concerning the genera the nomenclature and the arrangement

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 99

of Karl is followed. The nomenclature used by Séguy is added

in italics when different. Species, belonging to the same genus

are arranged alphabetically.

The material examined was kindly put at my disposal by

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere. Partly the puparia were

collected as such, partly they were reared from collected

larvae. A number of the puparia was collected by Mr. L. H.

Scholten in alluvial deposit of the river Rhine, after the

inundations in the beginning of 1924 and 1926. The material

was sent to Prof. de Meijere in Amsterdam, who reared the

puparia separately in glass-tubes, provided with moistened

moss, and identified the emerged imagines. So to get acquain-

ted with the puparia, each fly was kept together with the

puparium from which it emerged.

Of some species only one specimen was available. In most

cases, however, more specimens could be examined. Here it

could be established that the puparia of Anthomyidae show

characteristics, by which even species, belonging to the same

genus, are distinguishable. Of the 35 species of puparia

examined 34 showed marked differences. Only between those

of Paregle aestiva Mg. and Heterostylus pratensis Mg. no

distinguishing features could be found. Except differences in

size, colour and shape, in the number of lobes on the larval

prothoracic spiracles and in the absence or presence of pupal

breathing-horns, the most characteristic features are found

on the posterior end.

Puparia, with a length less than 6 mm here are called

small, those with a length from 6 to 8 mm are called medium-

sized, puparia more than 8 mm long are indicated as being

large. As a matter of fact the size varies according to the

amount of food consumed by the larva. Also the colour may

vary in specimens of one and the same species. Most

puparia are suddenly narrower or rounded off towards their

anterior end. The posterior end is often rounded or gradually

flattened (fig. 4, 8, 12). These puparia are indicated as being

normally shaped. In most species of Chortophila and Hylemyia

the posterior end is obliquely flattened, so that the ventral

side of the last segment is somewhat longer than its dorsal

side. An abruptly obliquely truncated posterior end is found

in Chortophila discreta Mg. (fig. 18), which also in other

respects differs greatly from other Chortophila species. In

Hylemyia lasciva Zett. there is a slightly protruding rim

round the flattened posterior end. Mesembrina meridiana L.

and the genus Morellia Rob. Desv. deviate from the normal

barrel-shape by the abruptly truncated posterior end, which

is encircled by a distinctly protruding rim (fig. 3, 5 and 6).

The Morellia-species, besides, are very conspicuous by the

reticular structure all over the skin.

In many species a part of the skin is covered with spines,

100 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

arranged in belts, which partly or completely encircle the

puparium. No spines whatever are found in Haematobia

stimulans Mg., Lyperosia 1 ritans L. and Chortophila discreta

Mg. In Paregle radicum L., Chortophila seneciella Meade,

Chortophila signata Brischke, de M. and Chortophila fugax

Mg. the whole skin is covered with spines. The tops of most

spines are turned backwards. This situation makes locomotion

in a forward direction possible. Only in Chortophila latipennis

Zett. most spines are turned forwards. Here, however, they

are extremely small, so that, doubtlessly, they do not impede

locomotion. The brown spots, visible in most species along

the junctions of the segments are the places where in the

larva the muscles are attached.

As the larva completely retracts its head when going to

pupate, only 11 segments are visible on the puparium, i.e.,

3 thoracic and 8 abdominal segments. The first thoracic

segment bears on its dorsal side the larval prothoracic

spiracles. In many cases the lobes are clearly visible, so that

even their number can be established.

Pupal breathing-horns, perforating the puparium on the

posterior border of the first abdominal segment, were found

by me in Musca domestica L., Myiospila meditabunda Fabr.,

Muscina stabulans Fall., and Haematobia stimulans Mg. In

Mesembrina meridiana L., where they are found by de Meijere

(1902) only a round, hyalin spot was found by me there on

the left side. Likewise in 2 of the 3 specimens of Musca

domestica L. Here the horns probably were shorter than

usual, or remained horizontal so that they did not break

through. The pupal breathing-horns are studied by de Meijere

(1902) throughout the entire group of Diptera. The horn

has to be considered as an appendage of the prothoracic skin

of the pupa. Inside the horn lies the felt-chamber, which lower

down passes into the taenidia-bearing part of the tracheal

trunk, On the horn lies a number of thin-walled slits, through

which the air passes. Such horns, widely differing in shape,

occur in many families of the Diptera Orthorrhapha (Nema-

tocera as well as Brachycera) and Cyclorrhapha. In the

latter they may perforate the puparium in preformed, round,

thin-walled spots. In the Lonchopteridae and Phoridae these

spots lie on the second abdominal segment, in the Pipunculidae

between the first and second abdominal segments, in the

Syrphidae and Eumyidae on the posterior border of the first

abdominal segment. (In the Stratiomyidae perforation never

occurs.) In Acalyptrata perforation was found by de Meijere

in Leria fenestralis Fall. and in some Agromyzids. In many,

though not in all Tachinidae and Anthomyidae the horns

break through. In all Schizophora, where perforation takes

place, a second spiracle, showing numerous slits, is formed

at the under end of the felt-chamber. This inner spiracle lies

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 101

on the skin of the pupa. The pupal skin is found in empty

puparia lying close to the inside of the wall. De Meijere loc.

cit. gives a drawing of a pupal breathing-horn of Muscina

stabulans Fall., in which the external as well as the inner

spiracle is sketched. This author mentions finding a well-

developed inner spiracle also in many Schizophora, where

the pupal breathing-horns are shorter, and do not break

through.

The most distinguishing features are found on the posterior

end of the puparia. The position and shape of the slits on

the posterior spiracles is very characteristic. In the Antho-

myinae the 3 slits are short and straight. They converge to

the scar, which is situated high-up or lower down at the inner

edge of the stigmal plate. In Hylemyia lasciva Zett. the slits

are slightly curved. In Chortophila lineata Stein the position

of the scar and slits is very conspicuous (fig. 20). In the

Muscinae the slits are often longer and slightly curved or

even sinuous (fig. 1, 3, 5, 6). In most species they do not

converge, but are situated round the scar. In Muscina sta-

bulans Fall. and Myiospila meditabunda Fabr., however, the

lobes are short and converge. The distance between the

spiracles, expressed in proportion to their horizontal diameter,

is also a good distinguishing mark. The position of the

spiracles is indicated with respect to the horizontal diameter

of the posterior end. This can be done very well in all those

species, where the posterior end is encircled by a number of

papillae or by a protruding rim. In species, however, where

these are lacking, this may cause some difficulty. In most of

the latter cases their position was established in regard to

the medio-horizontal line as is done by Greene in his studies

about the puparia of Tachinidae, Sarcophagidae and Trype-

tidae. This line, called longitudinal axis in a former publication

of this author, is constructed as follows: after having drawn

the puparium viewed exactly from the lateral side, i.e., so

that the two posterior spiracles are lying exactly one behind

the other, the centre of its largest vertical diameter (a) can

be established without difficulty. The line, drawn through

this centre, at an angle of 90 degrees to a, is the medio-

horizontal line.

The number and shape of the papillae on the posterior end

varies widely in different species. Most papillae are situated

in pairs, i.e., one on the right side, the other on the left. Only

in some specimens a single, unpaired papilla is present, called

supra-anal papilla, as it lies over the anal opening. One single

supra-anal papilla was found on Chortophila cinerea Fall,

Chortophila antiqua Mg., and Chortophila dissecta Mg., 2

single supra-anal papillae, lying one above the other are

present in Chortophila florilega Zett.

102 M. N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Subfamily Muscinae.

Musca domestica L.

Eigsnik

Larvae found in Amsterdam, not further specified.

Puparia small: length 5,5 mm., largest diameter 2 mm.

(According to Hewitt (1910) the average length of the pupa

is 6,3 mm.) Colour deep reddish brown, the button-like

posterior spiracles black. Shape normal: the anterior and

posterior ends almost equally rounded, the sides of the first

6 abdominal segments almost parallel. Segmentation indistinct,

microscopically indicated by rows of inconspicuous brown

spots. A few rows of inconspicuous spines only on the ventral

side at the junctions of the segments. 4 rows of slight

hollowings-out on the sides of only one of the 3 puparia

examined. The skin of the first thoracic segment ‘creased’,

the rest of the puparium finely transversely wrinkled. The

cephalopharyngeal skeleton reaching well into the first

abdominal segment.

@ ® PI

ig?

a she

Fig. 1. Musca domestica L.; a posterior end (X 23), b right posterior

spiracle (X 115).

The larval prothoracic spiracles with 7 lobes. Hewitt

(1910) counts 6 to 8 lobes. This author describes the pupal

spiracles as a pair of spine-like lateral projections. Only

on one of the 3 puparia examined on the left side a dark,

small pupal-horn present. On the other side and on the two

other specimens only small, white, round spots perceptible.

These spots, lying high-up on the lateral sides, in front of

the row of spots between the first and second abdominal

segments, are the places, where the pupal breathing-horns

ought to break through. The pupae of the specimens examined

being not quite developed, the perforation has not taken

place here. The posterior spiracles black, slightly protruding,

encircled by a lighter-coloured, brown ring at their bases.

Their position high above the medio-horizontal line. The

spiracles are described by Hewitt as being D-shaped, with

the corners rounded off, and their flat faces opposed. Either

spiracle with 3 sinuous slits. Each slit with 2 or 3 bends.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 103

The brown chitinized bars, lying across these slits very

distinct. The scar, near the flat side, scarcely perceptible as

a round spot, somewhat lighter coloured than the rest of the

stigmal plate. The distance between the spiracles less than

once their horizontal diameter. No papillae on the posterior

end. The anal opening slit-like.

The pupal breathing-horns, the position and shape of the

posterior spiracles, the sinuous slits, each with 2 or 3

turnings, and the few inconspicuous spines on the skin are

the most characteristic features of the puparium of this

species.

See the monograph of Hewitt (1910), entitled "The House

Fly”, for extensive details about the breeding habits,

development, morphology and anatomy of Musca domestica L.

The flies prefer horse manure as a nidus for the eggs, but

also oviposite in human excrements, cow-dung and poultry

excrement, in various substances contaminated or mixed

with excremental products, such as a bedding from piggeries,

from rabbits and guinea-pigs, in contaminated paper and

textile fabrics, in decaying vegetable substances such as refuse

from kitchens, rotten fruit, in waste food-stuffs, as bread

moistened with milk, boiled eggs, broth, in bad meat and

dead animals,

Myiospila meditabunda Fabr.

Fig. 2.

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen, and one specimen under sods, Amsterdam.

Medium-sized : length from 6 to 6,5 mm., largest diameter

2,5 mm. Colour reddish brown, only the pupal breathing-

horns and the posterior spiracles black. Shape normal:

narrowing towards the anterior end, rounded off at the

posterior end. A distinct constriction at the first and second

abdominal segments. Segmentation marked by conspicuous

rows of brown spots. These rows on the lateral sides

branched off into 2 rows, which join again somewhat farther

on. On the lateral sides between the transverse rows, some

small, sinuous rows of spots, running longitudinally. On the

dorsal side of the last segment 3 short longitudinal rows of

spots, on the middle of the ventral side a fourth one. No

spines on the dorsal and lateral sides. On the ventral side

from 1 to 3 rows of spines on the anterior borders of the

abdominal segments. These spines very large, irregularly

shaped, with their tops turned to the posterior end. The first

thoracic segment creased, the rest of the puparium very finely

transversely striated. The cephalopharyngeal skeleton

reaching into the first abdominal segment.

The prothoracic spiracles not clearly perceptible. The pupal

104 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Fig. 2. Myiospila meditabunda Fabr.; a posterior end (X 18), b puparium

viewed from the side (X 11).

breathing-horns black, turned obliquely upward, situated on

the posterior border of the first abdominal segment. The

posterior spiracles on black, parallel protuberances, situated

a short distance above the medio-horizontal line. The distance

between them less than once their horizontal diameter. Either

spiracle with 3 short, wide lobes, which converge slightly.

The peritrema and stigmal plate black. The scar not discer-

nable. No papillae on the posterior end, but a few small, very

inconspicuous round spots, in each of which a dark

sensory-hair. 7 pairs of these spots perceptible on either of

the 2 specimens examined, though less conspicuous than on

fig. 2a. Besides, round the posterior spiracles a number of

brown spots. Round the anal opening a reddish-brown,

transverse elongated border.

The puparia, found in different places, show exactly the

same features.

The pupal breathing-horns, the distinct rows of spots, the

large spines on the ventral side, the black posterior spiracles

with the short, broad lobes, and the small, round spots with

sensory hairs on the posterior end are the most characteristic

features of the puparia of this species,

Keilin (1927) records that the slits of the posterior spiracles

are slightly curved. This is scarcely visible any longer on the

puparium.

Portchinsky (1910) and Keilin give details about the

biology and morphology of the larva and puparium. The

female lays from 24 to 30 eggs, which are deposited one by

one in the excrements of man, of cattle, and but rarely in

those of horses. The larva hatches within 24 hours. The

first and second larval stages are of short duration, The

third stage may be reached already on the third day. While

the larvae in the first two stages are coprophagous, they

become carnivorous in the third stage and play havoc among

other larvae, living in the same substances.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 105

A very peculiar phenomenon is that the full-grown larva

constructs a cocoon before pupation. The process was studied

and recorded in details by Keilin, The larva, when full-grown,

lies almost motionless for one or two days in the substance

in which it lives. During this time it secretes from its mouth

a slimy and sticky substance, which moistens its immediate

surroundings. This secretion penetrates by the action of

capillarity between the solid particles round the larva,

and than it becomes hard, thus joining together all those

particles. While forming in this way a more or less:

regular-shaped cocoon, the larva continues secreting the

mucous matter, thus doubling or tripling its covering.

Sometimes this secretion solidifies in threads, sometimes in

very thin plates, and the cocoon, so formed, is not completely

closed ; it suffices to lift the adhearing particles to see the

mashes of different size. Often 2 or 3 larvae construct their

cocoons one next to the other, so that the cocoons are joined

together and can only be separated with the greatest of

difficulties.

Myiospila meditabunda Fabr. is also described by Howard

(1900) as a dung-breeder, and is also recorded in the study

of Banks about "The Structure of Certain Dipterous Larvae

with Particular Reference to Those in Human Foods” (1912).

Mesembrina meridiana L.

Fa:

Larva found in cow-dung, Zwammerdam.

Puparium large : length 11 mm., largest diameter 4,5 mm.

Colour reddish brown, the sides of the last segment darker

coloured, the posterior spiracles black. The puparium widest

on the third abdominal segment. From there on tapering

towards the posterior end. The last segment constricted at its

anterior border, then abruptly perpendicularly truncated, and

encircled by a thin, protruding rim, which shows a number

of longitudinal chitin thickenings. This rim broken in the

middle of the ventral side. Segmentation distinct, indicated by

rows of brown spots. Each of these rows laterally branched

off into 2 rows, which meet again somewhat farther on. No

spines on the dorsal and lateral sides. On the ventral side

of the abdominal segments, from the second segment

onwards, belts of large spines. On the second and third

abdominal segment from 1 to 4 rows of these spines, on the

following segments from 6 to 9 rows. The number of rows

diminishing towards the lateral sides. The first thoracic

segment longitudinally wrinkled, the sides of the eighth

segment creased, The rest of the puparium finely transversely

wrinkled. The cephalopharyngeal skeleton reaching to the

posterior border of the first abdominal segment.

106 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Fig. 3. Mesembrina meridiana L.; a posterior end: r rim, its dark coloured

distal end dotted, the lighter coloured, obliquely running part with longitudinal

chitin thickenings (t), (X 13), b rim, viewed from the ventral side (X 13).

15 lobes counted on the prothoracic spiracles. No pupal

breathing-horns present. On the left side of the one puparium

available, a whitish coloured, round spot on the posterior

border of the first abdominal segment, where perhaps a horn

ought to break through. The large posterior spiracles cut by

the horizontal diameter of the posterior end. The distance

between them less than a half time their horizontal diameter.

The stigmal plates black. Either spiracle with 3 long, very

sinuous slits. Each slit showing from 5 to 7 turnings. The

scars not perceptible. The posterior end covered by an

extremely fine, inconspicuous, reticular structure.

The large size, the truncated posterior end with the

protruding rim, and the large spiracles with the long, very

sinuous slits, are the most conspicuous characteristics of the

puparium of this species.

The female lays one single, large egg, in the excrements of

horses and cattle. The egg is 4.5 mm. long and contains a

completely formed larva. The larva emerges almost

immediately after the egg has been laid, It is coprophagous

and develops quickly (Séguy 1923).

Muscina stabulans Fall.

Igp e

Puparia found in Amsterdam, further details not recorded.

Medium-sized : length from 6,5 to 7,5 mm., largest diameter

circa 2,5 mm. Colour shiny reddish brown. Shape conspicuous

by the suddenly rounded-off posterior end. The breadth

suddenly narrowing from the first abdominal segment

towards the anterior end, the sides of the abdominal segments

almost parallel or slightly converging towards the posterior

end. The posterior end without papillae, showing only two

dark, very short. stigma-bearing protuberances. Segmentation

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 107

indicated by rows of very conspicuous, brown spots. In the

middle of the dorsal side of the last segment a short,

longitudinal row of a few spots. Dorsally on the anterior

CHK KEN

20000600

000 09 0Q 9000290009 0200000

70000900 00009 © 0000 a,00000 20 oog

Fig. 4. Muscina stabulans Fall.; a posterior end (X 18), b left posteriol

spiracle (X 92), c anus with surrounding border and spines (X 18), d dorsa-

plate, pushed up by the emerging adult (X 18), e ventral plate (X 18),

f puparium, dorsal view (X 10), g puparium, lateral view with medoir

horizontal line, schematic (X 10).

108 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

borders only of the second and third thoracic segments, and

the first two abdominal segments a few rows of very small

spines, with their tops turned backward. No spines on the

lateral sides, but here and there some brown spots. Ventrally

behind the spots belts of spines, consisting of 5 to 7 rows. On

the third and fourth segment moreover some rows of spines

on the posterior borders. Most of them with their tops turned

backward. The spines on the first abdominal segment very

small, arranged in regular rows. Most spines on the other

segments larger, some of them bifid, and located more

irregularly. In and after the belts of spines also fragmentary

rows of brown spots. The whole puparium finely transversely

wrinkled. Cephalopharyngeal skeleton reaching well into the

first abdominal segment.

The larval prothoracic spiracles visible as two dark spots,

not or slightly protruding. Laterally on the posterior border

of the first abdominal segment two small, dark coloured pupal

breathing-horns, protruding upward. The posterior spiracles

on two very short, cylindrical, parallel protuberances. The

protuberances as well as the stigmal plates dark coloured,

situated under the medio-horizontal line. The distance

between the spiracles circa half their horizontal diameter.

Either spiracle with 3 curved slits, which converge to the

inner edge of the stigmal plate. Scar not perceptible. Round

the spiracles groups of brown spots. Near the ventral edge

some rows of small, inconspicuous spines. On one of the

puparia examined, two dark spots this side of the anal

opening. Neither papillae nor spots of tangled wrinkles on

the posterior end, but 4 pairs of sensory hairs perceptible,

each hair located in an inconspicuous, round, light-brown

coloured spot. One of these pairs located above the spiracles,

one pair on either side, the other two pairs under the

spiracles. The anal opening, surrounded by a transverse

elongated, dark border, on the ventral side of the last

abdominal segment. The brown border widest round the anus,

and somewhat constricted halfway the rounded ends. In front

of the anus some rows of conspicuous spines, with their tops

turned forward. On the other side of the anal-spot groups

of small spines.

The way in which the puparium opens is a marked feature.

The lateral, horizontal lines of dehiscence reach backward,

(as in all Anthomyinae), as far as in the fore-part of the

first abdominal segment, where both fork into an ascending

and a descending branch, At the anterior end, however, these

two horizontal lines do not divide the first thoracic segment

into a dorsal and a ventral half, but meet along the ventral

anterior border of this segment. (Fig. 4 d and e). So the first

thoracic segment as a whole remains attached to the dorsal

plate, which thus consists of the first thoracic segment, the

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 109

dorsal half of the second and third thoracic segments, and the

dorsal half of the anterior border of the first abdominal

segment. The ventral plate only consists of the ventral half of

the second and third thoracic segments, and the ventral half of

the anterior border of the first abdominal segment. The

cephalopharyngeal skeleton lies on the ventral plate. A small,

dark part, lying before the oral hooks, remains attached to

the dorsal plate.

The puparia of this species are characterized by their large,

broad, and suddenly rounded-off shape, their shiny, reddish

brown colour, the rows of spots, the short pupal breathing-

horns, the position and shape of the dark posterior spiracles

with the curved slits, the 4 pairs of sensory hairs, and the

peculiar way in which it opens.

Short descriptions of the maggot are made by Bouché

(1834), Banks (1912), Portchinsky (1913), and some

remarks about its cephalopharyngeal skeleton are made by

Wahl (1914) and Keilin (1917).

Keilin (1917) gives a brief account of the observations

about the habit of Muscina stabulans Fall, published by

former authors. As the species was reared from maggots

feeding on decomposing vegetable matter, excrements and

manure, as well as from maggots feeding on caterpillars and

pupae of Lepidoptera, Tenthredinidae and of Galerucella

luteola Mull. (the elm-leaf beetle), it was now described as

being saprophagous, and again as being parasitical. These

observations being incomplete and often contradictory, we

owe essential details about this species to Portchinsky (1913).

The principal results of his investigations follow here, as they

are cited by Keilin (1917). Muscina stabulans Fall. is found

in our houses, though less frequently and in fewer numbers

than the common house-fly. When going to oviposite the

female often penetrates into sheltered corners; the eggs have

even been found in a key-hole. The female may lay 160 eggs,

which are scattered over the feeding matter. The young

maggots first feed upon decomposing organic matter. At the

end of the second larval stage already they begin to attack

different larvae, which also live in the same feeding matter,

for instance those of the house-fly or of Hydrotaea dentipes

Fabr. In the third stage the larvae of M. stabulans Fall.

are entirely carnivorous and very voracious. Brought together

with maggots of Polietes albolineata Fall., they are destroyed

in their turn. The ability to oviposite on victuals, which are

kept in dark and closed places, is the reason that this fly is

a frequent cause of intestinal myiasis of man. Séguy (1924)

records the occurrence of this species in the nests of swallows.

Sorauer (1932) mentions that the imagines are reared from

toad-stools, fruits, gherkins, turnip-tops, decaying potatoes.

pea-pods, radish, the end-stalks of Cirsium discolor, beets,

110 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

and sugar-beets, to which the maggots may cause considerable

damage.

So the larvae of Muscina stabulans Fall. may be

saprophagous or coprophagous, phytophagous or carnivorous.

According to Séguy (1924) the maggots may during their

entire development keep to one of these diets. A maggot

which has begun its life as a scavenger may become

phytophagous or carnivorous in the later larval stages. A

larva however, which starts as a carnivore cannot change

afterwards to different nourishment. Concerning their

parasitical inclination, mentioned by various authors, the

following is remarked by Keilin (1917). The females, like

those of many Diptera, are often attracted by the dead bodies

of larvae, pupae or adult insects, on which they oviposite.

The young larvae of Muscina stabulans Fall. first live

saprophagously, next they become carnivorous, destroying

other larvae and finally attack live caterpillars or pupae. They

suck out the contents of their prey and, when full-grown,

pupate in or near the empty skin of their victim. This reminds

us of the pupation of a real parasite.

Séguy (1923) records that the eggs hatch within 2 days.

After 15 to 20 days the full-grown maggot accumulates the

vegetable detritus in the form of a cocoon, in which the

transformation into a pupa takes place. There may be 10

successive generations a year.

Morellia aenescens Rob. Desv.

Erg 5:

Puparium found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length 5 mm., largest diameter 2 mm. Shape like

that of M. hortorum Fall. (see fig. 6d), but more dorsoven-

trally flattened. Colour yellowish grey, encircled by darker

belts at the junctions of the segments. On the thoracic seg-

ments the skin of these belts dark coloured. The dark border

of the skin between the third thoracic and first abdominal

segment beset with spines. On the following borders the

dark colour is only owing to a number of large, dark, rather

blunt spines. These spines with their tops turned backward ;

from 5 to 7 rows in each belt. In front of these rows, from

1 to 3 rows of small, flat spines, with their tops turned

forward. The spines as numerous on the dorsal as on the

ventral side; on the lateral sides the spines somewhat fewer

in number, The spines between the seventh and eighth

segment on the dorsal side small and inconspicuous, on the

ventral side, however, clear and very numerous. The spines

in front of the anus with their tops turned forward. Round

and under the anus a large number of spines, with their tops

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 111

turned backward. The whole skin covered by a chitinous

reticular structure (see p and q on fig. 5). The skin hard

and firm. The cephalopharyngeal skeleton reaching to the

anterior border of the second abdominal segment. The circular

line of dehiscence running on the posterior half of the first

abdominal segment.

Fig. 5. Morellia aenescens Rob. Desv.; a posterior end (X 23), b last

segment, ventral view (X 23), p and q reticular structure of the skin.

The prothoracic spiracles not perceptible. No pupal

breathing horns. The posterior spiracles cut by the horizontal

diameter of the posterior end. The distance between them a

little more than one and a half times their horizontal diameter.

The stigmal plates black. Faint traces of sinuous slits

scarcely perceptible.

The puparium of M. aenescens Rob. Desv. may be

distinguished from that of M. hortorum Fall. by its smaller

size, its delicate appearance, and by the larger distance

between the posterior spiracles.

Morellia hortorum Fall.

Fig. 6.

Larva found in the Netherlands, not further specified.

Puparium medium-sized: length 7 mm., largest diameter

2 mm. Colour yellowish grey with blackish brown, heavy

wrinkles at the junction of most segments. These wrinkles

very heavy on the ventral side between the first 6 and

between the last 3 segments. As the dorsal part of the

thoracic segments is lacking on the one puparium available,

we cannot say with certainty that the wrinkles continue on

this part, The dark wrinkle between the first and second

abdominal segment completely encircling the puparium, the

wrinkle between the second and third abdominal segments

ending before the middle of the dorsal side, those between

the last abdominal segments ending on the lateral sides. The

ventral part of the’ eighth segment somewhat darker coloured

than the rest of the puparium. The posterior spiracles black.

112 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Shape of the puparium very conspicuous by the posterior

end, which is obliquely truncated, very abruptly, and

encircled by a thin, protruding rim, The stigmal area, enclosed

by this rim, almost flat, showing only a slight swelling

between the two protruding spiracles. The ventral side of

the last segment considerably longer than the dorsal side.

The whole puparium somewhat dorsoventrally flattened.

Segmentation distinct.

Encircling the puparium belts of spines, situated partly

on the posterior border, partly on the anterior border of

the segments, The thick chitin wrinkles also beset with spines.

The whole skin covered with a reticular structure, as is

sketched in fig. 6 c. This structure less conspicuous on the

sides of the last segment and at the junctions of the segments.

The circular line of dehiscence running on the posterior

border of the first abdominal segment.

Fig. 6. Morellia hortorum Fall.; a posterior end (X 30', b ventral side of

the last segment (X 30), c chitinous network on the skin, s spines (X 30),

d puparium, viewed from the side (X 13).

No pupal breathing horns present on the part of the

puparium examined. As a large part of the first abdominal

segment is lacking on the one specimen available, the

statement that pupal breathing horns are lacking wants

confirmation by the investigation of a complete specimen.

The posterior spiracles situated on two black, parallel, short

protuberances, cut by the horizontal diameter of the posterior

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 113

end. The distance between the spiracles somewhat larger

than their horizontal diameter. Only fragments of the sinuous

slits faintly perceptible on the black stigmal plates. No

papillae on the posterior end, which, like the whole puparium,

is covered by a chitinous reticular structure. A lozenge-shaped

wrinkle in front of the anal opening.

The puparium of the two species of Morellia examined

are conspicuous bij their shape and colour, and by the

reticular structure of the skin.

Larvae of M. hortorum Fall. were found in cow-dung.

Howard (1900) gives a drawing of the puparium of M.

micans Macq., an american species, which breeds in human

excrements. This puparium apparently shows the same

peculiarities in shape.

Haematobia stimulans Mg.

IE Va

Puparium found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small : length circa 5 mm., largest diameter 2 mm. Colour

reddish brown, the pupal breathing horns and posterior

spiracles black. Shape normal, almost equally rounded off

at the anterior and posterior end. The sides parallel.

Segmentation distinct. At the junctions of the segments rows

of spots. These rows between the abdominal segments on

the ventral side branched off into 2 rows, enclosing fusiform

areas, which show long, irregularly shaped chitin thickenings.

Moreover, some short, broken, transverse rows of spots

halfway the segments on the ventral side. On the lateral

sides some spots, arranged longitudinally, On the dorsal side

of the last segment also 2 short longitudinal rows of spots.

The skin on the borders of the segments finely transversely

wrinkled. The rest of the surface covered with small, granular

chitin-thickenings.

Fig. 7. Haematobia stimulans Mg.; a posterior end (X 23), b spots on the

ventral side, at the junctions of the segments (X 23).

114 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

The dorsal part in front of the circular line of dehiscence,

on which the larval prothoracic spiracles, lacking on the one

puparium available. The dark pupal breathing-horns, lying

at the junction of the first and second abdominal segment,

small, thin, and protruding forward, The posterior spiracles

kidney-shaped, lying on short, dark coloured, parallel

protuberances, encircled at their bases by a lighter coloured

ring. The distance between them somewhat more than two

and a half times their horizontal diameter. The stigmal plates

black. The slits slightly curved and lying at right angles to

each other. Each horizontal slit showing 1 or 2 slight

constrictions. The vertical slits not so clearly visible on the

one specimen examined. The scars not perceptible. No

papillae on the posterior end. 2 round, brown chitin spots at

this side of the anal opening. The anal opening encircled by

a number of conspicuous, irregularly shaped chitin-

thickenings.

The small, inconspicuous pupal breathing-horns, the

kidney-shaped posterior spiracles, the large distance between

them, and the position of the slightly curved slits are the

most conspicuous characteristics of the puparium of this

species.

Séguy (1924) gives a drawing of the posterior spiracles

of the larva. Here the slits are S-shaped. The eggs are laid

singly so that the larvae are hard to detect. The imagines

suck the blood of men and cattle.

Lyperosia irritans L.

Len So

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length circa 3.5 mm., Largest diameter 1.5 mm.

Fig. 8. Lyperosia irritans L.; a posterior end (X 30), b spots on the ventral

side, at the junctions of the segments (X 30), c puparium viewed from the

lateral side, with medio-horizontal line, schematic (X 15).

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 115

Colour light brown, posterior spiracles black. Shape normal :

the sides almost parallel, the posterior end rounded off.

Segmentation indicated by rows of brown spots. Each of

these rows ventrally branched off into two rows, enclosing

a row of elongated, brown spots. Moreover, on the ventral

side halfway each abdominal segment a transverse, broken

row of brown spots. The skin finely transversely wrinkled.

The cephalopharyngeal skeleton reaching well into the

second abdominal segment.

The larval prothoracic spiracles hardly perceptible. No

pupal breathing-horns discernable on the two puparia

available. The posterior spiracles on black, somewhat

diverging protuberances, situated in the dorsal part of the

posterior end, a short distance above the medio-horizontal

plane. The distance between the spiracles less than half their

horizontal diameter. The stigmal plates D-shaped, their flat

sides turned to each other. The slightly curved slits forming

almost half a circle on either plate. The peritremata black.

On one of the 2 puparia examined the stigmal plates black,

but on the other specimen lighter colourdd. No papillae on

the posterior end. Round the anal opening a transverse-

elongated, brown border.

The puparia of this species are characterized by the shape

of the posterior spiracles, the small distance between them,

and the position of the slightly curved slits,

The female as well as the male flies suck the blood of cattle

and men. The eggs are laid singly.

Subfamily Anthomyinae.

Pegomyia bicolor Wied.

Ei.

Larva found in Polygonum persicaria L., the Netherlands.

Only one puparium present, from which the dorsal part of

the thoracic segments is broken off. Small: length 5 mm.,

largest diameter circa 1,3 mm. Colour shiny reddish brown,

the stigma-bearing protuberances on the posterior end dark.

Shape normal : suddenly narrowing towards the anterior end,

rounded at the posterior end. Segmentation indistinct.

Encircling the puparium 8 belts of spines, situated on the

abdominal segments. Most belts on the dorsal side consisting

of 7 to 9 rows of spines, those on the ventral side being wider.

Laterally the belts may be broken. On the dorsal side of the

eighth segment the spines situated in 16 very irregular rows.

Most spines situated on the anterior border of the segments

and with their tops turned backward, the others, on the

posterior border of the segments, with their tops turned

forward. The spines on the first two abdominal segments

116 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

larger than those on the following segments. At the junctions

of most abdominal segments a row of spots. The whole

skin finely transversely wrinkled. On the ventro-lateral sides

of the second and third thoracic segments dark dots, to which

wrinkles converge. The cephalopharyngeal skeleton reaching

well into the first aBdominal segment.

Fig. 9. Pegomyia bicolor Wied.; posterior end (X 30).

The posterior spiracles on conical, somewhat diverging

protuberances. These protuberances short, dark coloured. The

distance between the spiracles circa one and a half times their

horizontal diameter. The slits hardly perceptible. Only their

distal ends clear, protruding somewhat beyond the peritrema.

On the one puparium examined on the left spiracle 3, on

the right spiracle only 2 slits visible, converging to the upper

inner edge of the stigmal plate. Scar indistinct. No papillae

on the posterior end, but 6 pairs of spots, consisting of tangled

chitin wrinkles. These spots arranged in a circle round the

posterior spiracles, The middle pair of the 3 pairs on the dorsal

half smaller than the two adjacent pairs. The two pairs

situated under the spiracles close together. Small spines,

arranged in a large number of sinuous rows above the

spiracles. A .few rows of spines under the spiracles, and

laterally somewhat lower down. The anal opening encircled

by a border, which is somewhat darker coloured than the

rest of the puparium.

The most characteristic features of the puparium of this

species are the elongated slits, protruding beyond the dark

peritrema, and the 6 pairs of spots around the spiracles.

Concerning the figure of the posterior end of the larva,

given by Cameron (1914), I might suggest that the posterior

end is sketched by him, viewed obliquely from the ventral

side. The lobes, mentioned by this author, are not visible

any longer on the posterior end of the puparium.

The larvae of P. bicolor mine the leaves of various species

of Rumex and Polygonum.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 117

Pegomyia hyoscyami hyoscyami Panz.,

Pegomyia hyoscyami Panz. var. betae Curtis.

Pegomyia hyoscyami Panz. var. chenopodii Rond.

and

Pegomyia hyoscyami Panz. var. silenes Hering.

Fig, (Ozad di

It seems advisable here to begin with some remarks

concerning the biology and the systematical relationship of

these flies, as the investigation of the puparia may contribute

to the extension of our knowledge of this question.

The maggots of P. hyoscyami Panz. are found mining the

leaves of a large number of plants. The following host plants

are mentioned in the comprehensive paper by Bremer and

Kaufmann (1931): a Chenopodiaceae: Chenopo-

dium album L., C. murale L., Atriplex hortense L., A. patulum

L., Spinacia oleracea L., Beta triggyna, Beta vulgaris L. (var.

rubra ; altissima Rossig; esculenta Gurke), Beta vulgaris

var. hybrida (Beta cicla L.) and Amarantus retroflexus L.,

b Solanaceae: Hyoscyamus niger L., Atropa belladonna

L., Datura stramonium L. and Solanum dulcamara L., c

Caryophyllaceae: Silene vulgaris Garcke = Silene

inflata Smith. Stellaria media (L.) Cyrillo, Silene spec., and

Silene maritima With. The cases in which P. hyoscyami is

“ mentioned feeding on Rosaceae, Compositae and Polygona-

ceae, to these authors appear to be doubtful. According to

Jablonowski (1909) the larvae may complete their development

on manure or humous matter, and also on decaying leaves

of any kind if the natural food plants fail.

The eggs are laid on the under surface of the leaves, in

groups of 3 to 5. Usually there are but 3 or 4 groups of eggs

on a single leaf, but for instance Frost (1924) relates how

he saw in the early spring small spinach leaves so thickly

covered with eggs that they had a whitish appearance from

below. The incubation period of the eggs has been noticed

as varying from 3 to 8 days. A very detailed description of

the way in which the mine is made is given by Frost. The

larvae from a single group of eggs enter the leaf by separate

holes, but almost immediately after they have entered, the

channels made by them coalesce to form a single mine. Thus,

feeding side by side, they produce a short, linear mine. In

approximately a day the larvae separate, moving in different

directions, producing a blotch mine. Fresh mines are greenish

in colour. The frass is scattered about the mine in small, green

pellets. On Beta vulgaris L. and Chenopodium album L. the

mines become brownish when dry, but on Amarantus retrofle-

xus L. they become whitish. On plants with thick leaves, such

as beets and spinach, the mine alternates from the lower to

the upper surface and is seldom visible from both surfaces

118 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

at the same time, except towards its completion. On the plants

with thinner leaves, as Chenopodium album L. and Ama-

rantus retroflexus L., the mine is visible from both sides. If

the leaves are small and fail to furnish enough food, the larvae

abandon their mines to form new ones in fresh leaves. After

2 to 3 weeks they are full-grown. Pupation usually occurs

in the ground or under dried leaves, occasionally in the mine.

After 8 to 20 days the flies emerge. In northern Europe 2 or

3 generations hatch each year, in warmer regions probably

more generations occur. Hibernation mainly takes place in

the pupal stage.

Considering the large number of feeding plants, belonging

to 3 different plant families, the question arises, whether we

are dealing with really one single species of flies, occurring

on all these plants, or with more than one species, or with

varieties, which are in the imaginal stage morphologically

hard to discriminate but differ in the choice of their host

plant. In the extensive literature concerning these flies (v.

the bibliography of Bremer and Kaufmann) various views are

held, for the greater part loosely founded, and the nomen-

clature is rather confusing. In 1737 Réaumur described the

larva of Pegomyia hyoscyami, found by him in Hyoscyamus

niger L. The detailed description of the adult fly is owing

to Panzer in 1809. So the flies, which in the larval stage feed

in Hyoscyamus niger L., or rather, those feeding in Solanaceae

(see below), have to be considered as the typical form.

Therefore I might propose to call these flies Pegomyia

hyoscyami hyoscyami Panz. as Prof. de Meijere kindly

suggested to me, rather than calling them P. hyoscyami solani,

as Bremer and Kaufmann propose. It does not serve our

purpose to give examples of the nomenclature, used by

various authors. As throughout this paper the nomenclature

of Karl (1928) is followed, only the classification used by

this author follows here:

Pegomyia hyoscyami Panz. (typical form in Solanaceae).

N „ var. betae (Curtis) 1847, from

Beta vulgaris L.

„ var. chenopodii Rond. 1866,

from Chenopodium and

Atriplex species.

4 x „ var. spinaciae Holmgren 1880,

from Spinacia oleracea L.

» i; , var. silenes Hering 1924 from

Silene vulgaris Garcke.

After the description of the puparia it will appear in how

far I can agree with his nomenclature.

After the Muscidae” by Karl (1928) had been published,

Hering (1930) pointed out the existence of another variety of

P. hyoscyami, which was reared in southern Russia from

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 119

Hyoscyamus niger L. and Datura stramonium L. The imagines

of this variety, called by him P. hyoscyami meridiana, are

only in the male discernable from the other P. hyoscyami

reared from these plants, by the orbits touching each other.

As there is no material of this variety available, its ground

for existence cannot be discussed here.

Various authors tried, in different ways, to get a clearer

insight into the relationship of these flies.

According to Bremer and Kaufmann it seems as if the

imagines, reared from Solanaceae, are covered with bristles,

which are shorter and less in number than on the imagines,

which have been feeding on Chenopodiaceae. Yet reliable

morphological characteristics of the imagines could not be

found. The colour is the only feature by which the imagines,

reared from different plants may be distinguished. So Bremer

and Kaufmann composed a table, in which they indicated

the colours of the thorax, abdomen, Jegs and antennae of

imagines, reared from Spinacia oleracea L., Beta, Chenopo-

dium and Atriplex, Hyoscyamus niger L., Datura stramonium

L., Silene and Atropa belladona L. Generally the flies reared

from Chenopodiaceae are darker coloured than the typical

P. hyoscyami Panz., reared from Solanaceae.

Moreover, attempts have been made to solve the question

by breeding experiments. Cameron (1914) put a large number

of fertilized females, reared from larvae which had been

feeding on belladonna leaves, in breeding cages, provided with

fresh mangold plants. In not a single instance eggs were

deposited, Nor were any eggs laid on belladonna by fertilized

females which were reared from mangold. Cameron, though

realizing the fact that his experiments were insufficient for

drawing a general conclusion, suggested the possibility that

Pegomyia hyoscyami Panz. might be divided into at least

two "biologic” species, one of which would be confined to

the Chenopodiaceae, the other to the Solanaceae. Similar, but

more extensive breeding experiments by Bremer and Kauf-

mann led to the same conclusions. No real biologic difference

could be shown between the specimens of Pegomyia hyos-

cyami living in the various Chenopodiaceae or between those,

feeding in various Solanaceae neither by breeding experiments,

nor by crossing experiments. Yet it may be mentioned that

apparently the flies breeding in Chenopodiaceae prefer Beta,

and the flies breeding in Solanaceae prefer Hyoscyamus

niger L.

While reading these experiments the question arises

whether the varieties betae Curtis, chenopodii Rond, and

spinaciae Holmgren, mentioned by Karl, can be maintained.

Hering (1924) established the mining of Pegomyia hyos-

cyami Panz. in Silene vulgaris Garcke. On account of slight

deviations of the cephalopharyngeal skeleton of the larva, he

120 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

called the fly P. hyoscyami Panz. subspecies silenes.

Suire (1926) experimented with a fly, reared from Silene

inflata Sm. (synonym of S. vulgaris Garcke). In captivity

eggs were deposited only on Silene inflata Sm., and not on

Beta and Chenopodium. He calls these flies, together with

specimens, reared from spinach, P. hyoscyami Panz. var.

nigricornis Strobl. According to Séguy this variety is

characterized in the adult stage by the black antennae and

palpae. It is still open to doubt whether P. hyoscyami Panz.

var. silenes Hering is identical with P. hyoscyami Panz. var.

nigricornis Strobl. Karl mentions only the ‘var.’ silenes

Hering.

By the side of the investigation of the imagines and

breeding experiments, the investigation of the larvae and

puparia, reared from various feeding plants, is a third way,

in which differences between the subspecies or varieties may

appear. Unfortunately Kemner (1925) and Cameron (1914)

do not mention the variety of the larvae, sketched by them.

From the text it seems most probable that the larva, sketched

by Kemner, is var. betae. We owe detailed descriptions and

sketches of larvae, reared from Chenopodium album L., Beta

vulgaris L. and Silene vulgaris Garcke, to Mrs. de Vos-

de Wilde (1935). On account of differences in the

cephalopharyngeal skeleton of the larvae this author arrives

at the conclusion that P. hyoscyami Panz. var. silenes Hering

has to be considered as a species apart.

According to Kemner the number of lobes on the prothoracic

spiracles on the larvae, reared from Beta, varies from 6 to

10. Frost counts from 7 to 10 lobes. Mrs. de Vos-de Wilde

observes on most larvae, reared from Beta, 6 or 7 lobes, and

counts 10 in one case only. On most larvae found on

Chenopodium album, she counts 11 lobes, except on one

specimen, where the number was 10. She remarks that this

fact justifies the distinction between the biological races of

chenopodii and betae. Differences concerning the posterior

ends of these lavae are not mentioned by her.

I quite agree with this author as regards the opinion that

it will not be possible to solve these questions definitely until

the larvae and puparia, reared from the various feeding-

plants, will be thoroughly investigated.

I was so fortunate as to examine from the collection of

Prof. de Meijere 6 puparia of P. hyoscyami hyoscyami Panz.,

reared from Hyoscyamus niger L., 2 puparia reared from

Atropa belladona L., and 2 puparia, found in the alluvial

deposit of the river Rhine. The flies, emerged from these 2

puparia, were identified by Prof. de Meijere as also belonging

to P. hyoscyami hyoscyami Panz. There were, besides, 3

puparia reared from Chenopodium album L., and 1 puparium

reared from Silene vulgaris Garcke, collected by Dr. Stary

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 121

in Czechoslovakia. Mr. Schoevers, substitute director of the

“Plantenziektenkundigen Dienst’ in Wageningen was so

kind as to send us on request 5 puparia, reared from Beta.

Pegomyia hyoscyami hyoscyami Panz.

Fig. 10.

2 Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen, 6 puparia reared from Hyoscyamus niger L. and 2

puparia reared from Atropa belladonna L.

The specimens examined 5 or 5,5 mm. long, their largest

diameter circa 2 mm. Colour light brown or reddish brown,

the anterior and posterior spiracles darker coloured. Shape

normal. The ventral side flattened, the dorsal side convex.

A slight constriction in the second abdominal segment.

Posterior end rather blunt, rounded, showing two cylindrical,

short stigma-bearing protuberances. Segmentation indistinct.

On the dorsal and ventral side 8 belts of small, inconspicuous

spines. Most spines situated on the anterior borders of the

abdominal segments, the others on the posterior borders of

the preceding segments. The first 4 belts entirely encircling

the puparium, the others broken on the lateral sides or only

consisting there of a few curved rows. The belts wider on

the ventral side than on the dorsal side, divided there into

two parallel belts. At the junctions of the segments transverse

rows of elongated spots. From the fifth abdominal segment

onwards each row on the lateral sides branched off into two

rows, which meet again somewhat farther on, thus enclosing

a fusiform area. The first thoracic segment coarsely

longitudinally wrinkled. The rest of the puparium finely

transversely wrinkled, rather more irregularly on the last

segment. The cephalopharyngeal skeleton reaching well into

the first abdominal segment.

AIN

NV ya N

v Wy

Fig. 10. Pegomyia hyoscyami hyoscyami |Panz.; a posterior end (X 23),

b fragment of belt of spines with spots (X 115), c schematic sketch of the

puparium viewed from the side, with medio-horizontal line (X 6,5).

The larval prothoracic spiracles perceptible as small, black

protrusions, palmate, with 6 to 8 lobes. The black posterior

122 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

spiracles on short, cylindrical, parallel protuberances. These

dark brown protuberances on the same height as the medio-

horizontal line. The distance between the spiracles one and

a half times or twice their own horizontal diameter. Either

spiracle showing 3 short, converging slits on the dark coloured

stigmal plate. The middle lobe horizontal, the other two

at acute angles. Scar indistinct, situated in the middle of the

inner edge. Peritrema black, broad. No real papillae on the

posterior end, but 8 pairs of circular, rather inconspicuous

spots, sometimes slightly raised, consisting of tangled wrinkles.

In the centre of most spots one dark coloured, short hair.

The 2 small pairs of spots, lying under the spiracles, on some

specimens scarcely perceptible between the thick chitin

wrinkles. The spots situated near the long, slit-like anal

opening often very inconspicuous. Above the spiracles and

on the sides some rows of small, inconspicuous spines.

The puparia, reared from Hyoscyamus niger L. and from

Atropa belladonna L. show exactly the same features as those,

which were found in the alluvial deposit. So the investigation

of these puparia supports the supposition that the flies,

breeding in the various Solanaceae mentioned here, are

identical.

The puparia of P. hyoscyami hyoscyami Panz. are cha-

racterized by the shape of the black posterior spiracles, which

are situated on short, cylindrical protuberances, and the 8

pairs of wrinkled spots on the posterior end.

Pegomyia hyoscyami Panz. var. betae Curtis.

Puparia put at our disposal by Mr. Schoevers, substitute

director of the Plantenziektenkundigen Dienst in Wage-

ningen.

These puparia very similar to those of the typical form

of P. hyoscyami Panz. The shape artd the belts of spines are

quite identical. The colour however is somewhat lighter. The

larval prothoracic spiracles are small, so that the number of

lobes could not be stated.

The posterior end is also very much like that of P. hyos-

cyami hyoscyami Panz. There are 6 pairs of slightly raised

papillae and 2 pairs of small, wrinkled spots, situated farther

down under the posterior spiracles. As the so-called ‘wrinkled

spots’ on the typical form are sometimes also slightly raised

this is not a real difference, as their position is quite the

same. The posterior spiracles are also identical; they are,

however, not quite so dark. The distance between them varies

here from once to one and a half times their horizontal

diameter. There are a few more spines, colourless and small,

scattered over the posterior end,

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 123

Pegomyia hyoscyami Panz. var. chenopodii Rond.

Bias

Larvae found in Chenopodium album L., Amsterdam.

Puparia small, smaller than the two specimens of

P. hyoscyami hyoscyami Panz. Length 4 mm., largest diameter

1,3 mm. Colour light or dark brown, on some specimens still

darker at the anterior and posterior end. Shape normal.

Sides of the first abdominal segments parallel, tapering

towards the posterior end, on which two short stigma-bearing

protuberances and some scarcely perceptible papillae. Posterior

end flat or slightly rounded. Segmentation distinct. On the

anterior borders of the abdominal segments 7 or 8 belts of

spines. On one of the two specimens examined these belts

entirely encircling the puparium. On the other specimen no

spines on the ventral side. On the dorsal side these belts

consisting of 4 to 7 rows of spines. At either side of the

puparium 3 longitudinal rows of slight hollowings-out.

Blackish or light brown, somewhat raised spots microscopi-

cally perceptible there. The skin finely transversely

wrinkled, the first and last segments more irregularly. The

cephalopharyngeal skeleton reaching into the first abdominal

segment,

Fig. 11. Pegomyia hyoscyami Panz. var. chenopodii Rond.; a posterior end

(X 34), b schematic sketch of the puparium viewed from the side, with

medio-horizontal line (X 13).

The prothoracic spiracles showing 8& oval lobes. The

posterior spiracles on cylindrical, short, somewhat diverging

protuberances, situated above the medio-horizontal plane. The

distance between the spiracles somewhat larger than once

their horizontal diameter. Either spiracle with 3 converging

slits. Scar situated in the middle of the inner edge. The middle

slit horizontal or slightly turned upward to the scar. The

other two at acute angles. 7 pairs of broad, slightly raised

papillae on the posterior end. The middle of the 3 pairs of

papillae on the dorsal half small, sometimes hardly perceptible.

On the ventral half 2 pairs arranged in a horizontal row.

124 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Near the median line 2 or 4 small, wrinkled spots. Lower

down another pair of papillae, and the lowest pair situated

on the lobes at either side of the slit-like anal opening. At

the right and left side of the anal opening a dark-coloured,

wrinkled, transverse-elongated border. This border only on

one of the 3 puparia examined as conspicuous as on fig. 11.

The most striking characteristics in which the puparia of

P. hyoscyami chenopodii differ from those of the typical

P. hyoscyami are the diverging, lighter coloured stigma-

bearing protuberances, their position high above the medio-

horizontal line, the shorter distance between the spiracles,

and the distinct papillae.

On account of these pupal characteristics it seems to me

well-founded to consider P. hyoscyami chenopodii Rond. a

variety, which is not identical with P. hyoscyami betae Curtis.

The adult flies of these two varieties are hardly distinguishable

if at all, as appears from the table, composed by Bremer

and Kaufmann. Their colours are, for a great deal, quite

identical, and may show only on some specimens gradual

differences.

Pegomyia hyoscyami Panz. var. silenes Hering.

Larva found in Silene vulgaris Garcke, collected by Stary

in Czechoslovakia.

The puparium of this variety is identical with that of

P. hyoscyami hyoscyami Panz. as for the colour and shape,

the belts of spines, the number of lobes on the larval

prothoracic spiracles, as well as the appearance of the

posterior end with the dark coloured spiracles, the long,

slit-like anal opening and the 8 pairs of wrinkled spots

between the thick chitin wrinkles.

Yet this variety silenes seems to be firmly established by

Hering (1924) and borne out by Mrs. de Vos-de Wilde,

on account of deviations in the cephalopharyngeal skeleton

of the larva. The investigation of this skeleton does not form

part of this treatise, as the details are not well discernable

through the hardened and brown coloured larval skin. The

assumption of silenes as a variety, which is not identical

with var. betae, agrees with the following fact, mentioned

by Bremer and Kaufmann. They found in Silene vulgaris

Garcke, which grew abundantly on road-sides, not a single

mine, though fields with heavily infected beets were in the

immediate neighbourhood. May this in future be confirmed

by further breeding experiments.

Summary of the results.

1. P. hyoscyami hyoscyami Panz., reared from Hyoscyamus

niger L. and Atropa belladonna L., are also in the pupal

stage entirely identical.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 125

2. On account of the breeding experiments mentioned

above, and the differences in colour of the imagines, it seems

advisable to consider the flies, breeding in Befa, as a variety,

called var. betae. The fact that the morphology of the puparia

shows only slight differences of a quantitative nature from

those of the typical form, needs not be contradictory to this.

3, The puparia, reared from Chenopodium album L. differ

in the pupal stage from those of var betae Curtis, so that

I might propose to maintain the var. chenopodii Rond. as a

separate variety.

4, Material of var spinaciae Holmgren not being available,

this variety cannot be discussed here.

5. The variety silenes, established by Hering (1924), does

not show differences from the typical form in the pupal stage,

except as regards the cephalopharyngeal skeleton, which is

not treated here.

Pegomyia nigritarsis Zett.

late 1125

Larvae found in Rumex, Amsterdam and Zwammerdam.

Small: length from 4,5 to 5,5 mm., largest diameter from

1,5 to 2 mm. Colour dark reddish brown, shiny. At either

side of the anal opening a wide, dark coloured wrinkled

border, enclosing a narrow, smooth space. Shape normal,

the posterior end perpendicularly flattened, showing two

stigma-bearing protuberances. Segmentation perceptible. Shiny

borders alternating with almost dull belts, which are beset

with extremely fine spines, arranged in straight rows. Those

belts of spines entirely encircling the puparium. The skin

finely transversely wrinkled. The cephalopharyngeal skeleton

reaching well into the first abdominal segment.

The larval prothoracic spiracles with 22 elongated lobes,

arranged in an elliptical ring, open at one side. De Meijere

(1895) counted 23 lobes, Cameron (1914) from 16 to 25

lobes, and Mrs. de Vos-de Wilde (1935) from 19 tot 23

lobes. So their number varies greatly. The posterior spiracles

on the top of diverging protuberances, which show a narrow

distal end, so that they seem to consist of two parts. The

position of the spiracles high above the medio-horizontal plane.

The distance between the spiracles circa twice the horizontal

diameter of either spiracle, the scar included. The 3 slits

pointed at their distal ends, which are curved and protrude

beyond the peritrema. The slits converging to the middle of

the inner edges of the stigmal plates. Under the spiracles

at either side 2 brown spots, with a dark dot in their centre.

Besides 5 pairs of such spots, forming with the 2 pairs

mentioned above, a circle round the spiracles. These 5 pairs

of spots very inconspicuous and only found on one of the 3

126 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

specimens examined. At this side of the anus two lobes, which

are best visible when the puparium is looked at from the

ventral side, and hardly discernable when looked at as in

figure 12.

Fig. 12. Pegomyia nigritarsis Zett.; a posterior end (X 30), b prothoracic

spiracle (X 46), c stigma-bearing protuberances from the dorsal side (X 30),

d posterior end from the ventral side, with anus an. (X 30), e puparium

viewed from the side, with the medio-horizontal line (X 18).

The puparium of this species is characterized by the shape

of the curved and protruding slits of the posterior spiracles

and the abscence of papillae on the posterior end. It shows

a close resemblance to that of P. bicolor Wied, from which

it may be distinguished by the larger distance between the

papillae. |

Cameron (1914) composed a table, by which the larvae of

P. hyoscyami Panz., P. bicolor Wied. and P. nigritarsis Zett.

may be identified. In this table the following is mentioned

about the slits of the posterior spiracles of P. nigritarsis Zett. :

"3 apertures, elongate oval, the largest dorsal, separate ;”

"twice the distance between the dorsal and the median as”

"between the median and the ventral.” In his sketch of the

posterior end this striking position of the slits is clearly

visible, just as on the sketch of the posterior end of the larva

by Mrs. de Vos-de Wilde, who records that the dorsal slit

is the largest of the three. On the puparia examined, however,

I could not find this position. The 3 curved, acuminate slits

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 127

are equidistant, as appears clearly from the figure given

above.

From the fleshy lobes, described and sketched on the

posterior end of the larva by Mrs. de Vos-de Wilde (1935),

only those situated above the anus are left on the puparium.

The sinuous surface of the posterior end of the larva appears

to be rounded off on the puparium.

According to Séguy the larvae live in the leaves of Rumex

acetosa L., R. acetosella L., R. crispus L., R. obtusifolius L.,

Patientia, Brassica and Atropa belladonna L., where they

cause blotch mines. The development is very similar to that

of P. hyoscyami Panz.

Hylemyia lasciva Zett.

Eig212.

The one puparium present, found in alluvial deposit of

river Rhine near Herwen.

The pieces in front of the circular line of dehiscence broken

off. The length of the remaining part 4,5 mm. Largest dia-

meter circa 1,8 mm, Colour yellowish brown. The puparium

widest on the third abdominal segment, narrowing towards

either end. The posterior end perpendicularly truncated,

with a protruding rim. Segmentation indistinct. Encircling

the puparium some rows of spots, which are broken on the

ventral side, Behind these spots on the dorsal and ventral

sides belts of very small, pointed spines. These spines on

the dorsal side arranged in small, straight groups of 5 to-

gether, in 3 to 7 rows, and on the ventral side arranged more

irregularly, The spines on the anterior border of the third

and fourth segment with their tops toward the anterior end,

on the following segments with their tops turned backward.

The skin finely transversely wrinkled.

Fig. 13. Hylemyia lasciva Zett.; a posterior end (X 34).

b left posterior spiracle (X 172).

128 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

The light-coloured posterior spiracles not rising above the

rim, which encircles the middle part of the flat posterior end,

The spiracles touching the horizontal diameter of the poste-

rior end. The distance between them circa half their horizon-

tal diameter. The slits elongated, faintly curved and slightly

converging to the scar, which is situated in the middle of

the inner edge of the stigmal plate. Between the dorsal and

middle slit a small, round circle, with a dark hair in its centre.

Round the posterior end 4 pairs of distinct papillae, 2 pairs

of which are situated on the dorsal half and 2 pairs on the

ventral half. Under the spiracles a fifth pair of very small

papillae. Numerous brown chitin spots scattered over the

surface of the posterior end. The slit-like anal opening on

the ventral part of the eighth segment, in the centre of a

small, light-coloured circle which is surrounded by a trans-

verse-elongated dark border.

The puparia of this species are conspicuous by the slightly

concave posterior end, the large spiracles with the slightly

curved, elongated slits, and the 5 pairs of papillae.

Hylemyia nigrimana Mg.

Big. 14

Larva found in the Netherlands, special locality not re-

corded,

The one puparium examined small: length 5,5 mm., largest

diameter 2 mm. Colour reddish brown. Shape normal, from

the fifth abdominal segment onwards tapering to the last

segment, which has parallel sides. The posterior end obli-

quely flattened, showing a number of papillae. The posterior

spiracles only slightly protruding. Segmentation distinct, The

skin partly covered by very small spines, scarcely percep-

tible. These minute spines on the first abdominal segments

less in number than on the last segments. At the junctions

of the segments rows of spots, encircling the puparium. Each

row laterally branched off into 2 rows, thus enclosing a

fusiform area. The whole puparium finely transversely

wrinkled, The cephalopharyngeal skeleton reaching into the

second abdominal segment.

The number of lobes on the larval prothoracic spiracles

indistinct. The one specimen present abnormal, in so far as

it shows only the left posterior spiracle well-developed. On

the place of the right posterior spiracle only a blackish-

brown spot, surrounded by a lighter brown border. Proba-

bly on a well-developed puparium, the distance between

the spiracles will be less than once their horizontal diameter.

Their position in the dorsal half of the posterior end. The

stigmal plate large, with 3 long slits, converging to the scar,

which is situated in the middle of the inner edge. The upper

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 129

and middle slits lying at acute angles. The middle and lower

slit forming an angle of nearly 90 degrees. 3 pairs of papillae

on the dorsal half of the posterior end, the middle pair small.

Under the spiracles 3 pairs of papillae, arranged in an al-

Fig. 14. Hylemyia nigrimana Mg.; posterior end, p the undeveloped

right spiracle, q place where the puparium was pierced (X 30).

most horizontal row. 1 or 2 other papillae somewhat lower

down. As the puparium was pierced at q when preparing

the posterior end, it cannot be stated with certainty that

there is only one papilla there, though this seems to be most

probable. At either side of the anal opening another pair

_ of papillae.

The large posterior spiracles and the large papillae on the

posterior end (15 or 16 in number), are the most characteristic

features of this puparium.

Hylemyia pilipyga Vill.

Eig-15,

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near Her-

wen, and reared from Brassica chinensis L.

Medium-sized : length circa 6 mm., largest diameter 2 mm.

Colour yellowish brown, the larval prothoracic spiracles, the

papillae and the stigma-bearing protuberances on the poste-

rior end dark brown. Puparium from the fifth abdominal

segment onwards tapering to the small posterior end. The

posterior end obliquely flattened. Segmentation rather in-

distinct. On the anterior border of the third thoracic segment

4 rows of very small spines, Encircling the first 6 abdominal

segments belts of spines, broken in the middle of the sides.

The sixth belt also broken on the dorsal side. Each belt

widest on the ventral side, consisting of a few curved, bro-

ken rows of spines. Most spines with their tops towards the

posterior end, situated on the anterior border of the segments.

In front of these spines an often inconspicuous row of brown

spots, and 1 or 2 rows of spines with their tops towards

the anterior end. These spines situated on the posterior bor-

130 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

der of the preceding segments. On the last two abdominal

segments spines only on the ventral side, The first thoracic

segment “creased”, the second segment heavily wrinkled,

the rest of the puparium finely transversely wrinkled. The

cephalopharyngeal skeleton reaching a little into the first

abdominal segment.

Larval prothoracic spiracles black, with probably 12 lobes,

arranged in groups of 7 and of 5 lobes. The posterior spi-

racles on two cylindrical, short, dark coloured protuberances.

These protuberances almost parallel, situated not far above

the horizontal diameter in the dorsal half of the posterior

end. The distance between the spiracles circa one and a

half times their horizontal diameter. Either spiracle with 3

wide lobes, lying at acute angles, and converging to the scar,

which is very distinct, and situated at the upper inner edge

of the stigmal plate. Mrs. de Vos-de Wilde (1935) des-

cribes the upper lobe as being longer than the two others.

On the puparium however the 3 lobes are of the same length.

One pair of papillae, situated under the spiracles, large and

bifid. The pair next to this also large and conspicuous, but

singular, Still more laterally another pair of smaller papil-

lae, not present on all specimens. On only one of the two

specimens examined, moreover, 3 pairs of papillae on the

dorsal half and one pair at this side of the anal opening.

Mrs. de Vos-de Wilde counted 7 pairs of papillae on the

Fig. 15. Hylemyia pilipyga Vill. ; a posterior end (X 25), b idem, dorsal

view (X 26,5), c larval prothoracic spiracles (X 77).

posterior end of the larva. Apparently 5 of these pairs do not

always remain perceptible on the puparium.

The puparia of this species are characterized by the po-

sition of the posterior spiracles, and the 3 or 6 pairs of pa-

pillae on the posterior end, one pair of which is bifid.

The puparium of this species is very much like that of

Chortophila brassicae Bouché. It may differ in the distance

between the posterior spiracles, it being on C. brassicae Bouché

somewhat smaller than on C. pilipyga Vill., and in the posi-

tion of the slits of the posterior spiracles. Moreover the sur-

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 131

face of the last segment of C. pilipyga Vill. is less wrinkled

than that of C. brassicae Bouché.

According to Séguy, Keilin reared the imago from a larva,

living in a turnip. Prof. de Meijere reared the imago from

a larva living in the upper end of the roots of Brassica chi-

nensis L. The puparium showed exactly the same features

as those, found in the alluvial deposit.

Chortophila (Egeria) brassicae Bouché

Hylemyia brassicae Bouché

Fig. 16.

Puparia found in cabbage-barn. Noord-Scharwoude.

Medium-sized : length circa 6,5 mm., largest diameter circa

2,2 mm. Colour light-brown to brown, the stigma-bearing

protrusions on the posterior end dark coloured. Shape normal,

narrowing towards the anterior and towards the posterior

end. Sides of the first 6 abdominal segments mostly parallel,

only on some specimens tapering from the first to the last

abdominal segment. Posterior end obliquely flattened, sho-

| wing two very short stigma-bearing protuberances and a

number of distinct papillae. Segmentation distinct. At the

anterior end of each abdominal segment a narrow belt of spi-

nes, mostly preceded by a row of light-brown spots, more or

less clear. The spines arranged in broken, curved rows. The

belts broken on the sides, and widest on the ventral side,

Fig. 16. Chortophila brassicae Bouché; posterior end (X 30).

consisting there of 3 to 7 rows of spines, while there are 2

to 4 rows on the dorsal side. On the last three abdominal

segments spines only ventrally, on the dorsal side only a

few spines or no spines at all, On the dorsal side these spines

with their tops towards the posterior end, on the ventral

side spines with their tops turned either way, At some

distance in front of the rows of spots moreover 1 to 3 rows

of small spines, with their tops towards the anterior end,

situated on the posterior border of the abdominal segments,

132 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Each row of brown spots at either side branched off into two

rows, which join again somewhat farther on, thus enclosing

at either side fusiform areas between the abdominal segments.

At either side of each segment two slight hollowings-out,

each showing, when magnified, a longitudinal, short row of

small, brown spots. The skin of the puparium transversely

wrinkled, the first thoracic segment and the last abdominal

segment irregularly “creased”. The cephalopharyngeal ske-

leton reaching into the first abdominal segment.

On the larval prothoracic spiracles 10 or 11 lobes discer-

nable. (Smith, 1927, counts from 11 to 13 lobes). The posterior

spiracles on very short, black, cylindrical protuberances, si-

tuated in the dorsal half of the posterior end, just above its

horizontal diameter. The distance between the spiracles

somewhat larger than once their horizontal diameter. Either

spiracle with 3 wide slits, converging to the scar, which is

situated inside the upper edge of the stigmal plate. The middle

slit pointing obliquely upward towards the scar, the other

two lying at angles of not quite 90 degrees. Peritrema thick,

dark-coloured. Scar raised, distinct. Indications of 3 pairs of

papillae sometimes perceptible between the chitin wrinkles of

the posterior end. Under the spiracles near the median line one

pair of large, bifid papillae. Farther from the median line a

pair of large, singular papillae and still more laterally one

pair of small, inconspicuous ones. At this side of the anal

opening at the left and right side a brown, wrinkled spot, not

perceptible on all specimens, The slit-like anal opening sur-

rounded by a transverse-elongated, brown spot. Round and

between the spiracles and papillae irregular chitin wrinkles.

Comparing the descriptions bij various authors of the larva

and puparium of C. brassicae there appear to be some diffe-

rences with regard to the papillae, situated under the poste-

rior spiracles.

Mrs. de Vos-de Wilde (1935) writes about the posterior

end of the larva of C. brassicae: "Le dernier segment porte

plusieurs tubercules saillants, sept paires bien comptées, dont

deux paires au milieu sont très grandes et se trouvent lune

à côté de l'autre, au dessous des stigmates postérieurs. Cha-

que paire est plantée sur une éminence arrondie ; les tubercu-

les sont bifurqués, chez quelques-uns il y a même tendance

à une trifurcation”.

When comparing the corresponding figure in that publication

fig. 12 with the figure given here, we notice that this author

considers the two parts of what is named by me ‘one bifid

papilla” as two single papillae, situated close together on a

rounded swelling. Now it appears that each of these 4 "pa-

pillae” (according to. Mrs. de Vos-de Wilde) may show

two, even three small tops of their own. These “bifurcations

of second order” were seen clearly also by me on one of

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 133

the four puparia examined. This explains that Mrs. de Vos-

de Wilde mentions 2 pairs of bifurcated papillae, while I

think to be justified in holding to my view that there is only

one pair of bifid papillae, the tops of which may show some

small tops “of second order”. This view of mine is based

upon the fact that the two large tops, situated at either side

of the median line have a common base, which is very ap-

parent when looking at the puparium with a pocket-lens. The

pair of very small papillae, named p in the figure given here,

was probably not perceptible on the one specimen of the larva

of C. brassicae examined by Mrs. de Vos-de Wilde.

Bouché (1834) also appears to consider the 4 tops under

the spiracles as 4 papillae, as he writes: "Der Afterabschnitt

ist am Rande mit zehn Fleischspitzen besetzt, davon die 4

untern je Zwillinge bilden”.

The description of the full-grown larva given bij K. M.

Smith (1927) seems to agree with the description of the pu-

parium given above. He writes: "At the posterior end there

is a caudal corona, consisting of 6 pairs of tubercles, while

a seventh pair is situated ventrally near the anus. The out-

standing feature of this corona is the pair of bifid or forked

tubercles on the ventral rim of the last segment”. This as

well as his figure of the puparium, though incomplete, agrees

with the description given above.

Sorauer (1932) copies a drawing of the posterior end of

the larva after J. B. Smith. This figure shows very distinctly

6 pairs of papillae, one pair of which is bifid. The seventh

pair, situated under the biforked papillae, this side of the

anal opening, is not perceptible, while the posterior end is

viewed here obliquely from the dorsal side. In this drawing

as well as in the short description only one pair of biforked

papillae is noted, which agrees with the description of the

puparium given above. Otherwise this description is

somewhat confusing, as only 10 of the 12 clearly visible

tubercles are mentioned.

After having compared these various descriptions with

what was seen by me on the puparia, I might conclude that

on the posterior end of the larva there are probably 7 pairs

of papillae, i.e. 3 pairs on the dorsal half, 3 pairs under the

spiracles in an almost horizontal row, the middle pair of which

is bifurcated with bifid or trifid tops, and the seventh pair

more ventrally, this side of the anal opening. On the pupa-

rium only the bifid pair and the pair next to it is large and

conspicuous, the 5 other pairs are usually hardly visible.

These papillae and the position of the slits are the most

conspicuous characteristics of the puparia of this species,

which resemble very much those of Hylemyia pilipyga Vill.

In northern latitudes the cabbage maggot may be very

injurious to radish, cabbage, cauliflower, turnip, swede, and

134 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

mustardseed. They also feed on wild cruciferous plants i.e.

Barbarea praecox R. Br., Sisymbrium officinale L., S. altissi-

mum L., Capsella bursa-pastoris Mnch., Raphanus raphani-

strum L., Sinapis arvensis L., Brassica nigra Koch. The white

eggs are deposited in larger or smaller groups in the ground

round the plants, or on the stems of the plants just above

the surface. The first eggs are deposited in the end of April.

The maggots hatch after 3 to 10 days and begin to eat, causing

shallow grooves on the surface of the tender roots or stems.

Soon however they burrow channels deeper into the plant.

Rather than burrowing in woodlike parts the maggots burrow

high into the stems, even into the leaf-stalks. On the cauli-

flower they have even been found in the inflorescence. After

3 or 4 weeks they are full-grown and pupate, mostly in the

ground. After circa 8 days the flies of the second generation

emerge. There may be 3 generations a year. The second and

third generations usually attack wild cruciferous plants, the

cultivated plants being then already too tough and hard. The

attacked plants change in colour, their growth is retarded,

the leaves wilt, finally the plants may die.

Chortophila (Egeria) cinerea Fall.

Hylemyia cinerea Fall.

Bigshot

Reared from Tricholoma collossum. Arnhem.

Puparia small: length 4,7 mm., largest diameter 1,8 mm.

Shape normal, from the fourth abdominal segment onwards

tapering towards the posterior end. Posterior end obliquely

flattened, showing two stigma-bearing protuberances and a

number of small papillae. Segmentation indistinct. On the

anterior border of the second and third thoracic segments a

few rows of extremely small spines. On the abdominal seg-

ments 8 belts of spines, alternating with finely wrinkled bor-

ders. The first 3 belts each preceded by a row of brown

spots. These belts entirely located on the anterior border of

the segments, the spines with their tops turned backward.

The following belts showing also some rows of spines with

Fig. 17. Chortophila cinerea Fall.; posterior end (X 34).

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 155

their tops turned forward, situated in front of the spots. Each

of these belts containing from 4 to 5 rows of spines on the

dorsal side, from 6 to 8 rows on the ventral side. The rows

of spots dorsally and ventrally broken in the middle. Laterally

here and there even some spots in between. The spines small,

with broad bases, most of them singular, some bifid.

9 or 10 lobes counted on the larval prothoracic spiracles.

The posterior spiracles on short protuberances, situated a

short distance above the horizontal diameter of the posterior

end. The distance between them one and a half times their

horizontal diameter. Either spiracle with three short lobes,

lying at acute angles and converging to the scar, which is

situated in the middle of the inner edge. Round the spiracles

5 pairs of brown papillae. On the ventral half, near the median

line 4 small, round spots, each showing a dark hair in its

centre, At the ventral border a sixth pair of papillae and a

single supra-anal papilla. The anal opening slit-like.

The most characteristic features of this puparium are the

6 pairs of papillae, the 2 pairs of spots and the single supra-

anal papilla on the posterior end.

Chortophila (Egeria) discreta Mg.

Fig. 18.

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length from 4,5 to 6 mm., largest diameter 1,8 mm.

Rather dull colour, varying from yellowish brown to greyish

brown. Posterior spiracles and ring round the posterior end

reddish brown. Transverse section almost circular. Sides of

the abdominal segments almost parallel, Puparium tapering

towards the caudal end. Posterior end abruptly obliquely

truncated, and encircled by a reddish-brown projecting ring.

No papillae discernable by the naked eye, only two stigma-

bearing protuberances. Segmentation indistinct, indicated by

Fig. 18. Chortophila discreta Mg.; a posterior end (X 30), b idem,

lateral view (X 30), c right posterior spiracle (X 115).

136 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

more or less clear rows of spots. The first two thoracic

segments ‘creased’, the rest of the puparium transversely

wrinkled, at the posterior end more heavily. The whole skin

covered by a very fine reticulum of lines. The dark cepha-

lopharyngeal skeleton reaching a short way into the first

abdominal segment.

Larval prothoracic spiracles small, Number of lobes in-

distinct. Posterior spiracles on distinctly protuberant pro-

cesses, which stand apart at their bases and converge slightly

at their tops, touching the horizontal diameter of the posterior

end. Bases of the protuberances coarsely granulated. The

distance between the spiracles half as long as their hori-

zontal diameter. Either spiracle with three wide slits, The

middle slit almost horizontal, the two others nearly perpen-

dicular. Between the slits 3 brown chitinized processes, not

all three equally distinct. Near the slits small sensory organs

visible: small brown circles on which a hair-like process.

Scar round, clearly visible, raised above the surface of the

stigmal plate. Only two very small papillae below the spi-

racles, visible from above as two small, round spots, with

a dark sensory dot in their centre. The entire posterior end

covered with inconspicuous brown spots or with a fine,

brown reticulum, The slit-like anal opening in a circular,

light coloured spot, surrounded by a dark coloured, broad

ring.

This puparium differs considerably from that of other

Chortophila species, here described, by its being abruptly

truncated, by the projecting ring, and the presence of only

2 small papillae on the posterior end.

Chortophila (Egeria) latipennis Zett.

Hylemyia latipennis Zett.

les 110,

Larvae found in the leaf-stalks of Athyrium filix femina Rth.

Hilversum. |

Puparia medium-sized: length 7 mm., largest diameter

nearly 2 mm. Colour shiny yellowish brown or light brown,

only the thoracic segments dark brown. On the dorsal side

of the thoracic segment a conspicuous, black spot, situated

between the prothoracic spiracles. This spot at its lower edge

somewhat broader, and showing rounded angles. Puparium

normally shaped, tapering to its caudal end, somewhat con-

stricted between the seventh and eighth abdominal segment.

The posterior end almost perpendicularly flattened, without

papillae. Segmentation indistinct. Encircling the puparium 7

belts of extremely small spines, as light coloured as the sur-

rounding skin and only perceptible when magnified. In the

first belt the spines joined, in the other belts the spines se-

parate, but close together in transverse rows. The belts wider

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 137

on the ventral and lateral sides than on the dorsal side, the

number of rows of each belt varying here from 5 to 10. The

tops of the spines only clearly perceptible when magnified

400 times. Most spines with their tops towards the anterior

end. This is the opposite of what is seen on most puparia.

Only the spines of the last rows of some belts with their

tops towards the posterior end. As they are so minute they

probably do not take part in locomotion. The very fine wrink-

les of the skin scarcely perceptible, even when magnified. The

sturdy, black cephalopharyngeal skeleton reaches well into

the first abdominal segment. It is clearly visible that its dorsal

wingplates are forked.

< c Sio

2 ur DS

< SG >

< Cene aS as

COR > >

ae Ae 3 ì

è < a

< & è à

= Sint 22

USE ?

Fig. 19. Chortophila latipennis Zett.; a posterior end, particles of dirt,

reminding of papillae (X 30), b prothoracic segment, dorsal view (X 30),

c fragment of a dorsal belt of spines (X 154).

The prothoracic spiracles slightly protruding on the dorsal

side. The whitish, round or oval lobes, clearly visible. 17 lobes

on the left, and 23 on the right spiracle of one puparium.

Even the small slits perceptible. The large posterior spiracles

on very short protuberances, touching the horizontal diameter

of the posterior end. The distance between the spiracles less

than the horizontal diameter of either stigmal plate. Either

spiracle with 3 elongated slits, converging to the scar, which

is situated in the inner edge of the stigmal plate. The middle

slit horizontal or turned slightly upwards to the scar. The

two other slits at acute angles. Neither papillae, nor spines

on the posterior end. The anal opening long, slit-like. The

brown or blackish brown irregular-shaped spots, which are

scattered over the surface of the puparium are probably par-

ticles of dirt, clinging to the skin. Here and there they may

remind us of papillae. So on two of the four specimens

examined some papilla-like spots were noticed on the posterior

end. It seems however hardly probable that these were really

papillae, as the posterior end of the larva also is described

by Prof. de Meijere (1907) as lacking protuberances.

The puparium of this species is characterized by the black

spot on the prothoracic segment, by its lack of papillae on

138 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

the posterior end, and by the fact that the posterior spiracles

are lying so very near to each other.

A detailed description of the morphology and habit of this

species is given by Prof, de Meijere (1907). After comparing

the description of the larva, given by this author, with that

of the puparium given here, it appears that all details, visible

on the larva, are still visible on the puparium. Only the co-

lour has changed from yellowish white or straw-yellow on

the larva into yellowish brown or light brown on the pupa-

rium. The larva is able to retract the hardly protruding

posterior spiracles into a transverse groove.

The following may be cited about the habit: The larva

mines in the leaf-stalks of Athyrium filix femina Rth. The mine

runs downward through the leaf-stalk and ends in the leaf-

sheath, which is also partly mined. Then the larva turns

round and leaves the mine by an opening, made high-up in

the concave surface of the sheath. The excrements, partly

filling the mine, are a light brown, crumbly powder. The at-

tacked leaf-stalks are black coloured, the corresponding leaf-

blade is under-developed, small and withered. The mines as

well as the disfigurement of the leaf resemble closely that,

caused by the larva of Heptamelus ochroleucus Staph. (Ten-

thredinid), which lives in the same fern. The difference is,

that the larva of Heptamelus ochroleucus on several places

eats the tissue away to close under the epidermis, so that

the mine shows several round, thin-walled spots on the con-

cave side of the leaf-stalk. These spots are never found on

the mines of Chortophila latipennis. Full-grown larvae were

found in the end of July and in the first half of August. They

probably leave the mine to pupate. The puparia hibernate.

The imagines appear at the end of May or at the beginning

of June.

Chortophila (Egeria) lineata Stein.

Eig20.

Larvae found in the capitula of Sonchus spec., Loosduinen.

Only one puparium present. Small, the ventral and dorsal

pieces, lying before the circular line of dehiscence, broken

off. So the total length of the puparium hard to determine.

The length of the remaining part 4,5 mm. Largest diameter

circa 1,7 mm. Colour yellowish brown. The sides of the first

abdominal segments almost parallel, the last segments nar-

rowing towards the posterior end. Posterior end flattened,

showing two stigma-bearing protuberances. Segmentation

indistinct. Encircling the abdominal segments some rows of

inconspicuous spots. Some distance below those spots a few

broken rows of extremely small spines, which are most

numerous on the first abdominal segments and seem to be

lacking on the last ones. In the middle of the lateral parts

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 139

spines only found on the first two abdominal segments. Most

spines joined in rows, and with their tops turned towards

the posterior end. The skin of the abdominal segments trans-

versely wrinkled, that of the last segments very irregularly,

so that there the skin looks ‘’creased”.

The posterior spiracles on cylindrical, diverging protube-

rances, situated in the dorsal half of the posterior end. The

distance between the spiracles somewhat more than once

> m = 2 am

Fig. 20. Chortophila lineata Stein; a posterior end (X 34), b right

posterior spiracle (X 172), c part of a belt of spines (X 230).

their own horizontal diameter. The position of the 3 lobes

and the scar very striking : the middle lobe almost perpen-

dicular, the two others lying at acute angles to the middle

lobe. The scar situated above the lobes, high up at the inner

edge of the stigmal plate. No papillae on the posterior end.

Under the spiracles a network of brown chitin-wrinkles, in

which two spots at either side. The anal opening situated

on the ventral side, not visible when the posterior end is

viewed as in the figure given here.

The position of the lobes and scar on the posterior spi-

racles, and the absence of papillae are the most remarkable

characteristics of the puparium of this species.

Sensory papillae, 5 pairs of which are described on the

posterior end of the larva by Mrs. de Vos-de Wilde (1935)

have not been noticed on the puparium. Neither thick chitin

teeth, nor small spines were present on the posterior end

of the single puparium examined. The examination of more

puparia is desirable.

Chortophila (Egeria) pullula Zett.

Hylemyia pullula Zett.

Big. 21.

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length of the two puparia examined 4 and 5 mm.,

140 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

their largest diameter respectively 1,5 and 1,8 mm. Colour

dark brown, the papillae and spiracles on the posterior end

still darker coloured. Shape normal, narrowing suddenly to-

wards the anterior end, and tapering towards the small poste-

rior end. Halfway the second abdominal segment a slight

constriction. The posterior end obliquely flattened. Encircling

the puparium 8 belts of spines at the junction of the abdo-

minal segments. From the third abdominal segment onwards

also spines on the posterior border of the segments, forming

with those of the following segment one belt. The belts wider

on the lateral and ventral sides, narrower on the dorsal side.

Along the anterior borders of the abdominal segments rows

of spots. On the dorsal and lateral sides these rows of spots

branched off into two rows, which meet again somewhat

farther on. These spines situated on the posterior border of

the segments with their tops turned forward, those, situated

under the rows of spots, with their tops turned backward.

The spines dark coloured at their bases, light coloured at

their tops, in the first abdominal segments arranged in short

rows of 5 spines together, on the rest of the puparium ir-

regularly spread. Transverse wrinkles alternating with the

belts of spines. The cephalopharyngeal skeleton reaching a

short way into the first abdominal segment.

Fig. 21. Chortophila pullula Zett.; a posterior end (X 46), b fragment

of belt of spines with spots (X 115).

The number of lobes of the prothoracic spiracles hard to

count. The posterior spiracles on short, diverging protube-

rances, situated in the dorsal half of the posterior end, a

short distance above its horizontal diameter. The distance

between them circa one and a half times their own horizontal

diameter. Either spiracle with 3 slits, converging to the scar,

which is situated at the inner edge of the stigmal plate.

8 pairs of dark coloured papillae on the posterior end, two

pairs of which are smaller than the others and situated close

together under the spiracles. On some puparia, they even

seem to form one pair of bifid papillae. The posterior end

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 141

covered with very small, brown spines. Under the slit-like

anal opening a brown, transverse-elongated spot.

The puparium of this species is characterized by the 8

pairs of dark coloured papillae, by the position of the spi-

racles, and the large number of small spines on the posterior

end.

The larva may be injurious to Iris and Gladiolus, by eating

the flowers, the leaves, and the stems.

Chortophila (Egeria) seneciella Meade.

Eig#22.

Larvae found in capitula of Senecio jacobaea L. Bussum.

Puparium small: circa 5 mm. long, the largest diameter circa

1,7 mm. Of the three specimens, present in the collection,

one light brown, one grey-brown, as if clay were deposited

on it, and one dark brown. Shape normal, sides of the ab-

dominal segments parallel as far as the sixth segment, from

here on tapering to the caudal end. The posterior end

obliquely flattened, showing two stigma-bearing protube-

rances. Segmentation barely perceptible. The whole sur-

face rather heavily and irregularly transversely wrinkled.

Only the first two thoracic segments ‘creased’. At the

anterior end of the second and third thoracic segments,

and of the first abdominal segment a number of spines,

arranged in a few rows. The surface of the other abdo-

minal segments completely beset with more or less poin-

ted spines on the dorsal, the ventral, and on the lateral sides.

Belts, where the spines are very conspicuous and arranged

in broken rows, alternating with belts where they are shorter,

less noticeable and often arranged quite irregularly. On the

light coloured specimens examined, the spines very indis-

tinct and short. Spines on the posterior end only clearly

perciptible outside the ring of papillae. All spines with

their tops towards the posterior end. Laterally at either side

two rows of slight hollowings-out. In these shallow grooves

some dark spots. The cephalopharyngeal skeleton reaching

well into the first abdominal segment.

Mrs. B, de Vos-de Wilde (1935) gives a detailed de-

scription of the larva of this species. According to this author

each segment is provided with one pair of papillae on the

ventral side. She mentions also 2 rows of such papillae on

the dorsal side, sometimes in groups of 2 or 3 together, and

several papillae on the swellings of the lateral sides. On the

lateral sides their number varies from 2 to 5. On the puparium

these papillae are not perceptible any longer. Bare spots,

round or oval, along which the spines seem te run, often

indicate very distinctly the places where, on the larva, the

papillae have been,

142 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

14 lobes were counted on the prothoracic spiracles (Mrs.

de Vos-de Wilde counts 12 or 13 lobes on the larva, and

states that this number may differ on the right and the left

side of one larva.) On the larva the lobes are long and nar-

Fig. 22. Chortophila seneciella Meade; posterior end (X 30).

row, on the puparium they are shortened to small, semicir-

cular knobs. The posterior spiracles, on the tops of distinctly

raised cylindrical protuberances, which are wide apart at

their bases and somewhat diverging to their tops, situated

high-up in the dorsal part of the posterior end. The distance

between the spiracles not quite twice their own horizontal

diameter. 3 wide slits, converging upwards to the scar.

Scar distinct, at the upper edge of the stigmal plate. The 3

slits lying at acute angles to each other. 8 pairs of papillae,

only slightly raised, often indistinct, and seemingly tangled

wrinkles. Division of papillae as follows: 3 pairs located in

half a circle round the spiracles, and 3 pairs in an almost

horizontal row below the spiracles, a seventh pair a little

lower near the median line, and the eighth pair at some dis-

tance this side of the anal opening. In this respect figure 22

differs from that of the larva, drawn by Mrs. de Vos-de

Wilde, where the eighth pair of papillae is situated lower

down, to the left and to the right of the anal opening. The

slitlike anal opening surrounded by a transverse, oval. brown

coloured spot.

The large number of spines on the abdominal segments,

the position of the 8 pairs of very short papillae on the pos-

terior end, and the situation of the scar on the stigmal plate

are the most conspicuous characteristics of the puparium of

this species.

Séguy records about the habit: The larva of C. seneciella

lives among the disk-flowers of Senecio jacobaea L. The ima-

gines hatch towards the end of June, at the time when the

capitula of Senecio jacobaea are beginning to open. The

female only lays one egg on each capitulum. The larva hatches

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 143

quickly. It is found with its head turned towards the invol-

lucre, which it eats partly, its anal end turned upwards. The

capitula carrying these larvae are easily recognized on account

of their spumous appearance. The spume covers and protects

the posterior end of the larva. This spumous cone is analo-

gous to the spume secreted by the larva of Aphrophora

(Giard). The larva of C. seneciella has been found in Eng-

land on Senecio aquaticus Hudz., (Inchbald, Meade).

Chortophila (Egeria) signata Brischke, de Meijere.

Rig 23.

Puparia found in fronds of Athyrium filix femina Rth. Hil-

versum.

Small: length from 4 to 5 mm., largest diameter 1,5 mm.

Colour varying from light to dark brown, the papillae on

the posterior end darker than the rest of the puparium. Shape

normal. The anterior end dorsoventrally flattened, the poste-

rior end obliquely flattened. Segmentation distinct. The three

thoracic segments dorsally devoid of spines. Ventrally on

the second and third of these segments 3 or 4 rows of spines

at the anterior end. The abdominal segments sometimes com-

pletely beset with large, pointed spines. On some specimens

examined ventrally in the middle of the segments, and

where two segments meet, narrow spineless belts. Prof. de

Meijere (1907) records in his description of this species

that the spines on the ventral side of the larva are very few

in number. So there seem to be considerable individual dif-

ferences in this respect. On the anterior part of each segment

most spines with their tops towards the caudal end, on the

posterior part towards the anterior end. Most spines situated

wide apart. The posterior end also beset with spines, except

a small space below the posterior spiracles, and a space at

Fig. 23. Chortophila signata Brischke, de Meijere ; a posterior end (X 34),

b idem, viewed from the dorsal side (X 34), c larval prothoracic spiracle

(X 230), d brown spot, situated between the spines in lateral hollowing

out (X 172).

144 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

this side of the anal opening. In the slight hollowings-out,

arranged in 3 longitudinal rows on either side, spots with a

dark dot in their centre. These spots surrounded by spineless

spaces, just there where the spines with their tops towards

the posterior end meet those with their tops towards the an-

terior end. The skin finely transversely wrinkled, on the

thoracic segments rather more irregularly. The cephalopha-

ryngeal skeleton reaching some way into the first abdominal

segment,

On the prothoracic spiracles only 18 lobes perceptible,

divided into two groups. (Prof. de Meijere (1907) observed

on the larva more than 20 very short-stemmed lobes.) The

posterior spiracles on rather short, truncated-conical protu-

berances. These protuberances close together, though not

touching at their bases and slightly diverging at their tops.

Either protuberance beset with spines, and encircled at its

base by a brown ring. The spiracles situated close together,

a short distance above the dorsal half of the posterior end,

the distance between them less than the horizontal diameter

of the stigmal plates. On either spiracle 3 elongated slits, con-

verging to the scar, which is situated at the inner edge of the

stigmal plate. The middle slit nearly horizontal, the two

others situated at acute angles. The dark coloured papillae,

16, perhaps 17 or even 19 in number, placed as follows: 3

pairs on the dorsal half, 4 pairs under the spiracles, one pair

of which is situated close to the median line, and another pair

at the bottom edge of the posterior end. Between the papillae

of this last mentioned pair a dark thickening, which reminds

one of a papilla. It is hard to decide whether this is actually a

papilla or only a chitin-thickening, and I mention this single

supra-anal papilla with all the more restriction, as Prof. de

Meijere (1907) in his detailed description of the morphology

and habit of this species does not record it. This investigator

counted 9 pairs of papillae on the posterior end of the larva,

ie, the 8 pairs which are still visible on the puparium, and

a ninth pair, situated under the anal opening. Only on one of

the three puparia examined, an indication of this last pair was

visible.

The last sentence of the description of the puparium, given

by Müller *), and quoted by Prof, de Meijere loc. cit. is re-

peated here. It runs: "Segments of the puparium, and a row

of lateral stigmata on either side, visible to the naked eye”.

These “lateral stigmata” are not spiracles but are probably the

small sensory pits, three rows of which are described here.

The description of the papillae by Miiller is very incomplete.

The puparium of this species is characterized by the large

number of spines and the position of the spiracles and pa-

*) Müller, Entom. Monthl. Mag. VIII 1871/72 p. 181,

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 145

pillae on the posterior end, though the number of the latter,

being 16, 17 or 19, could not be fixed with certainty.

About the habit of this species the following may be cited

from the description, given bij Prof. de Meijere (1907) : The

larva of C. signata causes the leaf-top of Athyrium filix femina

to curl up. A number of the upper pinnae is curved. They

form a cavity, which is filled with black, granular excrements.

The maggot, lying in this space, seems to injure the middle-

rib of the leaf on the upperside, and so to cause the curling-up.

The attacked pinnae are all under-developed. Those immedia-

tely below the curled ones are quite normally developed.

The beginning of a similar injury on Polystichum spinulo-

sum D.C. has been found only once by Prof. de Meijere.

Lagerheim mentions the same injury on Athyrium alpestre

(Hoppe) Nyl. Whether the curling-up of the fronds of Nephro-

dium (Aspidium) filix mas Rth., N. thelipteryx Rth., N. cris-

tatum Rth., and Pteris aquilina L., recorded by Houard, is

also caused by C. signata, remains doubtful.

The white, elongated egg, circa 1 mm. long, is laid outside

on the tops of the young fronds of Athyrium filix femina Rth.

The rolling-up of the fern-leaves begins already in the last

days of May. Though the fronds are then not yet quite deve-

loped, the attacked tops are already easily recognizable. The

deformations, caused by the larvae, are most often noticed in

June. At the end of June full-grown larvae are found. The

pupation may take place in the beginning of July.

Chortophila (Crinura) antiqua Mg.

Hylemyia antiqua Mg.

Fig. 24.

Larvae found in the bulbs of onions. Wageningen.

The one puparium available medium-sized : length 6.2 mm.,

largest diameter circa 1.8 mm. Colour light brown, the pa-

pillae on the posterior end darker coloured. Shape normal.

Sides from the sixth abdominal segments onwards tapering

towards the caudal end. Posterior end obliquely flattened,

showing two short stigma-bearing protuberances and a num-

ber of papillae. Segmentation marked by distinct rows of

brown spots, which are broken in the middle of the ventral

side. Laterally these rows of spots branched off into two

rows, which meet again somewhat farther on. In the middle

of the dorsal side some of the rows double. On the ventral

side belts of spines, arranged in irregular rows, the number

of which varies from 2 to 4 on the second and third thoracic

segment, on the abdominal segments from 5 to 10. These

belts narrowing towards the sides and broken in the middle

of the sides, continuing on the dorsal side only on the first

four abdominal-segments. On the seventh abdominal segment

146 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

the spines very irregularly spread over the surface. The spi-

nes in front of the slit-like anal opening somewhat larger than

the others. The whole skin finely transversely wrinkled. The

cephalopharyngeal skeleton short, reaching a short way into

the third thoracic segment.

The dorsal thoracic piece with the prothoracic spiracles

lacking on the one puparium available. The posterior spi-

racles on short protuberances, situated in the dorsal half of

the posterior end, The distance between them circa as large

as their own horizontal diameter. Either spiracle with 3

broad lobes, converging to the scar. Scar distinct, in the

upper inner edge of the stigmal plate. 3 pairs of papillae on

the dorsal half of the posterior end, Under the spiracles one

pair of very large papillae, which show alternately light-

and dark-coloured rings, Next to it another ringed pair of

papillae. Near the median line, under the large papillae a

pair of very small ones, A seventh pair situated more late-

rally, the eighth pair lower down, at the right and left side

of a single supra-anal papilla. Round the slit-like anal opening

a transverse-elongated, brown coloured border.

Fig. 24. Chortophila antiqua Mg. ; a posterior end (X 23), b left posterior

spiracle (X 115), c fragment of belt of spines and row of spots (X 230).

The puparium of C. antiqua Mg. is characterized by the

shape and position of the 17 papillae on the posterior end.

K. M. Smith (1922) counted the same number of papillae on

the posterior end of the larva. The description of the larva

and puparium by Bouché (1843), who calls this species

Anthomyia ceparum Mg., is very incomplete.

The larvae of C. antiqua are destructive to onions. Accor-

ding to K. M. Smith they occasionally attack shallots and leek,

and have been recorded as feeding on tulip bulbs and lettuce.

There are 3 generations in a season. The white, elongated

eggs are deposited on the lower parts of the leaves and stalks

of onions, occasionally in the ground close to the stalks, or on

the bulb itself. They are laid in groups of 6 to 30 together.

The larvae hatch after 2 to 5 days. The larvae of the first

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 147

generation begin to eat in the leaf-stalks. Only after the leaves

have wilted and the plant has died off they start burrowing

into the bulbs. The larvae of the second and third generation

may penetrate immediately into the bulb. The worst damage

occurs in the spring, when the onions are still small and are

devoured on a large scale, the larvae migrating from onion to

onion, leaving nothing but the green portion above the ground.

On older plants indications of attack are the yellowing and

wilting of the tops, which finally lie flat on the ground, the

bulb in bad cases being reduced to a rotting, semi-liquid mass.

Any number of maggots from 3 or 4 to 25 or 30 may be

found in one onion bulb. In an onion their development takes

from 15 to 25 days. They pupate in the upper layers of the

earth near the plants. In the summer the pupal stage lasts

from 8 to 14 days, in the winter from 190 to 210 days.

Usually the puparia of the third generation hibernate.

Chortophila (Crinura) florilega Zett.

Chortophila cilicrura Rond.

Bige 25:

Puparium found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length 4.5 mm., largest diameter about 1,3 mm.

Colour varying from yellowish brown to bright dark brown.

Shape normal, the ventral side flat, the dorsal side convex.

Sides of the abdominal segments almost parallel. The poste-

rior end obliquely flattened, showing two short, stigma-

bearing protuberances, and a number of papillae. Segmen-

TI MDA

b MIM nat peten

ARAD AAAA NAT AA

A ASN

„MAA A PND pm a N Re

A AMA

A MAA, NANA nm

SD) uA,

Fig. 25. Chortophila florilega Zett.; a posterior end (X 36), b belt of

spines, ventral part (X 154), c left posterior spiracle (X 230),

d prothoracic spiracle (X 230).

tation of some specimens more distinct than of others, mostly

marked by a row of light or dark coloured spots, Behind

these spots on the abdominal segments some short, some-

times bifid spines, arranged in irregular broken rows, from

148 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

3 to 5 rows on the dorsal side, from 6 to 10 rows on the

ventral side of each segment. The spines with their tops to-

wards the posterior end. They may be lacking on the

seventh and eighth segment. The first thoracic segment

creased’, the second with thick brown wrinkles, the rest

of the puparium finely transversely wrinkled.

Larval prothoracic spiracles with 6 or 7 lobes. Posterior

spiracles on two short, cylindrical, somewhat diverging pro-

tuberances, located in the dorsal half of the posterior end,

high above the horizontal diameter. The distance between

the spiracles not quite twice their own horizontal diameter.

Either spiracle with 3 wide slits. The middle slit pointing

obliquely upward to the scar, the other two lying at ang-

les, somewhat smaller than 90 degrees. Hairlike sensory or-

gans visible between the slits. Scar round, clearly visible,

slightly raised, situated at the upper inner edge of the stig-

mal plate. 4 pairs of small papillae, and 2 pairs of larger ones

round the spiracles. A little lower in the median line one

solitary papilla. Right above the slitlike anal opening another

single papilla between a seventh pair of papillae.

The two solitary supra-anal papillae, situated one above

the other. are found only in this Chortophila species, and

are the most striking characteristic,

The eggs are laid on the stems, lowest leaves and on the

roots of various plants, or in the ground, One female may

produce from 30 tot 90 eggs. The larval stage lasts from 8

to 12 days, the pupal stage from 8 to 14 days or longer.

They pass the winter as a puparium or as an imago, Pupa-

tion occurs in the upper layers of the ground. There may be

3 generations a year, respectively in May, in June or July,

and in September. Sorauer mentions that they are found a.o.

in beans, peas, lettuce, cereals, cabbage, radish, seed-pota-

toes, leek, red clover, onions, and mustard-seed. In Silesia

the maggots have been the cause of an utter destruction of

the seedlings of lupin and rye by eating the seeds. Seguv

mentions parsley and Asparagus as feeding plants. They are

also found in insects and in excrements. Künckel d’Herculais

states, that they may destroy the eggs of the migratory lo-

cust. The English name for this maggot is : seed-corn maggot.

Chortophila (Thrixina) fugax Mg.

Hylemyia fugax Mg.

Fig. 26.

Larvae found in the Netherlands, special locality not re-

corded.

Puparia small: lenght from 4,5 to 5 mm., largest diameter

1,5 mm. Colour greyish brown. Shape normal, tapering to-

wards the last segment, which has parallel sides. Posterior

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 149

end nearly perpendicularly flattened, showing two stigma-

bearing protuberances and a number of pointed, large papillae.

Segmentation distinct, moreover indicated by rows of elonga-

ted, dark spots. Nearly the whole puparium, from the third

thoracic segment onwards, covered with short, brown spines.

No conspicuous spines on the posterior end, except some on

the papillae. Spines on the second thoracic segment very small

or lacking. The first thoracic segment irregularly wrinkled,

the rest of the puparium finely transversely wrinkled. These

wrinkles hardly perceptible between the spines. The cephalo-

pharyingeal skeleton reaching a little into the first abdominal

segment.

Fig. 26. Chortophila fugax Mg. ; posterior end (X 46).

Larval prothoracic spiracles not clearly perceptible. Posterior

spiracles light coloured, located on somewhat diverging protu-

berances, which are wide apart at their bases, and situated in

the dorsal part of the posterior end. The distance between the

spiracles twice their horizontal diameter. Either spiracle with

3 slits lying at acute angles, converging to the scar, which

is situated at the inner edge of the stigmal plate. 6 pairs of

large, pointed, brown papillae round the posterior spiracles.

On some of these papillae small spines perceptible. Near the

ventral edge of the posterior end within the circle of papillae

some brown, slightly raised spots, which are not present in

the same number and position on the 2 specimens examined.

The anal opening slit-like.

The many spines, scattered over the skin, except on the

first segment and the posterior end, the 6 pairs of large,

pointed, dark coloured papillae, the small spots near the bot-

tom edge and the wide distance between the light coloured

posterior spiracles are the most characteristic features of the

puparia of this species,

Frost (1923) mentions only 5 pairs of tubercles on the

posterior end of the larve and apparently found minute spines

only on the borders of the segments. It is hard to find an

explanation to account for these differences.

150 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

About the habit of this species this author records : Hyle-

myia fugax Mg. is a fairly common miner on the leaves of

spinach and beet and on the leaves of several weeds. Frost

states to have reared the species from Chenopodium album L.

and Amaranthus retroflexus L. The former was found to be

the favourite food plant of the larva. The incubation period

of the eggs appeared to be from 11 to 14 days. Eggs were

found in abundance from June 5 to June 22, but after the

latter date it was difficult to find them, By the middle of the

summer no larvae could be found. From these facts it was

supposed that there is but one generation a season. The eggs

are laid singly. The mines are at first linear and short, from

three-fourths of an inch to an inch in length. These short mi-

nes are frequently curved and script-like, Later on they broa-

den out into a blotch mine, and cannot be distinguished from

those, produced by the larvae of Pegomyia hyoscyami Panz.

The larvae abandon the leaves to transform, and the adults

issue about 16 days after the formation of the puparia.

Chortophila (Thrixina) octoguttata Zett.

Big 277

Puparium found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small : length 3.75 mm., largest diameter 1,2 mm. The only

puparium, present in the collection, light brown, the anterior

and posterior spiracles, the papillae on the posterior end,

and the elongated spot below the anal opening darker co-

loured. Shape normal, slightly tapering towards the caudal

end. Posterior end obliquely flattened, showing two stigma-

bearing swellings, and a number of papillae. Segmentation

Fig. 27. Chortophila octoguttata Zett.; a posterior end (X 46),

b left posterior spiracle (X 230).

indistinct. Encircling the puparium 7 belts of large, pointed

spines, the anterior belt situated at the anterior end of the

first abdominal segment. On the ventral side the belts some-

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 151

what wider than on the dorsal side. Most spines large, brown,

with their tops towards the posterior end. Especially in the

first two belts every 2 of 3 spines close together, on the other

segments the spines for the larger part one by one, and irre-

gularly spread over the surface. On the dorsal side from 3

to 5 rows, on the ventral side from 5 to 7 rows of spines in

each belt. Laterally, in front of the second belt some single

pointed, colourless spines, with their tops towards the anterior

end. On some distance in front of each of the following belts

from 1 to 4 rows of such spines. Between the spined areas

the skin very finely wrinkled. The black cephalopharyngeal

skeleton reaching into the first abdominal segment.

The larval prothoracic spiracles brown, with 12 distinct,

oval lobes. The posterior spiracles on short protuberances,

situated in the dorsal part of the posterior end. The distance

between them circa one and a half times their horizontal

diameter. The upper and middle slit on either spiracle

straight, the lowest slit curved inwards at the bottom. The

middle slit pointing obliquely upward to the scar, the other

two lying at acute angles. The scar round, at the inner edge

of the stigmal plate. 8 pairs of sensory papillae on the

posterior end: 10 large papillae round the spiracles, and 4

small papillae, only slightly raised, near the median line. The

eighth pair of papillae situated on the lower part of the

posterior end. The anal opening slit-like. Lower down a very

narrow, transverse-elongated, brown spot.

The 6 pairs of distinct papillae, the 2 pairs of small papil-

lae, and the shape of the posterior spiracles are the most con-

spicuous characteristics of the puparium of this species.

Chortophila (Nudaria) dissecta Mg.

Fig. 28.

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length 3,5 to 4,5 mm., largest diameter about 1,3

mm. Colour varying from yellowish brown to shiny deep

brown. The papillae and spiracles on the posterior end dar-

ker coloured than the rest of the puparium. Shape normal,

sometimes slightly dorsoventrally flattened. Sides of the first

abdominal segments parallel. Breadth diminishing from the

sixth to the last abdominal segment, which has parallel sides.

The posterior end almost perpendicularly flattened, showing

two stigma-bearing protuberances and a number of papillae.

Segmentation distinct, marked by distinct rows of brown

spots. Behind these spots on the dorsal side of the first five

abdominal segments, from 1 to 4 broken rows of extremely

small spines, laterally the rows of spines only continuous on

the first three abdominal segments, On the ventral side wi-

152 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

der belts, beset with somewhat larger spines or lumps, these

belts being widest near the median-line, the number of rows

varying there from 6 to 11. The whole puparium finely

transversely striated, except the last segment, which is en-

tirely covered with spines. Only the space round the poste-

rior spiracles without spines. On each segment on either side

1 or 2 slight hollowings-out visible, when magnified about

10 times. Microscopically, in these places short longitudinal

rows of brown spots, situated between the transverse wrink-

les. The dark cephalopharyngeal skeleton reaching haifway

down the first abdominal segment.

Fig. 28. Chortophila dissecta Mg.; a posterior end,

b idem, dorsal view (X 46).

On the larval prothoracic spiracles probably 12 or 13 lo-

bes. The posterior spiracles situated on distinct, conical pro-

tuberances, namely on the sides turned to the median line.

The cones which stand apart at their bases, situated in the

dorsal half, almost reaching the horizontal diameter of the

posterior end. Their sides beset with spines. The distance

between the spiracles not quite twice their own horizontal

diameter. Either spiracle with 3 long, converging slits, lying

at acute angles. Between the upper and middle slit a dark,

elongated spot, sharpening downwards to a point. The scar

more or less clear, situated at the lower edge of the stigmal

plate, near the median line. 3 pairs of papillae on the dorsal

half, and 4 pairs under the spiracles. The papillae, marked

q in the figure may be bifid, the papillae marked p may be

small and indistinct. Moreover, one papilla on either side of

the slit like anal opening, and one single supra-anal papilla

on the median line.

Particularly the single supra-anal papilla, the 7 pairs of

papillae, the conical stigma-bearing protuberances, and the

location of the scar and the lobes on the stigmal plates are

distinguishing characteristics of the puparium of this species.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 153

Chortophila (Nudaria) intersecta Mg.

Eig 29;

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near Her-

wen.

Small: length varying from 4 to 4.5 mm., largest diameter

from 1.2 to 1.7 mm. Colour of all specimens examined yello-

wish brown. The papillae on the posterior end somewhat

darker coloured than the rest of the puparium. The larval

prothoracic spiracles black. Shape normal, sides of the first

abdominal segments almost parallel, from the sixth segment

onwards slightly converging to the caudal end. The ventral

side flattened, the dorsal side convex. Posterior end obliquely

flattened, bearing two cylindrical protuberances on which the

spiracles, and 7 pairs of papillae. Segmentation distinct. En-

circling the abdominal segments at the anterior ends, belts of

extremely fine spines, each belt consisting of 3 to 6 rows of

spines. The spines close together. Laterally and ventrally

the belts of spines sometimes broken. In front of each belt a

row of oval spots. The whole puparium finely transversely

wrinkled. Laterally at either side two longitudinal rows of

slight hollowings-out. The dark cephalopharyngeal skeleton

reaching well into the first abdominal segment.

Fig. 29. Chortophila intersecta Mg.; a posterior end (X 30), b idem,

dorsal view (X 30), c right posterior spiracle (X 154).

The larval prothoracic spiracles bearing only a few lobes,

probably 6 or 7. The posterior spiracles on cylindrical protu-

berances, situated high-up in the dorsal half of the posterior

end. The protuberances not touching at their bases, diver-

ging at their tops. The spiracles small, the distance between

them circa three times their own horizontal diameter. Either

spiracle with 3 short, almost circular lobes, wide apart on

the sides of the stigmal plate. On each lobe a thick hair-

like sensory organ. The scar situated a little off the centre.

3 pairs of papillae on the dorsal half of the posterior end.

On the ventral half 4 pairs of papillae, i.e., one large lateral

154 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

pair, another large, lateral pair on the projecting ventral lip

and a smaller pair nearer the median line, the seventh pair

at the bottom, on this side of the anal opening. The pro-

tuberances as well as the papillae, and a large part of the

surface between them, beset with extremely small spines,

which even microscopically are hardly visible.

The small posterior spiracles, the position of the short,

broad lobes, the distinctly projecting ventral part, and the

7 pairs of papillae are the most conspicuous characteristics

of the puparium of this species.

Bouché (1834) describes the puparium of this species as

being elliptic, egg-shaped, reddish brown, with black, far

projecting prothoracic spiracles, and blackish brown stigma-

bearing protuberances on the posterior end, The small, yel-

lowish brown spiracles are described as turned far outward.

The number of 12 fleshy processes round the posterior end

of the larva and the two small protuberances above the anus

correspond also to the figure given here, According to this

author the larva is coprophagous. The pupal stage lasts from

2 to 3 weeks. More than ons generation develops each

summer,

Pycnoglossa cinerosa Zett.

Hylemyia cinerosa Zett.

Eig.30,

Larvae found in leaf-mines of Pteris aquilina L., Hilversum.

Puparium small: length 3,2 mm., largest diameter 1 mm.

Colour shiny brown. Shape normal : abruptly narrowing to-

wards the anterior end, tapering from the fifth abdominal

segment onwards to the posterior end, the transverse section

rather small here. The posterior end flattened, with two stig-

ma-bearing protuberances. Segmentation distinct. Microsco-

pically the junction of the segments indicated by transverse

rows of oval spots. Behind these spots some rows of extremely

small spines. On the last few abdominal segments also in front

of these spots some rows of very small spines.

The borders between the 3 thoracic segments conspicuous

by 2 thick chitin wrinkles. On the first thoracic segment

thick, brown chitin wrinkles, running longitudinally ; on the

second and third thoracic segment thick wrinkles, running

transversely. The skin of the abdominal segments more thinly

transversely wrinkled. With a pocket-lens two longitudinal

rows of slight hollowings-out visible. On either side of each

segment two of these hollowings out, i.e., one laterally, the

other somewhat more towards the dorsal side. On the bottom

of these shallow hollowings-out one or more dark, round

spots,

The prothoracic spiracles blackish brown. The number of

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 155

lobes a few more than 10. (Prof. de Meijere (1907) counts

13 lobes on the larva). The posterior spiracles on widely di-

verging protuberances, high up in the dorsal half of the pos-

terior end. The distance between the spiracles not quite half as

long as their own horizontal diameter. On the single specimen

available on either spiracle the thin-walled part of only 2 lo-

bes perceptible. The presence of the third lobe on this spe-

Fig. 30. Pycnoglossa cinerosa Zett.; a posterior end (X 46),

b right posterior spiracle (X 230).

cimen only indicated by its thick, brown chitinized distal end.

For the position of the lobes see fig. 30 b. Peritrema indistinct.

The scar large, distinct. No papillae or conspicuous spots on

the posterior end. The chitin round the slit-like anal opening

deep-brown coloured just as the wrinkles on the dorsal and

lateral side of the posterior end.

The position of the lobes of the posterior spiracles, the

absence of papillae or spots on the posterior end, perhaps

also the indistinct peritrema are the most conspicuous charac-

teristics of the puparium of this species.

Prof. de Meijere (1907) observes 3 sessile lobes on the

posterior spiracles of the larva of H. cinerosa. The middle

one of these lobes is described as being the longest and ex-

tending farther thans the other two. This agrees with the

figure given here, though the middle lobe is not clearly visi-

ble on the puparium. The tuft of hair and the 4 small circular

rings, sketched on the stigmal plate of the larva (Pl. LIV

fig 30) are not visible any longer on the puparium. This in-

vestigator mentions also that the 8 very short protuberances,

occuring on the posterior end of the larva, are lacking on

the puparium.

From his description of the habit of this species the follo-

wing may be cited : The larva mines in the ends of the leaves

of Pteris aquilina. The mined part of the leaf remains flat.

The mine extends usually over circa 5 leaflets. It is from 3

to 4 cm. long. The mines are mostly found in the tops of the

fronds, sometimes however in one of the largest pinnae of

156 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

the lower leaves. The excrements lie in the leaflets in one

broad, black row, broken here and there. The white, elon-

gated egg is laid on the outside of the leaf, mostly on the

midrib and in the same direction to this. The larva first eats

its way up on one side of the midrib. Arrived at the top it

turns round and starts to eat on the other side of the midrib,

down to the place where the eggshell is still lying. From

there the larva seems to attack in turn a leaflet on the right

and one on the left side of the midrib. When going to pupate

the larva leaves the mine and goes into the earth. Empty

mines were found in the end of June and in July. In the

very warm summer of 1904 larvae were still found in August,

which larvae may have been those of a second generation.

Phorbia genitalis Schnabl

er il

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small : length 4,5 mm., largest diameter 1,5 mm. Colour

yellowish brown, darkened at the anterior and posterior

ends. The posterior spiracles and the chitin round the anal

opening still darker coloured. Shape normal, the sides of the

abdominal segments almost parallel, tapering towards the

posterior end. The posterior end obliquely flattened, sho-

wing two stigma-bearing protuberances. The segmentation

indicated by rows of transversely elongated spots. Below

these spots here and there from 1 to 3 irregular, broken

Fig. 31. Phorbia genitalis Schnabl; a posterior end (X 46), b left

posterior spiracle (X 230), c fragment of a row of spots and a row of

the very small spines (X 230).

rows of extremely fine spines, even microscopically scar-

cely perceptible. On the sides every row of spots branched

off into two rows, which join again somewhat farther on.

The whole puparium very finely transversely wrinkled, On

the ventral side here and there dark coloured spots, which

on closer inspection appear to be many wrinkles close

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 157

together. The cephalopharyngeal skeleton reaching a short

way into the first abdominal segment.

The number of lobes of the prothoracic spiracles indistinct.

The posterior spiracles on conical protuberances, touching

at their bases and situated in the dorsal half of the posterior

end. The distance between the dark coloured spiracles circa

one and a half times their own horizontal diameter. 3 broad

converging lobes. Scar indistinct. No papillae on the poste-

rior end. On the dorsal half faint indications of some swel-

lings round the spiracles. Probably these are remnants of

3 pairs of dorsal papillae. Under the posterior spiracles 3

pairs of inconspicuous brown spots, which in their turn seem

to contain a darker dot in their centre.

The puparium of this species is characterized by the ab-

sence of distinct papillae, the presence of the 3 pairs of spots

below the posterior spiracles, and by the position and shape

of the posterior spiracles.

A detailed description of the morphology and habit of

Phorbia genitalis Schnabl is given by Mesnil and Pétré

(MOB).

They draw a sketch of the head of the larva, which is

very conspicuous on account of its being partly covered by

a reticular structure. The prothoracic spiracles of the larva

are large and flat, lying close to the body. They are so to

say double handshaped, either of them bearing 20 to 25 short

lobes. The larva shows 11 “lignes de spicules intersegmen-

taires’, apparently fdentical with what we call rows of

spines. The first 5 of these rows run completely round

the body of the larva, the following 6 are confined to the

ventral side. The first belt seems to be very wide. It ís

mentioned by them, that these ‘spicules intersegmentaires”

are hardly visible between the wrinkles of the puparium. The

posterior end of the larva shows a number of singular,

transparant tubercles, 6 of which are arranged in a transverse

line. If a curved transverse line is meant here, it is very

probable that the faint swellings, found by me on the

puparium actually are remnants of these papillae. It is to be

regretted that these authors do not give a sketch of the

posterior end, Spots, as found by me on the puparia, are not

mentioned by them. The position of the posterior spiracles

is identical with what was seen by me on the puparium.

Apparently the border round the anus, visible on the sketch

given here, is considered by them as belonging to the anus

itself, since they describe its width as being 3 times its length.

Their description of the puparium is very short,

Phorbia genitalis Schnabl was pointed out by these

investigators as being injurious to cereals in different parts

of France. It also causes great damage to cereals in Russia

and Hungary and occurs in Germany and in England too.

158 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Usually the imagines are found during March and April in

the cornfields. Probably the egg is laid on the upper leaf. The

young larva, descending into the inner part of the plant,

makes a spiral channel consisting of 4 or 5 turnings. By this

the growth of the leaves is retarded and sap flows towards

the place, where the larva lies. Owing to this the central

part of the plant acquires a peculiar consistence round its

terminal bud. Here the larva develops. The attacked plant

changes its colour: the youngest leaf becomes yellow, the

other leaves remain green. In France these deviations appear

in the second part of May, and in the first days of June. The

deviations, caused by Oscinella frit L., which are very

similar, do not appear before the middle of June. In June the

larva pupates inside the channel. The imago does not appear

until the following spring. In the mediterranean regions a

second generation seems to appear in late autumn and may

cause great damage to the young cereals.

Heterostylus pratensis Mg.

Chortophila pratensis Mg.

Big 32:

Place where the puparia were found not known.

The two specimens present small: length 4 mm., largest

diameter circa 1 mm. Colour yellowish brown. Shape normal,

tapering towards the last segment, which has parallel sides.

Posterior end obliquely flattened, showing two short stigma-

bearing protuberances and a number of small papillae.

Segmentation distinct. The spots at the junction of the

segments inconspicuous. Ventrally on the anterior border of

the abdominal segments belts of small spines. The belts

widest in the middle and narrowing towards the sides. Each

belt consisting in the middle of 5 to 7 irregular rows, only

the first belt is narrower and less conspicuous. Most spines

with their tops towards the posterior end, Only a few spines,

situated on the posterior border of the segments, turned for-

wards, On the dorsal and lateral sides no spines or only a

few. On either side 2 rows of slight hollowings-out. The

whole puparium finely transversely wrinkled, more irregularly

on the first 2 thoracic segments. The cephalopharyngeal

skeleton reaching well into the first abdominal segment.

On the larval prothoracic spiracles 11 or 13 lobes. The

posterior spiracles on short, somewhat diverging protu-

berances, touching the medio-horizontal plane. The distance

between them somewhat less than once their horizontal

diameter, Either spiracle with 3 slits, converging to the scar,

which is situated in the middle of the inner edge of the

stigmal plate. 8 pairs of small papillae on the posterior

end: 3 pairs on the dorsal half, and 5 pairs on the ventral

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 159

half, The pair nearest to the median line small and seemingly

bifid. The slit-like anal opening surrounded by a brown,

transverse-elongated border.

Fig. 32. Heterostylus pratensis Mg.; a posterior end (X 46),

b lateral view with medio-horizontal line, schematic (X 8,5).

The position and shape of the posterior spiracles, and

the 8 pairs of papillae are the most characteristic features of

the puparia of this species. They show a very close resem-

blance to specimens of Paregle aestiva Mg. (see fig. 34a).

No real distinguishing characteristic could be found.

Paregle aestiva Mg.

Chortophila (Paregle) aestiva Mg.

Eig33:

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length from 3 to 4.5 mm., largest diameter 1,5 mm.

Colour varying from yellowish brown to reddish brown.

Shape normal, narrowing suddenly towards the anterior end,

and tapering towards the last segment, which has parallel

sides, Posterior end obliquely flattened, showing two

stigma-bearing protuberances and a number of papillae.

Segmentation distinct. On the anterior border of the

abdominal segments belts of spines, arranged in irregular

rows. The spines rather inconspicuous, few in number,

sometimes even totally lacking on the dorsal and lateral sides.

On each lateral side 2 rows of slight hollowings-out, in most

of which some dark spots are perceptible. The first two

thoracic segments irregularly wrinkled, the rest of

the puparium finely transversely wrinkled. The

cephalopharyngeal skeleton reaching well into the first

abdominal segment.

10 or 11 lobes on the larval prothoracic spiracles.

The posterior spiracles on short, somewhat diverging

protuberances, touching the medio-horizontal plane. The

160 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

distance between the spiracles circa once their horizontal

diameter, The 3 slits of either spiracle lying at acute angles,

converging to the scar, which is situated in the middle of

Fig. 33. Paregle aestiva Mg.; a posterior end (X 46), b lateral view of

the puparium with medio-horizontal line, schematic (X 13).

the inner edge of the stigmal plate. The posterior end showing

7 pairs of papillae and 1 pair of brown, raised spots (s),

which vary in shape, and may even be lacking. On some

specimens rows of minute spines on the posterior end.

The 7 pairs of papillae and the pair of brown, raised spots,

the position of the spiracles and of the slits are the most

characteristic features of the puparia of this species.

Paregle cinerella Fall.

Chortophila (Paregle) cinerella Fall.

Bigs

Puparium found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen,

The only specimen, present in the collection, small : length

3.75 mm., largest diameter 1.5 mm. Colour shiny dark brown.

Shape normal, the sides of the first abdominal segments

parallel, tapering towards the caudal end. Posterior end

obliquely flattened, showing two stigma-bearing swellings

and a number of more or less distinct papillae. Segmentation

distinct. At the anterior margin of the first and last abdominal

segments only ventrally some rows of very fine spines. The

other abdominal segments each completely surrounded by a

belt of small spines at their anterior end, with in front a

row of distinct brown spots. The belts equally wide on the

dorsal and ventral sides. The first four belts consisting of

6 to 8 rows of spines, the others being somewhat narrower.

All spines with their tops towards the posterior end. Most

spines situated one by one in rather straight rows, only on

the dorsal side of the first segments and in the last rows

of the ventral belts the spines arranged close to each other

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 161

or joined together in small groups. The whole puparium

heavily transversely wrinkled, somewhat less in the last 4

belts of spines. On either side 3 longitudinal rows of slight

hollowings-out, each segment showing on either side 3

pits next to one another. Microscopically some dark spots

discernible in these pits.

Fig. 52. Paregle cinerella Fall.; posterior end=(< 46).

The larval prothoracic spiracles brown, the number of

lobes indistinct. The posterior spiracles on slight swellings,

situated on the dorsal half, touching the horizontal diameter

of the posterior end. The distance between the spiracles

almost as long as their own horizontal diameter. Either

spiracle with 3 wide lobes. The upper rim of the middle lobes

almost horizontal. The two other lobes lying at acute angles

to this lobe. The round scar situated in the middle of the

inner edge. Round the spiracles 5 pairs of papillae, the 3

pairs on the dorsal half slightly raised and less distinct than

the 2 pairs of papillae on the ventral half. At the bottom a

sixth pair of papillae and a brown spot in the median line,

this side of the slit-like anal opening. Under the spiracles an

area showing irregular spots, where the chitin is somewhat

darkened.

The 6 pairs of papillae on the posterior end, the distance

between the posterior spiracles and the position of the slits

are the most distinguishing characteristics of the puparium

of this species.

Séguy mentions that, according to Bezzi, the larva lives

in human excrements.

Paregle radicum L.

Chortophila (Paregle) radicum L.

Rigen Sa

Puparia found in alluvial deposit of river Rhine near

Herwen.

Small: length from 4,5 to 5,5 mm., largest diameter from

162 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

1,5 to 2 mm. Colour varying from grey-brown to brown. The

papillae on the posterior end and the spiracles coloured

somewhat darker than the rest of the puparium. Shape

normal, tapering towards the caudal end, the ventral side

flattened, the dorsal side convex. Posterior end flattened

somewhat obliquely, bearing long, slender, pointed papillae

and two shorter stigma-bearing protuberances. The first and

the second thoracic segments, sometimes even the third

segment without spines. The abdominal segments completely

beset with long, sharp, pointed spines. Only the borders

of the segments may be spineless. Most spines with

their tops towards the posterior end. Only on the third to

seventh abdominal segments the last rows of spines with

their tops towards the anterior end. On some specimens the

tops of the spines so very thin that magnified a few times,

one receives the impression as if the surface were beset with

hairs instead of spines.

CARE

Fig. 35. Paregle radicum L.; a posterior end (X 30), b part of a belt of

spines (X 154).

The larval prothoracic spiracles indistinct, dark coloured,

8 lobes noticed. (Bouché (1834) counts from 7 to 10 lobes

on the larva, Hewitt (1910) counts 13 lobes). The posterior

spiracles on short protrusions, situated high up in the dorsal

half of the posterior end. The stigmal plates transverse-oval,

close together: the distance between them circa half as long

as their horizontal diameter. Either spiracle with three

elongated slits, converging to the scar, which is situated at

the inner edge of the stigmal plate. Round the spiracles 5

pairs of long, pointed, slightly curved papillae. The chitin

of these papillae often wrinkled. Under the spiracles near

the median line a sixth pair of smaller, less raised, bifid

papillae, or 2 pairs of slightly raised, yellowish-brown spots,

close together. At the bottom, at this side of the anal opening

another pair of distinct papillae. Short spines may be present.

The foregoing description agrees for the greater part with

the description given by Bouché (1834). A difference is that

he mentions the slits as being parallel. In fact the slits are

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 163

converging, though at acute angles. The number and

arrangement of the papillae on the posterior end agrees

quite with the sketch and description of the larva given by

Hewitt.

The female lays about 100 eggs, which are deposited in

groups of 20 to 25 in manure or at the bases of plants.

Hatching takes place between the second and third day. The

development of the larvae takes from 8 to 12 days. They

live in decomposing animal or vegetable matter or in the

roots of different kinds of cabbage and in radish. The larva

pupates in the earth or under dead leaves; the pupal stage

lasts 10 days. The puparium hibernates (Bouché, Séguy).

The most characteristic features of the puparia of this

species are the large number of spines on the abdominal

segments, the 7 pairs of long papillae, one pair of which is

bifid, and the position and shape of the posterior spiracles.

Trägärdh (1913) treats the question whether Egle

(Anthomyia) spreta Mg., is to be identified with Paregle

(Anthomyia) radicum L. or not. The larvae of Egle spreta

Mg. are found on Epichloé typhina (Pers.) Tul., which

develops on various Gramineae, as Phleum pratense L., and

Dactylis glomerata L. After having described the larva of

Egle spreta Mg., and after comparing it with the description

of Paregle radicum L. by Hewitt, he arrives at the conclusion

that they are not identical, and that the larvae, in fact, are

easily distinguishable. From his description of the larva of

Egle spreta Mg. the following may be quoted here: "In the

third instar the anterior spiracles have 24 ‘buttons’. The

posterior end is characterized by the arrangement and size

of the small, conical appendages, which surround the somewhat

excavated circumstigmal area. They are placed, one pair

dorsally, two laterally and three ventrally. The distance

between the dorsal ones is as long as that between the lateral

ventral pair. The median ventral pair is placed so closely

together that it appears to be one bifurcated tubercle’.

To judge from this description it appears that there are

differences with the puparium of Paregle radicum L. in the

following features: the number of lobes on the prothoracic

spiracles, the number of papillae on the posterior end, and

the position and shape of the median ventral pair.

164 M.N. STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

BIBLIOGRAPHY.

Banks, N., The Structure of Certain Dipterous Larvae

with Particular Reference to those in Human Foods.

U.S. Dep. of Agric. Bur. of Entom. Techn. series

INose22 19112;

Bouché, P. F. Naturgeschichte der Insecten (besonders

in Hinsicht ihrer ersten Zustände als Larven und

Puppen). Berlin 1834.

Brauer, Fr, Monographie der Oestriden. Zool.-bot. Ges.

Wien, 1863.

, Die Zweifliigler des kaiserl. Museums zu Wien, III.

Denkschr. des Kais. Akad. der Wiss. Wien ; Math.

Naturwiss. Klasse. Bd. XLVII. 1883.

Bremer, H. und Kaufmann, O., Die Rübenfliege.

Monographien zum Pflanzenschutz No. 7. 1931.

Cameron, A. E., A Contribution to the Knowledge of

the Belladonna Leaf-Miner, Pegomyia hyoscyami

Panz., its Life History and Biology. Ann. Appl.

Biol. I. 1914— 1915.

, Some Experiments on the Breeding of the Mangold

Fly (Pegomyia hyoscyami Panz.) and the Dock Fly

(Pegomyia bicolor Wied.). Bull. Ent. Res. VII.

1916— 1917,

Frost, S. W., A Study of the Leaf-Mining Diptera of

North America. Corn. Univ. Agric. Exp. Stat. Mem.

78. 1923.

Greene, Ch. T., An Illustrated Synopsis of the Puparia

of 100 Muscoid Flies (Diptera). No. 2405 Proc.

U.S. Nat. Mus. Vol. 60. art. 10.

—, Puparia and Larvae of Sarcophagidae. Proc. of the

U.S. Nat. Mus. Vol. 66. 1925.

——, Description of Larvae and Pupae of Two-Winged

Flies, belonging to the Family Leptidae, Proc. of the

U.S. Nat. Mus. Vol. 70. 1926.

—, Characters of the Larvae and Puparia of Certain

Fruit Flies. Journ. Agric. Res. vol. 38. 1929.

Herrick, G. W. and Colman, W., The Cabbage

Maggot. Corn. Univ. Agric. Exp. Stat. New-York.

Bulls 922%

Hewitt, C. G., The House Fly. Manchester Univ. Pres.

1910.

, Fannia (Homalomyia) canicularis L. und Fannia

scalaris Fabr. Par. V. 1912.

Howard, L. O., A Contribution to the Study of the

Insect Fauna of Human Excrement. Proc. of the

Wash. Ac. of Sc. Vol. II. 1900.

Imms, A. D, A General Textbook of Entomology.

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 165

Karl, O. Zweiflügler oder Diptera III: Muscidae. Die

Tierwelt Deutschlands und der angrenzenden Mee-

resteile. 13 Teil. 1928.

Keilin, D., Les formes adaptatives des larves des

Anthomyides ; les Anthomyides à larves carnivores.

Bull. de la Soc. Ent. de France. 1914.

—H, Recherches sur les Anthomyides à larves carnivores.

Parasitology: Vols IX Ne. 32.1917.

—_—, On the Life-history of Anthomyia procellaris Rond.

and A. pluvialis L. inhabiting the Nests of Birds.

Rare A e924:

——, and Tate, P., On Certain Semi-carnivorous

Anthomyid Larvae. Par. XXII. 1930.

Kemner, N. A. Betflugan. Meddelande N:r 288 fran

Centralanstalten för försöksv. pa jordbruksomradet.

Ent. avdelningen 47. 1925.

Malloch, J. R., A Preliminary Classification of Diptera,

exclusive of Pupipara, based upon Larval and Pupal

Characters, with Keys to Imagines in Certain

Families. Bull. Illin. State Labor. Nat. Hist. Vol.

XII. 1918.

Marno, E, Die Typen der Dipteren-Larven als Stützen

des neuen Dipteren-Systems. Verhandl. der zoöl-bot.

Ges. Wien. Bd. XIX. 1869.

Mesnil, L. et Pétré, F., Un Anthomyide nuisible aux

Céréales en France. Bull. de la Soc. ent. de France.

Séance du 12 oct. 1932.

MEN Pro EC and alor ie be, ‘he Structure

and Life-History of the Holly-Fly. Trans. Ent. Soc.

London. 1907.

De Meijere, J. C. H., Ueber zusammengesetzte Stigmen

bei Dipterenlarven. Tijdschr. v. Entom. Deel 38. 1895.

— _, Ueber die Larve von Lonchoptera. Zoöl. Jahrb. Abt.

Systaba dater 2.) 1900;

———, Ueber die Prothorakalstigmen der Dipterenpuppen.

Zoöl, Jahrbücher. Abt. An. und Ont. Bd. 15. Heft 4.

1902.

———, Ueber in Farnen parasitierende Hymenopteren- und

Dipteren-Larven. Tijdschr. voor Entom. Deel 54.

LITT.

———, Zur Kenntnis der Metamorphose von Platypeza und

der verwandtschaftlichen Beziehungen der Platype-

zinen. Tijdsch. v. Entom, Deel LIV, 1911.

———, Beiträge zur Kenntnis der Dipteren-Larven und

-Puppen. Zoöl. Jahrb. Bd. 40. 1916.

———, Verslagen van de 80ste en 81ste zomervergadering

der Ned. Ent. Ver. Juni 1925 en 1926. Tijdschr. v.

Ent EVA en PXIX,

———, Die Larven der Agromyzinen. Tijdschr. v. Ent.

166 M.N.STORK, A CONTRIBUTION TO THE KNOWLEDGE

Deel LXVIII 1925, LXIX 1926, LXXI 1928,

LXXVII 1934.

Nielsen, J. C., Mydaea anomala Jaenn. A parasite of

South-Amer. birds. Vid. Meddel. pa der Naturh.

For. i. Kjobenhavn. Bd. 63. 1912.

——, Undersogelser over entoparasitiske Muscidelarver

hos Arthropoder. Vid. Meddel. pa der Naturh. For.

i. Kjobenhavn. Bd. 63—67. 1912—1916.

, lagttagelser over entoparasitiske Muscidelarver hos

Arthropoder. Entom. Meddel. Serie II. Bd. 4. 1913.

Pantel, J., Sur l'unification du nombre des segments dans

les larves des Muscides. C. R. de L'ac. des Sc.

Tome 148. 1909.

Patton, W. and Evans, A. M., Insects, Ticks, Mites

and Vennomous Animals of Medical and Veterinary

Importance. Great Britian 1929.

Séguy, E., Diptéres Anthomyides. Faune de France.

1923.

, Les insectes parasites de l'homme et des animaux

domestiques. Encyc. prat. du Naturaliste. XVIII.

Paris. 1924.

Smith, K. M. A Study of the Life-History of the Onion

Fly (Hylemyia antiqua Mg.). Ann. Appl. Biol. IX.

1922;

, À Study of Hylemyia (Chortophila) brassicae

Bouché, the Cabbage-Root Fly and its Parasites.

Ann. Appl. Biol. XIV 1927.

Sorauer, P., Handbuch der Pflanzenkrankheiten. Bd. V.

1952?

Thompson, W. R., A Contribution to the Study of

Morphogenesis in the Muscoid Diptera. Trans. Ent.

Soc. London 1929.

Tragardh, Ivar, En svampätande Anthomyid-larv Egle

(Anthomyia) spreta Mg. Arkiv for Zool., K. Svenska

vetenskapsak. i Stockholm. Bd. 8. No. 5. 1913.

Thomas, I, On the Bionomics and Structure of some

Dipterous Larvae, infesting Cereals and Grasses.

Ann. Appl. Biol. XX. 1933.

Unwin, E, The Vinegar-Fly (Drosophila funebris).

Trans. Ent. Soc. London 1907.

Vimmer, Ant, Prispevky k poznani kukel hmyzu dvoj-

kridlého Diptera cyclorrhapha. Acta Societatis En-

tomologicae Bohemiae 1911. Rocnik VIII. cis. 2.—

—__, Beiträge zur Kenntnis der cyclorrhaphen Dipteren-

puppen. Acta Soc. Ent. Boh. VIII No. 1 und 2 1911.

——, O kukle Lonchaea viridana Mg. a nekolik poznamek

o kuklách Cyclorrhaph vubec. Act. Soc. Ent. Boh.

Boh. X 4 1913.

, O larvach Dipter z balknskisch jeskyn. Zolastni

OF THE PUPARIA OF ANTHOMYIDAE. 167

otisk z casopisu moravskeho musea zemskeho V 1919.

, Beitrage zur Bestimmung der Tachinenlarven. Caso-

piss sa spol. Ent DOO 1934.

—, Ueber die Metamorphose von Aricia laeta Fall,

nebst einigen Bemerkungen über die Dipteren-Lar-

ven und Puppen. Soc. Ent. Jahrg. 26.

De Vos-de Wilde, B., Contribution à l'étude des

larves de Diptéres Cyclorrhaphes, plus spécialement

des larves d’Anthomyides. Proefschrift 1935.

CONTENTS.

page

Introduction) 2... Rn Bike nie CRIE RS Sh

SubfamilyMiu:sicinaetioo 0 el 102

Musca domestica. «rire 102

MyiospilasmeditabundasEabr 2. ur 22 re 103

Mesembrina meridiama RIE 105

Müseinasstabulans Ballen 2.2.2... 022000 ver eee 106

Morelliafaenescens Rob. Dese 110

hortorum Fall: —_ eee 111

Haematobiar stimulans’Mg., 2. 2.2 2 113

Lyperosia. irritanss Li... Re 114

Subfamily Anthomyinale......... 0. ee: 115

Pegomiyia bicolor Wied. ERE 115

oe hyoscyami hyoscyami Panz. … … ZZ

5 x Panz. var. betae Curtis 117, 122

> > „ var. chenopodii

Rond. 117, 123

>, 2 „ var. silenes

Hering 117, 124

= nigritarsis. Zetti .. he ee eee 125

Hylemyia. lasciva Zett. nen 127

5 nigrimana Mg. (55%. SOR 128

x pilipyga Ville Zn. as en 129

Chortophila (Egeria) brassicae Bouché ............ 131

5 Di cinerea. Fall 2... er 134

x a, discreta. Mg... 135

$s si latipennis Zett 136

a 5 lineata Steinen. eee eee 138

5 ER pullula@Zett? 9... ae 139

si > seneciella Meade ............ IE

is 4 signata Brischke, de Meijere 143

i (Crinura)fantigua More 145

ss i tlorilega Zett een 147

> (Ihrixina) fugax MG en 148

i a octoguttata Zett re 150

x (Nudaria) Adissecta Moser 153

5 intersectanMg a 153

Pycnoglossa einerosa Zeit... 3000 II E 154

Phorbiasgenitalis Schnabi 2 2 156

HeterostyJlus pratensis Mone 158

Paregle aestivai Mig, oe ELI ee 159

se einerella Ball ot ea 160

zie Madieum) Ly ult 161

Bibliography: ask: Ests ae ar END 164

linidae (Col.) collected by Mr. F. C. Drescher

. Röszler, Beiträge zur Kenntnis der Ameisen-

fauna von Mitteleuropa. Ill. Teil der Arbeit:

„Ein Versuch der systematischen Einteilung der

mitteleuropäischen Tetramorium .

aK. M. Heller und K. Günther, Ueber einige

von Overbeck 1933/34 auf Java gesammelte

Insekten. N RE 0,

sale

(lpidae), Ill. Nachtrag .

Dr. F. Zumpt, Eine neue Otiorhynchus morio -

Rasse vom Picos de Europa

Machtilda N. Stork, A contribution to the

ren ain tE RE RIO a SE a

Hans Eggers, Née indomalayische Borkenkäfer

knowledge of the puparia of the Anthomyidae.

64 .

94 —

791

— 93

168

Avis

/ ; |

La Société Entomologique des Pays-Bas prie les Comit

d'adresser dorénavant les publications scientifiques, qui

sont destinées, directement à : Bibliotheek der Nederlandse

Entomologische Vereeniging, p/a.Bibliotheek van het Kolo

| maal Instituut, AMSTERDAM, Mauritskade 62...

Toutes les autres publications et la correspondance doiven

être adressées au Secrétaire. L'expédition du „Tijdschr

voor Entomologie” est faite par lui.

Si l'on n'a pas recu le numéro précédent, on est prié de

adresser sa réclamation sans aucun retard, parce qu'il ne lu

serait pas possible de faire droit à des réclamations tardives

J. B. CORPORAAL,

Secrétaire de la Société —

entomologique des Pays Bas.

p/a. Zoölogisch Museum,

a SEA Plantage Middenlaan 53,

| | Amsterdam.

US CORE nn a

Da | UITGEGEVEN DOOR) ea

ROF. DR J. CH DE MEUERE, H COLDEWEY 2

_F. T. VALCK LUCASSEN. 3

: . 5

| NEGEN-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

ni _ JAARGANG 1936.

DERDE EN VIERDE AFLEVERING.

(NOVEMBER 1936).

CA 4 :

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING —

De contributie voor het lidmaatschap bedraagt f10—

per jaar. Ook kan men, tegen het storten van f 100— in

eens, levenslang lid worden.

Buitenlanders kunnen tegen betaling van jee lid wor- —

den voor het leven. | 5

De leden ontvangen gratis de Entomologische Berichten :

(6 nummers per jaar; prijs voor niet-leden f 0.50 per num-

mer), en de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar;

prijs voor niet-leden f 0.60 per stuk). ‚ si

De leden kunnen zich voor f 6.— per jaar abonneeren

op het Tijdschrift voor Entomologie (prijs voor niet-leden à

f 12.— per jaar). |

De oudere publicaties der vereeniging zijn voor de leden

voor verminderde prijzen verkrijgbaar. SIE

Aan den boekhandel wordt op de prijzen voor niet-leden

geene reductie toegestaan. -

”

Fauna Javanica

New Cerambycidae from Java

W. S. FISHER

Bureau of Entomology and Plant Quarantine,

United States Department of Agriculture,

Washington, D.C.

This paper is the result of a study of a collection of Ceram-

bycid Beetles received from F. C. Drescher for identification.

The material was mostly collected by Mr. Drescher and

includes twenty-four species and two varieties, which are

herein described as new.

My sincere thanks are extended to Mr. Drescher for his

kindness in permitting me to deposit the types of all the

new species in the United States National Museum at Was-

hington.

Neocerambyx pubescens, new species.

Male. — Elongate, parallel, moderately convex above, uni-

formly dark brown above and beneath, and uniformly clothed

with recumbent, brownish yellow pubescence, but the pubes-

cence without a moiré (watered) reflection.

Head with the front strongly transverse, uneven, strongly

elevated between the antennal tubercles, which are feebly

elevated and widely separated, transversely flattened behind

epistoma and antennal tubercles, with two transverse grooves

behind the epistoma, one arcuate, the other straight, a feeble,

longitudinal groove along each antennal tubercle, one deep.

longitudinal groove extending from the straight, transverse

groove to vertex, and with two large, median foveae, one in

the transverse, straight groove, the other behind the eyes;

surface rather densely, finely punctate, rather densely clothed

with moderately long, recumbent, brownish yellow pubes-

cence. Antenna one and one-half times as long as body,

unarmed, third, fourth, and fifth joints thickened toward

apices ; first joint robust, subparallel, longitudinally rugose,

one-half as long as third joint, which is distinctly longer than

the fourth. Eyes coarsely granulated, deeply emarginate ; lo-

wer lobes triangular, not passing in front of the antennal

tubercles ; upper lobes narrow, separated from each other on

the top by twice the width of the upper lobe.

Pronotum transverse, narrower at apex than at base; sides

170 W. S. FISHER,

feebly rounded, unarmed ; disk moderately convex, strongly,

irregularly rugose, transversely flattened along anterior mar-

gin, with two narrow, transverse grooves along base, and a

short, narrow, longitudinal, glabrous, median ruga; surface

finely, densely punctate (except at middle of disk), rather

densely clothed with moderately long, recumbent, brownish

yellow pubescence, except on median part. Scutellum trans-

verse, broadly rounded at apex, sparsely clothed with short,

recumbent, brownish yellow pubescence.

Elytra distinctly wider than pronotum, moderately convex ;

sides nearly parallel from base to apical fourth, then arcuately

narrowed to the tips, which are separately broadly rounded,

feebly, arcuately emarginate near sutural margin, and each

armed with a short, sutural spine; surface finely, densely,

uniformly punctate, rather densely, uniformly clothed with

short, recumbent, yellowish brown pubescence.

Body beneath densely, finely punctate, densely, uniformly

clothed with short, recumbent, brownish yellow pubescence ;

anterior coxae angulated externally ; prosternal lobe truncate

and bituberculate at apex. —

Female, — Differs from the male in having the antenna

only slightly longer than the body, and the third, fourth, and

fifth joints scarcely thickened at the apices.

Length, 65—70 mm.; width, 16—18 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban, Prahoe,

Preanger.

Described from a male and female (male type) collected

at the type locality at an altitude of 4.000 to 5.000 feet, during

February 1934, by F. C. Drescher.

This species is related to gigas Thomson, but it differs

from the description given for that species in having the elytra

uniformly clothed with short, recumbent, brownish yellow pu-

bescence, but the pubescence without a moiré reflection, in

having only one longitudinal groove on the vertex of the head

between the eyes, and in not having a smooth, longitudinal,

median plaque on the pronotum.

Zatrephus javanicus, new species.

Elongate, subcylindrical, feebly flattened above, uniformly

brownish black.

Head with the front transverse, very uneven, the anterior

margin broadly rounded and projecting over epistoma,

broadly, irregularly concave between the antennal tubercles,

which are feebly elevated and widely separated, with a

broad, deep fovea in front of each antennal tubercle, a nar-

row, longitudinal groove between the tubercles, and a very

deep, narrow, longitudinal depression on the vertex ; surface

coarsely, irregularly punctate in front, irregularly scabrous

on occiput, sparsely clothed with short, recumbent, reddish

FAUNA JAVANICA. 171

brown pubescence. Antenna three-fourths as long as body,

densely clothed with short, recumbent, whittish and reddish

brown hairs uniformly intermixed ; first joint short, robust,

subparallel, slightly constricted on inner side at middle, and

subequal in length to the third joint ; third, fourth, and fifth

joints strongly globose, and subequal in length. Eyes coar-

sely granulated and deeply emarginate ; lower lobes trian-

gular, scarcely passing in front of the antennal tubercles ;

upper lobes narrow, and separated from each other on the

top by one and one-half times the width of the upper lobe.

Pronotum slightly longer than wide, narrower at apex

than at base; sides feebly rounded, more or less constricted

at base and apex; disk moderately convex, uneven, very

coarsely, deeply, irregulary rugose, with a transverse, irre-

gular groove behind the anterior margin; surface impunc-

tate, sparsely clothed with a few scattered, long, recumbent,

reddish brown hairs. Scutellum transverse, broadly rounded

at apex, densely clothed with long, recumbent, whitish and

reddish brown hairs intermixed.

Elytra distinctly wider than pronotum, moderately convex ;

sides parallel from base to apical fifth, then arcuately nar-

rowed to the tips, which are truncate, and each armed with

a short spine at sutural and lateral margins ; surface slightly

uneven on basal halves, very finely, densely punctate, den-

sely clothed with long, recumbent, whitish and reddish brown

hairs uniformly intermixed, the pubescence irregularly ap-

pressed, concealing the surface, and each elytron with a small,

oblong, glabrous spot near apex.

Body beneath finely, densely punctate, densely, uniformly

clothed with long, recumbent, whittish and reddish brown

hairs uniformly intermixed.

Length, 27 mm.; width, 7 mm.

Typelocality. — Java: Batoerraden, Mt. Slamat.

Described from a single specimen collected at the type

locality during October 1927 by F. C. Drescher.

This species is related to pannosus Pascoe, but it differs

from the description given for that species in having the prono-

tum clothed with a few scattered, reddish brown hairs, but

not forming patches, and in having the antennae, elytra, and

underside of the body densely clothed with whitish and red-

dish brown hairs uniformly intermixed.

Trypogeus apicalis, new species.

Robust, attenuate posteriorly, strongly flattened above ;

above and beneath brownish or reddish yellow, with the in-

termediate joints of the antennae, and the lateral and sutural

margins and apices of elytra black.

Head with the front transverse, broadly, deeply concave

between the antennal tubercles, which are feebly developed

172 W. S. FISHER,

and widely separated, with a strongly elevated, longitudinal

carina on each side extending from antennal tubercle to the

mandible, a deep, transverse, arcuate groove behind the

epistoma, and a narrow, longitudinal groove extending from

transverse groove to occiput; surface coarsely, irregularly,

confluently punctate, somewhat rugose, sparsely clothed on

occiput with long, recumbent, golden yellow hairs, Antenna

nearly as long as the body, coarsely, densely punctate,

somewhat scabrous, rather densely clothed with short, brown

hairs, except the last two pale apical joints, where the hairs

are whitish ; first joint robust, slightly expanded toward apex,

slightly shorter than the third joint: third, fourth, and fifth

joints cylindrical, the following joints slightly flattened. Eyes

finely granulated, deeply emarginate ; lower lobes large and

rounded ; upper lobes narrow, widely separated from each

other on the top.

Pronotum quadrate, equal in width at base and apex; si-

des feebly, angularly expanded at middle, more or less con-

stricted near base and apex; disk slightly convex, uneven,

broadly, transversely concave in front of middle, with four

vague, obtuse elevations, arranged two in front and two be

hind ; surface finely, confluently punctate, with a few larger

punctures intermixed, and sparsely clothed with more or

less conspicuous, erect and recumbent, yellowish hairs. Scu-

tellum elongate triangular, slightly depressed, sparsely clot-

hed with recumbent, yellowish hairs.

Elytra distinctly wider than pronotum, strongly flattened

above, and slightly dehiscent along sutural margins toward

apices ; sides obliquely narrowed from base to near the tips,

which are separately narrowly rounded; surface densely,

minutely punctate, with numerous large, shallow punctures

intermixed, sparsely clothed with semierect, inconspicuous

hairs, which are longer, denser, more conspicuous, and of a

brown color toward the apices.

Body beneath feebly, densely punctate, sparsely clothed

with moderately long, semierect, golden yellow hairs.

Length, 13 mm.; width, 4 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoaban Prahoe,

Preanger.

Described from two specimens (one type), probably both

males, collected at the type locality at an altitude of 4,000 to

5.000 feet, by F. C. Drescher. The type was collected during

February or March 1933, and the paratype was collected

November 12. 1929. The two specimens vary slightly in colo-

ration, the black color on the elytra being more strongly

developed in the type than in the paratype.

This species is allied to javanicus Aurivillius, but it differs

from that species in being considerably larger and more ro-

bust, and of a uniform reddish or brownish yellow color, ex-

FAUNA JAVANICA. 173

cept the lateral and sutural margins and apices of the elytra,

which are black.

Ephies sericeus, new species.

Narrowly elongate, moderately convex above; head

brownish yellow, with the epistoma, vertex, occiput, and a

spot behind each eye black: pronotum, scutellum, and elytra

brownish yellow; palpi dark brown, with the tips of the

joints paler; antennae black; beneath black, with the an-

terior and middle coxae, bases of femora, and bases of middle

and posterior tarsi slightly yellowish.

Head with the front transverse, transversely flattened be-

hind the epistoma, feebly convex on vertex and occiput, with

a narrow, longitudinal groove between the antennal tuber-

cles, which are slightly elevated and widely separated ; sur-

face finely, inconspicuously punctate, sparsely clothed with

rather long, recumbent, black hairs. Antenna robust, cylin-

drical, extending to middle of elytra, the joints compact and

slightly dilated at their apices. Eyes prominent, finely granu-

lated, and slightly emarginate.

Pronotum campanulate, slightly wider than long, feebly

gibbose anteriorly ; base bisinuate, the median lobe strongly

produced and broadly rounded ; surface finely, densely punc-

tate, rather densely, uniformly clothed with long, recumbent,

golden yellow pubescence. Scutellum elongate triangular,

rather densely clothed with hairs similar to those on the

pronotum.

Elytra slightly wider than pronotum at base, slightly de-

hiscent along sutural margins toward apices; sides nearly

parallel from base to near the tips, which are separately obli-

quely truncate or feebly emarginate, with a short spine at

the outer angle of each elytron ; surface finely, densely, uni-

formly punctate, rather densely, uniformly clothed with long,

recumbent, golden yellow pubescence.

Body beneath densely, finely punctate, rather densely clot-

hed with long, recumbent, yellowish white pubescence.

Length, 9.5 mm.; width, 2 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from a single specimen collected at the type lo-

cality at an altitude of 4.000 to 5.000 feet, May 8, 1929, by

F. C. Drescher.

This species is allied to lepturoides Pascoe, but it differs

from the description given for that species in having the elytra

uniformly brownish yellow, and rather densely clothed with

golden yellow pubescence.

Necydalis insulicola, new species.

Above strongly shining, head, pronotum, and elytra red-

174 W. S. FISHER,

dish yellow, the latter blackish toward apices: antennae

black, with the basal joint reddish yellow ; beneath reddish

yellow, with the abdomen (except basal half of first seg-

ment), posterior legs, anterior and middle tibiae, and tarsi

blackish or reddish brown.

Head with the front nearly twice as wide as long, flat,

deeply, transversely, arcuately grooved near epistoma, with

a deep, longitudinal groove extending from transverse groove

to occiput; antennal tubercles moderately elevated, nearly

contiguous at bases, obliquely divergent toward apices ; sur-

face densely, finely punctate, rather densely clothed with

long, fine, erect, golden yellow pubescence. Eyes large, deep-

ly emarginate, separated from each other on the top by two

and one-half times the width of the upper lobe. Antenna bro-

ken, extending to about middle of abdomen, clothed with

short, inconspicuous pubescence, with a few longer, erect

hairs intermixed ; first joint short, oblong, subequal in length

to the third joint, which is one-third longer than the fourth,

the following joints nearly twice as long as the third and

subequal in length.

Pronotum slightly longer than wide, subequal in width at

base and apex; sides nearly parallel, deeply, broadly con-

stricted at apical and basal fourths; disk strongly convex.

deeply, broadly, transversely depressed at apical fourth and

near base ; surface impunctate, clothed anteriorly and poste-

riorly with short, semierect, inconspicuous, golden yellow

hairs. Scutellum elongate’ triangular, broadly rounded at apex.

broadly, longitudinally concave.

Elytra very short, extending to base of abdomen, at base

as wide as pronotum, strongly dehiscent posteriorly ; sides

narrowed from base to the tips, which are separately angu-

lated and strongly elevated; disk broadly, longitudinally

depressed along sutural margins, transversely depressed near

apices; surface coarsely, deeply, irregularly punctate, with

numerous fine punctures intermixed, sparsely clothed with

short, erect, inconspicuous hairs.

Abdomen nearly four times as long as elytra; beneath

densely clothed with short, recumbent, yellowish pubes-

cence, with a few longer, erect hairs intermixed, the pubes-

cence denser and longer on apical segments, with the last

segment broadly, triangularly depressed posteriorly, and

broadly truncate at apex. Posterior legs very long and

slender.

Length, 15 mm.; width, 2.25 mm.

Type locality. Java: Mt Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from a single specimen collected at the type

locality at an altitude of 4,000 to 5,000 feet, August 7, 1929,

by F. C. Drescher.

FAUNA JAVANICA. 175

This species is allied to major Linnaeus, but it differs from

that species in being smaller and of a different color, and in

having the head transversely grooved in front, the elytra nar-

rower at the apices and more strongly dehiscent, and the

femora slender and not clavate at the apices as in major.

Epania opaca, new species.

Male. — Form similar to brevipennis Pascoe. Above uni-

formly black, opaque ; antennae dark brown on apical joints ;

beneath dark reddish brown, more shining than above, with

the first abdominal segment brownish yellow at middle.

Head with the front strongly transverse, flat between the

antennal tubercles, which are scarcely elevated, but widely

separated; surface coarsely foveolate, sparsely clothed

with moderately long, erect, broad,whitish hairs or setae.

Eyes finely granulated, deeply emarginate, and widely se-

parated on the top. Antenna extending to posterior margin

of second abdominal segment, slightly flattened on apical

joints, sparsely clothed with short, recumbent, and erect,

brownish pubescence, with a few long, erect hairs on under-

side of basal joints ; first joint short, globose, one half as long

as fourth joint, which is slightly longer than the third, the

following joints slightly shorter than the fourth and nearly

equal in length.

Pronotum as wide as long, subequal in width at base and

apex, widest at middle; sides broadly rounded, slightly con-

stricted at base; disk slightly flattened, narrowly, trans-

versely constricted along base; surface finely, confluently

ocellate-punctate, sparsely clothed with long, erect, incon-

spicuous, brown hairs. Scutellum very small, longitudinally

grooved at middle.

Elytra very short, extending to base of abdomen, strongly

dehiscent from scutellum to apices; sides strongly narrowed

from base to the tips, which are separately rather broadly

rounded ; surface finely, confluently punctate or granulose,

rather densely clothed basally with long, semierect, whitish

hairs, which are shorter toward apices.

Abdomen beneath finely, densely granulose, sparsely,

feebly, coarsely punctate, sparsely clothed with long, semie-

rect hairs. Prosternum transversely rugose, clothed with long,

white hairs. Anterior legs short; femora robust, globose,

slightly flattened ; tibiae robust, slightly arcuate. Middle and

posterior legs long; femora strongly, abruptly petiolate ;

tibiae slender, slightly arcuate.

Female. — Differs from the male in having the apical joints

of the antennae more broadly flattened, and the anterior and

middle femora not so strongly clavate.

Length, 7—8.75 mm. ; 1.75—2.5 mm.

Type locality. Java: Koebangkangkong, South

Banjoemas.

176 W. S. FISHER,

Described from a male and female (male type) collected in

copulation at the type locality, January 17, 1932, by F. C.

Drescher.

This species is allied to brevipennis Pascoe, but it differs

from that species in being uniformly black and opaque on the

upper side, in having the pronotum and elytra densely punc-

tate or granulose, the anterior coxae separated, the legs not

so densely pubescent, and in not having a white pubescent

spot on each side of the first abdominal segment.

Coloborhombus drescheri, new species.

Elongate, moderately robust, strongly flattened above ;

head brownish yellow, with the front margin around eyes,

and a small spot on each side of the eyes blackish ; antenna

brownish yellow, except the three apical joints, which are

fuscous ; scutellum yellow, with the lateral margins blackish ;

elytra uniformly brownish yellow ; beneath violaceous black,

with anterior part of mesosternum and metasternum, apical

part of last abdominal segment, posterior coxae, and legs

(except basal halves of femora, which are more or less fus-

cous) brownish yellow.

Head with the front elongate, very narrow between the

eyes, flat, strongly elevated between the antennal tubercles,

which are strongly elevated and acutely angulated at apices,

with a rather broad, longitudinal groove between the antennal

tubercles ; surface more or less uneven, indistinctly punctate,

rather densely clothed with short, recumbent, yellowish pu-

bescence, which is longer on the elevation between the an-

tennae. Eyes finely granulated, deeply emarginate, separated

from each other on the top by the width of the upper lobe.

Antenna about one-half as long as the body, densely clothed

with short, recumbent, yellowish pubescence, sparsely ciliate

beneath, the joints longitudinally carinate on outer margin,

and the tips acutely angulated at outer margin; first joint

robust, short, slightly flattened, acutely angulated on outer

margin at apex, subequal in length to the fourth joint, which

is distinctly shorter than the third, the following joints nearly

equal in length.

Pronotum distinctly wider than long, subequal in width at

base and apex, widest at middle; sides strongly constricted

near base and apex, and armed on each side at middle with

a large tubercle, which is broad at base and rather acute at

apex ; disk uneven, broadly, deeply, transversely concave on

apical third, broadly, transversely flattened along base, more

or less flattened on median part, with an obtuse elevation on

each side behind middle ; surface densely, finely punctate, the

punctures nearly concealed by the dense, recumbent pubes-

cence, which is golden yellow on the pale areas, and dark

brown on the dark areas. Scutellum elongate triangular, acute

FAUNA JAVANICA. 177.

at apex, concave at middle, densely clothed with long, yellow

and brown pubescence.

Elytra long, extending nearly to tip of abdomen, at base

distinctly wider than pronotum, and moderately dehiscent ;

sides slightly narrowed from base to middle, feebly, broadly,

arcuately constricted posteriorly, with the tips broadly roun-

ded and slightly expanded ; disk flattened and feebly, longi-

tudinally costate ; surface coarsely, rather densely, irregularly,

but not deeply punctate, densely clothed with short, semierect,

scale-like hairs, the hairs yellow at their bases, and blackish

toward their apices.

Abdomen beneath finely, densely punctate, densely clothed

with short, recumbent, inconspicuous pubescence, with nume-

rous long, erect hairs intermixed; last segment broadly,

feebly emarginate at apex. Posterior legs long, the tibiae slen-

der and subcylindrical.

Length, 30 mm. ; width, 8 mm.

Type locality. Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from a single female collected at the type loca-

lity at an altitude of 4.000 to 5.000 feet during December

1933 by F. C. Drescher.

This species is closely allied to intermedius Gahan, but it

differs from that species in having the head more or less

blackish, the elytra broader posteriorly, but not so strongly

dehiscent, with the tips broadly rounded and slightly expan-

ded. Coloborhombus intermedius Gahan and C. drescheri

Fisher differ from the other described species of this genus

in having the elytra nearly as long as the abdomen.

Coloborhombus drescheri var. flavipes, new variety.

Differs from the typical form in having the head, prono-

tum, scutellum, and elytra uniformly black, and densely clot-

hed with black pubescence, which has a slight yellowish re-

flection in certain lights, the elytra much narrower posteriorly

and more strongly dehiscent, the antennae three-fourths as

long as the body, and the last abdominal segment more

broadly and deeply emarginate at apex.

Length, 22 mm.; width, 5.25 mm.

Type locality. Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from a single male collected at the type locality

at an altitude of 4.000 to 5.000 feet during September 1933

by F. C. Drescher.

Coloborhombus drescheri var. ater, new variety.

Differs from the typical form in being uniformly black

above and beneath, and densely clothed with black pubes-

cence, and in having the elytra narrower posteriorly and

178 W. S. FISHER,

more strongly dehiscent, the antennae three-fourths as long

as the body, and the last abdominal segment more broadly

and deeply emarginate at the apex.

Length, 22mm. ; width, 5.25 mm.

Type locality. Java: Mt. Tangkoaban Prahoe,

Preanger.

Described from a single male collected at the type locality

at an altitude of 4.000 to 5.000 feet, October 27, 1928, by

F. C. Drescher.

Ipothalia elegans, new species.

Elongate, parallel, strongly flattened and subopaque

above, greenish blue, with a distinct violaceous tinge, each

elytron with three more or less distinct, narrow, longitudinal,

greenish blue vittae, the anterior and middle legs, basal

three-fourths of posterior femora, and posterior tarsi brow-

nish yellow ; legs shining.

Head with the front strongly transverse, broadly, feebly

concave between the antennal tubercles, which are slightly

elevated and widely separated, broadly, transversely flatte-

ned behind the epistoma and antennal tubercles, with a deep,

longitudinal groove extending from epistoma to occiput;

surface finely, densely, irregularly punctate, with a few

coarse punctures intermixed, sparsely clothed with short,

erect, inconspicuous, black hairs. Eyes finely granulated and

deeply emarginate ; upper lobes separated from each other

on the top by twice the width of the upper lobe. Antenna

extending to middle of elytra; first joint densely, finely

punctate, the following joints vaguely punctate and inconspi-

cuously pubescent.

Pronotum quadrate, slightly narrower at apex than at base,

widest at middle; sides constricted anteriorly, parallel to-

ward base, with a large, broadly rounded tubercle on each

side behind middle: disk uneven, more or less gibbose on

each side behind middle, transversely flattened along base,

with a broad, longitudinal, smooth, median groove on apical

half; surface finely, irregularly, confluently punctate, with

numerous coarse punctures intermixed, more or less rugose

in some places, sparsely, irregularly clothed with short, erect,

black hairs and more densely clothed on the lateral tubercles

with recumbent, whitish hairs. Scutellum ogival, longitudinally

depressed at middle, sparsely clothed with short, inconspi-

cuous hairs.

Elytra distinctly wider than pronotum at base, strongly

flattened ; sides nearly parallel from base to near the tips,

which are separately rather acutely rounded ; surface finely,

confluently punctate and rugose, sparsely clothed with short,

inconspicuous, black hairs.

Body beneath finely, densely punctate, with a few coarse

FAUNA JAVANICA. 119

punctures intermixed, somewhat rugose in places, and spar-

sely clothed with recumbent, whitish pubescence.

Length, 25 mm.: width, 7 mm.

Type locality. Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from a single specimen collected at the type

locality at an altitude of 4.000 to 5.000 feet, July 22, 1929,

by F. C. Drescher.

This species is related to esmeralda Bates, but it differs

from the short description given for that species in being

nearly twice as large, and in having the upper surface of the

body greenish, with a distinct violaceous tinge.

Demonax drescheri, new species.

Narrowly elongate, moderately robust, uniformly black

above and beneath, with the tibiae and tarsi slightly

brownish, and the elytra ornamented with distinct whitish

pubescent fasciae.

Head with the front sligthly wider than long, flat, sides

feebly, arcuately constricted, slightly elevated and feebly

concave between the antennal tubercles, which are slightly

elevated ; surface finely, indistinctly punctate, with a few

coarse punctures on the occiput, rather densely clothed with

long, recumbent, whitish pubescence. Antenna nearly as long

as the body, densely clothed with short, recumbent, whitish

pubescence, sparsely ciliate beneath with moderately long,

erect hairs, and joints three and four armed with a long spine

at apices; first joint robust, subcylindrical, slightly shorter

than third joint, which is subequal in length to the fourth.

Pronotum globose, longer than wide, equal in width at

base and apex, widest at middle; sides moderately, arcua-

tely rounded, feebly constricted at base; disk evenly,

strongly convex, narrowly, transversely depressed along base ;

surface very finely, densely scabrous, densely clothed with

short, recumbent, whitish pubescence. Scutellum elongate

triangular, rather acutely rounded at apex, sparsely clothed

with long, recumbent, whitish hairs.

Elytra nearly three times as long as pronotum, and nearly

as wide as pronotum at middle; sides parallel from base to

near the tips, which are separately broadly, transversely

sinuate, and furnished with a very small tooth at sutural

margin, and a long, acute tooth at the lateral margin; sur-

face very finely, densely punctate, densely clothed with short,

recumbent, blackish pubescence, and each elytron ornamented

with whitish pubescence as follows: A large, semioval spot

at base, a broad, transverse spot at basal third, extending

forward along sutural margin to the scutellum, but not

reaching the lateral margin, a broad, triangular fascia just

behind the middle, widest at sutural margin, and a broad,

transverse fascia at apex.

180 W. S. FISHER,

Body beneath densely, uniformly clothed with long, re-

cumbent, whitish pubescence; last abdominal segment

broadly rounded at apex. Legs rather densely clothed with

short, recumbent, whitish pubescence, with a few short, erect

hairs intermixed; posterior femora long, extending beyond

apex of elytron, the first tarsal joint twice as long as the fol-

lowing joints united.

Length, 11 mm.; width, 2.5 mm.

Type locality. Java: Batoerraden, Mt. Slamat.

Described from a single specimen collected at the type lo-

cality during July 1932 by F. C. Drescher.

This species is closely allied to angulifascia Aurivillius,

but it differs from that species in being uniformly black, and

in having the pronotum narrower, more elongate, and the

surface densely scabrous, the pubescence on the elytra

blackish, and the legs more sparsely clothed with erect hairs.

Demonax javanicus, new species

Narrowly elongate, moderately robust, uniformly brownish

black above and beneath, and the elytra ornamented with

distinct whitish pubescent fasciae.

Head with the front elongate, flat, sides narrowly elevated,

moderately elevated between the anternal tubercles, which are

slightly elevated. with a distinct, narrow, longitudinal carina

on upper part of front; surface finely, densely granulose,

finely, feebly punctate, sparsely, irregularly clothed with

short, recumbent, whitish pubescence. Antenna three-fourths

as long as the body, densely clothed with short, recumbent,

whitish pubescence, sparsely ciliate beneath with long, erect

hairs, and joints three and four armed with a long spine at

apices; first joint robust, subcylindrical, slightly arcuate,

subequal in length to the fourth joint, which is slightly shorter

than the third.

Pronotum globose, longer than wide, equal in width at base

and apex, widest at middle; sides moderately, arcuately

arcuately rounded, feebly constricted near base ; disk evenly,

strongly convex, narrowly grooved along anterior margin,

narrowly, transversely depressed along base; surface coar-

sely, confluently foveolate, sparsely clothed with short, recum-

bent, whitish hairs. Scutellum elongate triangular, rather acu-

tely rounded at apex, sparsely clothed with short, recumbent,

whitish pubescence.

Elytra nearly three times as long as pronotum, and as wide

as pronotum at middle; sides parallel from base to near the

tips, which are separately broadly, transversely sinuate, and

furnished with a short tooth at lateral margin ; surface indis-

tinctly punctate, sparsely clothed with short, recumbent, red-

dish brown pubescence, and each elytron ornamented with

whitish pubescence as follows; A narrow, longitudinal vitta

FAUNA JAVANICA. 181

on middle of disk extending from base to basal fourth, three

irregular, transverse fasciae extending from lateral margin to

sutural margin, one at basal third, one at middle, and a

broader one at apex, the median fascia slightly expanded

near sutural margin, and the anterior one connected to a

narrow vitta extending along sutural margin to the scutellum.

Body beneath rather densely, uniformly clothed with mo-

derately long, recumbent, whitish pubescence ; last abdominal

segment broadly rounded at apex. Legs rather densely clot-

hed with short, recumbent, whitish pubescence, with numerous

rather short, semierect hairs intermixed; posterior femora

long, extending to tip of abdomen, and the first tarsal joint

twice as long as the following joints united.

Length, 10 mm. ; width, 2.12 mm.

Type locality. Java: Batoerraden, Mt. Slamat.

Described from a single specimen collected at the type

locality during May 1926 by F. C. Drescher.

This species resembles drescheri Fisher, but it differs from

that species in having the front of the head longer than wide,

a distinct longitudinal, median carina, the pronotum shorter

with and the surface foveolate, and by the different arran-

gement of the whitish pubescent markings on the elytra.

Dolichostyrax tuberculatus, new species.

Elongate, moderately convex above, opaque, uniformly dark

brown.

Head with the front slightly wider than long, slightly con-

vex, broadly depressed on the occiput, deeply sulcate between

the antennal tubercles, which are rather strongly elevated,

contiguous at bases, and nearly parallel; surface uneven,

coarsely, irregularly punctate, densely clothed with short,

brownish pubescence. Eyes coarsely granulated, narrow, fee-

bly, broadly emarginate, and very widely separated from each

other on the top. Antenna slightly shorter than body, spar-

sely clothed with short, recumbent, brownish pubescence ;

first joint subcylindrical, slightly arcuate, distinctly longer

than the fourth joint, which is slightly shorter than the third.

Pronotum as wide as long, subequal in width at base and

apex; sides nearly parallel, sinuate, armed on each side in

front of middle with an obtuse tubercle ; disk slightly uneven,

armed with three feeble elevations, a rounded one on each

side in front of middle, and an elongate, median one just

behind the middle; surface very coarsely, irregularly punc-

tate, densely clothed with short, brownish pubescence. Scu-

tellum strongly transverse, broadly rounded at apex.

Elytra as wide as pronotum at base, widest at middle ; sides

broadly, feebly rounded, the tips conjointly broadly rounded ;

surface uneven, sparsely, coarsely, irregularly punctate, den-

sely clothed with short, brownish pubescence, and each elv-

182 W. S. FISHER,

tron armed with irregularly distributed, strongly elevated tu-

bercles, the basal one elongate and extending to basal margin.

Abdomen beneath sparsely, coarsely punctate, clothed with

a few short, erect hairs ; last segment broadly subtruncate at

apex.

Length, 12 mm.; width, 4.25 mm.

Type locality. Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from a single specimen collected at the type lo-

cality at an altitude of 4.000 to 5.000 feet during October

1933 by F. C. Drescher.

This species is closely related to moultoni Aurivillius, but

it differs from the description given for that species in not

having the pronotum constricted along the base, and in having

the tubercles on the elytra irregularly distributed, with the

basal one on each elytron elongate and extending to the basal

margin.

Cereopsius ornatus, new species.

Elongate, moderately convex above, feebly shining, uni-

formly brownish black, the legs slightly more reddish, and

each elytron ornamented with three white pubescent spots.

Head with the front longer than wide, moderately convex,

the sides parallel, with a narrow, longitudinal groove exten-

ding from epistoma to occiput; antennal tubercles strongly

elevated, contiguous at bases, obliquely divergent; surface

indistinctly punctate, sparsely, irregularly clothed with mo-

derately long, recumbent pubescence, which is whitish on the

front and brownish yellow behind the eyes. Eyes rather

coarsely granulated, deeply emarginate, separated from each

other on the top by twice the width of the upper lobe: lower

lobe about as wide as long. Antenna slightly longer than

the body, not ciliate beneath, sparsely clothed with short,

recumbent pubescence (whitish on basal joints, brownish on

following joints), with a few short, erect hairs intermixed ;

first joint elongate, cylindrical, feebly expanded toward apex,

with a distinct, closed cicatrix at apex, subequal in length

to the third and fourth joints.

Pronotum nearly a third wider than long, equal in width

at base and apex; sides contricted near apex, parallel at

base, expanded at middle, armed on each side just behind

the middle with a large tubercle, which is broad at base and

acute at apex ; disk moderately convex, with a narrow, trans-

verse groove along base and anterior margin, a transversely

sinuate depression at apical fourth, and a short, transverse,

median elevation at basal third, the elevation triangularly

emarginate at apex; surface sparsely, coarsely, deeply, irre-

gulary punctate, rather densely clothed with short, recumbent,

brownish pubescence. Scutellum triangular, broadly rounded

FAUNA JAVANICA. 183

at apex, rather densely clothed with brownish pubescence.

Elytra four times as long as pronotum, distinctly wider

than pronotum at base; humeri not prominent, unarmed ;

sides nearly parallel from base to apical fourth, then feebly,

arcuately narrowed to the tips, which are separately broadly

subtruncate, with a short tooth at outer angle; disk modera-

tely convex; surface sparsely, coarsely, irregularly punctate,

the punctures becoming finer toward apices, rather densely

clothed with short, recumbent, brownish pubescence, and

each elytron ornamented with very dense, whitish pubescence

as follows: A large, irregular shaped, transverse spot along

lateral margin at basal third, a large, transversely arcuate

spot along lateral margin at apical third, these spots not

extending to sutural margin, and a small spot along sutural

margin near apex.

Body beneath finely, densely granulose, indistinctly puncta-

te, sparsely, irregulary clothed with short, recumbent, whitish

pubescence ; last abdominal segment feebly, coarsely puncta-

te, broadly subtruncate at apex, which is clothed with long,

blackish hairs.

Length, 14 mm.; width, 4.25 mm.

Type locality. — Java: Noesa Kambangan.

Described from a single specimen collected at the type

locality, April 3, 1928, by F. C. Drescher.

This species is allied to sexnotatus Thomson, but it differs

from that species in being uniformly brownish black, and

in having the upper surface clothed with short, brownish

pubescence, and the two anterior, white, pubescent spots

on each elytron much larger and extending to the lateral

margin.

Paracoptops cristata, new species.

Broadly elongate, moderately convex above, black, densely

pubescent, ornamented with black and white pubescence.

Head with the front as wide as long, nearly flat, broadly

depressed between the antennal-tubercles, which are widely

separated, but scarcely elevated, with a narrow, longitudinal

groove extending from epistoma te occiput ; surface sparse-

ly, coarsely, irregularly punctate, densely clothed with long,

recumbent, tawny pubescence. Eyes coarsely granulated,

deeply emarginate, separated from each other on the top

by twice the width of the upper lobe. Antenna nearly twice

as long as the body, densely ciliate beneath with long. erect

hairs, basal joints clothed with short, recumbent, whitish

and brownish yellow pubescence, outer joints densely clothed

with short, black pubescence, and annulated on basal halves

with white pubescence; first joint subcylindrical, strongly

expanded toward apex, longitudinally sulcate on basal half,

with a distinct open cicatrix at apex, subequal in length to

184 W. S. FISHER,

the fourth joint, which is slightly shorter than the third, the

following joints gradually diminishing in length.

Pronotum one-half wider than long, slightly narrower at

apex than at base, widest at middle; sides nearly parallel

near base and apex, arcuately expanded at middle, and armed

on each side at apical fourth with an obtuse tubercle; disk

broadly, transversely flattened along anterior margin, more

narrowly flattened along base, very uneven toward the sides,

with a large, round elevation on each side just in front of

middle, connected posteriorly to an elongate elevation, and

a square, median elevation at basal third, the elevation

longitudinally divided by a broad, shallow groove ; surface

with numerous coarse granules on the elevations, and den-

sely, irregularly clothed with long, recumbent, black, white,

and brownish yellow pubescence intermixed. Scutellum trian-

gular, broadly rounded at apex, sparsely clothed with re-

cumbent, black pubescence.

Elytra three times as long as pronotum, and at base dis-

tinctly wider than pronotum ; sides feebly, obligely narro-

wed from base to near the tips, which are separately broadly

rounded ; disk moderately convex, strongly depressed along

sutural margins behind scutellum, slightly elevated on each

side behind base; surface rather finely, densely, irregularly

punctate, with a few coarse granules toward base, densely

clothed with moderately long, recumbent, brownish yellow

pubescence, irregularly variegated with numerous small,

round, black pubescent spots (a larger spot on each elytron

along sutural margin at middle and another spot inclosing

the scutellum), and each elytron ornamented with whitish

pubescence as follows: A short, narrow vitta along sutural

margin behind the scutellum, an irregular spot at base, a few

small spots irregularly scattered over the surface, and a large

zigzag design at apex.

Abdomen beneath finely, densely granulose, feebly puncta-

te, rather sparsely, irregularly clothed with long, recumbent,

tawny pubescence, with a few erect hairs of the same color

intermixed ; last segment feebly emarginate or broadly sub-

truncate at apex. Legs sparsely clothed with long, recumbent,

tawny pubescence, the tarsi clothed with white pubescence

on upper suface, and each tibia with two black pubescent

spotson outer margin.

Length, 12—15 mm.; width, 4.5—6 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from two specimens (one type) collected at

the type locality at an altitude of 4,000 to 5,000 feet during

September 1933 by F. C. Drescher.

This species is allied to tuberosa Heller, but it differs from

that species in having the elytra ornamented with black and

FAUNA JAVANICA. 185

white pubescent markings and the basal crest on each ely-

tron more feebly developed.

Atossa vittata, new species.

Elongate, moderately convex, strongly shining, dark brown,

the antennae and legs in part slightly paler, and each elytron

ornamented with four narrow, longitudinal whitish pubescent

vittae on apical third.

Head with the front wider than long, flat, slightly uneven,

obliquely depressed between the antennal tubercles, which

are contiguous at bases and moderately elevated, with a

narrow, longitudinal groove extending from epistoma to occi-

put; surface densely, indistinctly granulose, with a few

coarse punctures on vertex, sparsely clothed with very short,

inconspicuous pubescence, and ornamented with dense, re-

cumbent, yellowish white pubescence as follows: A large

spot covering the cheek below each eye, three longitudinal

vittae connected anteriorly by a transverse fascia along the

epistoma, the median vitta divided by the longitudinal groove,

and a narrow line along inner margin of the upper lobe of

the eyes. Eyes finely granulated, separated from each other

on the top by twice the width of the upper lobe, the upper

and lower lobes connected by a smooth space without facets.

Antenna one-fourth longer than body, rather densely ciliate

beneath with long, erect, black hairs, sparsely, inconspi-

cuously clothed with short, recumbent and erect pubescence ;

first joint elongate, slightly robust, cylindrical, slightly lon-

ger than the fourth joint, which is shorter than the third.

Pronotum about one-third wider than long, slightly nar-

rower at apex than at base, widest at middle ; sides feebly,

arcuately rounded ; disk moderately, uniformly convex ; sur-

face coarsely, irregularly rugose, with numerous round gra-

nules toward the side, sparsely, inconspicucusly clothed with

very short hairs, Scutellum transverse, glabrous, broadly

rounded at apex.

Elytra three and one-half times as long as pronotum, and

at base distinctly wider than pronotum ; sides feebly narro-

wed from base to apical sixth, then arcuately narrowed to

the tips, which are separately narrowly rounded ; disk mode-

rately convex; surface somewhat rugose basally, coarsely,

densely, deeply, irregularly punctate, the punctures becoming

sparser and finer toward apices, sparsely, irregularly clothed

with spots of very short, inconspicuous pubescence, and each

elytron ornamented on apical third with whitish pubescence

as follows: A narrow vitta along sutural margin connected

at apex to a similar vitta along lateral margin, a median,

longitudinal vitta not extending to apex, and a similar, more

or less interrupted vitta between the median and lateral

vittae, connected to the sutural vitta at apex.

186 W. S. FISHER,

Abdomen beneath smooth, nearly glabrous at middle, the

segments clothed on each side along anterior margin with

a row of long, white hairs; last segment arcuately emargi-

nate at apex, clothed on each side along lateral margin with

an elongate spot of yellowish pubescence.

Length, 13.5 mm.; width, 4.5 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tjikoendoel, near Soe-

kaboemi.

Described from a single specimen collected at the type

locality at an altitude of 600 to 700 feet during March 1933

by A. Th. H. Verbeek.

This species is related to strenua Thomson, but it differs

from that species in having the pronotum strongly rugose,

the elytra more coarsely punctured, and ornamented on the

apical thirds with whitish pubescent vittae.

Micromulciber notatus, new species.

Elongate, strongly flattened above, feebly shining, uni-

formly dark reddish brown, feebly, irregularly ornamented

above with ochraceous pubescence, and each elytron with a

small, round, whitish pubescent spot at apical third.

Head with the front twice as wide as long, slightly convex,

flat between the antennal tubercles, which are widely sepa-

rated and rather strongly elevated, with a narrow, longitu-

dinal groove extending from epistoma to occiput; surface

slightly elevated on vertex, feebly, coarsely rugose in front,

sparsely, coarsely, deeply, irregularly punctate, rather den-

sely, irregularly clothed with short, recumbent, ochraceous

and brownish pubescence, the ochraceous pubescence for-

ming two more or less conspicuous, longitudinal vittae on

the occiput and vertex. Eyes coarsely granulated, deeply

emarginate, separated from each other on the top by nearly

six times the width of the upper lobe. Antenna slightly lon-

ger than the body, densely ciliate beneath with rather short,

erect, yellowish hairs, rather densely clothed with short,

recumbent, whitish pubescence, which is slightly denser on

basal halves of outer joints, with a few short, erect hairs

intermixed, and the basal joints mottled with round, brown

spots ; first joint short, globose, one-half as long as the third

joint, which is slightly longer than the fourth, the following

joints shorter and nearly equal in length.

Pronotum nearly one-half wider than long, subequal in

width at base and apex, widest at middle; sides nearly pa-

rallel, sinuate, strongly tuberculate on each side at middle ;

disk uniformly convex, feebly, broadly, transversely flat-

tened along base, narrowly, transversely grooved on each

side along base and anterior margin ; surface.coarsely, den-

sely, deeply, irregularly punctate, sparsely, irregularly clot-

hed with short, recumbent, brownish pubescence, and or-

FAUNA JAVANICA. 187

namented on each side of middle with an elongate spot of

ochraceous pubescence. Scutellum transverse, broadly roun-

ded at apex, and rather densely pubescent.

Elytra three and one-half times as long as pronotum,

distinctly wider at base than pronotum ; sides nearly pa-

rallel from base to apical third, then obliquely narrowed to

the tips, which are separately acutely angulated, and obli-

quely truncate internally ; disk broadly, irregularly flattened

along sutural margins; surface coarsely, deeply, rather den-

sely, irregularly punctate, rather densely, irregularly clothed

with short, recumbent, brownish pubescence, irregularly or-

namented on basal halves with a few narrow, irregular

shaped, ochraceous, pubescent lines, each elytron with a

small, round, whitish pubescent spot at apical third.

Abdomen beneath finely, densely granulose, with a few

indistinct punctures intermixed, densely clothed with short,

recumbent, brownish yellow pubescence, and mottled with

small, round, dark brown, pubescent spots; last segment

broadly depressed posteriorly, broadly, transversely truncate

at apex. Legs clothed with brownish yellow pubescence, and

mottled with dark brown spots.

Length, 14 mm.; width, 4.5 mm.

Type locality. — Java: Noesa Kambangan.

Described from a single specimen collected at the type

locality, March 14—20, 1927, by F. C. Drescher.

This species is related to ornamentalis Heller, but it dif-

fers from that species in having the front of the head rugose

and more coarsely punctured, the antennal tubercles angu-

lated in front, the eyes more widely separated on top of

the head, the tips of the elytra shorter and more obtusely

angulated, the elytron ornamented with a whitish pubescent

spot at apical third, and by the different arrangement of the

ochracecus pubescence on the elytra.

Pterolophia javicola, new species.

Elongate, robust, strongly convex above, unformly dark

reddish brown, densely pubescent, with indistinct, whitish

pubescent designs on the elytra.

Head with the front as wide as long, flat, broadly con-

cave between the antennal tubercles, which are rather strong-

ly elevated, with a narrow, feeble, longitudinal groove ex-

tending from epistoma to occiput; surface coarsely, spar-

sely, irregularly punctate, densely clothed with moderately

long, recumbent, yellowish and whitish pubescence inter-

mixed. Eyes divided, separated from each other on the top by

two and one-half times the width of the upper lobe. Antenna

slightly shorter than the body, robust, rather densely ciliate

beneath with long, whitish hairs, densely clothed with short,

recumbent, brownish yellow pubescence, with a few short,

188 W. S. FISHER,

erect hairs intermixed, and the outer joints obsoletely an-

nulated at bases with whitish pubescence; first joint sub-

cylindrical, flat beneath, slightly arcuate, expanded toward

apex, subequal in length to the fourth joint, which is slightly

shorter than the third, the following joints distinctly shorter

and nearly equal in length.

Pronotum about one-third wider than long, equal in width

at base and apex; sides nearly parallel, slightly sinuate ;

disk uniformly convex, narrowly, transversely grooved along

base and anterior margin, broadly, feebly, irregularly, longi-

tudinally depressed at middle; surface densely clothed with

rather long, recumbent, whitish and yellowish pubescence

intermixed, concealing the punctures. Scutellum broadly trian_

gular, broadly rounded at apex.

Elytra three times as long as pronotum distinctly wider

at base than pronotum; sides strongly declivous, slightly

narrowed from base to near the tips, which are separately,

obliquely subtruncate internally ; disk strongly convex, so-

mewhat uneven, each elytron with a vague, basal, tubercle,

and two or three indistinct, longitudinal costae: surface

rather densely, coarsely punctate, sparsely clothed with

short, recumbent, brownish yellow pubescence, each elytron

inconspicuously ornamented with whitish pubescence as fol-

lows: A rather narrow, arcuate fascia extending from

humeral angle to sutural margin at middle, a moderately

large spot along lateral margin at apical third, and a few

small, irregularly distributed spots behind the middle.

Abdomen beneath densely clothed with moderately long,

recumbent, brownish white pubescence, with a few long,

erect hairs intermixed; last segment broadly, transversely

depressed posteriorly, and broadly, transversely truncate at

apex,

Length, 12 mm.; width, 5.5 mm.

Type locality. — Java: Batoerraden, Mt. Slamat.

Described from a single specimen collected at the type

locality, July 10—12, 1926, by F. C. Drescher.

This species is closely allied to commixta Newman, but

it differs from that species in having the elytra more densely

punctured and ornamented behind the middle with a few

irregularly distributed, whitish pubescent spots, and the

underside of the body uniformly clothed with brownish white

pubescence.

Dystasia variegata, new species.

Elongate, robust, strongly convex above, obliquely decli-

vous posteriorly, uniformly yellowish brown, with apices of

outer antennal joints darker, and the elytra inconspicuously

ornamented with whitish pubescence.

Head with the front as wide as long, flat, broadly con-

FAUNA JAVANICA. 189

cave between the antennal tubercles, which are strongly

elevated, with a narrow, longitudinal groove extending from

epistoma to occiput; surface coarsely, very sparsely, irre-

gularly punctate, sparsely, irregularly clothed with modera-

tely long, recumbent, brownish white pubescence. Eyes finely

granulated, deeply emarginate, separated from each other on

the top by three times the width of the upper lobe. Antenna

as long as the body, rather slender, densely ciliate beneath

with long, erect, whitish hairs, densely clothed with mode-

rately long, recumbent, brownish yellow and whitish pu-

bescence, the third joint densely clothed with black pu-

bescence at apex; first joint robust, subcylindrical, strongly

expanded toward apex, subequal in length to the fourth

joint, which is distinctly shorter than the third, the following

joints distinctly shorter and nearly equal in length.

Pronotum about one-third wider than long, slightly nar-

rower at apex than at base; sides nearly parallel, feebly

sinuate ; disk moderately convex, slightly uneven, with a

narrow, transverse groove along base and on each side

along anterior margin; surface coarsely, sparsely, irregu-

larly punctate, rather densely clothed with moderately long,

recumbent pubescence, whitish at the sides and brownish

yellow on the disk, with a narrow, glabrous, longitudinal,

median line extending from anterior margin to base, and

ornamented on each side with two narrow, longitudinal

vittae of short, recumbent, dark brown pubescence. Scutel-

lum broadly triangular, depressed at middle, broadly rounded

at apex.

Elytra four times as long as pronotum, distinctly wider

at base than pronotum ; sides strongly declivous, narrowed

from base to near the tips, which are separately broadly

rounded or subtruncate; disk strongly convex, obliquely

declivous posteriorly, each elytron with a small basal crest,

and two or three indistinct, longitudinal costae; humeri

prominent; surface rather densely, coarsely, irregularly

variegated with short, recumbent, brownish and whitish pu-

bescence, each elytron inconspicuously ornamented with a

broad, arcuate fascia of whitish pubescence, extending from

humeral angle to sutural margin at middle.

Abdomen beneath densely clothed with long, recumbent,

white pubescence, with a few long, erect hairs of the same

color intermixed ; last segment broadly, transversely trunca-

te at apex, with a narrow, longitudinal, median groove ex-

tending from anterior margin to apex. Legs densely clothed

with long, recumbent and erect, white hairs.

Length, 12—14 mm.; width, 4.5—6 mm.

Type locality. Western Java: Sukabumi.

Described from two specimens (one type). The type, from

the Baker collection, labeled „Java occident, Sukabumi, 2,000

190 W. S. FISHER,

feet, 1893, H. Frühstorfer'', and the paratype was collected

at Mt. Tangkoeban Prahoe, Preanger, Java, at an altitude

of 4,000 to 5,000 feet, November 12, 1928, by F. C. Drescher.

This species is related to circulata Pascoe, but it differs

from that species in being more strongly narrowed posterior-

ly, in having the elytra variegated with brown and whitish

pubescence, and in not having the basal crests on the elytra

ornamented with dense, erect, black hairs.

Enispia drescheri, new species.

Dark reddish brown, the legs and underside of body more

or less brownish yellow, and the elytra irregularly variega-

ted with brownish and whitish pubescence.

Head with the front strongly transverse, flat, with a dis-

tinct, narrow, longitudinal groove extending from epistoma

to occiput; surface sparsely, coarsely, deeply, irrigularly

punctate, densely clothed with moderately long, recumbent,

yellowish pubescence, with numerous, long, erect, inconspi-

cuous hairs intermixed. Eyes small, divided, lower lobes

elongate and strongly convex, upper lobes narrow, separated

from each other on the top by three times the width of the

upper lobe. Antenna slightly longer than the body, uniformly

reddish brown, sparsely clothed with short, recumbent, yel-

lowish pubescence, with a few longer, erect hairs intermixed,

and densely ciliate beneath with long, erect, dark brown

hairs ; first joint robust, feebly clavate, extending to middle

of pronotum, subequal in length to the fourth joint, which

is slightly shorter than the third, the following joints gra-

dually decreasing in length.

Pronotum slightly wider than long, subequal in width at

base and apex; sides nearly parallel, feebly expanded at

middle ; disk moderately convex, feebly, broadly, transver-

sely concave anteriorly and posteriorly ; surface very spar-

sely, coarsely, deeply, irregularly punctate, sparsely clothed

with inconspicuous, recumbent and erect, brownish pubes-

cence, with a few yellowish hairs intermixed, forming more

os less distinct, longitudinal vittae at middle and on each

side near lateral margin. Scutellum large, broadly rounded

at apex.

Elytra at base distinctly wider than pronotum ; sides pa-

rallel from base to apical third, then arcuately narrowed

to the tips, which are separately rather broadly rounded ;

disk moderately convex, feebly flattened on basal halves ;

surface coarsely, deeply, irregularly punctate, the punctures

becoming obsolete toward apices, irregularly variegated with

short, recumbent, yellowish white and brownish pubescence,

with numerous long, erect, inconspicuous hairs intermixed,

and each elytron with a more or less distinct dark brown

FAUNA JAVANICA. 191

spot near the scutellum, and a similar spot along lateral

margin behind middle.

Abdomen beneath indistinctly punctate, rather densely

clothed with moderately long, recumbent, whitish pubes-

cence ; last segment broadly rounded at apex. Legs densely

clothed with long, flying, whitish hairs.

Length, 3.5—4 mm. ; width, 1.25—1.5 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from two specimens (one type) collected at the

type locality at an altitude of 4.000 to 5,000 feet, between

September and December 1933 by F. C. Drescher.

This species is allied to pulchra Fisher, but it differs from

that species in having the antennae more slender, the legs

clothed with long, flying hairs, the pronotum not distinctly

grooveed, and by the different pubescent markings on the

elytra.

Enispia fasciata, new species.

Dark brown, with bases of antennal joints and femora,

and underside of body, more or less brownish yellow, and

the elytra ornamented with whitish pubescent markings.

Head with the front strongly transverse, slightly convex,

broadly concave between the antennal tubercles, without a

longitudinal, median groove; surface sparsely, coarsely, ir-

regularly punctate, sparsely clothed with short, recumbent,

whitish pubescence, with a few long, erect, inconspicuous

hairs intermixed. Eyes small, divided, lower lobes slightly

elongate and strongly convex, upper lobes narrow, and

separated from each other on the top by four times the width

of the upper lobe. Antenna considerably longer than body,

densely clothed with short, recumbent, brownish pubescence,

with a few longer, erect hairs intermixed, sparsely ciliate

beneath with long, erect hairs, and the joints narrowly an-

nulated at bases with whitish pubescence ; first joint robust,

subcylindrical, extending to middle of pronotum, slightly

longer than the third joint, which is subequal in length to

the fourth, the following joints slightly shorter and nearly

equal in length.

Pronotum slightly wider than long, subequal in width at

base and apex; sides nearly parallel, feebly, arcuately ex-

panded at middle; disk moderately convex, broadly, trans-

versely grooved at apical fourth and basal third; surface

very sparsely, finely irregularly punctate, indistinctly pu-

bescent, and feebly ornamented at middle and on each side

near base and anterior margin with whitish pubescence.

Scutellum rather large, broadly rounded at apex.

Elytra at base distinctly wider than pronotum; sides

parallel from base to apical fourth, then arcuately narrowed

192 W. S. FISHER,

to the tips, which are separately broadly rounded: disk

moderately convex, feebly flattened on basal halves; sur-

face coarsely, rather densely, deeply, irregularly punctate,

the punctures becoming obsolete toward apices, densely

clothed with short, recumbent, brown pubescence, with

numerous long, erect, inconspicuous hairs intermixed, and

each elytron ornamented with whitish pubescence as follows :

A narrow fascia extending obliquely backward from humerus

to sutural margin at basal fourth ; a narrow, transverse, more

or less interrupted, zigzag fascia at apical third, between

these two fasciae are two or three short, narrow, more or

less distinct vittae ; and an irregular spot along sutural mar-

gin near apex.

Abdomen beneath indistinctly punctate, sparsely clothed

with moderately long, recumbent, whitish pubescence ; last

segment broadly rounded at apex. Legs sparsely clothed

with long, erect hairs.

Length, 2.75—3.25 mm.; width, 0.85—1 mm.

Type locality. —Java : Batoerraden, Mt. Slamat.

Described from two specimens (one type) collected at

the type locality by F. C. Drescher. The type was collected

during May 1932, and the paratype during March 1933.

This species is allied to drescheri Fisher, but it differs

from that species in being smaller, and in having the head

convex in front and broadly concave between the antennal

tubercles, the pronotum distinctly grooved, the legs sparsely

clothed with long, erect hairs, and the whitish pubescence

forming distinct fasciae and vittae on the elytra.

Callienispia monticola, new species.

Above uniformly dark reddish brown, with the elytra ir-

regularly variegated with brownish and whitish pubescence ;

beneath dark reddish brown, with the median parts more or

less brownish yellow.

Head with the front strongly transverse, slightly convex,

with a vague, narrow, longitudinal groove extending from

epistoma to occiput ; surface sparsely, finely punctate, spar-

sely clothed with rather short, recumbent, yellowish white

pubescence, with numerous long, inconspicuous, erect hairs

intermixed. Eyes small, divided, lower lobes elongate and

strongly convex, upper lobes narrow, and separated from

each other on the top by three times the width of the upper

lobe. Antenna one and one-half times as long as the body in

the female, twice as long as the body in the male, uniformly

brownish black, sparsely clothed with short, recumbent,

brownish pubescence, with a few longer, erect hairs inter-

mixed, densely ciliate beneath with long, black hairs, and

the joints vaguely annulated at bases with whitish pubes-

cence ; first joint rather long, extending to middle of prono-

FAUNA JAVANICA. 193

tum, slightly longer than the third joint, which is subequal

in length to the fourth, the following joints shorter and nearly

equal in length.

Pronotum slightly wider than long, subequal in width at

base and apex; sides nearly parallel, rather strongly con-

stricted near anterior and posterior angles, arcuately rounded

at middle; disk moderately convex, with a rather deep,

transverse groove at apical and basal thirds, and a narrower

groove along base; surface very sparsely, coarsely, irregu-

larly punctate, sparsely clothed with short, recumbent, brow-

nish pubescence, with a few long, inconspicuous, erect hairs

intermixed, and indistinctly ornamented at middle and on

each side near lateral margin with yellowish pubescence.

Scutellum large, broadly rounded at apex.

Elytra at base slightly wider than pronotum ; sides paral-

lel from base to apical third, then arcuately narrowed to

the tips, which are separately rather broadly rounded ; disk

strongly convex posteriorly, slightly flattened on basal hal-

ves; surface rather densely, coarsely, deeply, irregularly

punctate, sparsely clothed with short, recumbent, brownish

pubescence, with numerous long, erect, hairs intermixed, and

irregularly variegated with whitish pubescence.

Abdomen beneath indistinctly punctate, rather densely

clothed with moderately long, recumbent, whitish pubes-

cence; last segment subtruncate at apex. Legs sparsely

clothed with long, erect hairs.

Length, 4.75—5.25 mm.; width, 1.5—1.75 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from four specimens (one female the type)

collected at the type locality at an altitude of 4,000 to 5,000

feet, by F. C. Drescher. The type was collected December 3,

1929, and the paratypes were collected October 10, 1928,

January 28, 1930, and in February 1934.

This species is allied to elegans Fisher, but it differs from

that species in having the elytra irregularly variegated with

whitish and brownish pubescence, but the pubescence not

forming regular designs as in elegans.

Neoegesina javana, new species.

Head and pronotum dark brown, the latter slightly paler

along base and anterior margin; elytra brownish yellow,

ornamented with whitish pubescent markings; beneath dark

brown, with the coxae and tibiae slightly paler.

Head with the front strongly transverse, slightly convex,

acutely angulated on each, with a narrow, longitudinal groove

extending from epistoma to occiput ; surface sparsely, finely,

uniformly punctate, sparsely clothed with short, recumbent,

brownish yellow pubescence, with numerous long, incon-

19% W. S. FISHER,

spicuous, erect hairs intermixed. Eyes small, divided, lower

lobes elongate and angularly convex, upper lobes narrow

and separated from each other on the top by three times

the width of the upper lobe. Antenna slightly longer than

body, brownish yellow, slightly darker toward apex, spar-

sely clothed with short, recumbent pubescence, with nume-

rous long, erect hairs intermixed, the intermediate joints

feebly annulated at bases with whitish pubescence; first

joint rather long, extending to middle of pronotum, sub-

equal in length to the third joint, which is slightly longer

than the fourth, the following joints gradually decreasing

in length.

Pronotum slightly wider than long, narrower at base than

at apex ; sides feebly, obliquely narrowed posteriorly, feebly

constriced near base ; disk slightly convex, with two narrow,

transverse grooves near base ; surface sparsely, indistinctly

punctate, sparsely clothed with short, recumbent, brownish

yellow pubescens, with a more or less distinct vitta of denser

pubescence on each side near lateral margin. Scutellum trans-

verse, broadly rounded at apex.

Elytra slightly wider than pronotum at apex; sides pa-

rallel from base to apical fourth, then arcuately narrowed

to the tips, which are separately narrowly rounded; disk

strongly convex posteriorly, strongly flattened on basal

halves; surface rather densely, deeply punctate, the punctu-

res coarse basally but becoming finer and sparser toward

apices, sparsely clothed with short, recumbent, inconspicuous

pubescence, with numerous long, erect hairs intermixed, and

each elytron ornamented with whitish pubescence as follows :

A narrow, transversely arcuate fascia at basal third, exten-

ding from lateral margin to sutural margin, and connected

to an oblique vitta extending forward from sutural margin

to humerus, a similar fascia at apical third, connected to

a narrow vitta extending backward along sutural margin

for a short distance, then arcuately to the lateral margin

near apex, and forming a semicircle.

Abdomen beneath indistinctly punctate, sparsely clothed

with rather long, recumbent, whitish pubescence; last seg-

ment broadly rounded at apex. Legs rather densely clothed

with moderately long, recumbent and erect, whitish hairs

intermixed,

Length, 4.25—5.25 mm.; width, 1.25—1.5 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from four specimens (one type) collected at

the type locality at an altitude of 4,000 to 5,000 feet during

May 1933 by F. C. Drescher. The whitish pubescent mar-

kings on the elytra of two of the paratypes have been more

or less denuded.

FAUNA JAVANICA. 195

This species is allied to ornata Fisher, but it differs from

that species by the different arrangement of the pubescent

markings on the elytra.

Sybra drescheri, new species.

Dark reddish brown, the antennae and legs in part slightly

paler, and the elytra irregularly variegated with yellowish

white pubescence.

Head with the front quadrate, flat, broadly concave be-

tween the antennal tubercles, which are slightly elevated,

with a narrow, longitudinal groove extending from epistoma

to occiput ; surface coarsely, deeply, sparsely punctate, rat-

her densely clothed with long, recumbent, whitish pubes-

cence. Eyes rather large, deeply emarginate, lower lobes

round and strongly convex, upper lobes narrow and sepa-

rated from each other on the top by the width of the upper

lobe. Antenna about as long as the body, sparsely clothed

with short, recumbent and erect, whitish hairs intermixed,

sparsely ciliate beneath with short, erect hairs, the joints

feebly annulated at bases with whitish pubescence; first

joint robust, ovate, one-half as long as the fourth joint, which

is slightly longer than the third, the following joints gra-

dually decreasing in length.

Pronotum slightly wider than long, subequal in width at

base and apex, widest at middle ; sides nearly parallel, feebly

expanded at middle; disk moderately convex, feebly, broad-

ly, transversely concave posteriorly ; surface coarsely, deeply,

irregularly punctate, rather densely clothed with modernately

long, recumbent, yellowish white pubescence, with a broad,

longitudinal vitta of brownish pubescence on each side of

the middle. Scutellum transverse, broadly rounded at apex.

Elytra at base distinctly wider than pronotum ; sides pa-

rallel from base to apical third, then arcuately narrowed to

the tips, which are separately acutely rounded ; disk mode-

rately convex ; surface coarsely, deeply punctate, the punctu-

res arranged in longitudinal rows and becoming obsolete

toward apices, sparsely clothed with short, inconspicuous,

brown pubescence, ornamented with short, recumbent, yello-

wish white pubescence, forming irregularly distributed, elon-

gate spots, and each elytron with a more or less conspicuous

dark fascia, extending obliquely backward from lateral mar-

gin near humeral angle to the sutural margin at middle.

Abdomen beneath indistinctly punctate, sparsely clothed

with short, recumbent, whitish pubescence; last segment

broadly rounded at apex. Legs sparsely clothed with short,

recumbent, whitish pubescence.

Length, 4—4.25 mm.; width, 1.25—1.35 mm.

Type locality. — Java: Batoerraden, Mt. Slamat.

Described from four specimens (one type) collected at

196 W. S. FISHER,

the type locality by F. C. Drescher. The type was collected

during March 1931, and the paratypes were collected May

1, 1928, September 1, 1932, and during April 1932.

This species is allied to scutellata Fisher, but it differs from

that species in being more elongate, in having the tips of the

elytra acutely rounded, and by the different arrangement

of the yellowish white pubescent markings on the elytra.

Controderus setosus, new species.

Pale brownish yellow, with the median part of the pro-

notum and a large spot on each elytron near middle darker,

and the elytra irregularly ornamented with whitish pubes-

cence.

Head with the front strongly transverse, slightly convex,

broadly flattened between the antennal tubercles, with a

distinct narrow, longitudinal groove extending from episto-

ma to occiput ; surface finely, densely granulose, rather den-

sely clothed with long, recumbent, whitish pubescence. Eyes

rather large, deeply emarginate, lower lobes slightly elon-

gate and strongly convex, upper lobes separated from each

other on the top by about the width of the upper lobe. An-

tenna broken, sparsely clothed with short, inconspicuous

pubescence, and sparsely ciliate beneath with moderately

long, erect, black hairs; first joint robust, subcylindrical,

feebly expanded at middle, subequal in length to the third

joint, which is distinctly shorter than the fourth, the follo-

wing joints gradually decreasing in length.

Pronotum quadrate, subequal in width at base and apex ;

sides nearly parallel, armed on each side at middle with a long,

acute, recurved spine ; disk moderately convex, feebly, trans-

versely flattened anteriorly and posteriorly ; surface finely,

densely, feebly punctate or granulose, rather densely clothed

with long, recumbent, yellowish white pubescence, which is

sparser on median part. Scutellum rather small, broadly

rounded at apex.

Elytra at base distinctly wider than pronotum ; sides fee-

bly narrowed from base to apical third, then arcuately nar-

rowed to the tips, which are separately broadly rounded ;

disk strongly convex posteriorly, feebly flattened on basal

halves ; surface rather densely, coarsely, irregularly puncta-

te, the punctures becoming sparser toward apices, sparsely,

irregularly clothed with moderately long, recumbent, yello-

wish white pubescence, with numerous long, erect, stiff, black

hairs or setae intermixed, and each elytron ornamented at

middle with a large, conspicuous dark spot.

Abdomen beneath finely, feebly punctate, sparsely clothed

with moderately long, recumbent, whitish pubescence ; last

segment feebly depressed and broadly rounded at apex. Legs

sparsely clothed with short, recumbent, whitish pubescence.

FAUNA JAVANICA. 197

Length, 3.6—4.25 mm.; width, 1.25—1.5 mm.

Type locality. — Java: Noesa Kambangan.

Described from two specimens (one type) collected at

the type locality by F. C. Drescher. The type was collected

July 19—24, 1926, and the paratype March 23, 1930. The

paratype is slightly darker in color than the type, but the

pubescent markings on the elytra are the same.

This species is allied to hamaticollis Pascoe, but it differs

from that species in not having the spine on each side of

pronotum bifid, and by the different arrangement of the

pubescent designs on the elytra.

Miaenia minuta, new species.

Dark reddish brown, the antennae, legs, and an elongate

spot on basal half of each elytron slightly paler, and the

elytra ornamented with whitish or yellowish white pubes-

cence.

Head with the front quadrate, flat, broadly concave be-

tween the antennal tubercles; surface sparsely, rather coar-

sely, irregularly punctate, sparsely clothed with short, re-

cumbent, whitish or yellowish pubescence. Eyes small, deeply

emarginate, lower lobes round and strongly convex, upper

lobes narrow and separated from each other on the top by

twice the width of the upper lobe. Antenna one and one-

half times as long as body, sparsely clothed with moderately

long, recumbent, brownish pubescence, and rather densely

ciliate beneath with long, erect hairs; first joint elongate,

subcylindrical, extending slightly beyond anterior margin of

pronotum, two thirds as long as the third joint, which is

subequal in length to the fourth, the following joints gra-

dually decreasing in length.

Pronotum slightly wider than long, subequal in width at

base and apex, widest at middle; sides feebly, arcuately

rounded, and armed on each side just behind the middle

with a small, acute tooth; disk uniformly convex; surface

coarsely, densely punctate, rather densely clothed with short,

recumbent, brownish pubescence, and indistinctly ornamented

at middle and on each side near lateral margin with whitish

pubescence. Scutellum elongate triangular, rather narrowly

rounded at apex.

Elytra at base distinctly wider than pronotum; sides

parallel from base to apical fourth, then arcuately narrowed

to the tips, which are separately broadly rounded; disk

strongly convex posteriorly, slightly flattened on basal hal-

ves; surface densely, deeply, coarsely punctate, sparsely

clothed with moderately long, recumbent, brownish pubes-

cence, and irregularly variegated with whitish pubescent

spots,

Abdomen beneath coarsely, densely punctate, rather den-

198 W. S. FISHER.

sely clothed with long, recumbent, whitish pubescence ; last

segment slightly depressed posteriorly, and broadly, trans-

versely truncate at apex. Legs sparsely clothed with short,

recumbent, whitish pubescence.

Length, 3.25—3.5 mm.; width, 1—1.125 mm.

Type locality. — Java: Mt. Tangkoeban Prahoe,

Preanger.

Described from four specimens (one type) collected at

the type locality at an altitude of 4,000 to 5,000 feet by

F. C. Drescher. The type was collected October 10, 1928,

and the paratypes were collected during May and June

1934, and during December 1933, The whitish pubescent

markings on the elytra are more or less variable on the

specimens examined.

This species is allied to variegata Fisher, but it differs

from that species in having the antennae longer, the whitish

pubescence more irregularly distributed on the elytra, and

in not having a dark median fascia on each elytron.

Aanteekeningen omtrent Nederlandsche

Microlepidoptera

door

Ir. G. A. GRAAF BENTINCK.

Voor de nieuwe verzamelaars is er langzamerhand weer

behoefte gekomen aan een 4e Supplement op Snellen's be-

kend werk over de Nederlandsche Microlepidoptera. Hoewel

de 3 vorige niet direct den naam Supplement dragen, mag

ik ze zeker wel zoo noemen, aangezien zij met Snellen s werk

een volledig werk vormen van alle Nederlandsche Micro-

lepidoptera. :

Deze 3 supplementen zijn bewerkt door wijlen Dr. H. J.

Lycklama à Nijeholt en opgenomen in het T. v. E. De LXX,

DOI AE Suppl)E DIE 22 587 2eSuppl.),

en DI, LXXVI. p. 87—101. (3e Suppl.), welke laatste hij

helaas niet meer in druk heeft mogen zien.

In dit 4e Suppl. geef ik de aanvullingen op de determinatie-

lijsten en de beschrijvingen der soorten, die als inlandsch

vermeld werden na 't verschijnen van het 3e Supplement.

Sedert de in dit laatste Suppl. 1933, beschreven soorten

zijn thans weder 25 Microlepidoptera, nieuw voor de Neder-

landsche fauna bekend geworden, terwijl 2 (Argyresthia

rufella Tgstr. en Gracilaria rhodinella H.S.) moeten ver-

vallen. Het laatste, totale aantal soorten bedroeg 1018, thans

dus 1041.

Hieruit blijkt nogmaals duidelijk, dat ons land in dit op-

zicht nog lang niet voldoende doorzocht is.

Aangezien Cnephasia virgaureana Tr. slechts Cn. wahl-

bomiana L, vervangt, en hierdoor het Aantal niet verandert,

wordt deze soort niet medegeteld.

Niet genoemd, noch medegeteld worden verder een 4-tal,

die tot nog toe slechts als subspecies beschouwd worden,

nl. : Solenobia cembrella Tengstr., S. wockii Hein., S. liche-

nella L. (Suppl. 3. p. 95) en Tachyptilia populella-fuscatella

n. subsp. (T. v. E. LXXVII. p. XXII—XXIII.).

De behandeling der nieuwe soorten volgt hier :

IuBBranb;iece. DATO!

ddd. Voorvleugels goudgeel met breed helderrood be-

schubd aderbeloop en zulk een dwarslijn, voorrand

Paarsguijsnbestoven ax. „Aut. Aires: 14. a. cilialis.

200 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

II ES Raab: oy Wee

c. Eerste dwarslijn met een wortelwaarts gerichten tand

in het midden, en in den binnenrand loopend onder

een hoek van 45°; geen donkere langstreep uit den

wortel der voorvleugels en geen donkere booglijn voor

den achterrand der grijze achtervleugels

BRENNER AN 22. contaminellus.

cc. Eerste dwarslijn zonder zulk een tand en in den bin-

nenrand loopend onder een hoek van 30° ; voorvleugels

met een van boven licht afgezette donkere langsstreep

uit den wortel en de lichtere achtervleugels met don-

kere booglijn voor den achterrand ... 22.a. salinellus.

RAA atib«ce: p. 128.

dd. (als vroeger) … … 3. adelphella (= Snellen's hostilis).

bb. (als vroeger).

c. voorvleugels somber van grondkleur, zwarte band

matig breed … … 4. hostilis (= Snellen's rhenella).

cc. voorvleugels breeder met een zuiverder grijze

grondkleur met geel gemengd, zwarte band zeer

breedt (243. AWARE LA haie 4.a. rhenella.

Zaan bern p.i 17%

e. voorvleugel beschubbing met geringen zijdeglans

pr. ICH 9. ferrugana.

ee. voorvleugel beschubbing met sterkeren zijdeglans

en 9. b. fissurana.

E. pi 192

I. Voorvleugels stomp gepunt, langwerpig grijs.

A. Voorvleugels lichtgrijs met afgebroken roestbruin

netwerk ; enz. (verder als vroeger I.) |

SR 19. musculana.

B. Voorvleugels bruingrijs met donkere dwarsstrepen ;

een in het midden onderbroken middenband en een

vierkante voorrandsvlek daarachter donkerbruin

PAU 19. a. histrionana.

IL. pia225ì

BM(alstvroeger) AMAR RAC (Groep : wahlbomiana).

leif älst vroeger), NEN NEE: 3. a. pasivana.

2. (als vroeger).

a. Wortelband op ader 1 duidelijk ophoudend ;

bandranden en tusschenvelden niet merkbaar

sterk gestippeld.

op 192 23 mme oe 3.c. chrysantheana.

bb. ASS 1 75m mA AE 3. b. incertana.

aa. Wortelband op ader 1 niet duidelijk ophoudend,

doch zwak tot den binnenrand doorloopend ;

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 201

_bandranden en tusschenvelden merkbaar grof

gestippeld. 14—18 m.m. ......... 3. virgaureana.

abst py 285)

c. voorvleugels zeer weinig of nagenoeg niet rood be-

SCONE TM EN Sr 15. ciliella.

cc. voorvleugels opvallend rood bestoven, geheel rose

gekleidet ee ee ea 15.a. roseana.

I. A. | o ZO,

1. Eerste lichte streep der voorvleugels overal gelijk breed,

duidelijk, den voorrand bereikende ... 3. latifasciana.

2. Eerste lichte streep der voorvleugels onduidelijk be-

grensd, den voorrand niet bereikende … 3. a. hartigiana.

p. 284.

ccc. Donkere velden der voorvleugels roestbruin door 2 of

schijnbaar 3 dwarsstrepen gedeeld.

d. Schijnbaar 3 onduidelijke dwarsstrepen, bestaande

uit een bruinwitte besprenkeling, de middenband in

4 of 5 enz. (verder als vroeger ccc.)

SL 13. hercyniana.

dd. Twee duidelijke, fijne, parallelle witte dwarsstrepen,

die met de grondkleur der vleugels fijne, zwarte golf-

jnen@bevatten a ma 13. a. tiedemanniana.

P228>

aaaa. Voorvleugels vrij effen donkerbruin met een onduide-

lijken, in het midden afgebroken, van onder breederen,

donkeren middenband en een klein donker opstaand

rechthoekje in den staarthoek, eerste en laatste derde

min of meer licht bestoven, kop helder geel

ARE 15. a. branderiana.

WEBB S2 a. b; To SI

ccc. Voorvleugels vrij zuiver grijs met een groote, weinig

uitkomende, lichtere binnenrandsvlek, of van de

heele teekening vrijwel niets te zien … 60. a. diniana.

DE p. 300.

A. Doffe grondkleuren van geel tot grijsbruin.

WE mm aar eee OT 23. lanceolana.

B. Scherp geel en aardbruin gekleurd.

N deed 23. a. scirpicolana.

Hai, on Dae,

kk. Binnenrand der voorvleugels met 1 of meer schub-

bentandjes.

202 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK. AANTEEKENINGEN

l. Binnenrand der voorvleugels met meer dan 1

schubbentandje.

(enz. als vroeger kk.) ............ 83. Chauliodus.

ll. Binnenrand der voorvleugels met 1 schubben-

tandje, hunne punt afgerond. Palpen kort, spits,

dun en hangend ............... 83.a. Phaulernis.

ii, PAZ

kkk. Palpen weinig gebogen (Fig. 230). Achterscheenen

op de onderzijde onbehaard ; de middensporen merk-

baar voorbij het midden ......... 81.a. Goniodoma.

(N.B.: Bij Coleophora moet 81 staan en bij Asychna

82.)

AIM cei p. 460.

g. Het bruine middenvlekje onderaan vertakt, horizon-

taal uitloopend, wortelwaarts daaronder een zwart

vlekjes AMIS mm, Send 6. cloacella.

gg. Het bruine middenvlekje niet onderaan vertakt, doch

wortelwaarts onder een stompen hoek naar den bin-

rand loopend. 9—11 m.m. ............ 6. a. ruricolella.

ff.

g. Grondkleur vuil wit, teekening donkergrijs ............

deed kad 7. granella.

gg. Grondkleur en kopharen zuiver blinkend wit, teeke-

ningichocola ebree 7.a. personella.

aa. bb. c. dd. os 4,

e. Kopharen bruingrijs, wortelvlekken aan binnen- en

voorrand duidelijk … 9. spretella (— fuscipunctella).

ee. Kopharen bleekgeel, wortelvlekken zeer klein of ver-

AWENEN We cis hie ie ee o 9. a. piercella.

eender

f. De beide eerste middenpunten en de stip op de dwars-

ader aanwezig, voorvleugels stofgrijs … 10. pellionella.

ff. Alleen de stip op de dwarsader aanwezig, voorvleugels

bruimachtig storgtijsy eee -eee acces 10.a. columbariella.

a N leas AD.

bbb. 11—13 m.m. Witte binnenrandsstreep der voorvleu-

gels een derde zoo breed als de vleugel en zich tot

bijna in de vleugelpunt uitstrekkende; de donkere

band naar onderen ruitvormig ; donker gedeelte van

den vleugel eenkleurig ; snede van den voorrand fijn

witssKopharenWwite En 2.a. semifusca.

IT. joy oa.

1. Grondkleur voorvleugels bruin, grijs of grijsbruin;

binnenrandsstreep uit 2 of 3 afgeronde of spitse gol-

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 203

‘ vingen bestaande, wit ‚geel of gelijk van grondkleur...

riot hl; 2. cruciferarum (= maculipennis).

2. Grondkleur voorvleugels licht geelgrijs ; binnenrands-

streep uit 3 min of meer vierkante tanden bestaande,

stroogeele Ham ieh 3. megapterella.

iB: jos lise

1. Voorvleugels zonder duidelijk begrensden, donkeren

MOD ‚eng achterrand in... eenen 5. gerronella.

2. Voorvleugels met duidelijk begrensden, donkeren voor-

enWachterrand. „nme den dec 5.a. dimidiella.

De Thos

B. Voorvleugels okergeel, de achterrand breed okerbruin,

IDE

geene zwarte middenpunten.

x. De voorrand der voorvleugels smal, in den staarthoek

eene naar de vleugelpunt gerichte, spitse, driekante

zwarte vlek.

MAIS SV TOEG sas. RÉ anse 6. lambdella.

Dre (AISHAV TOC GEL) Paros a 7. lunaris.

xx. In den voorrand ontstaat een okerbruine, breede mid-

denband, wit afgezet, die via den staarthoek tot in

den achterrand uitloopt; hieronder is een lange,

donkerbruine rechthoek op den binnenrand, voor de

vleugelpunt een okerbruine rechthoek ..................

PETE OS ener: 7. a. formosella.

p. 861.

. De voorrand der voorvleugels overal gelijk smal. zwart

EL. TE an ARTE . 1. linneella.

De voorrand der voorvleugels tot de bovenste ronde stip

even breed als de halve vleugelbreedte, daarachter smal,

ZN ee ein 2. bimaculella.

joy WSO:

. Voorvleugels vuil donker okergeel of bruin, geheel onge-

teekend of wel met min of meer duidelijke Lithocolletis-

teekening, bestaande uit een witte langslijn uit den wortel

en 2 paar schuine witte langsstreepjes ......... 7. maritima.

II. A. p. 1027.

2. (als vroeger, doch het woord ,,kaneel-’’ moet vervallen.)

a. Voorvleugels kaneelbruin, achterfranje der 2e lob

vuilwit; voorrand derde veder der achtervleugels

ÉCg Cna de PIA Wi, en 3. pilosellae.

aa. Voorvleugels donkergeelbruin, achterfranje der 2e

lob helderwit, voorrand derde veder der achter-

vleugels tegen de punt zwart ...... 3.a. hieracii.

204 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

T. p. 1064.

D. Grondkleur der voorvleugels licht, groenachtiggoud ;

eene voorrandsvlek bij de punt, een middenband met

een gouden vlekje aan den voorrand en een smallere

band op een derde purperkleurig ; kopharen roestgeel,

9 109mm ee "LS En 3.b. thunbergella.

jy SY.

Botis (St. Pyrausta) cilialis Hb. 119; Tr. VII, 124; Curt.

XII, 559; Stph. IV, 53; Wd. 821; Hein. 68; Nolck. Stett.

e. Z. 1869 p. 272; Leech Pyr. t. 6, f. 4; Meyr. 408 ; Spuler

II. 233 ; Snellen II p. 40 (noot); virgata Reutti Lep. Fn. 139;

venosalis (Lienig) Nolck. Nat. Ver. Riga 1848, I. p. 283, t.

VeRO) tungatalis Chr. Bull Mo 18812 lp. 38 RS PAIE

19—22 mm.

Vleugels gevormd als bij crocealis, grondkleur geel, doch

sterk met goudgeel gemengd met breed helderrood of roest-

kleurig beschubd aderbeloop en onduidelijke, zwak gebogen,

helderroode dwarslijnen, terwijl de voorrand paarsgrijs be-

stoven is; vleugelsnede smal wit. Franje donkergrijs uitloo-

pend. Achtervleugels bleek geel, bij den & met een donker-

bruine booglijn. Mei tot Augustus.

Rups geel met roode ruglijn en paarse zijdestrepen op

Carex.

Overal zeldzaam. Een ex. te Meerssen gevangen 1935.

(Major J. C. Rijk).

De 10),

Crambus salinellus Tutt. Entom. 1887 p. 56; South ib.

1890 p. 298; Rbl. z. b. V. 1892 p. 614; Meyr. 395; Spuler

Ip. 192). Bentinck I v. Er EXXVIIT ps XVe que

natella Hb. 442 9 ; contaminellus Dup. X, t. 283, f. 4; Z. Is.

1847. p. 756 v. A; Cramb. 43; H. S. 88, 89; Tugwell Entom.

S87 P..76, 77, 1.3, Pl CDE RSE oo:

24—27 m.m.

Behalve de in de analytische label reeds genoemde ver-

schilpunten, blijft slechts nog te vermelden, dat deze soort

meer zandkleurig is dan de zeer afwisselende, van licht leem-

bruin tot zelden zwart bruine, contaminellus, en‚ dat de dwars-

lijnen minder duidelijk zijn.

Juli en Augustus.

Rups licht grijs met iets donkerder kop en ruglijn in zijden-

gangen langs de stelen van Poa-soorten.

Deze zeer locale soort zou vooral verwacht kunnen wor-

den op zouthoudende moerassen langs de kust, doch werd

boven verwachting door den heer L. Scholten te Lobith buit-

gemaakt.

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 205

> USN,

Nephopteryx (St. Salebria) adelphella F. R. = Snellen's

hostilis Stph. en Nephopteryx hostilis Stph. = Snellen’s rhe-

nella Zk.

Ragonot heeft deze begane fouten reeds recht gezet in ,, The

Entom. Monthly Mag” vol. XXII, p. 54-56, hetgeen ik reeds

vermeldde in T. v. E. LXX. p. XVII.

pais:

Nephopteryx rhenella Zk. Germ. Mag. III, 166; Dup X,

280, la. (non b) ; Z. Is. 1846, 745; F. R. 49, t. 29, 1; H. S.

IV p. 80 (pr. p.) ; Rag. Entom. Monthl. Mag. XXII. p. 54—

56; Bentinck T. v. E. LXX p. XVII; id. LXXVI p. LXVII;

id. LKXVIII p. LXV ; Spuler II p. 212 ; palumbella Hb. 70;

St. 663.

25—27 m.m.

De meest juiste en volledigste beschrijving is zeker die van

Ragonot, die vooral duidelijk de verschilpunten aanwijst van

deze en hostilis, waaruit blijkt, dat rhenella bij nader onder-

zoek toch goed van hostilis te onderscheiden is, ondanks de

vele verwarringen, die plaatsgevonden hebben bij eenige

schrijvers.

Middenveld der voorvleugels helder lichtgrijs bijna zonder

donkere bestuiving, doch met eene flauwe lichtgele bestuiving,

die eenige langslijnen vormt. De zwarte band voor de le

dwarslijn is zeer breed en duidelijk.

Mei tot Juli.

Rups appelgroen met gelen kop op Populus nigra, cana-

densis, enz. Een ex. te Bemelen (F. Fischer) en 2 ex. te

Meerssen (Majoor J. C. Rijk) gevangen.

Paleo:

Teras (St. Acalla) fissurana Pierce.. Entom. Monthl. Mag.

Serie 3. p. 324326; Benander Särtr. Entom. Tidskr. 1934

p. 123—124 ; Bentinck T. v. E. LKXVIII p. LXIV;

Deze nieuwe soort, die slechts als betrekkelijk zeldzaam

bekend was uit Engeland en Zweden, gelijkt sprekend in alle

variëteiten op ferrugana, en bezit slechts wat meer zijdeglans.

Slechts een genitaliën onderzoek geeft hier zekerheid. De heer

Pierce onderzocht een 45-tal Nederlandsche exemplaren uit

diverse localiteiten, Volgens hem behoorden deze alle tot fis-

surana. Door dit merkwaardige feit is het thans niet meer

zeker of ferrugana nog als inlandsch kan worden beschouwd,

of wel moge blijken, dat Pierce beter hadde gedaan de namen

te verwisselen zoodat fissurana de gewone Engelsche soort

is en slechts ferrugana in Nederland voorkomt.

1% 210)

Tortrix (St. Cacoecia) histrionana Froel. p. 57. no. 125;

206 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

ib: 310. 311; Dr Xx, 3294, Rtzb, Eorst ns pr 288 rer

SE" Dup: Suppl IV. 264.38.5:7H2S2lVEps 1I67ErElemes 9

Jud-Nitsche Il p.71029 7 fl Eyeklama MERE

EXOSVIII ASSE Spule Ilp 2485 Sta l523:

15—16 mm.

Kenbaar aan den in het midden onderbroken middenband,

die aan den voorrand een breede vierkante vlek vormt, die

van de op 34 liggende voorrandsvlek door een lichtere, ge-

deelde veeg gescheiden is. Achter deze vlek nog een donker

vlekje aan weerszijden door lichtere haakjes omvat. Schild

eveneens donker, het wortelveld onduidelijk. Grondkleur om

de donkere vlekken heen okergeel. Kop lichter dan de thorax.

Eind Juni en Juli.

Rups grasgroen, kop bruin, nekschild vuilgroen, van achter

donker-, voor witgezoomd, op sparren in een spinsel op de

jonge scheuten waarin zij verpopt. Eenige ex. bij Nijmegen

gevangen. (Dr. Lycklama à Nijeholt).

P-22%

Scaphila (St. Cnephasia) virgaurenana Tr. X, 3, 89; H.S.

102—3, IV p. 201, VI p. 159; Dup. Sup. IV, t. 62, f. 7; Bar.

Monthl Mag. XX, 238; Meyr 539; Bentinck. T. v. E.

LXXVII p. XXII—XXIII ; Pierce The Entom. Record. Vol.

XXVII No. 5 p. 99—102, t. III; Benander. Zeitschr. f. wis-

sentsch. Insectenbiol. Bd. XXIV. p. 164—167. St. 1622 b.

14—18 mm.

Zooals ik reeds meldde (zie hierboven) blijkt wahlbomiana

volgens Benander achter af geen bestaande soort te zijn,

doch slechts een groep van een aantal soorten, waarvan tot

nog toe 4 als inheemsch vermeld zijn, en dient de naam wahl-

bomiana vervangen te worden door virgaureana.

Met zekerheid kan men slechts de 4 soorten dezer groep

met behulp van een genitaliën onderzoek onderscheiden vol-

gens bovengenoemd werk van Pierce. Voor degenen, die dit

niet kunnen, is de hier voorafgaande nieuwe determinatie

tabel van deze wahlbomiana-groep over 't algemeen ook af-

doende, Voor virgaureana zelf kan ik nauwelijks meer gege-

vens verstrekken dan die in de nieuwe determinatie tabel

reeds genoemd.

sr Zal,

Conchylis roseana Hw. Lep. Br. p. 401 ; Stph. Ill. IV, 185,

t 350641 Wide A 2E Wilko 308i) Hems S2 5 Mevr

Spuler IIs 256% Bentinck Ev. EEV POINTE

Snellen II. p. 235 (noot) ; rubellana Hb. 286—7 ; dipsaceana

Dup. Sup. IV, 65, 6; Z. Stett. e. Z. 1849. p. 286 ; H.S. 76—8.

IVA p US 3 Site 7/73

10—15 m.m.

Deze aan ciliella, wat teekening en vorm betreft, verwante

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 207

soort, is direct aan hare opvallende rosenroode bestuiving

der voorvleugels kenbaar. Palpen en kop wit, thorax licht

geel, evenals de grondkleur der voorvleugels, doch deze zijn

meer of minder sterk rozenrood bestoven, vooral langs voor-

en achterrand.

Middenband steiler dan bij ciliella en bovenaan vervloeiënd

verbreed; tegen den achterrand is de kleur valer. Achter-

vleugels evenals bij ciliella.

Einde Juni tot begin Augustus.

Rups in de knoppen van Dipsacus sylvestris, licht groen,

kop en nekschild donkerbruin.

Eén ex. te Meerssen gevangen (G. A. Bentinck) 1934 en

ongeveer gelijktijdig bij Lobith (L. Scholten).

p. 286.

Grapholitha (St. Cymolomia) hartigiana Rtzb. Forst-Inst.

DS 0 €812 ENE SES P26ONINE pr 223) Ld Wiens Mis. 1859.

pei Elia 139-2 Spuler Il p269 Eycklamar I. vile.

LXXVIII. p. XXIII ; St. 1964.

15—17 m.m.

Volgens Spuler behoort deze tesamen met latifasciana tot

het genus Cymolomia, wegens het aanhangsel aan den bin-

nenrand der achtervleugels bij den ¢, doch Staudinger plaatst

deze laatste weer apart bij het genus Exartema. Bij Cymo-

lomia zijn ader 6 en 7 der achtervleugels gesteeld en is het

aanhangsel kort, bij Exartema ontspringen 6 en 7 uit één

punt en is het aanhangsel lang.

Palpen, aangezicht en schedel licht geel, thorax grijs. Voor-

en achtervleugels gevormd als bij latifasciana. Wortelveld,

bestaande uit eenige dwarslijnen, niet scherp begrensd, even-

als de lichte band aan weerskanten, die door 2 loodkleurige

lijnen gedeeld is, en die slechts tot 34 naar den voorrand

loopt en dezen niet bereikt. De buitenste helft der vleugels

is ongeveer als bij latifasciana geteekend. Mei tot Juli.

Rups vuil groen, kop en nekschild bruingroen op sparren,

eerst de naalden mineerend, daarna vrij. Eenige ex. bij Nij-

megen gevangen. (Dr. Lycklama à Nijeholt).

on At

Grapholitha (St. Olethreutes) tiedemanniana Z. Arch. f.

vatesmlatecn( 20 MIS LINS SOENIS SAGE p 233%. HSN 355,

ING pr 217 Men MED Ste Zo 18709, 56, INolclk.

Fn, II, 407 ; Büttner Stett. e. Z. 1880 p. 411 ; Wallgr. Tidskr.

1889. p. 104; Spuler II. p. 267 ; Lycklama T. v. E. LX XVIII.

prEN Se 1957

14—15 m.m.

Gelijkt meer op bipunctana dan op hercyniana, hoewel meer

aan deze laatste verwant. Kop roestgeel. De beide helder

witte, ver verwijderde, parallelle dwarslijnen zijn echter half

208 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

zoo breed als bij eerstgenoemde soort, zij loopen bijna ver-

ticaal, de tweede is aan den voorrand naar de vleugelpunt

gericht, in het midden bijna steeds onderbroken en loopt ver-

der naar den staarthoek. In den breeden middenband staan

2 voorrandshaakjes, daaronder een witte vlek op de dwars-

ader, en nog zulk een tusschen deze en den staarthoek en 2

kleinere voor de vleugelpunt uit welke laatste een loodkleurige

streep, wortelwaarts zwart afgezet, in den weinig gebogen

achterrand loopt; franje roodachtig, bij de punt en staart-

hoek breed verdonkerd, daartusschen donker gevlekt. Achter-

vleugels zwartbruin.

Juni en Juli.

Rups roodbruin, kop en halsschild zwart, op Equisetum.

Een ex. bij Nijmegen gevangen (Dr. Lycklama a Nijeholt.)

p295

Grapholitha (St. Olethreutes) branderiana L. S. N. ed. X,

351; Wilk, 263; Hein. 102; Meyr. 468; Spuler II. p. 268;

Snellen II. p. 283 (noot); Bentinck T. v. E. LXXVIII. p.

XXIII; maurana Hb. 122; Tr. VIII, 91; Dup IX, 240, 4;

Wd. 1033; HS. IV. p. 205 ; ab. viduana Hb. 303; Dup IX,

DOD Ie lek Gals Se, TOO,

22—26 m.m.

Voorvleugels veelal effen donkerbruin, ook weleens licht

bestoven langs den middenband, die daardoor beter uitkomt

(viduana). In den staarthoek is een opstaand rechthoekje, dat

zelfs bij de effen donkergekleurde voorwerpen duidelijk af-

steekt als deel van den middenband, die het breedst is op

den binnenrand, en in 't midden onderbroken. Palpen zeer

kort. Kop opvallend helder geel. Achtervleugels donker grijs.

Juni en Juli.

Rups vuil grijsgroen, kop en nekschild zwart, anaalklep

bruin, op Populus tremula.

Een ex. te Wittem gevangen (G. v. d. Meulen.)

PROSS:

Grapholitha (St. Steganoptycha) diniana Gn. Ind. p. 33

(645) Rags Ann oS. Er, 1189429. 22127 Spulersnil RDE

Bentinck T. v. E. LXXVI. p. XXIJI—XXIV ; pinicolana

Z. Is. 1846 p. 242 ; HS. 384—5, IV. p. 207 ; Hein 210; Nolck.

Fn. II. 474; Wallgr. Tidskr. 1890 p. 167; Jud. Nitsche II.

t. 8, f. 12; Meyr. 474; Snellen II. p. 314 (noot) ; occultana

Dal Zool! 1846) pr 1267 shige) Walk 122352858 19772

17—22 m.m.

Palpen evenals bij adustana (= corticana) ; kop, thorax en

smalle voorvleugels potloodgrijs gekleurd met gelijkkleurige,

glanzige langsstrepen. Het spitse wortelveld, welks binnen-

randshelft lichter afgezet is, en een duidelijker driehoek vormt

dan de smallere door diens voorrandshelft, is zeer onduidelijk.

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 209

Middenband zeer schuin, langs de beide driehoeken in den

staarthoek breed uitloopend.

Franje donker, wortelwaarts lichter afgezet. Achtervleugels

grijs, naar achteren donkerder. Sommige ex. zooals het eenige

tot nog toe in Nederland bemachtigd, zijn vrijwel effen grijs

met slechts sporen van teekeningen.

Juni tot Augustus.

Rups donker grijsgroen of grijs ; kop, nekschild en wratten

zwart, op larix, zelden op sparren, tusschen de naalden in-

gesponnen. Eenmaal te Overveen gevangen. (G. A. Ben-

tinck).

De JO.

Grapholitha (St. Bactra) scirpicolana Pierce. The Ento-

mologist LX VIII 1935 p. 148—149.

21—30 m.m.

Deze nieuwe soort van F. N. Pierce onderscheidt zich van

lanceolana, behalve in kleur en afmeting, ook constant wat

de & en 2 genitaliën betreft. De grondkleur der voor-

vleugels is helder aardbruin, veel levendiger dan bij lanceo-

lana, de voorrand licht geelbruin, fun gestreept en gespikkeld,

overigens als de vorige soort, maar veel grooter, met gelijken

vliegtijd.

Rups op Scirpus maritimus, bij voorkeur op zoutmoerassen.

1 ex. op 8.7.23 te Overveen gevangen. (G. A. Bentinck)

(det. Pierce).

p. 466.

Tinea ruricolella Stt. Cat. 7. 21; I. B. 31; Pierce. The En-

lomologist LX VII, 1934. p. 217—219; Bentinck. T. v. E.

LXXVIII. p. LXIV ; granella Dup. l.c.f. 12 ; cochylidella Stt.

Ba 32 Bankes E. M.M. 1897. ps 79 St. 4556. a.

9—11 m.m.

Volgens F. N. Pierce is deze een goede soort door hem

van andere gelijkende door genitalién onderzoek onderschei-

den. Voor vleugelteekening zie analytische tabel. Verder is

de grondkleur vuil wit, doch bijna overal geelbruin bestoven,

de donkere teekening is daardoor minder duidelijk, behalve

de stippen op den achterrand. Kopharen licht bruinwit.

Vliegtijd als bij cloacella.

Rups onbeschreven, leeft waarschijnlijk op Polyporus. Van

deze overal zeldzame soort ken ik enkele inlandsche ex., alle

door Pierce gedetermineerd : Hondsdonk bij Breda (G. A.

Bentinck), Nijmegen (Dr. Lycklama a Nijeholt).

p. 467.

Tinea personella Pierce. The Entomologist LXVII. p.

217—219; Bentinck. T. v. E. LXXVIII. p. LXIV.

9—13 m.m.

210 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

Evenals ruricolella is deze, door genitaliën onderzoek door

F. N. Pierce, een goede soort gebleken te zijn. Grondkleur

der voorvleugels zuiver wit met zijdeglans, de teekening,

die vrijwel gelijk is aan granella, is donker chocoladebruin,

waardoor deze zeer sterk afsteekt; de vleugels zijn breeder

dan bij granella.

Kopharen zuiver wit, bij granella bruin- of geelachtig wit.

Vliegtijd als bij granella.

Rups ook niet van deze verschillend, op Polyporus, niet

zeldzaam.

Vele exemplaren gekweekt uit Amsterdam en den Haag

(G. A. Bentinck).

p. 468.

Tinea piercella Bentinck. T. v. E. LXXVIII. p. LXIV;

den 288200,

12—16 m.m.

Deze nieuwe soort, die zeer op spretella (— fuscipunctella

Hw.) gelijkt, onderzocht F. N. Pierce naar de genitaliën, die

van deze laatste duidelijk verschilden. Zij onderscheidt zich

van spretella in hoofdzaak door de bleekgele kopharen, en

door het bijna of geheel ontbreken der wortelvlekken aan

binnen- en voorrand. De beide eerste, kleinere middenpunten

staan minder schuin en de stip op de dwarsader is wel eens

dubbel, ook klein, en de geheele bestuiving is minder en fijner,

waardoor de lichtere grondkleur meer uitkomt.

Overigens gelijk aan spretella S.V.

Rups onbekend, doch o.a. in kauwen- en mollennesten

levend, en daaruit gekweekt te Hengelo (G. Kruseman), en

gevangen te Overveen (G. A. Bentinck).

p. 468.

Tinea columbariella Wck. Bresl. e. Z. 1877. p. 43 ; Spuler.

lip. 461; Bentinck ev. Es ESM pIE

4585.

11—17 m.m.

Deze soort onderscheidt zich vooral van pellionella door

hare bruinachtig stofgrijze grondkleur, en door het gemis der

beide eerste middenpunten. De stip op de dwarsader is meestal

nog zwak aanwezig en de voorrand is sterk gebogen. Overi-

gens gelijk aan pellionella L.

Juni tot September.

Rups witachtig met bruinen kop en gedeeld nekschild, in

een donkergrijzen zak, in duiven-, spreeuwen- en andere

vogelnesten.

Aldus gekweekt uit nesten uit Bekkum, Amsterdam en

Wageningen (G. Kruseman, P. v. d. Wiel, G. A. Bentinck).

panzer

Argyrestha semifusca Hw. Lep. Br. 517; Stt. I. B. 184; HS.

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 211

Mo 276 Neyr 165 > Spuler Il. p. 447 > Bentinck. T. v- E:

LXXVI. p. XXXII; Snellen II. p. 524 (noot) ; semipurpu-

rella Stph. Ill. IV, 249; Wd. 1300; pruniella Don. Nat. Hist.

HGE58 10% St. 2401:

11—13 m.m.

Palpen, aangezicht, sprieten, thoraxrug en schouderdeksels

evenals bij semitestacella. Voorvleugels effen donker kastanje-

bruin met purperbronzen tint, tegen de vleugelpunt een of

meer helderwitte voorrandsstreepjes, snede wit, donker ge-

stippeld ; de dwarsband op den binnenrand als een liggende

ruit, is zwartbruin en grenst aan de vleugelvouw. De witte

binnenrandsstreep is voor den band zeer helder afstekend,

daarachter van donkere schubben voorzien en loopt versmald

tot bijna in de vleugelpunt ; franje donkergrijs, in het midden

lichtgeel ; achtervleugels en onderzijde donkergrijs. Pooten

als bij semitestacella.

Juli en Augustus.

Rups onbeschreven, doch waarschijnlijk evenals A. spiniella

Z. in de bloemenknoppen van Prunus padus en spinosa levend.

Tot nog toe slechts één inlandsch ex. bekend uit het Haag-

sche Bosch. (G. A. Bentinck.).

jon DE

Argyresthia rufella Tgst. moet vervallen. Het eenigste in

Nederland gevangen exemplaar onderzocht ik zeer nauw-

keurig en dit bleek een glanzend bruinroode varieteit te zijn

van A. brockeella Hb., welke determinatie door Dr. Meder

bevestigd werd.

DAS:

Plutella megapterella Bentinck. T. v. E. LXXVII. p. XXIV,

175—176; id. LXXVIII. p. IX—X, XXIV; Lamb. 1935 p.

111; cruciferarum. Snellen II. p. 543. (var. II.).

14—18 m.m.

Kop, thorax en schouderdeksels licht hout-geelbruin, de

laatste fijn zwart afgezet tegen de thoraxrug. Het bijna gelijk

of stroogeel gekleurde binnenrandsderde, boven niet wit af-

gezet, is duidelijk en even lichter dan het houtkleurige overige ;

de 3 golvingen hiervan zijn min of meer rechthoekig, de le

klein, de 2e groot; de grenslijn nadert dan den binnenrand

in den staarthoek en vormt daarachter de 3e golving. Punt

derde even licht als binnenrand; Punt scherp met enkele

voorrandsstreepjes en duidelijke zwarte stippen langs den

achterrand. Franje, vooral der achtervleugels licht. De vleu-

gels zijn breeder en forscher dan bij cruciferarum Z.; overi-

gens gelijk aan deze.

Juni en Juli.

Rups onbekend.

Tot nog toe slechts 8. ex. bekend, waarvan 5 uit Zandvoort

en Overveen (G. A. Bentinck).

212 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

p. 618.

Ceratophora (St. Brachmia) dimidiella Schiff. S.V. 141;

rib) 253% Dup Sup IVe 74.3522 413:211846, 290. Sp:

202; Frey. 123; Hein. 330; Spuler II. p. 351; Diakonoff.

IDEE IDO OVID. De EAO ES ZON

8—11 mm.

Deze soort en gerronella Z., volgens Spuler en v. Heine-

mann onder het geslacht Cladodes, vormen afd. II. B. der

analytische tabel met de aderen 7, 8 en 9 der voorvleugels

gesteeld, tegenover afd. II A. en C. het geslacht Ceratophora

of Brachmia met 7 en 8 gesteeld, gezamenlijk met 9 uit één

punt. Kop, thorax en palpen geel, de laatste buitenwaarts

grauw. De voorrand der voorvleugels voor de ronde punt

zwak ingedrukt, achterrand flauw gebogen. Grondkleur saf-

raangeel. Een duidelijk begrensde, purperbruine voorrands-

streep, ongeveer 1/3 van de vleugelbreedte van den wortel

tot 34 vleugellengte, vormt een bult naar beneden tegen het

einde; hieronder zijn 2 kleine zwarte middenpunten in de

middencel, en wortelwaarts onder de eerste een grootere in

de vouw, alle licht geringd.

Onder deze groote punt bevindt zich een purperbruine

halve cirkel midden in den binnenrand; de breede achter-

rand is gelijk deze gekleurd. Gedeelde franje en achtervleu-

gels donkergrijs.

Juli en Augustus.

Rups op Peucedanum petroselinum en op heide.

Een ex. op heide bij Bussum gevangen (A. Diakonoff).

on 2

Lampros (St. Borkhausenia) formosella (S.V.) F. Mant.

W257, 39 2E1b. 248) ira IX 2. 170) Dupe Supy Ve PIE

HS. V. p. 141 Erey "Bin. 158 ; Fein: 38222 Mey rMOSSE

Spuler II. p. 348; Snellen II. p. 718 (noot) ; Bentinck T. v.

E. LXXVIII. p. XXIII XXIV; St. 3387.

11—14 m.m.

Palpen langer dan kop en halsschild, matig gebogen, lid 3

even langer dan de helft van lid 2, zeer dun, wit, voor de

spits zwart geringd. Kop, thorax en grondkleur der voor-

vleugels okergeel. Vanaf 1/5; tot de helft der voorrand ont-

staat een okerbruine, breede middenband, wortelwaarts

scherp-, frangewaarts vervloeid wit afgezet, die smaller, via

den staarthoek, tot in den achterrand uitloopt ; hieronder is

een lange, scherp wit afgezette, zwartbruine rechthoek in het

midden van den binnenrand, en voor de gele vleugelpunt een

okerbruine rechthoek, niet scherp begrensd. Uit de bovenste

punt, franje zijde, van den ondersten rechthoek loopt een

scherp wit lijntje tot in den donkeren middenband. Alle vleu-

gels zijn iets breeder dan de beide andere van groep B. Franje

voorvl. geel; achtervl. met franje donkergrijs.

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 213

Eind Juni tot Augustus.

Rups grijs met deelstreep, kop en nekschild kastanje bruin,

onder de schors en in molm van Populieren en Appelboomen.

2 Ex. te Meerssen gevangen. (G. A. Bentinck).

po (Gr.

Gracilaria rhodinella H.S. moet vervallen. Het eenigste in

Nederland gevangen exemplaar onderzocht ik zeer nauw-

keurig en dit bleek Gr. azaleella Brants te zijn, welke deter-

minatie door Dr. Meder bevestigd werd.

PRS4S!

Genus LXXXI. a. Goniodoma Z.

Dit genus heeft veel overeenkomst met Coleophora, waar-

van de middencel der achtervleugels geheel of gedeeltelijk

gesloten is, bij Asychna geheel, maar bij Goniodoma steeds

open. De sprieten zijn in den ruststand, evenals bij Coleopho-

ra, vooruit gericht en tegen elkaar, hun wortel lang, door

groffe, opstaande schubben sterk verdikt. De kop ver voor-

uitstekend met korte palpen, kort gebaard; zuiger lang;

achterschenen beschubd, doch onbehaard. Voorvleugels van

metaalstrepen en vlekken voorzien. De rups verlaat het zakje

vóór de verpopping en boort zich in den steel, het zakje

daaraan vastgehecht achterlatend. Van de 3 soorten van dit

genus is er één in Nederland waargenomen.

Goniodoma limoniella Stt. Monthl. Mag. XXI (1884) p.

60; Meyr. 640; Th. Oudemans T. v. E. LXXVIII. p.

X—XI ; Bentinck, id. p. XXIII; aurogutella Stt. Ann. 1855.

PARO GER EA: Sty 3916.

9—11 m.m.

Sprieten wit, donker geringd ; kop donkergrijs ; voorvleu-

gels smal met omgebogen punt, oranjebruin, met grijzen

rand ; een smalle voorrandsstreep van af den wortel tot het

midden, een daaronder vanaf 1/3 tot een punt op 2/3, een in

de vouw, een langs den binnenrand, 3 voorrandshaakjes, een

achterrandsstreep en een deelstreepje in de punt zijn goud-

brons gekleurd door zwarte schubben omgeven.

Achtervleugels donker grijs.

Juli en Augustus (eene generatie).

Rups in een zakje, gemaakt van het paarse bloempje van

Statice limonium, hierop levend en overwinterend.

In aantal gevonden aan de Zwinmonding bij Cadzand door

Dr. Th. C. Oudemans, en door mij opgekweekt.

p. 848.

Genus LXXXIII. a. Phaulernis Meyr.

Onderscheidt zich van Chauliodus door de korte, spitse,

dunne, hangende palpen, terwijl de binnenrand der voor-

vleugels slechts 1 schubbentandje heeft, en de vleugelpunt

214 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

afgerond is. Arderstelsel gelijk aan Chauliodus. Verder zijn

de voorvleugels zwart, kort en afgerond, waardoor de vlinder

geheel van dat geslacht in uiterlijk afwijkt.

Dit geslacht heeft slechts eene soort :

Phaulernis dentella Z. Is. 1839, 204; E. R 835) mpm2 on

H.S. V. p. 259; Hein-Wek. 408; Meyr. 690; Spuler II. p.

434; Bentinck. T. v. E. LKXVIII. p. XXIV; Snellen II. p.

424 (noot) ; atrella Stph. Ill. IV, 354; Wd. 1578; St. 3404.

9—13 m.m.

Voorvleugels zwartgrijs, paars getint, met 2 sporen van

lichte binnenrandsvlekken, wortel iets lichter, het geheel grof

beschubd. Schubbentandje op 1/3 van den binnenrand, franje

gelijk van kleur, halverwege van schubben voorzien, met

deelingslijn. Achtervleugels bruingrijs. Borst en buik zilver-

wit ; sprieten licht geringd.

Juni en Juli.

Rups op Chaerophyll. bulbosum en Angelica silvestris,

2 ex. te Valkenburg gevangen (Dr. Lycklama à Nijeholt)

en 1 te Bunde (G. A. Bentinck).

p. 862.

Chrysoclista bimaculella Hw. 575; Stph. Ill. IV. 272; Stt.

I° B. 2425 HS. NV p. 216; Hem-Wek. 433, Stt Month

Mag. XXV p. 169; Snellen II p. 861 (noot); Spuler II p.

386 ; linneella F. R. p. 257 & ; St. 3596.

14—16 mm.

Gelijkt zeer op linneella, doch direct te herkennen aan het

_geheele eerste derde van den voorrand der smallere en iets

lichtere voorvleugels, tot bijna halfweg den binnenrand breed

zwart. Dicht bij den wortel is een loodkleurige punt in den

voorrand. Verder is slechts één vlek onder de vleugelpunt,

niet de geheele achterrand, blinkend loodkleurig. Op 24 van

den voorrand is een loodkleurige, smalle driehoek, van achter

wit afgezet. Hier is de zwarte rand even voor de punt wit

en oranje onderbroken, waarna deze weder den omtrek volgt.

De 3 loodkleurige ronde stippen gelijk bij de vorige soort,

doch rijker met zwart gevuld.

Achtervleugels breeder dan bij linneella.

Juni.

Rups onbekend, doch waarschijnlijk in rot hout (wilgen)

levend. Eén ex. tot nog toe in Nederland gevangen door Dr.

G. Barendrecht op het landgoed Moermond bij Renesse op

23.6.35, en welwillend aan mij afgestaan, is zeer afwijkend.

De bovenste ronde loodkleurige punt is verbonden met de

eerste onderste, terwijl deze en de 2e erg onregelmatig ge-

vormd en vervloeid zijn. Het werd als imago bemachtigd in

een hollen, deels vermolmden wilg.

poor

Bucculatrix maritima Stt. Cat. Sup. 11 ; Nat. Hist. VII, 88,

OMTRENT NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 215

mom Wee SAVA ps 3599 Nolek En 749 mein Wiel 714;

Meyr. 731; Snellen II. p. 955 (noot); Spuler II 419; St.

4245.

8—9 mm.

Voorvleugels meestal geheel ongeteekend bruin, grof be-

schubd met een donker stipje op 34 en zulk een even boven

het midden van den binnenrand. Zulke exemplaren gelijken

zeer op Bedellia somnulentella Z., doch ze hebben breedere

achtervleugels. Andere daarentegen hebben een min of meer

duidelijke Lithocolletis-teekening, bestaande uit een witte

langslijn uit den wortel en 2 paar schuine witte randstreepjes,

tusschen welke sterkere, zwarte bestuiving optreedt; franje

licht met donkere deelingslijn ; kopharen geelbruin, op zijde

lichter, zeer ruig.

Achtervleugels donkergrijs. Aangezicht en sprietwortel

bleek geelgrijs.

Juni en Augustus.

Rups grijsgroen met donkere ruglijn en gelen kop en mijn-

gangen van Aster tripolium in zoutmoerassen.

Vele exemplaren bij Amsterdam gevangen (A. Diakonoff)

en 1 ex. bij Zandvoort (G. A. Bentinck).

p. 1030.

O-xyptylusthieraci Z,. Is. 1841, 827, t. 4,5. 2024 LE. E.

VII S502 RISE IE sE rr Cos, De Erey, 409 last.

Ann. 199 ; Hein-Wek. 791 ; Meyr. 432 ; Hofm. Pteroph. 108 ;

Des@raat iv. E2 1859 p. 43); Snellen IE ps 1027 (noot):

Spuler Il p. 324; St. 1316.

19—21 mm.

Deze soort gelijkt zeer op pilosellae, is meestal iets grooter

en donkerbruin. De witte dwarsbanden zijn zuiverder wit en

glanzend, de achterfranje der 2e lob is zuiver wit, doch niet

glanzend. De punt der derde veder veel zwaarder beschubd

als bij pilosellae, op den voorrand zelfs tot de uiterste punt,

op den achterrand bijna zoover. Overigens als pilosellae.

Juli en Augustus.

Rups geelgroen, weinig behaard, op iederen ring met eene

vervloeide, donkere vlek, op Hieracium umbellatum en Picris

hieracoides.

2 ex. te Montferland gevangen (L. Scholten), ook uit Nij-

megen vermeld (Dr. Lycklama a Nijeholt).

p. 1067.

Micropteryx thunbergella F. Mant. II, 253, 131; H.S. V

p. 392; Hein-Wck. 776; Meyr. 806; Tutt. Brit. Lep. I. p.

153; Snellen II p. 1064 (noot) ; Spuler II p. 483; Bentinck.

Tivo Ee) D OMI rbrijasciella blwe ZE

EVERS nanderschellaidb) 652 717.92, 1265 27718. 1839,

216 Ir. G. A. GRAAF BENTINCK, AANTEEKENINGEN

185 ; Dup. XI, 302, 7 ; hellwigella Wd. 1597 ; depictella H. S.

IS Si SOD:

9—10 mm.

Sprieten: 4 34 en ? 4 vleugellengte, bruin. Thorax goud-

geel, schouderdeksels purper, achterlijf bruingrijs; pooten

geelbruin, scheenen grijs. Voorvleugels opvallend door hare

purpere dwarslijnen volgens de analytische tabel. Franje geel-

bruin wortelwaarts purper getint. Achtervleugels grijsbruin

tegen het einde purper wordend.

Mei.

Rups onbekend, de vlinder vliegt in beukenbosschen.

Verscheidene ex. in den Bijvank gevangen (L. Scholten).

Notes on some aberrant indonesian Ants

of the subfamily Formicinae

WILLIAM MORTON WHEELER

In 1919 I described as Camponotus megalonyx an aber-

rant ant found by Dr. William Beebe „running on bushes”

at Sarawak, Borneo. The specimens comprised two media

and two minor workers and were assigned provisionally to

the subgenus Myrmosphincta, which has since been restricted

to certain Neotropical species (C. sexguttatus Fabricius and

its allies). A decade later (1929) Menozzi redescribed this

ant as Camponotus (Orthonotomyrmex) chalconotus from a

single defective specimen belonging to the late Col. Bingham's

collection now in the British Museum. The specimen bore no

locality label, but Menozzi believes that it came ,,most pro-

bably from India (or Burma)”.

Dr. August Stärcke (1934) recently described and figured

all the castes of megalonyx from specimens collected by F.

G. Nainggolan at Peureula, in the province of Atjeh, northern

Sumatra, from the hollow ochreae of a creeping ratan palm

(Korthalsia sp.), and made the interesting discovery that its

maxillary palpi and in some individuals also the labial palpi,

instead of being 6- and 4-jointed respectively, as in other spe-

cies of Camponotus, show a reduction in the number of their

joints. He recognizes five different subcastes of workers,

maxima (9.8—11 mm.), major (8—8.3 mm.), media (7—7.5

mm.), minor (5—6 mm.) and minima (4—4,5 mm.). The fe-

male measures 15.5—16 mm. and is, therefore, for a Cam-

ponotus, unusually large compared with the worker maxima.

The male small (5.6 mm.) and much like a Camponotus male

though the genitalia seem to be peculiar. The palpi are very

short in all the castes, the maxillary being 5-jointed and the

labial pair 4-jointed in the male, female, maxima, major, media

and minor, but the labial palpi of the minima have only 3

joints. Dr. Stärcke has therefore made megalonyx the type

of a new subgenus of Camponotus, Myrmopalpella. An exa-

mination of all the castes, which he very generously sent me,

has suggested the following remarks.

218 WILLIAM MORTON WHEELER,

When we consider the foregoing and numerous other pe-

culiarities of megalonyx, which are emphasized in Dr.

Starcke’s careful figures and descriptions, we are inclined to

inquire whether Myrmopalpella may not deserve to rank as

an independent genus. There is some difficulty in answering

this question, however, because two other groups, the genus

Bregmatomyrma, which I established in 1929, and especially

the subgenus Myrmoplatys Forel (1916) of Camponotus,

show unmistakable resemblances to Myrmopalpella.

Bregmatomyrma was based on a single deälated female spe-

cimen (B. carnosa Wheeler) taken by Dr. E. Mjöberg at

Pajan, in Dutch East Borneo. At first sight its head, with

the very convex vertex, depressed, lobular posterior corners,

large ocelli, short-jointed antennal funiculi and node-like pe-

tiole is strongly reminiscent of the head of the female mega-

lonyx, but the very short frontal carinae, anteriorly inserted

antennal scapes, basally narrowed mandibles, very short, sub-

globose gaster, with its acute anterior corners, and the very

different pilosity show that we are dealing with a distinct

genus. The palpi, however, are very short as in Myrmopal-

pella, the labial pair certainly only 3-jointed. The maxillary

palpi, too, seem to have the same number of joints, but are

concealed under the anterior borders of the gula and closed

mandibles so that they cannot be investigated without risk

of damaging the type specimen. I erected a special tribe of

Formicinae for Bregmatomyrma and was inclined to place it

near Pseudolasius, but we shall have to await the discovery

of the worker and male before its true taxonomic position

can be determined.

Myrmoplatys, which is more interesting in connection with

megalonyx, comprises four described species : beccarii Emery

(1887) from Sumatra, contractus Mayr (1872) from Borneo

and Mentawei Island, with two varieties, buttesi Forel (1902)

and scortechinii Emery (1887), both from Malacca, hospes

Emery (1884) from Sumatra, with the subspecies adulta

Viehmeyer (1916) from Singapore, and korthalsiae Emery

(1887) from Sumatra and Mentawei Island, with the sub-

species concilians Forel (1915) from Simalur Island. These

forms are all inadequately known from worker specimens

only, except concilians, of which Forel described what he

took to be a female. Unfortunately, I have not seen specimens

of any of them, but possess three winged females of an un-

described form allied to korthalsiae taken at lights by Karny

near Wai Lima in southern Sumatra. The workers of Myr-

moplatys resemble those of Myrmopalpella in the deeply

excised head, structure of the mandibles, flattened clypeus,

short antennal scapes and short-jointed funiculi, rather me-

dially placed eyes, insertion of the scapes near the middle

of the frontal carinae and, in three of the species, in the

NOTES ON SOME ABERRANT INDONESIAN ASO. 219

mesoépinotal impression, but differ in the much smaller and

shallower clypeal foveae, more slender, small-clawed tarsi,

higher and more squamiform petiole and in sculpture and

pilosity. The females are much more similar, but the head in

Myrmoplatys is flattened throughout and not conspicuously

convex at the vertex. I find in my females of Myrmoplatys

that the gizzard is precisely as in the typical Camponotus

(e.g. herculeanus L.), but that both the maxillary and labial

palpi are very short and consist of only 3 joints! I have not

yet been able to undertake a comparative study of the palpi

in representative species of other aberrant subgenera of

Camponotus, but problably Myrmopalpella and Myrmoplatys

are not the only ones with a reduced number of palpal joints.

It would seem, therefore, that if Myrmopalpella is to be

raised to generic rank, we must also accord Myrmoplatys the

same status. The plethora of subgenera, species, subspecies

and varieties in the genus Camponotus as defined by Forel

and Emery is so excessive that even so moderate a detach-

ment from it as two subgenera, five species, two subspecies

and two varieties seems to be worth one’s while. I therefore

propose regard both Myrmopalpella and Myrmoplatys as in-

dependent genera though I am willing to admit that future

students of these ants find reasons for including Myrmopal-

pella as a subgenus in Myrmoplatys. This procedure, indeed,

seems to be indicated not only by the structural affinities

of the species of the two groups but also by their similar, very

circumscribed geographical distribution, if we ignore the Bri-

tish Museum specimen of megalonyx, which quite possibly

was received by Col. Bingham from some locality in Borneo

or Sumatra.

Myrmoplatys and Myrmopalpella, furthermore, are closely

related oecologically, since the species of both groups inhabit

the papery ochreae, or inflated leaf-sheath appendages, of

Korthalsia, a genus of myrmecophytic palms comprising about

20 Oriental species. Beccari (1884—1886), while studying

the myrmecophytes of Malaya and Papua, was the first to

discover the relations of Myrmoplatys to these palms and it

was from his specimens that Emery described three of the

species. Myrmoplatys hospes was taken by Beccari from the

ochreae of Korthalsia scaphigera Martius (the „rotan semut”

of the natives), M. contractus from those of K. echinometra

Beccari (the „rotan udang’) and M. korthalsiae probably

also beccarii from those of K. augustifolia Blume. The varie-

ties buttesi and scortechinii also are known to inhabit the

ochreae of palms of the same genus. In order to reach the

cavities beneath the ochreae, the ants make perforations

which serve as their nest-entrances. When disturbed the

workers, probably by striking the walls of their habitations

220 WILLIAM MORTON WHEELER,

with their heads, produce a sound, which the natives are said

to attribute to the plant. 1)

The species of Myrmoplatys and Myrmopalpella are, there-

fore closely related to and very probably derived from Cam-

ponotus, and peculiarly adapted to living in the flattened

cavities of a single genus of myrmecophytes. The adaptation

seems to be manifested structurally in the conspicuous flat-

tening of the head in both the female and worker Myrmopla-

tys and the female of Myrmopalpella. Since these ants belong

to a biocoenose which centers about a well-known genus of

jungle-palms, it should not be difficult for collectors in Su-

matra and Malacca to obtain fresh material of all the castes

of the species of Myrmoplatys. When this material is forth-

coming myrmecologists will be able to give a much more satis-

factory diagnosis of the genus and of its very interesting

species.

Literature Cited.

Beccari, O. 1884—1886. Piante ospitatrici ossia piante

formicarie della Malesia e della Papuasia.

Malesia II, 340 pp., 65 pls.

Beccari, O. 1904. Wanderings in the Great Forests of

Borneo. Trans. by E. H. Giglioli and F. H.

H. Guillemard. London.

Emery, C. 1887. Catalogo delle formiche esistenti nelle

collezioni del Museo Civico di Genova. III.

Formiche della regione Indo-Malese e dell’

‘Australia. Ann. Mus. Civ. Stor. Nat. Ge-

nova (2) 4, pp. 209—258, 2 pls.

Emery, C. 1925, Fam. Formicidae, subfam, Formicinae

in Wytsman’s Genera Insectorum, 302 pp.

4 pls.

Forel, A. 1902. Fourmis d’Algerie. Ann. Soc. Ent. Belg.

46, pp. 462—463.

Forel, A. 1915, Fauna Simalurensis. Fam. Formicidae.

Tijdschr. Entom. 58, pp. 22—43.

Forel, A. 1916. Fourmis du Congo et d'autres provenan-

ces, récoltées par MM. Hermann Kohl, Luja,

Mayné, etc. Rev. Suisse Zool. 24, pp.

398—460, 7 figs.

1) The following note on this sound is from Beccari's ,,Wanderings in

the Great Forest of Borneo’ (1904, p. 407): „Amongst the Korthalsias

one species surprised me when | first met with it near my house on Mat-

tang (Borneo), because I could not at first account for a peculiar noise

which I made out to be coming from one of these plants. It was a sono-

rous rustling sound, which I afterwards found was produced by the pas-

sage of a colony of ants inhabiting the vesicular organs and inflations of

the Korthalsia, which, being by nature rigid and dry, produced in a certain

measure the effects of the resonators of e stringed musical instrument.”

NOTES ON SOME ABERRANT INDONESIAN A.S.O. 221

Mayr, G. 1872. Formicidae Borneenses collectae a J. Doria

et O. Beccari in territorio Sarawak annis

1865—1867. Ann. Mus. Civ. Stor. Nat. Ge-

nova 2, pp. 133—155.

Menozzi, C. 1929, A new species of Camponotus belon-

ging to the subgenus Orthonotomyrmex Ash.

Ann. Mag. Nat. Hist. (10) 4, 430—433,

2 figs.

Starcke, A. 1934, Un nouveau sous-genre de Camponotus

de la Malaisie avec description de Formes

Nouvelles, récoltées par M. F. G. Nainggo-

lan. Zool. Mededeel. 17, pp. 20—30, 14 figs.

Wheeler, W. M. 1919. The Ants of Borneo. Bull. Mus.

Comp. Zool. 63, pp. 43—147.

Wheeler, W. M. 1929. Three New Genera of Ants from

the Dutch East Indies. Amer. Mus. Novita-

tes No. 349, pp. 1—8.

Phoriden von der französisch-spanischen

Grenze bei Hendaya

von

H. SCHMITZ S. J.

(Mit einer Tafel und einer Textabbildung)

Durch die Teilnahme am VI. Internationalen Kongress fiir

Entomologie im September 1935 in Madrid schien sich mir

eine Gelegenheit zu eröffnen, durch Sammeln von Phoriden

auf der iberischen Halbinsel unsere noch sehr diirftigen dip-

terologischen Kenntnisse bezüglich der Fauna des südwest-

lichen Europas zu erweitern. In Mitteleuropa ist der Sep-

tember eine sehr geeignete Zeit zum Phoridenfang : die Zahl

der Arten und Individuen, denen man dann begegnet, ist

gerade zu auffallend. Warum sollte es in Spanien anders

sein ?

Aber es ist anders. Mit Recht sagt Wood in der Einleitung

zu seiner Monographie „On the British species of Phora”

(Ent. M. Mag. 1906 187) von den Phoriden im allgemeinen :

„Es mag sein, dass sie den Sonnenschein nicht lieben, und

der Ort, wo man sie am wenigsten zu erwarten hat, sind son-

nige trockene Hügel, während ein feuchtschattiger Waldweg

mit vermodertem Unterholz und Pilzen statt Blumen eine

reiche Ernte verspricht. Feuchte und schattige Waldwege,

jawohl! wo findet man sie in Spanien? Wo ist dort über-

haupt ein Wald nach unsern Begriffen ? Im September vol-

lends gleicht das ganze Land, die Gegenden unmittelbar an

der Küste vielleicht ausgenommen, jenem sonnenverbrannten

Hügel, wo nach Wood der Phoridenfang so gut wie aus-

sichtslos ist. Ich wundere mich nun nicht mehr, dass es so

schwer ist, von spanischen Entomologen Phoridenmaterial zur

Bestimmung zu erhalten ; ich bedauere es auch nicht mehr

so sehr wie früher, denn die Befürchtung, dass deswegen

unsere Kenntnis der europäischen Phoridenfauna bedeu-

tende Lücken aufweise, scheint mir nunmehr wenig be-

gründet.

Zu bedauern habe ich nur, dass ich nicht länger als vier

Tage in Hendaya, einem französischen Ort an der spanischen

Grenze verweilen konnte und dabei noch schlechtes Wetter

hatte, Meine dortigen Fänge, etwas über 100 Exemplare,

enthalten mehrere neue Arten, während die meisten übrigen

FRANZOSISCH-SPANISCHEN GRENZE BEI HENDAYA. 223

sowohl für Südfrankreich wie für Nordspanien neu sind.

Denn dass sie alle auch in Nordspanien vorkommen, ist selbst-

verständlich, da Hendaya nur durch den Fluss Bidasoa von

dem spanischen Grenzort Irun getrennt und die Landschaft

die gleiche ist. Das folgende Verzeichnis enthält auch einige

Angaben über Phoriden aus Innerspanien, teils nach Exem-

plaren des Museums von Barcelona, teils nach eigenen Fun-

den (rufipes in der alpinen Station der Sierra Guadarrama

wurde von Dr. Edwards gefangen und determiniert). Wo

nichts anderes bemerkt, ist der Fundort Hendaya 22. — 25.

September 1935,

Chaetopleurophora erythronota Strobl ¢

Paraspiniphora bergenstammi Mik &

Diploneura cornuta Bigot &

Phora edentata Schmitz & 9

, (limpida Schmitz ¢ Barcel.)

Conicera atra Meig. ¢

sobria Schmitz ¢

# pauxilla Schmitz &

u... a pleuralis Wood ¢ 2

stichata Lundbck. &

> 5 collapsa n.sp. 3

ke 3 pilifera n.sp. &

do affinis Wood &

È involuta Wood &

ss pusilla Meig. &

Megaselia (Megaselia) (albidohalteris Felt ¢ 2 Barcel.)

26 5 bovista Gimmerth. 9

ee brevicostalis Wood & 2 (auch La

Granja.

> x flava Fall. 2

26 > giraudii Egg. & 9

sp h lata Wood ¢ ©

(maura Wood & La Granja)

minor Wood &

pallidizona Lundbeck. 4

(perdistans Schmitz 4 Barcel.).

plurispinosa Lundbck. &

x plurispinulosa Zett. 9

i, ruficornis Meig. & 9

3 rufipes Meig. & 2 (auch Barcel.

u. Sierra Guadarrama).

scutellariformis Schmitz & 9

(auch Barcel.).

È spinicincta Wood &

i subnudipennis Schmitz &

DI subtumida Wood 2 (auch

Barcel.)

% à (verna Schmitz ¢ Barcel.)

224 H. SCHMITZ S. J., PHORIDEN VON DER

Pseudacteon formicarum Verr. &

Metopina heselhausi Schmitz ?

A galeata Hal. &

Bemerkungen zu einigen Arten.

Von Paraspiniphora bergenstammi habe ich nur das Männ-

chen, die Bestimmung ist deswegen nicht ganz sicher. Wie

im letzten Heft der ,,Broteria” 1935 gezeigt wird, gibt es

eine südeuropäische Art intricata Schmitz, die als Imago

schwer von bergenstammi zu unterscheiden ist, während die

Larven und Puparien deutliche Unterschiede zeigen. Bei den

2 2 beider Arten ist eine kleine Differenz in der Biegung

der vierten Längsader vorhanden, aber auch dieses gering-

fiigige Merkmal versagt bei den 3 4.

Phora limpida Schmitz wurde im Natuurhist. Maandblad,

Maastricht 1935 beschrieben. P. Sala de Castellarnau S. J.

hat auch das © in Copula erbeutet. Es ist viel kleiner als

4 und hat eine relativ kürzere Randader. Alle hier erwähn-

ten Phoriden des Museums von Barcelona stammen aus der

Stadt selber oder ihrer nächsten Umgebung.

Conicera sobria Schmitz war mir bisher nur von den Ka-

narischen Inseln bekannt, die Art ist im Zusammenhang

mit der Ausbeute der Sammelreise von Dr. R. Frey be-

schrieben (Februar 1936).

Megaselia involuta 3. Die Hinterrandhaare des 6. Tergits

sind bei dem Exemplare von Hendaya ungewöhnlich lang.

Es handelt sich jedoch nur um Steigerung eines an sich be-

reits bekannten Merkmals, die man auch sonst öfters beim

Studium aus entlegenen Gegenden stammenden Phoriden-

materials erlebt.

Von brevicostalis Wood liegt mir ein äusserst kleines

Männchen von nur 0.8 mm Körperlänge vor, bei dem der

vordere Gabelast links fehlt und rechts unvollstàndig ist.

Megaselia maura Wood und einige andere Arten sammelte

ich auf einer Exkursion, welche über die Sierra Guadarrama

nach La Granja und von da nach Segovia fiihrte. Die Aus-

beute vom Pass der Sierra und von La Granja wurde nicht

getrennt, aber maura ist keine Hochgebirgsart und daher

wahrscheinlich von La Granja.

M. ruficornis war in Hendaya häufig. Wenn abgestorbene

Hauschenschnecken ihre Brutstàtte sind, wie es nach den

Mitteilungen Keilins den Anschein hat, so ist ihre Häufig-

keit erklärlich. Klumpenweise sah ich in Hendaya Gehäuse-

schnecken wie Früchte an niedern Pflanzen hangen.

Von Pseudacteon formicarum Ver. kätscherte ich eine An-

zahl ¢ & auf einem sonnigen Hügel. Sie haben eine etwas

kürzere Randader als gewöhnlich (0.41—0.42 statt 0.44—

0.45), sind aber sonst in nichts von der Verrallschen Art

verschieden. Dass in einem wärmeren Klima Ps. formicarum

FRANZOSISCH-SPANISCHEN GRENZE BEI HENDAYA. 225

bis Ende September auftritt, kann nicht weiter wunder

nehmen.

Metopina heselhausi ist eine Art, beziiglich deren ich im

Laufe der Jahre mehrmals zweifelte, ob sie eine gute Art

sei oder ein Synonym von galeata Hal. in dem Sinne, wie

wir galeata deuten. Heselhausi wurde von mir auf ein einzi-

ges, aus einem Valkenburger Hamsternest stammendes Weib-

chen gegründet (Zeitschr. wiss. Insektenbiol. 1914 91), und

war die erste von mir als neu beschriebene europäische

Phoride. Ihr auffallendstes Merkmal schien mir das am Grun-

de des fiinften Abdominaltergits vorhandene aufklappbare

Deckelchen zu sein, das ich in keiner Metopinabeschreibung

erwähnt fand. Später zeigte sich, dass ein ähnliches Deckel-

chen bei allen europäischen Metopinaweibchen vorkommt und

von den früheren Beschreibern Haliday, Mik. Six, Strobl, von

Röder, Becker nur übersehen worden war. Ich zog daraufhin

die Art etwas voreilig zurück, widerrief aber auch dies wieder

wegen folgender, durch Vergleich der Holotype von hesel-

hausi 2 mit galeata © festgestellten Unterschiede : Die Ho-

lotype hat auffallend schmale Flügel, deutlich schmaler als

galeata 2. Das Deckelchen des 5. Tergits ist bei hesel-

hausi 9 durchaus halbkreisförmig, bei galeata rechteckig

(bis fast quadratisch) mit abgerundeten Hinterecken. Die

Bauchbehaarung geht bei heselhausi am 5. Segment seitwärts

bis obenhinauf, bei galeata ist sie auf die Unterseite be-

schränkt. Ebenso ist das nächste Segment hier weniger auf-

fallend behaart als dort. In meinem Buche „Revision der Pho-

riden” liess ich trotzdem 1929 heselhausi fallen, dem taxono-

mischen Wert der an einem einzigen Exemplar festgestellten

Merkmale misstrauend. Im Frühling 1935 ist es mir nun end-

lich geglückt, zwei 9 2 und mehrere ¢ 4 von heselhausi in

Valkenburg mit dem Netz zu erbeuten und ihre unterschei-

denden Merkmale gegenüber galeata klar zu erfassen.

Das erste ist die tiefschwarze Färbung beider Geschlechter

von heselhausi auch an Tastern und Beinen ; bei galeata sind

die Beine durchschnittlich gelbbraun, bald heller bald dunk-

ler. An den Hinterschenkeln der 4 4 kommt bei beiden Ar-

ten basal an der Hinterseite ein Sinnesorgan (Taf. Fig. 7, 8)

vor, das bei heselhausi viel umfangreicher, stärker gruben-

artig vertieft und jenseit der Vertiefung in anderer Weise

als bei galeata gefeldert ist. Die Flügel von heselhausi (Taf.

Fig. 3, 4) zeigen den sexuellen Dimorphismus viel stärker

als bei galeata (Taf. Fig. 5. 6), sie sind bei heselhausi &

noch breiter und bei heselhausi ® noch schmaler als bei

denen von galeata. Verschiedene Differenzen in Dicke, Ab-

schnittsverhältnis und Biegung der 3., 5. und 7. Längsader

wurden schon in einer vorigen Arbeit erwähnt. Die oben für

die 2 © festgestellten Merkmale konnten an dem neuen

Material von heselhausi alle bestätigt werden. In Hendaya

226 H. SCHMITZ S. J., PHORIDEN VON DER

fand ich mehrere ¢ 4 von galeata und ein ® von heselhausi.

Bei ersteren sind die Beine etwas verdunkelt, bei letzterem

die Flügel noch schmaler als gewöhnlich.

Megaselia (Aphiochaeta) collapsa n.sp. &

(Taf. Fig. 1 u. Textfig.)

Kleine gelbbeinige Art der pectoralis-Gruppe mit eigentüm-

lichem Hypopyg, bei dem das Feld um den Analtubus mulden-

artig eingesenkt ist, ähnlich wie bei woodi Lundbck., jedoch

ohne die überhängende Behaarung. |

Männchen — Stirn merklich breiter als lang,

schwarz, matt, mit normaler Feinbehaarung. Senkborsten

wenig ungleich, obere wenig näher beisammen als die Präo-

zellaren, untere enger beisammen als die obern und daher

von oben gut sichtbar. Antialen fast direkt auf einander zu

geneigt, den vordern Lateralen genähert und ein wenig tiefer

als diese eingepflanzt. Drittes Fühlerglied nicht vergrössert,

schwarzbraun, Arista von guter Länge und sehr kurz pu-

beszent. Taster gelblich, abgesehen vom Stiel etwa doppelt

so lang wie breit, mit ziemlich kräftigen schwarzen Borsten.

Thorax schwarzgrau, fast matt, mit dichter kurzer Fein-

behaarung. Pleuren nach unten hin mehr braun, Mesopleure

behaart und mit einer schwachen, aber unverkennbaren

Einzelborste. Schildchen zweiborstig.

Abdomen braunschwarz, matt, wenig und unauffällig

behaart, auch der Hinterrand des 6. Tergits. Zweiter Ring

länger als die andern, der vierte erscheint an der Holotype

verkürzt, der 5. wenig länger als der 4., beide sind hinten

ziemlich breit membranös gesäumt, was aber wegen der

bräunlichen Färbung der Membran kaum auffällt. Hypopyg

sehr eigenartig (Textfig. links) : der mattschwarze, in ge-

wisser Richtung grauschimmernde Oberteil erscheint von der

Seite gesehen kurz und sehr hoch (die Oberkante kürzer

als die Unterkante), von hinten betrachtet wie eingefallen

oder eingedrückt. In dem eingesenkten Feld, das hufeisen-

förmig und scharfrandig begrenzt ist, entspringt oben eine

kielartig vorgewölbte und mit einigen langen Haaren ver-

sehene Partie, etwas tiefer der schwärzliche Analtubus, des-

sen Endhaare nach hinten oben gerichtet sind, während ein

anderes Paar verlängerter Haare nach unten absteht. Wahr-

scheinlich gehören diese letzteren den Tergitplättchen des

Analtubus an. Die Behaarung am Seiten- und Unterrand des

Oberteils geht aus der Abbildung genügend hervor : auf-

steigende Haarreihe, zwei der untersten Haare borstenartig

entwickelt.

Beine gelblich, fs distal, t, und tz sowie die Tarsen mehr

gelbbraun. Vordere Tarsen mit schwach erweitertem Meta-

tarsus, das Endglied etwas breiter als das vierte und mit

gut entwickelten Pulvillen. f, unterseits nur kurz behaart,

FRANZOSISCH-SPANISCHEN GRENZE BEI HENDAYA. 227

posterodorsale Wimpern von tz fein und zahlreich, im Gan-

zen, samt den obersten, gegen 18—20.

Flügelmit schwach gelbgrau getrübter Membran, Rand-

ader 0.42, Abschnittsverhältnis etwa 16:6:5, Wimpern lang.

Gabel normal, m, am Anfang mässig, hinten sehr schwach

gebogen, vgl. Taf. Fig. 1.

Schwinger schwarz.

Körperlänge 1.4 mm. Nach einem Exemplar meiner

Sammlung beschrieben, das ich in den Tagen 22—25 IX 1935

in Hendaye an der französisch-spanischen Grenze mit dem

Netze in einem Garten fing. Ein zweites Exemplar erbeutete

Abt Leander Czerny in Kremsmünster, Ober-Oesterreich 25.

VI. 1935. Randader 0.43 mit Abschnittsverhältnis 16 : 71/3 : 6,

keine deutlich differenzierte mesopleurale Einzelborste.

Megaselia (Aphiochaeta) pilifera n. sp. &.

Eine anscheinend mit pectoralis Wood nahe verwandte sehr

dunkle Art mit etwas anderem Geäder ; 4 am ventralen

Hinterrand des 6. Segments mit auffallend langen borsten-

artigen Haaren.

Männchen — Stirn viel breiter als lang, schwarz,

ziemlich matt. Senkborsten gleich, die obern ebensoweit aus-

einander gerückt wie die Präozellaren (bei pectoralis gewöhn-

lich weiter), die unteren merklich tiefer und nur etwas näher

beieinander. Antialen näher bei der vordern Lateralen als bei

der obern Senkborste. Drittes Fühlerglied wie bei pectoralis

von etwas über normaler Grösse, schwarz, Arista sehr kurz

pubeszent. Taster schwarz, ziemlich kräftig beborstet.

Thorax ganz schwarz, mit schwarzer Feinbehaarung,

Schildchen zweiborstig. Mesopleuren behaart, mit deutlicher

Einzelborste.

Links: Megaselia collapsa n.sp. &, sechster Hinterleibsring (6) und

Hypopyg von der linken Seite gesehen, vergr.

Rechts oben: Megaselia pilifera n.sp. &, Ventralplatte, vergr. Unten

dieselbe von M. pectoralis Wood &.

228 H. SCHMITZ S. J., PHORIDEN VON DER

Hinterleib schwarz, matt, Behaarung unauffallig aus-

ser am Hinterrande des Bauches. Dort findet sich rechts und

links von der Mittellinie unmittelbar vor dem Hypopyg je

eine Gruppe von 3—4 sehr langen Haaren, die bauchwärts

nach vorn gerichtet und bei starker Austrocknung des Ab-

domens schwer zu sehen sind. Bei pectoralis stehen an der-

selben Stelle viel kiirzere Haare. Hypopyg dem von pectoralis

ahnlich, der Oberteil seitlich nicht bloss in den Vorderecken

(wie bei pectoralis), sondern auch weiter oben behaart. Die

Ventralplatte, die bei sehr starker Vergrösserung pinselartig

behaart aussieht (vgl. Textfig. rechts oben) ist klein und

sehr schmal, sodass sie bei 70 X wie ein abstehendes Stiftchen

erscheint ; bei pectoralis ist sie ebenfalls behaart, aber viel

grösser, obwohl im Vergleich zu andern Arten ebenfalls re-

lativ klein (vgl. Textfig. rechts unten). Analtubus ähnlich

wie bei pectoralis.

Beine braunschwarz, p, an Knieen und Vorderschienen

mehr gelbbraun, Vordertarsen braun, länger als t,, nicht ver-

dickt und distal schmaler werdend, f3 etwas verbreitert, ven-

tral auf der ersten Hälfte nur mit sehr kurzen und feinen,

halbanliegenden Härchen, die von der längern und kräftigen

Behaarung von pectoralis wesentlich verschieden sind. Pos-

terodorsalwimpern von t; wie bei pectoralis.

Flügel fast ohne Trübung, vgl. Taf. Fig. 2. Randader

kurz (0.41), lang bewimpert, Abschnittsverhältnis 15:4:4,

also 1 fast doppelt so lang wie 2 + 3, was bei pectoralis trotz

deren Variabilität selten vorkommen dürfte. Gabelvorderast

ziemlich steil. m, im ganzen etwas gebogen. Anallappen des

Flügels ganz wie bei pusilla Mg. Schwinger schwarz.

Körperlänge 1.5 mm. |

Nach einem Exemplar beschrieben, von Hendaya 22—25

Sept. 1935. Holotype in m. S.

TAFELERKLARUNG.

. Megaselia (Aphiochaeta) collapsa n.sp. Flügel.

> > pilifera n.sp.

Metopina heselhausi Schmitz 2 >

19 19 ,? é 19

. Metopina galeata Hal. 9 >

LE >?

NID URN

2 n) , à Basis des Hinterschenkels, von

hinten. so Sinnesorgan.

. Metopina heselhausi Schmitz & Dasselbe.

FRANZOSISCH-SPANISCHEN GRENZEB EI HENDAYA. 229

Zwei neue Trichopteren-Metamorphosen

aus dem Schweizer Jura

von

Dr. D. C. GEUSKES

(Laboratorium voor Entomologie, Landbouwhoogeschool te Wageningen).

Unter dem ausgiebigen zoologischen Material, das zwecks

eingehender ökologischer Untersuchungen aus dem Röseren-

bach bei Liestal im Basler Tafeljura beisammengebracht war!),

befanden sich u.a. die noch unbekannten Larven- und Puppen-

stadien zweier Köcherfliegen : Rhyacophila pubescens Pict.

und Synagapetus dubitans McL. Die Artzugehörigkeit dieser

Formen konnte durch Aufzucht festgestellt werden.

1. Rhyacophila pubescens Pict.

Larve :

Abdomen ohne Kiemen ; Kopf und Pronotum hell bräun-

lichgelb gefärbt ; Meso- und Metanotum und Abdomen blass-

gelb ; Rückenseite in der Mitte mit zwei braun-violetten ge-

raden und zwei lateralen bogenförmigen Längslinien. Länge

bis 13 mm, Breite bis 2.5 mm.

Labrum braun, an den Vorderecken spärlich behaart und _

jederseits mit 5 Borsten. Mandibeln schwarzbraun ; linke

Mandibel länger als die rechte ; Aussenseite mit 2 Borsten,

Innenseite mit 2 Zähnen, Molarteil einfach. Maxillen : Lobi

und Palpi gleich lang ; Labium reduziert, einfach.

Frontal-Dreieck gelblich, an der hinteren Spitze dunkel be-

randet, ohne Punktflecken. Hintere Hälfte des Kopfes mit

2 nach hinten zu konvergierenden dunklen Streifen, welche

auf der Mittelnaht des Kopfendes zusammenstossen. Jeder

Streifen hat 13 Punkte. Unterseite des Kopfes hellgelb, Vor-

derende dunkelbraun. |

In der hinteren Hälfte des Pronotums befindet sich an der

Mittelnaht und auf den Seiten ein dunkler Streifen, welcher

bis auf den Hinterrand des Pronotums verlängert sein kann.

Der Mittelnahtstreifen zeigt 8, die Lateralflecken zeigen je

5 dunkle Punkte. Hinterrand des Pronotums mit 2 schwarzen,

vorgewölbten Saumflecken.

Beine gelb, schwarz beborstet; Tarsen braun, schwach

gebogen, an der Basis mit einem Basaldorn versehen. Nach-

Siehe Tijdschr. v. Entom., Bd. LXXVIII, Heft 3/4, Jhr. 1935, pp. 249-382.

TRICHOPTEREN-METAMORPHOSEN U.S.W. 231

schieberklaue kräftig entwickelt, an der konkaven Kante

einen kleinen Höcker tragend.

Puppe:

Gehäusekammer wie bei den übrigen Rhyacophila-Arten

aus Steinchen gebaut. Puppenkokon gelblich, durchsichtig ;

Lange 13 mm, Breite 3 mm. Puppe : Lange 11—12 mm, Breite

3 mm ; blassgelb, auf der Rückenseite rötlich gefärbt. Flügel-

scheiden und mittlere Beinspitzen bis zum 5., Antennen bis

zum 7. und Hinterbeine bis zum 9. Abdominalsegment rei-

chend. Männliche Genitalanhänge deutlich erkennbar.

Mandibeln kräftig entwickelt, die Spitzen fast rechteckig

umgebogen ; die linke Mandibel mit zwei, die rechte mit drei

kleinen Zähnchen am Innenrand. Aussenseite mit einer langen

Borste.

Die Metamorphose von Rhyacophila pubescens war bis

jetzt noch unbekannt. Von den beschriebenen Formen steht

die Larve von Rhyac. philopotamoides der vorliegenden Art

am nächsten. Mit keiner der vonKrawany!) beschriebenen

Rhyacophila-Larven, deren Artzugehörigkeit nicht festgestellt

werden konnte, lässt sich diese Art identifizieren,

Im Schweizer Jura in der Umgebung von Basel, ist Rhyac.

pubescens gemein. Von den Rhyacophila-Arten dringen ihre

Larven hier in den Bächen am weitesten stromaufwärts bis

in die Quellen vor und bewohnen vorzüglich die beschatteten

Quellbäche.

2. Synagapetus dubitans McL.

Larve:

Länge bis 6.5 mm, Breite bis 1 mm.

Körper blass rötlichgelb gefärbt ; Kopf, Pronotum, Beine

und die beiden letzten Abdominalsegmente dunkelbraun chi-

tinisiert. Kopf länglich oval, dunkelbraun mit hellem Fleck

um die Augen ; dorsal zwischen den Augen mehrere lange

Borsten. Mundteile vorragend ; Labrum viereckig, die dis-

tale Hälfte zottig behaart, mit 8 langen Borsten. Mandibeln

einfach ohne Zähne; an der Innenseite 6 gefiederte Borsten,

an der Aussenseite nur eine Rückenborste, Maxillen und La-

bium verkümmert ; Maxillartaster klein, wenig länger als

breit, undeutlich fünfgliedrig; Maxillarlobus abgerundet,

stark beborstet. Labium breit, Palpus rudimentär mit einem

Kranz kleiner Borsten versehen,

Pronotum ziemlich gleichmässig dunkelbraun gefärbt, am

Vorder- und nahe dem Hinterrand eine Reihe langer Bor-

sten. Prosternalplatte vorhanden. Meso- und Metanotum dor-

sal auf beiden Seiten mit einem gelbbraunen, undeutlichen

N Krawany. H. 1933 Trichopterenstudien 8. Beiträge betreffend das

Larvenvorkommen in den Ostalpen.

Int. Rev. d. ges. Hydrobiol u. Hydrograph., Bd, 29,

pp. 237-247.

232 Dr. D. C. GEIJSKES, ZWEI NEUE

Chitinschildchen ; die Schildchen auf dem Mesonotum sind

grösser, aber weniger deutlich begrenzt als die des Metano-

tums,

Beine kräftig entwickelt, beborstet ; am distalen Ende der

Femora mit einem Sporn und zwei gefransten Chitinlappen.

Tarsenklaue einfach, mit einem fast bis zur Spitze der Klaue

reichenden Basaldorn.

Abdomen relativ dick, deutlich segmentiert. Nachschieber

3-gliedrig ; erstes Glied 4 mal länger als die 2 letzten Glieder

zusammen, und mit 4 langen Borsten versehen, Klaue mit 2

Rückenhaken.

Puppe:

Länge 4—4.5 mm, Breite 1 mm.

Puppe von einer dünnen hyalinen Kokonhülle umschlossen,

durch welche die dunkel pigmentierten Augen und Mandibeln

in auffallender Weise hindurch schimmern. Antennen und

Flügelspitze bis an das 6. Abdominalsegment reichend. Mit-

telbeine erweitert : Tarsen der Hinterbeine das 8. Abdominal-

segment erreichend. Spornzahl 2.4.4. Rückenseite des Abdo-

mens wie bei der Larve rötlich gefärbt.

Appendices bei ¢ und ® wohl ausgebildet.

Mandibeln lang stark chitinisiert, an der Aussenseite nur

eine Borste, an der Innenseite hinter dem grossen Endzahn

zwei kleinere Zähnchen ; Innenrand der Zahnpartie fein

gesägt.

Larvengehäuse :

Aus flachen Steinstückchen und feineren Sandkörnchen auf-

gebaut, im Umriss oval; Unterseite ziemlich flach ; Oberseite

gewölbt. Oberseite aus zwei verhältnismässig grossen, flachen,

dachförmig angeordneten Steinstückchen gebildet. Vorder-

und Hinterende durch zwei kleinere Steinchen abgeschlossen.

Dazwischen liegen kleinere Steinpartikelchen. Vorder- und

Hinterende des Daches mit einer Offnung, welche vermut-

lich als Zirkulationsöffnung funktioniert. Unterseite des Ge-

häuses nach Innen vorgewölbt, aus kleineren Steinchen zu-

sammengesetzt. Im Boden an Vorder- und Hinterende je

eine trichterförmige Offnung, durch welche die Larve ihren

Kopf, die Extremitäten und die Nachschieber herausstrecken

kann.

Bei in starker Strömung lebenden Individuen wird rings

um das Gehäuse ein Saum von kleineren, lose aneinander

gekitteten Steinchen angebracht. Länge des Gehäuses ca.

6—7 mm, Breite 44.5 mm.

Puppengehäuse :

Wie das ursprüngliche Larvengehäuse, nur in veränderter

Form. An der Oberseite wird es vollstandig verschlossen ;

die Zirkulations-Offnungen fehlen. An der Unterseite aber ist

der Boden entfernt worden, sodass die Ränder der grösseren

„Dachsteine” mit dem Untergrund verkittet werden, während

TRICHOPTEREN-METAMORPHOSEN U.S.W. 233

die noch übrig bleibenden Löcher zwischen den Dachsteinen

und dem Untergrunde mit kleinen Steinchen verschlossen

werden. Im Gegensatz zu den Larvengehäusen sind die Pup-

pengehäuse am Substrat befestigt, und sind sie an der Ober-

seite von Steinen zu finden.

Von den drei europäischen Synagapetus-Arten liegt uns

nur die Beschreibung der Metamorphose von S. ater Klp. vor.

Diese Art wurde von Fischer!) aus Westfalen angege-

ben und besonders in Bezug auf ihren eigentümlichen Ge-

häusebau genauer untersucht. Die Larve von S. dubitans

unterscheidet sich von der von S. ater durch die Ausbildung

von zwei Chitinplättchen und einem Dorn an den Tibienenden,

gegenüber einem Chitinlappen und zwei (?) Dornen bei der

Vergleichsart. Im Normalfall fehlt dem Gehäuse von S. du-

bitans der Peripherie umlegte Steinchensaum, welcher bei

S. ater immer ausgebildet zu sein scheint. Er diirfte wahr-

scheinlich als eine Vergrösserung der Adhäsionsfläche des

Larvengehäuses aufgefasst werden, welche Fläche je nach den

Druckverhältnissen, durch die Strömung auf das Gehäuse aus-

geübt, in der Grösse wechselt.

Synagapetus dubitans ist in den Quellrinnsalen des Juras,

der Umgebung von Basel eine der häufigsten Trichopteren-

Arten, deren Larven und Puppen in grosser Zahl die Ge-

steinsoberflächen besiedeln.

Figurenerklärung.

Fig. 1. Synagapetus dubitans McL.

A. Larvengehäuse von oben, aus Bach.

Fig. 2. Synagapetus dubitans McL.

Larvengehause : A. von oben, aus Quellrinnsal.

B. dasselbe von unten.

Puppengehäuse : C. von oben, aus Quellrinnsal.

D. dasselbe von unten mit Pup-

pencocon.

Fig. 3. Synagapetus dubitans McL.

Larve : A. Larve adult.

. Tarsus des rechten Hinterbeins

(Aussenseite).

. Labrum.

. Maxillen und Labium.

E. Linke Mandibel.

ee)

. Rechter Nachschieber.

. Mandibeln.

1) Fischer, A. 1916 Die Metamorphose von Synagapetus ater Klap.

Jahresber. Westf. Prov, Ver. f. Wiss. u. Kunst,

Zool. Sekt. 1915—16, pp. 180— 182,

234 Dr. D. C. GEIJSKES, ZWEI NEUE

Fig. 4. Rhyacophila pubescens Pict.

Puppe: A. Mandibeln.

Larve : B. Mandibeln.

C. Kopf und Prothorax.

D. Maxillen und Labium.

E. Labrum.

F. Linker Nachschieber.

G. Tarsus des rechten Hinterbeins.

235

TRICHOPTEREN-METAMORPHOSEN U.S.W.

D È 2

GE GRAZ ng =>

LATE

IB OA N

(ZZ

A De

Fig. 2.

Dr. D. C. GEIJSKES, ZWEI NEUE

236

LEE,

faz

TRICHOPTEREN-METAMORPHOSEN U.S.W. 237

0. 0.5 mm

Eight:

Catalogus

der Nederlandsche Macrolepidoptera

door

B. J. LEMPKE.

Het doel van dezen Catalogus is een zoo nauwkeurig

mogelijk overzicht te geven van de faunistische kennis onzer

Macrolepidoptera. Bovendien is bij elke soort de vliegtijd

aangegeven. Daar ook dit onderdeel geheel nieuw bewerkt

is, zullen hier ongetwijfeld nog talrijke verbeteringen aan-

gebracht moeten worden.

Aan de nomenclatuur is de uiterste zorg besteed. Ik heb

niet die van den Catalog van Staudinger en Rebel

gevolgd, omdat ik overtuigd ben, dat we ook op dit gebied

elke goed gefundeerde verbetering moeten aanvaarden.

Alleen de volgorde heb ik zooveel mogelijk onveranderd

gelaten, omdat alle collecties daarop ingericht zijn en

hierover toch altijd meeningsverschillen blijven bestaan.

Afwijkingen heb ik zoo volledig mogelijk opgenomen, zoo

goed als altijd gecontroleerd met de oorspronkelijke be-

schrijvingen en niet volgens de bestaande handboeken, die

wemelen van de fouten.

De vindplaatsen zijn gerangschikt naar de provincies, niet

naar de natuurlijke landschappen. Afgezien van andere be-

zwaren, aan de laatste methode verbonden, heb ik aan de

eerste vooral de voorkeur gegeven met het oog op de buiten-

landsche lepidopterologen. Juist catalogi worden zeer veel

gebruikt door hen, die zich bezighouden met de studie van

de verspreiding der soorten, en nu kunnen zij tenminste zoo

ongeveer nagaan, waar de soorten in ons land voorkomen!)

Bovendien heb ik, wanneer een soort aan een bepaald biotoop

gebonden is, dit toch steeds vermeld.

De gebruikte afkortingen zijn:

I. Nederlandsche literatuur.

1. Bst. = Bouwstoffen voor eene Fauna van Nederland,

I en II, 1851—'56.

1) Les localités sont indiquées selon les provinces: Fr. = Frise; Gr.

= Groningue ; Dr. = Drente ; Ov. = Overijsel; Gdl. = Gueldre ; Utr.

— Utrecht; N.-H. = Hollande septentrionale ; Z.-H. = Hollande me-

ridionale; Zl. = Zélande; N.-B. = Brabant septentrional ; Lbg. -=

Limbourg.

(2) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 239

2. De Vlinders = P. C. T. Snellen, De Vlinders van

Nederland, I, 1867 en II, 1882.

SEB Entomologische Berichten.

4. Lev. Nat. = De Levende Natuur.

5. Nat. Mbl. = Natuurhistorisch Maandblad, Maastricht.

6. Ned. VI. = Mr. A. Brants, Nederlandsche Vlin-

ders, 1905— 28, 10 afl.

7. Onze VI. = D. ter Haar, Onze Vlinders, le druk,

1899-1904 (2e en 3e druk, + 1912 en + 1924, door Dr. P.

M. Keer, faunistisch zonder beteekenis).

8. Rhop. Neerl. = R. van Eecke, Rhopalocera Neer-

landica, in: Zoölogische Mededeelingen, I, p. 33—70, 1915,

een catalogus van de toen in het Leidsch Museum aanwezige

Nederlandsche Rhopalocera.

9. T.v. E. = Tijdschrift voor Entomologie.

II. Collecties.

1. L. Mus. = ’s Rijks Museum van Nat. Hist. te Leiden.

Hier ook ondergebracht de collecties-Snijder en -De Vos tot

Nederveen Cappel (= de Vos), die helaas niet met de hoofd-

collectie vereenigd mogen worden.

2. L. Wag. = coll. Landbouwhoogeschool Wageningen.

3. Mus. M. = coll. Natuurhistorisch Genootschap Maas-

tricht. Hier ook coll.-Dr. C. J. H. Franssen (= Fr.).

4. Z. Mus. = Zoölogisch Museum Amsterdam (oude

Artis-coll., coll.-Schuyt, -Oudemans en -Lycklama à Nije-

holt).

5. Btk. = G. A. Graaf Bentinck, Overveen.

6. Bo. = Rudolf Boldt, Wijler, Kreiz Kleve.

7. Br. = Prof. Dr. A. M. Brouwer, Utrecht.

8. Cet. = J. C. Ceton, Albergen bij Almelo.

9. Cold. = H. Coldewey, Twello.

lOMENE FC Fischer” Rotterdam.

11. P. H. = P. Haverhorst, Breda.

12. Js. = J. A. Janse, Amsterdam.

13. Jch. = W. de Joncheere, Dordrecht.

14. Kl. = G. J. Klokman, Laag-Keppel.

15. Lpk. = B. J. Lempke, Amsterdam.

16. Lg. = N. Loggen, Hilversum.

17. Lek. = E. Lücker, Roermond.

18. Mac G. = Mej. M. E. Mac Gillavry, Amsterdam.

19. v. d. M. = G. S. A. v. d. Meulen, Amsterdam.

20. Rk. = Majoor J. C. Rijk, Meerssen.

21% Sch EL. Scholten, Lobith.

22. Skm. = H. Sikkema, Wageningen.

23. Wp. = J. H. E. Wittpen, Amsterdam.

24. Wiss. = Ir. T. H. van Wisselingh, Heemstede.

De collectie no. 2 is door den heer Sikkema, no. 3

door Maj. Rijk doorgenomen, terwijl ik zelf de nos. 1, 4,

7, 15, 18, 19 en 23 heb doorgewerkt.

240 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (3)

* geeft de soorten aan, die slechts als zeer toevallige

gasten beschouwd kunnen worden.

In bijzondere gevallen heb ik steeds aangegeven, in welke

collectie de exemplaren aanwezig zijn. Staat een nummer

achter een vindplaats, dan is het ex, in L. Mus. en is daar

voorzien van dit nummer.

Ten slotte spreekt het vanzelf, dat ik nooit zulk een be-

trekkelijke volledigheid had kunnen bereiken zonder de

krachtige medewerking der Nederlandsche Lepidopterologen.

Mogen zij in het hier geboden werk een vergoeding voor

hun moeite vinden !

EERSTE GEDEELTE : DAGVLINDERS.

A, RHOPALOCERA.

Papilionidae.

_ Iphiclides Hb.

1. I. podalirius L. Niet inheemsch. De weinige Neder-

landsche exx. zijn afkomstig uit Duitschland, waar de vlinder

nog tot bij Niedeggen aan de Roer, ten Z.O. van Aken,

geregeld voorkomt (Warnecke, Int, Ent. Z. Guben, vol.

23, p. 357 en volg., 1929), of uit Belgié, waar podalirius in

de zijdalen van de Maas (Semois, Lesse, Viroin, Bocq,

Ourthe) eind Mei—begin Juni vrij gewoon is, meer noorde-

lijk (Jura en kalk) veel zeldzamer, maar tot in Moresnet

waargenomen. Dat de prachtige vlinder slechts uiterst spo-

radisch in Z. Limb. voorkomt, wijst wel op een zeer geringe

neiging tot uitbreiding van het vlieggebied, hoewel geiso-

leerde exx. tot in Zuid-Zweden zijn gevangen.

Vindpl. Gr. : Groningen, 1849 (Bst., II, p. 144, verm.

1 ex.). Gdl. : Doesburg, 1789 (L. Mus.) ; Arnhem (Bst., I,

p. 217; weer 1890, Z. Mus.). Z.H, : Noordwijk (Bst.,'I, p.

217, + 1800). Lbg.: Wijnandsrade, 1880 (Z. Mus.) ; Le-

miers bij Vaals, tusschen 1900 en 1918 (Nat. Mbl., vol. 21,

p. 13). Bovendien een oud, ontwijfelbaar inl. ex. in coll.-

Mac G. met etiket: „Gelderland, niet ver van de grenzen’,

Schepman leg. [ Voorst, Aug. 1925, een voorvl. in een koren-

veld (Js.). Het lijkt me buitengewoon gevaarlijk, aan deze

vondst faunistische waarde toe te kennen, omdat podalirius

nergens in het N. gedeelte van zijn vlieggebied een 2e gen.

heeft en een vlindervleugel geen 2 maanden in weer en wind

intact blijft]. Aantal met zekerheid bekende inl. exx. thans 9.

Var. Literatuur : Lempke, Lamb., 1932, p. 211 en volg.

1. ab. non lunulata Lucas, Cat. Lép. Ouest Fr., p. 22, 1912.

De oranje vlek boven het anaaloog der avls. ontbreekt. Wij-

nandsrade (Z. Mus.).

(4) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 241

Papilio L,

2. P. machaon L. In het N. vrij zeldzaam, in het O. en Z.

geregeld, vaak gewoon, in het W. zeer onregelmatig; het

is twijfelachtig, of het dier in staat is zich daar geregeld te

handhaven. Opvallend is het talrijk voorkomen van machaon

in 1934 en '35, zelfs bij Soest en in het Gooi. 2 gens, de

eerste Mei tot half Juni, de tweede half Juli-eind Aug. [Bo.

kweekte een ex. derde gen. 23-10-1934; komt in de natuur

wel niet voor |.

Var. Het is onmogelijk eenig constant verschil tusschen

de 2 gens. te vinden. Ook het duidelijke verschil in Z. Eur.:

kop lang behaard in de le gen., kort in de 2e, is bij onze

exx. niet aanwezig. De vlinder is overigens zeer variabel.

1. ab. flava Tutt, Brit. Butt. p. 218, 1896. Lichtgeel. Al-

gemeen.

2. ab. aurantiaca Speyer, Geogr. Verbr. Schm., I, p. 278,

1858. Roodgeel. Venlo (Dutreux teste Speyer), Breda (Buis),

Slangenburg (Kl.), Katwijk (Br.).

3. ab. oudemansi Strand, Ent. Z., vol. 25, p. 253, 1912.

De smalle zwarte band langs den achterrand der vvls. tusschen

de gele vlekken en de franje ontbreekt, zoddat de gele vlek-

ken doorloopen tot den rand, van elkaar gescheiden door de

zwarte aderen. Oosterbeek, 1874 (Z. Mus.). Type: T. v. E.,

Vol G4o, jolly TEE

4. ab. latevittata Vty., Rhop. Pal, p. 295, 1911. Zwarte

achterrandsband op alle vls. sterk verbreed. Oosterbeek,

Leiden (Z. Mus.).

5. ab. noviessignata Uffeln, 51—52. Jahresber. Westfäl.

Prov. Ver., sep. p. 5, 1926. Van de onderste gele maan aan

den achterrand der vvls. loopt een gele verbindingsstreep

evenwijdig aan den binnenrand naar het gele middenveld.

Lobith (Lpk.) ; Berg en Dal (Bo.).

6. ab. punctellatus Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1911, p. 77.

De ronde zwarte vlek bij de vvl.punt (in cel 7) gereduceerd

tot klein stipje. Algemeen. i

7. ab. immaculatus Schultz, Ill. Woch. f. Ent., II, p. 431,

1897. De vlek in cel 7 der vvl. ontbreekt geheel. Groningen,

Nijmegen (Wiss.) ; Lobith (Lpk.); Putten (Z. Mus.) ;

Wageningen (Skm.) ; Bergen en Dal (Bo.).

8. ab. bimaculatus Eimer, Artb. u. Verw., II, p. 101, 1895.

Een extra zwarte vlek in cel 6 der vvls. Zelhem, Nijmegen,

Putten (Z. Mus.) ; Twello (Cold.) ; Hummelo (26), Doe-

tinchem (88); Hengelo (Btk.) ; Bunde (Rk.); Eefde (L.

Wag.).

9. ab. concavifasciatus Cuno, Ent. Z., vol. 22, p. 134, 1909.

De buitenrand van de discale gele vlekken op den vvl. niet

recht, maar sterk naar buiten gebogen. Slangenburg (KI.) ;

Beek-Nijm. (Z. Mus.) ; Roermond (Lck.) ; Epen (Wiss.).

10. ab. convexifasciatus Cuno, l.c. Deze buitenrand zeer

242 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (5)

sterk naar binnen gebogen. Doetinchem, Laag-Keppel, Slan-

genburg (KI.) ; Cuyck (12) ; Roermond (Lck.) ; Lerop-Lbg.

(Mus. M.); Rothem (Rk.) ; Epen (Wiss.).

11. ab. melanosticta Reverdin, Bull. Soc. Lép. Genève, II,

p. 44, 1910. In de eerste gele costaalvlek der vvls. een lig-

gend zwart streepje. Lobith (Lpk.).

12. ab. castinii Lmbll. Rev. Mens. Nam., 1903, p. 2. In 1

of meer der gele manen op bovenz. der avls. roode vlekjes.

Algemeen.

13. ab. flammata Blachier, Bull. Soc. Lép. Genéve, III, p.

80, 1914. Aan de binnenzijde van den zwarten band der avls.

roode vlekken. Putten (Z. Mus.).

14. ab. rufa Pionneau, L'Echange, 1924, p. 23. Onderz.

avls. met roode vlekken. Algemeen.

15. ab. benevittatus Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1920, p. 18.

De bovenste gele maan aan achterrand avls. ontbreekt.

Aalten (v. Galen) ; Malden (Bo.).

16. ab. rubroanalis Stattermayer, Ent. Anz., IV, p. 134,

1924. Anaaloog der avls. rood, zonder blauw. Malden (Bo.).

17. ab. bella Statterm., Lc. Bovenste helft van het anaaloog

zuiver hemelsblauw, scherp afstekend tegen het rood. Maas-

tricht (Lpk.) ; Malden (Bo.).

18. ab. tristis Lbll., Rev. Mens. Nam., 1906, p. 47. Anaaloog

der avls. okergeel inplaats van rood en blauw. Rotterdam (41).

19. ab. benesignata Kroul., Rev. Russe d’Ent., vol. 9, p.

110, 1909. Het blauw en het rood van het anaaloog door een

zwarte liin van elkaar gescheiden. Nunspeet (Vary). Een

zeer belangwekkende afwijking, door Kroulikovsky

uit Rusland beschreven. Vele Oostaziatische rassen bezitten

dit door een zwarte lijn gedeelde oog, evenals de naverwante

Papilio hospiton Gn.

20. ab. clavatus Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1911, p. 77.

De zwarte middencelvlek der avls. door een dikke zwarte lijn

verbonden met den zwarten band. Dieren (98); Mechelen

(Lpk.) ; Breda (Z. Mus.).

21. ab. dissoluta Schultz, Soc. Ent., vol. 15, p. 58, 1900.

De zwarte celvlek der avls. in het midden open, waardoor

een geel, zwart omrand venstertje ontstaat. Hengelo-Ov.

(Btk.) ; Noordbroek, Apeldoorn (Z. Mus.) ; Enschede (v.

d. M.) ; Lobith (Lpk.) ; Arnhem, Plasmolen (de Vos) ; Breda

(44) ; Deurne (Nies) ; Groningen, Wageningen (Skm.).

22. ab. biadaperta Mezger, Lamb., 1927, p. 98. Als disso-

luta, maar met nog een extra, geel, zwart omlijnd vlekje aan

de middencel. Hoogeveen (Mezger, type).

23. ab. conclusa Uffeln, Int. Ent. Z. Guben, vol. 17, p. 27,

1923. De geheele middencel der avls. dik zwart omrand.

Hengelo-Ov., Laag-Keppel (Btk.); Berg en Dal (Bo.) ;

Epen (Wiss.).

24. ab. estrigata Nitsche, Verh. Zool.-bot. Ges., vol. 61,

(6) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 243

p. (221), 1911. De zwarte celvlek der avls. ontbreekt. Berg

en Dal (Bo.).

en 4, een paar dwergen af.

26. De 2 bovenste gele manen langs achterrand rechter

avl. tot 1 gele vlek samengesmolten. Warnsveld (Vary).

Gynandrom. Een vermoedelijke gynandr. in Z. Mus.

Linker vleugels kleiner dan rechter, tarsus van linker achter-

poot veel grooter dan van rechter. Zelhem.

Teratol. exx. a. Van Medenbach de R. vermeldt

in Handelingen, p. 12, 1854, een ex. met 1 spriet, midden

op den kop, doch eindigend in 2 knopjes.

b. Oudemans beeldt in T. v. E., vol. 48, pl. 1, fig 2, een

ex. af, waarbij de teekening van linker vvl. onregelmatig is.

Zelhem (Z. Mus.).

c. Een ex. met 1 avl., el, Wageningen, 1933 (Skm.).

Pieridae.

Aporia Hb.

3. A. crataegi L. Door het geheele O. en Z. in bosch-

achtige streken, op vele plaatsen onregelmatig, in het W.

al in geen eeuw meer waargenomen, Half Mei tot begin

Juli (17-5 tot 8-7, als uitzondering 28-7-1865, Breda, L.

Mus.).

Vind pl. Gr.: Groningen. Dr. : Peize, Norg, Donde-

ren, Frederiksoord (1931 en 32 gewoon, Js.), Hoogeveen.

Ov. : Zwolle, Diepenveen, heel Twente. Gdl.: alle bosch-

achtige terreinen. Utr. : Den Dolder (1918, L. Mus.). [Z.H. :

Rotterdam ; Wassenaar, 1836 of ‘37 talrijk, volgens Bst., I,

p. 218]. N.B.: Breda, Tilburg, Hintham, Helmond (stellig

toch wel meer!) Lbg.: geheele prov. Cremers schrijft

(Nat. Mbl., vol. 6, p. 22, 1917) : „sporadisch, Latiers,

l.c., p. 31: „Voor zoover ik weet, komt het dier in Limburg

nergens voortdurend talrijk voor.” In 1931 bij Epen

en Mechelen zeer alg. (F. F.).

V ar. Ons ras behoort tot het typonominale, Afwijkingen:

1. ab. minor Vty., Rhop. Pal, p. 119, 1907. Dwergen.

Epen (de Vos); Wageningen (Z. Mus.).

vvl.-punt en achtervl. geel. Plasmolen (Wiss.).

3. ab. szulinzskyi Bryk, Ent. Z., vol. 35, p. 63, 1921 (biner-

vula Der., Lamb., 1927, p. 11), Ader 5 der avls. gevorkt. Epen

(F.F.) ; Houthem, Bijvank (Lpk.) ; Oosterbeek (15).

4. ab. enderleini Bryk, l.c., p. 53. Ader 6 der avls. gevorkt.

Bijvank (Lpk.).

5. ab. Ader 3 linker vvl. gevorkt (en ader 5 rechter avl.).

Bijvank (Lpk.).

6. ab. 2 alepica Cosmovici, Le Nat., 1892, p. 254. Vleu-

244 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (7)

afgevlogen. (Lpk.).

Pieris Schrank.

4, P. brassicae L. Overal. In den regel de minst gewone

onzer 3 Pieris-soorten, vooral de eerste gen. De zomergen.

soms zeer talrijk, dan weer verscheiden jaren veel minder.

Gen. I Mei (meest 2e helft)-half Juni; gen. II half Juli tot

begin Septr.; gen. III (bij ons hooge uitzondering !) half

Septr.-begin Octr.

Var. 1. gen. vern. chariclea Stephens,Ill. Brit. Ent. I, p.

16, 1828. Voorvl.punt iets lichter, onderz. avl. wat donker-

der dan bij brassicae L.

2. gen. aest. brassicae L.

3. gen. aut. brassicae L. De zeer weinige exx. zijn gelijk

aan de zomergen.

4. ab. & nigronotata Jach., Revue Russe d’Ent., III, p. 38,

1903. In het midden van den vvl. een klein zwart vlekje.

Amsterdam, Nunspeet (Lpk.) ; Hilversum (Js.) ; Soest (Z.

Mus.) ; Groenekan (79), Apeldoorn (13) ; Berg en Dal (Bo.).

5. ab. marginata Graham Smith, Ent. Rec., vol. 41, p. 174,

1929, Langs den achterrand der avls. een donker randje.

Hilversum (Js.) ; Berg en Dal (Bo.).

6. ab. ? striata Rocci, Atti Soc. Lig., vol. 19, p. 20, 1919.

Bovenste discaalvlek ‘der vvl. door 1 of 2 zwarte lijnen langs

de aderen verbonden met de apicaalvlek. Amsterdam (Lpk.) ;

Muiden (Wp.).

7. ab. 9 posteromaculata Vty., Rhop. Pal, p.337, 1911.

In het midden der avls. een zwart vlekje. Amsterdam (Lpk.) ;

Berg en Dal (Bo.). .

8. ab. ® glaseri Müller, Int. Ent. Z., vol. 18, p. 276, 1925.

De zwarte wigvormige vlek aan den binnenrand der vvls.

ontbreekt. Voorschoten (Kl.) ; Apeldoorn (trans., Z. Mus.).

9. ab. vasquezi Obthr., Lép. Comp. vol. 9, p. 89, 1913.

Apicaalvlek der vvls. zeer licht grijs. Frederiksoord (Js.) ;

Amsterdam (Lg.); Nijmegen (Bo.); Roermond (Lck.) ;

Kunrade (Rk.) ; Rijckholt (Lpk.).

10. ab. 2 maria Van Mellaerts, Lamb., 1926, p. 84. De

2 discaalvlekken der vvls. op onder- en bovenzijde door

zwarte schubben met elkaar verbonden. Muiden (Wp.) ;

Berg en Dal (Bo.) ; Groningen (L. Wag.).

11. ab. infra-fasciata Graham Sm, l.c., p. 179. Alleen aan

de onderzijde verbonden. Amsterdam (Lpk.); Putten (Z.

Mus.).

12. ab. separata Pionneau, L'Echange, 1928. Aan de onderz.

der vvls. is de onderste zwarte vlek gedeeld. Hierden (Bo.).

13. ab. nigroviridescens Rocci, l.c., p. 16, 1919. Onderz.

der avls. zeer donker bestoven. Langeweg-N. Br. (Lpk.) ;

Berg en Dal (Bo.).

(8) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 245

14. ab. flavopicta Rocci, lc, Onderz. der avls. geel, zeer

weinig bestoven. Warmond (Bst., I, p. 218).

15. ab. venata Vty., Rhop. Pal., p. 164, 1908. Aderen

_onderz. opvallend donkerder door bestuiving met violetgrijze

schubben. Amsterdam (Lpk.).

16. ab. aurea Mosley, Nat. Journ., III, Suppl. pl. 5, 1896.

Grondkleur bovenz. geel. Hoek van Holland (T. v. E., vol.

48, pl. 1, fig. 4). Groenekan, een crêmekleurig 2 (L. Mus.).

17, ab. carnea Graham Sm., Ent. Rec., vol. 42, p. 3, 1930.

Grondkl. bovenz. rose. Hilversum, alleen rechter vvl. (Lg.).

18. ab. rammei Knop, Ent. Z., vol. 36, p. 68, 1922. De

zwarte apicaalvlek der vvls. door lichte aderen doorsneden.

Berg en Dal (Bo.) ; Amsterdam (Lpk.).

19, ab. minor Ksenszopolski, Trudy Izsljed. Volhyni, VIII,

p. 22, 1911. Dwergen. Muiden (Lg.).

20. ab. met vleeschkleurig oog aan het einde der midden-

cel op de bovenz. der avls. Rotterdam (Bst., I, p. 218).

5. P, rapae L. Overal zeer alg. Drie gens., gen. I Maart

(21-3-36)-begin Juni, gen. II begin Juli-eind Aug., gen. III

begin Septr. tot ver in Octr. (10-10-1931 nog een prachtig

gaaf &). De rupsen, afkomstig van gen. III, brengen het

stellig niet meer tot pop. Ongetwijfeld zullen talrijke poppen

van gen. II niet meer hetzelfde jaar uitkomen, doch, inplaats

van gen. III, het volgend jaar gen. I leveren.

Var. Literatuur: Lempke, Lamb., 1934, p. 78 en volg.

1. gen. vern. rapae L. Het typische ¢ met apicaalvlek, maar

zonder middenstip op bovenz. vvl.

2. gen. aest. aestivus Vty., Journ. Linn. Soc., vol. 32, p.

178, 1913, Grooter, zwarte teekening veel sterker, onderz.

avls. nauwelijks donker bestoven. (Een zeer enkele maal

komen ook in de voorjaarsgen. sterk zwart geteekende exx.,

3. gen. aut. aestivus trans. ad rapae Vty.-L. Veel dieren

der herfstgen. zijn niet van de zomergen. te onderscheiden,

andere vertoonen kenmerken der voorjaarsgen.: apicaalvlek

minder zwart, of discaalvlekken onduidelijker, of onderzijde

meer bestoven, etc.

4. ab. minima Vty., Rhop. Pal, pl. XX XIII, fig. 40, 1908.

Dwergen. Komen bij geen enkele soort zoo veel voor als bij

rapae.

5, ab. deleta Strand, Nyt Mag. f. Nat., vol. 39, p. 44, 1901.

Exx. der gen. II met onduidelijke apicaalvlek. Hilversum

(Lpk.) ; Nijmegen (Bo.).

De onderste discaalvlek der vvls. (of de bovenste, of beide)

gedeeld. Zeer algem. in gen.I, soms ook in gen. III, met on-

derste vlek gedeeld. Bovenste gedeeld: Leiden (57); beide

gedeeld : Rotterdam (40, 42), Breda (47) ; Nijmegen (Bo.).

In ab. metra Steph), Ul, Brit, Ent, lpr 19} 1828578. van

246 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (9)

gen. I met discaalvlek bovenz. vvl. Zeer algemeen.

8. ab. immaculata De Sélys, Ann. Soc. Ent. Belg. I, p. 5,

1857. Bovenz. geheel wit (behalve vleugelwortel), onderz.

met 1 of beide discaalvlekken. Zie Sepp, titelplaat deel VI.

Vrij gewoon.

9, ab. 2 unimacula Dziurz., Zeitschr. O. E. V., III, p. 20,

1918. Bovenz. vvl. met 1 discaalvlek. Oosterbeek (links, Z.

Mus.). Overigens alleen trans.

10. ab. 4 praeterita Kroul., Soc. Ent., vol. 23, p. 3, 1908.

& met 2 discaalvlekken bovenz. vvls. Den Haag (106);

Amsterdam (Z. Mus.); Berg en Dal (Bo.). [Reeds De

Gavere kende dezen vorm, zie T. v. E., vol. 10, p. 186].

11. ab. 9 fasciata Tutt, Brit. Butt., p. 232, 1896. De beide

discaalvlekken door donkere bestuiving met elkaar verbon-

den. Hintham (116); Amsterdam (v. d. M.; Lpk., ook een

pracht ex. fasciata X nigropunctata).

12. ab. atomaria Fruhst., Ent. Z., vol. 23, p. 42 19095

Wortelhelft der vvls. sterk donker bestoven. Amsterdam

(Z. Mus.) ; Deurne, Stein, Heugem (Lpk.).

42. In het midden der avls. een donker vlekje, Amsterdam

(Z. Mus., Lpk.) ; Groenekan (28); Berg en Dal (Bo.) ;

Lobith, Heugem (Lpk.).

14. ab. marginata Graham Sm., Ent. Rec., vol. 41, p. 174,

noot, 1929, Langs den achterrand der avls. een smal zwart

randje. Berg en Dal (Bo.).

15. ab. flava Ter Haar, Onze VI, I, p. 3, 1899 (of 1900).

vormen komen in alle gens. voor, de witte het meest.

16. ab. ¢ subtus-flava Lempke, Lamb., 1934, p. 89. Onderz.

van avls, en vvl.punt diep geel. Lobith (Lpk., type).

17. ab. nigrans Vty., Rhop. Pal., p. 150, pl. XXXII, fig.

50, 1908 (zie Lamb., l.c., p. 144!). Geheel donker bestoven.

Naarden (30). Afgebeeld in T. v. E., vol. 34, pl. 17, fig. 1 en2.

Gy nan de Oude mams (eave, Evol Sp

Mus.).

Teratol. ex. Linker avl. kleiner. Voorschoten (KI.).

Opm. De Vos (T. v. E., vol. 40, p. 18) ving een cop.

van rapae & X napi 9, Plasmolen, 10-6-1898. Buitengewoon

jammer, dat hij niet getracht heeft de hybride te kweeken.

[De hybr. napi & X rapae 2 is reeds bekend (hybr. narapae

Klemann, Int. E. Z., vol. 23, p. 438, 1930) ].

6. P. napi L. Algemeen, vooral in zandstreken, Vaak talrijk

op heidevelden, waar geen spoor van de voedselplanten te

vinden is. Drie gens., gen. I April tot begin Juni, gen. II

begin Juli tot ver in Aug., gen. III Septr.

Var. 1. gen. vern. napi L.

2. gen. aest. napaeae Esp. Eur. Schm., Suppl. p. 119, pl.

(10) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 247

.CXVI, fig. 5, 1805. Grooter, het zwart van de bovenz. veel

aderen op de onderz. minder, bij de 2 ? soms veel minder,

donker bestoven.

3. gen. aut. napaeae Esp. De bovenz. van mijn September-

serie stemt met die van de zomergen. overeen, de ader-

4. ab. napella Lmbll., Hist. Nat. et Moeurs, p. 18, 1902.

Dwergen. Peize, Wageningen (Skm.); Schoonoord (Z.

Mus.) ; Groenekan (98) ; Apeldoorn (de Vos) ; Amsterdam

(Js.) ; Den Haag (Btk.) ; Zutfen (L. Wag.) ; Aalten (Cet.);

Stein, Elsloo (Lpk.).

5. ab. flavescens Frohawk, Entomol., vol. 61, p. 77, 1928

(nec bryoniae flavescens Wagner 1903!). Grondkleur bleek-

geel. Mook, 2, 23-4-1933 (Cet.).

6. ab. & impunctata Röber, Seitz, vol. 1, p. 48, 1907.

Bovenz. vvls. zonder middenstip. Zeer gewoon in gen. I,

enkele trans. in gen. II.

7. ab. & bimaculata Schima, Verh. Zool.-bot. Ges., vol.

60, p. 280, 1910. Bovenz. vvls, met 2 discaalvlekken. Am-

sterdam (Js.) ; Epen (Lpk.).

8. ab. 9 virilis Röber, lc, 1907. Discaalvlekken bovenz.

vvls. sterk gereduceerd. Maastricht, Stein (Lpk.) ; Berg en

Dal (Bo.) ; Den Haag (31) ; Rotterdam (Z. Mus.).

der vvls. gedeeld1). Veel zeldzamer dan bij rapae. Den

Haag (17) ; Amsterdam (Js.).

10. ab. 9 confluens Schima, |. c., p. 287, 1910. Beide

discaalvlekken op bovenz. vvls. met elkaar verbonden. Epen

(Lpk.).

11. ab. 9 posteromaculata Reverdin, Bull. Soc. Lép. Genève,

II, p. 46, 1910. Op het midden der avls. een zwart vlekje.

Rotterdam (Kallenbach) ; Nijmegen (Bo.); Voerendaal

(Br.) ; Soesterveen, Bijvank, Stein (Lpk.).

12. ab. biroi Dioszeghy, Rov. Lapok, vol. 20, p. 193, 1913.

De zwarte apicaalvlek der vvls. ontbreekt. Scheveningen ( 4,

20) ; Helvoirt (9, Wp.) ; Amsterdam (9, Z. Mus.).

13. ab. kautzi Gornik, Zeitschr. O.E.V., vol. 16, p. 78, 1931.

Avls. zonder het zwarte voorrandsvlekje. Onder de ¢ & van

alle generaties.

14, ab. sabellicae Stephens, Ill. Brit. Ent, I, p. 21, 1828.

Op de bovenz. de aderen sterk zwart bestoven, maar zonder

de ,,randstreep” van no. 15. Vooral bij de 9 ® van de gen.

II niet ongewoon.

Ibi tab Owiradiata) RöoberSeitzy voll, pas, 1902).

1) La tache discale inférieure au recto des antérieures est divisée en

deux parties.

2) Deze naam is alleen juist, wanneer napi L. en bryoniae Ochs. een

specifieke eenheid vormen. Is dit niet het geval (volgens Miller, Int.

Ent. Z., vol. 27, p. 93 enz., 1933), dan moet de naam veranderd worden,

248 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (11)

Vanuit het midden van de onderste discaalvlek op de bovenz.

der vvls. loopt een donkere streep naar den buitenrand, de

„randstreep” (,,Saumstrich” der Oostenrijkers). Dit zijn zeer

donker geteekende exx., in onze literatuur soms vermeld als

bryoniae Ochs., wat natuurlijk uitgesloten is. Bij ons tot nog

toe alleen in de voorjaarsgen. waargenomen. Delfzijl (Wiss.) ;

Nijmegen (Bo.) ; Mook (Cet.); Stein (Lpk.); Brunssum

(Mus. M., zie Nat. Mbl., vol. 18, p. 132, fig., 1929).

16. ab. marginestixis Dannehl, Mitt. Münch. E. G., vol. 17,

p. 1, 1927. De adereinden op bovenz. avl. diep zwart. Alleen

bij 9 napaeae, daar soms heel sterk.

17. ab. aversomaculata Stach, Spraw. kom. Fiz., vol. 58,

p. 113, 1925. Aan de onderz. der vvls. 3 zwarte vlekken, de

2 normale discaalvlekken en een derde bij de vvl.punt

Gronsveld (Lpk.).

18. ab. deficiens Rocci, Atti Soc. Lig., vol. 30, p. 29, 1919.

De donkere aderbestuiving aan de onderz. der avls. sterk

gereduceerd, alleen in de basale helft nog wat zichtbaar. Bij

de 2 9 van onze zomergen. volstrekt niet zeldzaam.

Pontia F.

7. P. daplidice L, Niet inheemsch, evenmin als in België

en Engeland, In Denemarken daarentegen verbreid, soms

talrijk, Sleesw.-Holst. lokaal, niet zeldz., Hamburg niet zeldz.,

in Westfalen lokaal, niet zeldz., in de Rijnprov. in het N.

zeer zeldzaam, in t Z. meer voorkomend. Waarom het dier

in onzen westhoek van Europa zich niet kan handhaven, is

me onbekend. In de 20e eeuw, behalve in 1901, bij ons alleen

een enkel ex. gevangen in 1919, 1925, 1929, 1931, 1934 en

1935. Twee gens, de eerste in Mei (buitengewoon zeldz.),

de tweede Juli-begin Septr.

Vindpl. Gr.: Groningen (De Gavere schrijft nog,

T. v. E., vol. 10, p. 187, 1867 : ,,Quoique cette espèce semble

accidentelle dans la plupart de nos provinces, elle est peu

rare chez nous, surtout la génération d’ été.” Wiss, nam

de soort echter nooit in Gr. waar), Dr.: Schoonoord (1896),

Hoogeveen (Bst., II, p. 144). Gdl.: Brummen, Zutfen, Har-

derwijk (Bst., I, p. 218) ; Nunspeet (1925) ; Vorden (1899,

1901) ; Wageningen (1894) ; Velp (1868) ; Arnhem (1857,

1858, 1869, 1877) ; Nijmegen ; Groesbeek (1878) ; Gorssel

(1897); Hummelo (1901) ; Doetinchem (1901); Slangen-

burg (in 1901 veelvuldig, „15 in een uur’, daarna nauwelijks

meer, Kl.). N.H.: Amsterdam (1893, 1898, Watergraafsmeer

1901) ; Bloemendaal (1892) ; Velsen (1897) ; Wijk aan Zee

(1931). Z.H. : Den Haag, Dordrecht ; Numansdorp (1901).

N-Br, : Breda (Hey lae ots eve ES vol MSR:

„Très rare la première génération, trouvée quelquefois en

nombre en juillet”); Tilburg (1919); St. Michielsgestel

(1929) ; Deurne (1934). Lbg.: Mook (1885) ; St. Jansberg

(12) _ NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 249

_ (1878); Baarlo, Venlo; Amby (1901); Bemelen (Mei

1929) ; Maastricht (Maurissen, T. v. E., vol. 9, p. 171:

„Se trouve en abondance certaines années dans les fortifi-

cations au sud de la ville’; weer 1901, 1935).

Var. Literatuur: Lempke, Lamb., 1934, p. 194 enz.

1. gen. vern. Zuidelijker (tot Reims) behoort deze tot belli-

dice Ochs., Schm. Eur., I, 2, p. 159, 1808: kleiner, het groen

aan de onderz. veel donkerder, het wit op de avls. geredu-

ceerd tot afzonderlijke kleine vlekjes. Deze vorm is bij ons

onbekend. In coll.-Btk. bevinden zich 2 exx. (Vorden, Mei

1899; Maastricht, Mei 1867), waarbij alleen het groen der

onderz. iets donkerder is, overigens normaal ; in L. Mus. 1 ex.

(Breda, 4-5-1865), dat niet van daplidice is te onderscheiden.

Dit zijn òf afstammelingen van in het voorafgaande jaar toe-

gevlogen vlinders (wat ik nauwelijks geloof), òf immigranten

uit O. richting. Daarentegen bevindt zich in coll.-Cet. een

ex. (Velsen, 20-5-1897), dat grooter is dan de zomergen.,

de teekening der onderz. geelgroen, lichter dan bij daplidice.

Dit behoort tot:

2. f. expansa Vty., Ent. Rec, vol. 31, p. 89, 1919, welke

uitsluitend voorkomt in gen. II van Z. Eur. (gen. I vliegt

daar al in Januari!). Zonder twijfel is dit ex. een Z. immi-

grant.

3. ab. & bimaculata Rocci, Atti Soc. Ligust., vol. 30, p.

32, 1919, Onder de discaalvlek op bovenz. vvl. een klein extra

vlekje. Hummelo (6); Venlo (Z. Mus.).

4, ab, minuscula Vty., Rhop. Pal., p. 327, 1911. Dwergen.

Velp (Z. Mus.).

Euchloé Hb.

8. E. cardamines L, Het meest in zandstreken (vooral de

duinen) en fluviatiel gebied, veel minder in het polderland,

bij Amsterdam bijv. beslist zeldzaam. Begin April tot halt

Juni. (In T. v. E., vol. 40, p. 371, wordt een gaaf & ver-

meld, 1-7-1897 te Apeldoorn gevangen).

Var. Literatuur: Lempke, Lamb., 1933, p. 184 en volg.

1. ab. minora de Sélys, Ann. Soc. Ent. Belg. I, p. 6, 1857.

Dwergen. Niet zeldzaam.

2. ab. furritis Ochs., Schm. Eur., IV, p. 156, 1816. De

zwarte stip op bovenz. vvl. precies op de grens van oranje

en wit. Den Haag (20, 32) ; Groenendaal (F.F.); Aalten

(Cet.) ; Roermond (Lck.) ; Rijckholt (Rk.) ; Maasband, Be-

melen (Lpk.).

3, ab. parvipuncta Turati, Nat. Sic., 1919, p. 16. Midden-

stip vvl. zeer klein. Maasband, Katsop-Lbg., Bijvank (Lpk.) ;

Frederiksoord (Js.) ; Hulshorst (Vary) ; Vogelenzang, Oos-

terbeek, Nijmegen, Groesbeek, Venlo, Roermond (Z. Mus.).

4, ab, crassipuncta Mezger, Lamb., 1935, p. 115. Midden-

stip zeer groot. Elsloo-Lbg. (Lpk.).

250 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (13)

5. ab. pupillata nov. ab. Middenstip gekernd. 1) Donderen,

Hatert (Wiss.).

6. ab. divisa Shelj., Mitt. Münch. E. G., vol. 15, p. 97,

1925, Middenstip gedeeld. Valkenburg, onderz. (Lpk.) ;

Wageningen, id. (Skm.) ; Oosterbeek, id. (Z. Mus.).

7, ab. dispila Raynor, Ent. Rec., vol. 17, p. 298, 1905. Op

de onderz. onder de middenstip een tweede vlek. Rijckholt

(Mus. M.) ; Roermond (Fr.).

8. ab. quadripunctata Fuchs, Jahrb. Nass. Ver., vol. 51,

p. 203, 1898. Op 't midden van de bovenz. der avls. een zwart

vlekje. Wamel (F.F.); Breda (P.H.) ; Roermond (Lck.) ;

Stein (Lpk.).

9, ab. costaenigrata Closs, Int. Ent. Z., vol. 15, p. 83, 1921.

Voorrand der vvls. sterk zwart bestoven. Algemeen bij de

22, bij de ¢ 4 veel minder.

10. ab. marginata Greer, Ent. Rec., vol. 32, p. 154, 1920.

Een doorloopende zwarte rand langs den achterrand der

vvls. Overveen (Z. Mus.) ; Groenekan (109); Stein, Val-

kenburg, Epen (Lpk.).

11. ab. marginemaculata Stephan, Iris, 1923, p. 29. Langs

den achterrand der avls. zwarte vlekken. Valkenburg, Epen

(Lpk.).

12. ab. & citronea Wheeler, Butt. Switz., p. 64, 1903. De

onderz. van de vvls. geel tot aan de apicaalvlek, uitgezon-

derd langs den binnenrand. Algemeen.

13. ab. &. Van de oranje vlek op bovenz. linker vvl. alleen

een breede oranje streep over tusschen costa en middenstip

tot aan de zwarte apicaalvlek. Nunspeet (Vary). 2)

Leptidea Billberg.

9. L. sinapis L. Zeer zeldzaam. Nog het meest in Limburg,

maar ook daar is de indigeniteit hoogst twijfelachtig. Ik ben

overtuigd, dat deze exx. uit België afkomstig zijn, waar sinapis

verbreid is in het Maasbekken op kalk, Jura en jurassico-

calcaire gronden. In Engeland is het dier veel zeldzamer ge-

worden, in het geheele ons omringende deel van Duitschland

is het overal lokaal en zeldz., maar in Denem. verbreid. 2

gens., de eerste begin Mei-eind Juni (5-5 tot 26-6), de tweede

half Juli-half Aug.

Vindpl. Gdl.: Slangenburg, 4-8-1901 (Kl); Rhenen,

6-6-1900 ; Rozendaal, 7-1884 ; Arnhem, 26-6-1869 ; Ooy bij

Nijm., 10-6-1877 (alle Z. Mus.) ; Nijmegen, 7-1863 (T. v. E.,

1) La tache discale est pupillée.

2) In T. v. E., vol. 65, p. XIV, vermeldt Van den Bergh een

„hermaphrodiet”, overeenkomende met een afbeelding in Iris, vol. 10, pl.

10, fig. 3. Het hier door Wiskott afgebeelde ex. mist de oranjeroode

apicaalvlek, doch in plaats daarvan loopen oranjeroode stralen van de

middencelvlek naar de zwarte omranding van de vleugelpunt. Zoo goed

als zeker een aberratief &. Oisterwijk, (Vgl. no. 13).

(14) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 251

_vol. 8, p. 34) ; Watertoren bij Nijm., 2-8-1902, 3 exx. (Kl.) ;

Beek bij Nijm., 23-7-1912, 2 exx. (KI.). N.H. : Bloemendaal,

1862 (T. v. E., vol. 8, p. 34). Z.H. : Scheveningen, 5-1901

(P. H.) ; Den Haag (T. v. E., vol. 36, p. 198). Lbg. : Venlo,

10-6, 12-6, 20-6 (z. jaartal, Z. Mus.) ; Houthem, 7-1919

(2 exx.) en 7-1922 (Wiss.), 15-7-1924 (Lck.) ; Valkenburg.

7-1913, 2 exx. (Wiss.) ; tusschen Rothem en Geulem, 5-5-

1865 (T. v. E., vol. 9, p. 171); Maastricht (Btk.). Dus:

GO2Z OS MOMO IOOO MOI 02) O45, 213519522

engl 924,

Var. 1. gen. vern. lathyri Hb., Samml. Eur. Schm., fig.,

797, 798, 1823. Onderzijde der avls. geelgroen met donkerder

groengrijze teekening, die soms bijna den geheelen vleugel

inneemt. Arnhem, Ooy, Rhenen, Venlo (Z. Mus.). Boven-

dien in deze coll. 2 exx. van gen. vern. (Venlo, 10-6 en

20-6) met groenwitte onderz. der avls. en nauwelijks zicht-

bare banden, die aldus zeer sterk aan zomerdieren herinneren.

2. gen. aest. sinapis L. Onderzijde avls. wit of geelwit met

2 grijsachtige dwarsbanden.

3. ab. diniensis Boisd. Gen. et Index, p. 6, 1840. Onderz.

eenkleurig wit of geelwit zonder donkere teekening, bovenz.

normaal. Rozendaal-Gdl. (Z. Mus.).

[4. ab. sartha Rühl, Pal. Grossschm., p. 143, 1893. Onderz.

vvl.spits en avls. geel. „Gelderland, Snellen v. Vollenh.

leg. (2) ].

Colias F.

*10. C. palaeno L. subsp. europome Esp. Niet inheemsch.

Slechts één jaar in Z. Limbg. aangetroffen in een biotoop,

dat geheel vreemd is aan dezen typischen bewoner van uit-

gestrekte hoogvenen. Zeer waarschijnlijk overgevlogen uit

de Ardennen, waar palaeno plaatselijk zeer gewoon is. De

gave toestand van de gevangen exx. is bij een zoo uitsteken-

den vlieger natuurlijk niet het minste bewijs, dat de dieren

in ons land uit de pop zijn gekomen. Gezien de biologie is

dit trouwens volkomen uitgesloten. De vangst blijft overigens

zeer merkwaardig, omdat palaeno sterk aan zijn biotoop ge-

bonden is en niet als trekker bekend is. Komt in W.-Duitschld.

alleen in het Hohe Venn voor, dat grenst aan het Belgische

vlieggebied, in Denem. verbreid, maar lokaal, in Jutland en

zeer lokaal op Seeland.

Naitard labos Gulpeny Juli) 1922525 Men son

Prick leg.

11. C, hyale L. Niet inheemsch. 2 gens. 1) De eerste gen.

Mei, begin Juni, is zeer zeldzaam waargenomen: 1 ¢, Ber-

t) Heylaerts (LE, v. E., vol. 12; p. 198) ving een 9 te. Breda

op 2-8-'68. Dit legde eieren, de rupsen verpopten 13 Sept. en de vlinders

kwamen 27 Sept. uit. Ongetwijfeld is deze derde gen. een abnormaliteit,

veroorzaakt door den warmen zomer van 1868.

252 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (15)

gen op Zoom, 16-5-75 (L. Mus.) ; 1 ex., 18-6-93, Laag-

Soeren (T. v. E., vol. 37, p. XL); 1 2, Mei 1917, Amster-

dam (Lpk.) ; enkele exx., 1-6-1922, Delfzijl (Wiss.) ; 1 ex.,

11-6-34, Welterberg, (Cold.) ; 1 ex. Mei 1934, Aalten (van

Galen). De tweede gen. half Juli-eind Septr., zeer onregel-

matig, 1921 talrijk, 1934 middelmatig, de andere jaren meest

zeldzaam of ontbrekend. Aan Cet. is het eens gelukt de rup-

sen buiten te laten overwinteren. Onze winters zijn in geen

geval te koud voor de dieren, daar hyale bij Berlijn bijv. wel

degelijk als rups den winter kan doorkomen. In geheel N.W.

Europa (Engeland, een groot deel van België, ons land,

N.W. Duitschland, Denemarken, Scandinavië) is het hyale

echter onmogelijk zich te handhaven. Onze immigranten ko-

men vrij zeker uit O. richting tot ons, omdat tot in N. Frank-

rijk een ander, dieper gekleurd ras vliegt dan dat wat bij ons

wordt waargenomen.

Var. Literatuur : Le mp ke, Lambillionea, 1936, p. 70 enz.

1. gen. vern. hyale L.

2. gen. aest. hyale L.

3. ab. pygmaea Lmbll., Rev. Mens. Nam., 1906, p. 22.

Dwergen. Lonneker (v. d. M.) ; Lobith (Sch.) ; Breda (36);

Roermond (Lck.) ; Slangenburg (KI.).

4. ab. ® brabantica Strand, Ent. Z., vol. 25, p. 253, 1912.

Dwerg, grondkleur niet wit, maar geelachtig. Lith-N.B.

(Ze Mias) Ihor We We Bn, Wale aS, fall Bs it Il.

5. ab. 2 flava Husz, Eperj. Ker. Coll., p. 34, 1881. Grond-

kleur niet wit, maar geel. Komt nog al voor, zoodat het raad-

zaam is van elk geel ex. het abdomen te onderzoeken. Schild-

wolde ( Wiss.) ; Grebbe, Dordrecht, Kerkrade (P.H.) ; Arn-

hem (22), Rotterdam (25), Breda (35, 39), Pettelaar-N.B.

(88) ; Roermond, Maasniel, Meezenbroek-Lbg. (Fr.) ; Maas-

tricht (Mus. M.).

6. ab. flavofasciata Lmbll., Cat. Lép. Belg., p. 409, 1907.

De gele vlekken op den vvl. vormen een doorloopenden, on-

onderbroken band. Lobith (Lpk.) ; Voerendaal (Br.).

7. ab. uhli Koväts, Ent. Z., vol. 12, p. 169, 1899. Band

langs den achterrand der vvls. eenkleurig zwart, zonder de

lichte vlekken. Wageningen (Skm.), een klein & met slechts

enkele kleine onduidelijke vlekjes.

8. ab. apicata Tutt, Brit. Butt p. 253, 1896. De vlekken-

band op de vvls. sterk verkort, de onderste helft ontbreekt.

Apeldoorn (Z. Mus.) ; Hummelo (27); Nuth (Cet.).

9, ab. flavoradiata Osth., Schmett. Siidb., p. 68, 1925. De

zwarte achterrand der vvls. doorsneden door gele aderen,

vooral bij de vvl.punt. Diepenveen (Z. Mus.).

10. ab. macropuncta Finke, Int. Ent. Z., vol. 28, p. 393,

1934, Middenstip vvl. sterk vergroot. Drunen (83) ; Lobith

(Lpk.).

11. ab. pupillata Lempke, Lamb., 1936, p. 103. Middenstip

(16) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 253

vvl. gekernd. Drunen (90) ; Lobith, Mechelen (Lpk.) ; Lith,

Houthem (Z. Mus.).

12. ab. intermedia Tutt, l.c., 1896. Op de avis. alleen de

buitenste rij zwarte vlekken langs den rand aanwezig, de

binnenste ontbreekt. Algemeen.

13. ab. obsoleta Tutt, lc. Avls. zonder zwarte vlekken.

Bergen op Zoom (23) ; Lobith (Lpk.) ; Nuth (Cet.) ; Dom-

burg, Ingen, Venlo (Z. Mus.).

14. ab. unimaculata Tutt, l.c. Bovenz. avls. in het midden

met 1 oranje vlek. Lobith (Lpk.) ; Apeldoorn, Wageningen,

Venlo (Z. Mus.).

15. ab. bipupillata Cabeau, Rev. Mens. Nam, 1922, p. 54.

Op het midden van bovenz. avls. 2 los van elkaar staande

oranje vlekken. Apeldoorn (Z. Mus.).

16. ab. pallidior Ckll., Entom., vol. 45, p. 323, 1912. Oranje

vlekken in het midden van de avls. nauwelijks zichtbaar.

Lobith (Lpk.) ; Houthem (Z. Mus.).

17. ab. opposita Zusanek, Zeitschr. O. E. V., vol. 3, p. 36,

1918. Op onderz. van v. en avls. een volledige rij scherp

geteekende donkerbruine submarginale vlekken. Een niet zeer

zeldzame vorm.

*12. C. chrysotheme Esp. In Aug. 1917 is een 4 te Me-

lick bij Roermond gevangen door Fr. (Nat. Mbl., vol. 18,

p. 92, 1929), in coll. van het Missiehuis te Steyl.1) Her-

haling van deze vangst is vrijwel uitgesloten. De soort

is nog nooit in Italië, Zwitserld., Frankr., Luxemb. en België

waargenomen. Voor Duitschld. bestaan enkele zeer dubieuse

vermeldingen. Zoo zouden in 1911 in Westfalen tusschen

massa’s croceus zoowel myrmidone als chrysotheme gevan-

gen zijn, doch Warnecke gelooft daar niets van, gezien

de haast fabelachtige variabiliteit van croceus. De vangst te

Melick is me onverklaarbaar. Het meevliegen met een cro-

ceus-zwerm is een oplossing, die weinig voldoet. De dichtst

bij liggende vindplaatsen van chrysotheme toch liggen in

Oostenrijk, maar daar is croceus evenmin inheemsch als bij

ons |

13. C. electo L. subsp. croceus Fourcroy, 1785 (edusa F.,

1787). Niet inheemsch. Goede croceus-jaren : 1919, 1928 en

1935 (het laatste jaar alleen talrijk in Lbg. en N.B.) ; 1931

middelmatig ; 1920, 1929 en 1932 enkele exx. Ab ovo ge-

kweekt door Lpk. in 1931, zie E. B., vol. 8, p. 381, 1932,

Zeer zelden in Mei en Juni waargenomen : Schiedam, 2-6-

1912 ; Soest, 28-5-1931 ; Stein, 2-6-1931. Dit zijn echter reeds

Z.-Eur. zomerdieren, Normale vliegtijd bij ons eind Juli tot

1) Daar na het overlijden van Broeder Berchmans geen lepido-

pteroloog meer te Steyl is, kon het materiaal van deze coll. jammer genoeg

niet in dezen Catalogus verwerkt worden. Hier bevindt zich ook de coll.

Latiers.

254 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (17)

ver in Septr., soms nog begin Octr. Autochthoon in de kust-

streken van de Middell. Zee en zuidelijker. 1)

Var. Literatuur: Lempke, Lamb., 1933, p. 30 en volg.

Een ongelooflijk variabel dier.

1. ab. minor Failla, Nat. Sic., vol. 7, p. 52, 1887. Dwergen.

Limmen, Epen (Lpk.).

2. ab. alba Lempke, Lamb., 1933, p. 39. Grondkleur zuiver

wit, middenvlek avls. oranje. Leeuwen (Z. Mus.).

3. ab. helice Hb., Samml. Eur. Schm., I, p. 67, fig. 440 A1,

1805. Grondkleur roomwit (crême), middenvlek avls. oranje.

Oosterbeek, 1879, Zalt Bommel, 1908 (Z. Mus.) ; Slangen-

burg, 1901 (Kl.) ; Wijk aan Zee, 1931 (v. d. M.) ; Roermond,

Deurne, 1935 (Nies). [Harderwijk, Bst., I, p. 219; Haar-

lem, Ty. v. E, vol. 6 ip 8: Simpelveld Ak. vase vo NN

p.21855 Nijmegen, liv. Ee volii34) PRIV ml bere MER

B., vol. 7, p. 391 ; oncontroleerbare opgaven, die even goed

tot no. 2, 4, 5, 6 of 7 kunnen behooren].

4. ab. flavomaculata Braun, Lamb., 1928, p. 117. Als helice,

maar middenvlek avls. geel. Culemborg (Z. Mus.).

5. ab. albissima Ragusa, Elenco Lep. Sic., p. 20, 1916. Mid-

denvlek avls. wit. Gerendal bij Schin op Geul, 1928 (Br.).

6. ab. helicina Obthr., Bull. Soc. Ent. Fr., 1880, p. CXLVI.

Grondkleur zuiver geel of groengeel. Zandvoort, 1931

(Wiss.).

7. ab. aubuissoni Caradja, Iris, vol. 6, p. 171, 1893. Grond-

kleur lichtgeel, oranje getint. Limmen, 1928 (Sint) ; Montfer-

land, 1931 (Sch.) ; Geulle, 1928 (Mus. M.) ; Heugem, 1928

(Rk.). (Nos. 2—7 komen vrijwel uitsluitend bij de 9 9

voor).

8. ab. tergestina Stauder, Boll. Soc. Adr., vol. 27, p. 149,

1913. Lichtere (gelere) ¢ 4. Hilversum, Amsterdam, Tegelen,

Arnhem, Garderen, Putten (Z. Mus.).

Omabmtlammearkit 122 OT EN. ol MON PS

Donkerder oranjegeel, meer rood, dan type. Aerdenhout,

Oosterbeek (Z. Mus.) ; Wageningen (89), Dieren (87);

Lerop (Fr.).

10. ab. 2 basisuffusa Lempke, E. B., vol. 8, p. 392, 1932.

Wortel vvls. sterk donker bestoven. Montferland (Lpk.).

11. ab. & faillae Stef., Bull. Soc. It, vol. 32, p. 187, 1900.

In den zwarten achterrandsband van v. en avls. loopen alle

aderen als gele lijnen door. Hilversum (Lpk.); Garderen

(Z. Mus.) ; Ulestraten (Rk.).

12. ab. & atrofasciata Rocci, Atti Soc. Lig., vol. 30, p. 25,

1920. Zwarte achterrandsband zonder gele aderen. Arnhem

(5) ; Kampen, Epen (Lpk.).

1) Reeds in Mei verbreidt de soort zich naar Z. en Midden-Frankrijk,

zoodat het volstrekt niet noodig is aan te nemen, dat onze immigranten

een zeer verre reis achter den rug hebben. Heel vaak zijn ze dan ook nog

mooi gaaf,

(18) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 255

Sommige dderen in den zwarten band geel bestoven. Hattem

(Z. Mus.).

p. 59, 1916. Op de vvls. in den zwarten band 8 gele vlekken,

op de avls. een samenhangende rij. Oosterbeek (Z. Mus.).

15. ab. 9 internodimidiata Rocci, l.c., 1920. Op de avls.

ontbreekt het binnenste deel van den zwarten band, dat

meestal aanwezig is in den vorm van enkele zwarte vlekken,

geheel. Hilversum (Z. Mus.) ; Amsterdam (Lpk.).

16. ab. completa Lempke, Lamb., 1933, p. 83. Op de avls.

een volledige door de gele vlekken gedeelde zwarte band.

Domburg (Z. Mus.).

vvl.band sterk gereduceerd. Algemeen.

18. ab. 2 semiobsoleta Rocci, lc. Geen lichte vlekken op

de avls., wel in den vvl.band. Scheveningen (21) ; Hilversum

(Wp.).

19. ab. 2 pseudomas Ckll., Entom., vol. 22, p. 26, 1889.

Band van voor- en avls. zonder lichte vlekken. Princenhage

(Wp.).

20. ab. magnipuncta Lempke, Lamb., 1933, p. 86. Discaal-

vlek der vvls. sterk vergroot. Epen (Lpk.); Amsterdam,

Oosterbeek (Z. Mus.).

21. ab. fischerii Braun, Lamb., 1928, p. 117. Discaalvlek der

vvls. aan de onderz. gekernd. Domburg (Z. Mus.) ; Scheve-

ningen (22) ; Lerop, Roermond (Fr.) ; Heugem, Ulestraten

(Rk.).

22. ab. pupillata Rev., Bull. Soc. Lép. Genéve, I, p. 170,

1906. Discaalvlek vvls. aan beide zijden gekernd. Rhenen

(Cet.) ; Doetinchem (KI.) ; Caber-Lbg. (Mus. M.).

23. ab. bimaculata Rocci, l.c., p. 26, 1920. De 2 vlekken,

waaruit de dubbele discaalvlek der avls. bestaat, raken elkaar

niet (onder of boven). Niet zeldzaam.

24. ab. rufomaculata Lempke, E. B., vol. 8, p. 394, 1932.

De dubbele zilvervlek aan de onderz. der avls. geheel kar-

miinrood bestoven. Heugem (Mus. M.).

25. ab. niediecki Strand, Int. E. Z., vol. 3, p. 78, 1909. Aan

de onderz. der avls. 1 in plaats van 2 zilvervlekken. Limmen,

Amsterdam (Lpk.) ; Garderen (Z. Mus.) ; Arnhem (6);

Heugem (Rk.).

26. ab. deannulata Rocci, l.c., 1920. De donkere omlijsting

van de 2 zilvervlekken ontbreekt, alleen de binnenste donkere

liin is over. Montferland (Lpk.).

27. ab. geisleri Bryk, Ent. Tidskr., vol. 44, p. 109, 1923.

De 2 zilvervlekken sterk uitgerekt. Apeldoorn (99).

28. ab. seriata Rocci, l.c., p. 25, 1920. Op onderz. van v.

en avls. een volledige rij donkere submarginale vlekken. Gar-

deren (Z. Mus.) ; Borgharen, Heugem (Rk.).

256 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (19)

29. ab. major Ckll., Entom., vol. 22, p. 176, 1889. Vlucht

grooter dan 52 mm. Soest (Z. Mus.).

Tetarol.ex. Rechter avl. kleiner. Limmen-N.H. (Lpk.).

Gonepteryx Leach,

14. G. rhamni L. In het grootste deel van het land waar-

genomen, het meest in boschachtige streken (ook in de dui-

nen), het minst in het polderland, maar bij en in Amsterdam

elk jaar. 1 gen., half Juli tot in Juni. (Zie ook Oudemans,

Lev. Nat., vol. 37, p. 299).

Var. Literatuur: Lempke, Lamb., 1932, p. 29—39.

[1. ab. progressiva Geest, Allg. Z. f. Ent., vol. 7, p. 529,

1902. Vvl. met oranjeroode vlek, ongeveer als bij G. cleopatra

L. Schoorl, 1933 (Cet.). Helaas bleef het net in het ook bij

Schoorl al overvloedige prikkeldraad hangen, zoodat dit ex.

ontkwam. Een tweede ex. zag Vary in Aug. 1934 bij Nun-

speet. Ook dit ontsnapte].

kleur niet groenwit, maar groengeel. Hilversum, Soest, Groes-

beek, Epen (Lpk.) ; Arnhem (37), Vught (80) ; Groenekan

(L. Mus.) ; Hilversum, Baarn, Apeldoorn (Z. Mus.) ; Ruur-

Ike (eis 26)

3, ab. & pallida Hannemann, Int. E. Z., vol. 9, p. 113,

1916. Grondkleur als normaal 9. Ulvenhout, ¢ met normale

vvls. en geelwitte avls. (Wp.).

4, ab. flavescens nov. ab. Lichtgeel, zonder groenachtige

tint, de randen iets donkerder geel1). Amsterdam, Sept.

100 Ze Mus.)

5. ab. fervida Fritsch, Int. E. Z., vol. 5, p. 200, 1911. Die-

per van kleur dan normaal. Oisterwijk (Z. Mus.) ; Ulvenhout,

8, 1917 (Wp.). Volgens Fritsch vorm van warme zomers.

6. ab. cleodoxa Röber, Seitz I, p. 61, 1907. Middenstip vvls.

zeer klein of nauwelijks zichtbaar. Hattem (21); Soest, ¢

en 9, Epen, & (Lpk.).

7. ab. hoefnageli Bryk, Ent. Tidskr., vol. 43, p. 173, 1922.

Aan onderz. avls. 7 kleine donkere vlekjes. Reeds afgebeeld

door Oudemans, Etude sur la pos. de repos, p. 66, f. 34,

1903. Wel overal.

8. ab. minor Lmbll., Rev. Mens. Nam., 1913, p. 13. Dwer-

gen. Renkum, Ginneken (Z. Mus.).

Gynandr. Utrecht (Lpk.). Linker vvl. en rechter avl.

&, de beide andere 9. Zie E. B., vol. 8, p. 184.

Nymphalidae.

Apatura F,

15. A. iris L. Alleen in loofbosschen in Ov., Gdl. en Lbg.

Begin Juli-begin Aug.

1) Jaune päle, sans teinte verdätre, les bords d’un jaune un peu plus

fonce.

(20) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 257

Vindpl. Ov.: Hengelo, Delden, Diepenveen. Gdl.:

Voorst (Gietelo), Ellecom, De Steeg, Arnhem, Gorssel,

Warnsveld, Vorden, Wildenborch, Lochem, Ruurlo, Rekken

bij Eibergen, Winterswijk. Korenburgerveen, Aalten, Slan-

genburg, Doetinchem, Laag-Keppel, Hummelo, Nijmegen,

Ubbergen. Lbg.: Venlo, Kerkrade, Etzenrade, Maastricht,

Geulem, Gronsveld, Valkenburg, Epen, Vaals. Tusschen

Epen en Vaals (Kerperbosch, Holseterbosch, Vijlenerbosch)

vrij talrijk (Wiss.).

Limenitis F.

16. L. populi L. Alleen in Z. Lbg., daar zonder twijfel

inheemsch. Eind Mei-eind Juni.

Vindpl. Lbg.: Vaals, Lemiers, Strucht, Mechelen, Gul-

pen, Gronsveld, St. Pietersberg. [Z. H. : Hardinxveld, een

rechtervvl. in den tuin van Dr. P. v. d. Burg; zie T. v. E.

vol, 76, p. LXXXIII. Faunistisch zonder beteekenis].

17. L. camilla L.1) (Mus. Ludov. Ulr., p. 304, 1764 =

sibilla L., Syst. Nat., XII, p. 781, 1767). In het geheele N.,

O. en Z. in niet te droge boschachtige streken, op de vlieg-

plaatsen vaak gewoon. Half Juni—eind Juli, maar dan totaal

afgevlogen.

Vindpl. Fr.: Kollum, Beetsterzwaag. Gr.: Groningen,

Onland. Dr. : Oosterbroek (Eelde), Norg, Assen, Frederiks-

oord. Ov. : Denekamp, Oldenzaal, Lonneker, Delden, Die-

penveen, Zwolle. Gdl. : door de geheele prov. op de geschikte

terreinen. [Z. H.: „Jaren geleden één stuk in een tuin bij

Leiden”, Bst., I, p. 222]. N. B.: Breda, Ulvenhout, Ginne-

ken, Tilburg, ‘s-Hertogenbosch, Helvoirt, Deurne. Lbg. : door

de geheele prov. op de geschikte terreinen.

Var. 1. ab. completa Derenne, Lamb., 1926, p. 90. De

witte, donker bestoven vlek in de middencel der vvls. ont-

breekt. Bijvank (Lpk.).

2. ab. oblitera Robson et Gardner, Young Naturalist, Supple

1886, p. 1. Witte banden meer of minder verdwenen. Norg,

9 Juli 1934, een ex. met enkele grijze vlekken inplaats van

de banden (L. Wag.).

Pyrameis Hb.

18. P. atalanta L. Niet inheemsch. Elk jaar echter komen

immigranten naar ons land en planten zich hier voort, al

wisselt het aantal natuurlijk. De vroegste data, dat de soort

hier is waargenomen, zijn de volgende (indien niets ver-

meld, dan teste Wiss.) : 1921 : 12 Mei; 1922 :9 Juni; 1924:

eeens 268 4 Joli 719277227 juny (Ep9)E21923..21 nik:

1929 le Tu 2319350508 Tun, OSE Mem (ER) 333:

1) L. camilla auct. nec L. = L. reducta Stgr., teste Higgins, Proc.

Ent. Soc. London, 1933, p. 60.

258 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (21)

21 Mei (Cet.) ; 1934: 24 Juni; 1935: 8 Juni (Cold.). De

rupsen, afkomstig van de immigranten, zijn eind Juli-eind Aug.

volwassen en de daaruit voortgekomen vlinders vliegen tot

laat in den herfst rond. Ook deze gen. plant zich nog voort,

doch de najaarsrupsen brengen het zelden tot pop of vlinder,

zoodat zich hier in het algemeen slechts 1 gen. ontwikkelt.

Overwintering der poppen is uitgesloten. Polak (T. v. E.,

vol. 46, V. p. 4) had in de laatste week van Nov. 1901 nog

eenige levende poppen, waarvan de imagines geheel ont-

wikkeld binnen de pophuid stierven. Overwintering der vlin-

ders in Artis is hem nooit gelukt (T. v. E., vol. 74, p. LXXX).

Ik ken slechts 1 vermelding van een in den winter waarge-

nomen vlinder, nl. een ex., dat 14 Jan. 1926 bij + — 5° C.

op sneeuw te Heemstede gevangen werd (Lev. Nat., vol. 37,

p. 32, 1932). Dit wijst er al op, dat we niet met een echten

overwinteraar te doen hebben. Ook uit Engeland zijn ge-

vallen bekend van exx., die midden in den winter ont-

waakten.!)

Var. Het typische & is zonder, het 9 met witte stip in

den rooden band der vvls.

1. ab. nana Schultz, Ent. Z., vol. 19, p. 67, 1905. Dwergen.

Putten (Z. Mus.) ; Stein, Amsterdam (Lpk.) ; Wageningen

(L. Wag.).

2. ab. fracta Tutt, Brit. Butt., p. 355, 1896. De roode band

der vvls. zwart doorbroken. Den Haag (61); Amsterdam,

Stein (Lpk.) ; Meerssen, Maastricht (Rk.) ; Buiksloot, Apel-

doorn, Venlo (Z. Mus.).

3. ab. bialbata Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1911, p. 22. 4

met witte stip in rooden band. Amsterdam (Js.) ; Den Haag

(17), ‘s-Hertogenbosch (80); Buiksloot, Amersfoort, Berg

en Dal (Z. Mus.).

4. ab. sexiespupillata Vty., Ent. Rec., vol. 31, p. 199, 1919.

Q zonder witte stip in rooden band. Groenekan (82, 83);

Amsterdam, Venlo, Apeldoorn (Z. Mus.). es

Pathol. ex. Stavenisse, roode achterrandsband van lin-

ker avl. grootendeels verbleekt. (Z. Mus.). Zie T. v. E., vol.

48, pl. 2, fig. 3.

19. P. cardui L. Niet inheemsch. Veel onregelmatiger dan

atalanta; komt in dit opzicht overeen met Colias electo L.

subsp. croceus Fourcr. Goede cardui-jaren : 1917, 1928, 1931,

1935 (het laatste jaar alleen in het Z.). Vergelijk deze jaren

met croceus | De vroegste data, dat de soort hier is waarge-

nomen, zijn (indien niets vermeld, teste Wiss.) : 1920 :14 Mei

(Lpk.) ; 1921: 11 Aug.; 1922: 8 Aug.; 1923: 21 April l;

1) Dat de soort bij ons fracht te overwinteren, is in elk geval zeker.

Op een door den heer Gast vertoonde film kwam een afalanta voor,

die onder den afhangenden dakrand van een schuur in diepen winterslaap

gedompeld was. De opname was eind Octr. of begin Nov. 1934 bij

Almelo gemaakt.

(22) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 259

KOPER Ton 1925 Juni 3192621) Jun! 21927217 juli:

PSE juni (Be); 1929-217 Janis 1931 ZI E juni (29 Juni

nog een afgevlogen immigrant! Lpk.) ; 1932: 9 Juni; 1933:

30 Juli; 1935: 21 Juni; 1936: 11 Mei (R. Tolman). Ook

hier ontwikkelt zich in den regel slechts 1 gen., hoewel de

vroegste afstammelingen van de immigranten (in een gunstig

jaar vliegen die reeds eind Juli!) nog wel eens een tweede

Nederl. generatie kunnen voortbrengen. Bo. vond eind Octr.-

begin Noy. 1928 talrijke volwassen en kleine rupsen bij Mal-

den. Alleen de eerste verpopten zich nog (tot half Nov.) en

kwamen gedeeltelijk in Dec. uit (dit is dus de 2e Nederl.

gen., wel een bewijs, dat er in den regel niet veel van terecht

emi). Zie lie Zo, vols SA, jo, ZA WAS Ga WoL HR jo, SS,

1931. Ook in 1931 mislukte het kweeken van een tweede gen.

Zie v. d. M. in E. B., vol. 8, p. 369. Voor zoover ik weet, is

hier nooit een overwintering vastgesteld.

ANR ab minor Falla, Nat. Sieywol# 7, pie lp 887

Dwergen. Lobith (Lpk.).

2. ab. sexiespupillata Vty., Ent. Rec., vol. 31, p. 198, 1919.

De typ. vorm heeft op den vvl. 5 witte vlekken, 1 groote en

een rij van 4. Onder deze laatste treedt nu een extra vlek op,

zoodat evenals bij afalanta een rij van 5 vlekken ontstaat.

Amsterdam (Js, Lpk.) ; Leiden (KI.) ; Putten, Nijmegen (Z.

Mus.) ; Lobith (Sch, Lpk.) ; De Steeg, Breda (Buis) ; Maas-

tricht (Rk.) ; Aalten (Van Galen).

3. ab. ocellata Rebel, Berge’s Schmett. buch, p. 20, 1910.

1 of meer der ronde submarginale vlekken op de avls. blauw

gekernd. Twello (Cold.) ; Amsterdam, Oosterbeek, Baarn

(Z. Mus.) ; Malden (Bo.); Slangenburg, Leiden (KI.);

Katwijk (Olliff); Groenekan (81); Zeist (Br.) ; Diemen

(Lpk.) ; Den Haag (F. F.) ; Wemeldinge (de Vos); Roer-

mond (Lck., Fr.) ; Belfeld, Ambij (Rk.) ; Kunrade (Lpk.).

Vrij gewoon.

4. ab. melanosa Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1913, p. 43.

Donkerker, vooral de avls., de zwarte vlekken daar grooter,

vaak gedeeltelijk samenvloeiend. Zie South, pl. 45, fig. 4.

Amsterdam (Lpk.); Breda (39,40); Utrecht (Z. Mus.).

5. ab. pallida Schöyen, Tromsö Mus. Aarsh., vol. 4, p. 7

1881. Grondkleur zeer bleek roodachtig geel. Amsterdam (Js.

6. ab. carnea Fritsch, Ent. Rundschau, vol. 29, p. 136, 191

Grondkleur bruinachtig rose. Lobith (Lpk.).

7, ab. In den buitensten vleeschkleurigen band der voorvls.

een zwart vlekje in cel 2. Oosterbeek (L. Wag.).

8. ab. Het zwart in het midden der vvls. gereduceerd, de

zwarte discale band der avls. ontbreekt, de ronde submargi-

nale vlekken op die vleugels kleiner en uitgerekt; 10-7-1918,

el, Den Dolder (L. Mus.). Zie South, pl. 49, fig. 4; het

Nederl. ex. heeft alleen op het midden van den vvl. een zwart

vlekje meer ; onderz. gelijk aan het Engelsche.

260 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (23)

Aglais Dalman.

20, A. urticae L. Algemeen. 2 gens. De eerste komt vanaf

half Juni uit de pop ; een deel betrekt onmiddellijk de winter-

kwartieren, de rest plant zich nog hetzelfde jaar voort en

levert in Aug. en begin Septr. de tweede gen., die in den

herfst eveneens gaat overwinteren (teste Polak). In Maart

en April komen de vlinders weer te voorschijn en leggen in

Mei eieren. Of nog een derde gen. voorkomt, lijkt me zeer

twijfelachtig.1)

Var. Seizoensdimorphisme komt niet voor. Beide gens.

behooren tot den typonominalen vorm.

1. ab. alba Raynor, Ent. Rec., vol. 21, p. 7, 1909. Grond-

kleur wit. Amsterdam (Z. Mus.).

2. ab. flavotessellata Raynor, lc. Op de vvls. een gele

middenband van costa naar binnenrand over de 2 discaal-

vlekken. Amsterdam, Elsloo-Lbg. (Lpk.).

3. ab. nubilata Raynor, l.c. Van de tweede costaalvlek der

vvls. loopt een bestuiving van zwarte schubben naar de zwarte

vlek aan den binnenrand. Zie South, pl. 38, fig. 4. Am-

sterdam (Lpk.) ; Den Haag (Btk.) ; Groenekan (98) ; Apel-

doorn (de Vos).

4. ab. radiata Raynor, l.c. Met zwarte aderen in het roode

middendeel der vvls. Amsterdam (Lpk.).

5. ab. magnipuncta Raynor, l.c., p. 8. De 2 zwarte discaal-

vlekken der vvls. sterk vergroot. Schoorl, Elsloo (Lpk.) ;

Amsterdam (Js.) ; Voorschoten (Kl.) ; Roermond (Fr.).

6. ab. parvipuncta Raynor, l.c. Deze vlekken sterk ver-

kleind. Algemeen.

7. ab. tripuncta Raynor, lc. Vvl. met 3 discaalvlekken.

Groenekan (94).

8. ab. unipuncta Raynor, l.c. Vvl. met I discaalvlek. Laag-

Keppel (KI.).

9. ab. impuncta Lempke, Lamb., 1931, p. 98. Vvl. zonder

discaalvlekken, overigens normaal. Stein (Lpk.).

10. ab. magninotata Raynor, l.c. De zwarte vlek aan den

binnenrand der vvls. sterk vergroot. Stein (Lpk.) ; Arnhem

(259)

11. ab.parvinotata Raynor, l.c. Deze vlek sterk verkleind.

Epen (Lpk.).

12. ab. violescens Slevogt, Horae Soc. Ent. Ross., vol. 34,

p. 530, 1900. De manen langs den achterrand niet blauw, maar

paars. Alleen bij schuin houden te zien. Kollum, Warga,

Naarden, Buiksloot (Z, Mus.).

13, ab victori Derenne, Lamb., 1926, p. 83. De blauwe ma-

nen op v. en avls. afwezig, evenals de witte apicaalvlek der

1) A. urficae tracht wel in gunstige jaren een derde gen. voort te

brengen, gelijk blijkt uit een mededeeling van Knoop (in litt.), die

5 Oct. 1934 bij Almelo een heel rupsennest vond. De dieren verpopten

van 16—24 Octr., doch geen der 41 poppen kwam meer uit. Wel be-

vatten ze alle doode, goed ontwikkelde vlinders.

(24) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 261

vvls. ; de 2e en 3e costaalvlek der vvls. bijna met elkaar ver-

eenigd. Nieuwenhagen-Lbg. (Mus. M.). Zie Nat. Mbl., vol.

18, p. 131, fig. 2, 1929 en (veel beter) op. cit vol. 23, p. 8,

fig. 2, 1934. Het ex. verschilt van de gegeven beschrijving

door het niet verbonden zijn der costaalvlekken, behoort

echter tot dezelfde aberratie-richting.

14. ab. ichnusioides De Sélys, Catal. Lép. Belg, p. 18,

1837. Op de vvls. zijn de beide discaalvlekken afwezig en de

2e en 3e costaalvlek met elkaar verbonden; op de avls. een

roode, door zwarte aderen doorsneden submarginaalband, de

blauwe manen zichtbaar. Arnhem (Z. Mus.), verschilt door

het ontbreken der manen. Het type van De Sélys is afge-

beeld in Ann. Soc. Ent. Belg., vol. 21, pl. 1, fig. 5, 1878.

15. ab. afrebatensis Bdv., Revue et Mag. de Zool., serie 3,

vol. 1, p. 409, pl. 17, fig. 1, 1873. Als de vorige, maar de avls.

met minder rood. Het verschil tusschen beide vormen is zeer

subtiel, te meer, omdat geen 2 exx. gelijk zijn. De Sélys

zelf beschouwde afrebatensis als een synoniem (Ann. Soc.

Ent. Belg., vol. 17, p. XXXVII, 1874). Het verschil der avls.

is echter duidelijk, vooral in de figuren der beide typen.

Groenekan (L. Mus.).

16. ab. nigricaria Lbll., Hist. nat. et Moeurs, I, p. 64, 1902.

Als beide vorige, maar de avis. bijna of geheel zwart en boven-

dien ontbreken Ye blauwe manen. Haarlem (Z. Mus.) ; zie

T. v. E., vol. 48, pl. 2, fig. 5, Brunssum (Mus. M.) ; zie Nat.

Nb vol 25" pi 8 figs3, 193421)

Pathol. ex. Met groote geelwitte vlek op beide vvls.

Soest (Lpk.).

Vanessa F,

21. V. polychloros L. Het meest in zand- en boschachtige

streken, ook in de duinen ; veel minder in polderland en op

kleigrond. 1 gen., die vanaf eind Juni (29-6-1930) en na de

overwintering in het voorjaar vliegt,

Var. 1. ab. pyromelas Freyer, N. Beitr., vol. 2, p. 75, pl.

139, 1836. Dwergen. Rhenen (F. F.),

2, ab. pluripuncta Heinrich, Int. Ent. Z., vol. 10, p. 124,

1917, Op het midden der vvls. meer zwarte vlekken. Leiden

(14) ; Oostvoorne; Nijmegen, Ellecom, Elspeet (Wiss.) ;

Bergen op Zoom; Ginneken (P. H.) ; Roermond (Z. Mus. ;

Lek.) ; Tegelen, Stein (Lpk.) ; Valkenburg (Lg.).

3. ab. kassubiensis Heinrich, Berl. E. Z., vol. 55, p. 106,

1910, Langs den binnenrand der vvls. een lange wigvormige

extra vlek. Stein (Lpk.).

1) ab. drusia Ver Huell, Konst en Letterbode, no. 40—41, 1851;

Handelingen, p. 32, 1854. Nomen nudum. Van Medenbach de

Rooy toont een teekening met een afwijking, „waaraan de heer Verhuell

den naam van Drusia wilde toegekend hebben, daar zij bij Doesburg ge-

vangen was’. Niet aanwezig bij Ver Huell's teekeningen in de biblio-

theek der N. E. V.

262 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (25)

4, ab. quinquepunctata Raynor, Ent. Rec., vol. 17, p. 298,

1905, Langs den achterrand der avls. aan de binnenzijde van

de blauwe manen staan zwarte stippen. Apeldoorn (58) ; Ede

(Z. Mus.) ; Hengelo, Amerongen (Btk.) ; Heemstede (Van

Eyndhoven) ; Tilburg; Tegelen (Lpk.) ; Roermond (Fr., Z.

Mus.).

Teratol. ex. Snellen van Vollenhoven ver-

meldt een ex. (Handelingen, p. 30, 1854) met linker vleugels

kleiner dan rechter.

22. V. io L. Overal, maar vooral in het W. nogal wissel-

vallig. In den regel 1 gen, die eind Juli— begin Aug. uit-

komt en als imago overwintert. Een enkelen keer een 2e

gen. in den herfst (zie bij fulva).

Var, ab. ioides Ochs, Schm. Eur, I, 1), p. 109) 1807.

Dwergen. Nijmegen (Z. Mus.).

2. ab. pallida Tutt, Brit. Butt., p. 326, 1896. De costaal-

vlekken der vvls. niet geel, maar wit. Amsterdam (Lpk.).

3, ab. brunnea Reuss, Ent. Rec., vol. 23, p. 16, 1911. Grond-

kleur lichter, meer bruin. Vlijmen (78).

4-ab; jalvay@udms: M VAE, vol. 48, pmónpl NN

1905. ,,De paarsachtig roodbruine grondkleur is overal ver-

vangen door een vaal rosse kleur, als waren de dieren sterk

verbleekt". Amsterdam, als 2e gen. eind Septr. en begin

Octr. 1901 in Artis uitgekomen. Polak heeft de kweek be-

schreven in T, v. E., vol. 46, V. p. 4; 30% behoorde tot de

afwijking. Er zijn 19 exx. van bekend (17 in Z. Mus. ; 1 in

L. Mus., 47; 1 in coll. Lpk.). De vorm wordt geregeld door

handelaren als temperatuurvorm aangeboden !

5. ab. mesoides Reuss, Entomol., vol. 43, p. 341, noot, 1910;

fig.: vol. 42, p. 311, fig. 2. Het oog op den voorvl. buiten-

waarts begrensd door een zwarten band, waarin blauwe

vlekjes, het blauw van het oog op den avl. door 2 zwarte

balken doorsneden, zoodat 3 blauwe strepen ontstaan, waar-

van de middelste meestal in vlekjes is gedeeld. Gewoon.

6. ab. teloides Reuss, l.c. en l.c., fig. 3. Het oog op den

voorvl, buitenwaarts begrensd door een blauwen band, ge-

volgd door een zwart lijntje, het blauw van het oog op den

avl. door 1 zwarten balk (meest den ondersten) doorsneden.

Veel zeldzamer.

Reuss heeft herhaaldelijk over deze 2 vormen geschreven :

Ent. Recs, vol, 22, ps MAO 19107201, 23, son BE 9 RE meine.

Ent. Z.. vol. 11, p.149 1917; vol. 13, p. 46, 1919-5 Welle

vorm overheerscht, hangt van het klimaat af: mesoides is

een vorm van koele, gelijkmatige zomers, teloides van warme.

Onze exx. behooren voor het allergrootste deel tot mesoides

of tot den tusschenvorm, waarbij de bovenste zwarte balk

in het avl.oog begint te verdwijnen. Echte teloides met het

prachtig-blauwe oog komen bij ons weinig voor, bijv. Nijme-

gen (Z. Mus.), Eerbeek (Lpk.).

(26) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 263

7. ab. dyophthalmica Garbini, Bull. Ven. Trent. I, p. 19,

1883. Op de avls. tusschen het oog en den staarthoek een

klein blauw oogje. Hengelo, Slangenburg, Amerongen (Btk.);

Groesbeek, Eerbeek (Lpk.) ; Berg en Dal (Bo.) ; Nunspeet

(Mac G.) ; Hilversum, Soest (Z. Mus.) ; Bergen op Zoom

(Snijder); Asten (Rk.); Amsterdam, Eindhoven (Lg.);

Roermond (Lck.).

8. ab. Alles, wat bij het vvl.oog van normale dieren blauw

of violet is, is hier loodgrijs. Ooische Dijk bij Nijmegen, el,

1931, Bo.

Pathol. exx. a. Linker avl. heeft de geheele paars-

bruine grondkleur verbleekt, rechter avl. de benedenhelft (90,

zonder vindpl.).

b. Op beide vvls. de buitenhelft van de grondkleur sym-

metrisch sterk verdonkerd, als bevochtigd door een vloeistof ;

onderz. echter normaal. Elburg, el. (Z. Mus.).

c. Vvls. te kort. De achterrand loopt van den binnenrands-

hoek schuin naar binnen. Nijmegen (Z. Mus.).

23. V. antiopa L, In de zandstreken van haast het ge-

heele land, ook in de duinen. Bovendien in Z. Limburg. Het

‚meest op de Veluwe, overigens in den regel vrij zeldzaam.

In 1888 bij Schoonoord echter zoo talrijk, dat zoo goed als

alle berken, die er veel staan, waren kaal gegeten. Na een

storm was de grond bedekt met de rupsen (Polak, in litt.).

Vliegt van begin Aug. en na de overwintering in het voor-

jaar; 1 gen.

Var. 1. ab. albomarginata nov. ab, Achterrand der vls.

niet geel, maar wit.1) Best, 22-8-1917, een pas uitgekomen

ex. (De Haan, Nat. Mbl., vol. 17, p. 16, fig., 1928).

Moet natuurlijk niet verward worden met de overwinterde

dieren.

2. ab. nana Stephan, Iris, 1923, p. 38. Dwergen. Apeldoorn

(Z. Mus.).

Polygonia Hb.

24. P. c. album L. Langen tijd zeldzaam geweest, doch de

laatste jaren in den Achterhoek en Z. Limburg geregeld

voorkomend, in Limburg zelfs gewoon. In de rest van het

land zeer onregelmatig, in het W. in geen geval inheemsch.

2 elkaar snel opvolgende gens, de eerste eind Juni en Juli,

de tweede Aug. tot het voorjaar. 2)

1) Le bord extérieur des ailes est blanc au lieu d'être jaune.

2) Frohawk (Nat. Hist. Brit. Butt., I, p. 114, 1924) schrijft, dat de

tot Juni. De eerstgelegde eieren (30 a 40%) leveren den zomervorm

hutchinsoni, de rest de typische donkere dieren, die dadelijk gaan over-

winteren. De hutchinsoni’s planten zich onmiddellijk voort en leveren

Aug.—Octr. de tweede, eveneens donkere gen. die ook overwintert.

Waarschijnlijk gaat het bij ons precies zoo, doch zeker weet ik dit nog

niet. Vergelijk de 2 gens. van Agl. urticae !

264 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (27)

Vindpl. Fr.: Joure. Gr. : Groningen, Harendermolen.

Dr. : Gasselte, Hoogeveen, Frederiksoord. Ov. : Diepenveen,

Enschede, Delden. Gdl. : Harderwijk, Apeldoorn, Hoog-

Soeren, Twello, Laag-Soeren, Ede, Wageningen, Heezen,

Velp, Oosterbeek, Arnhem; Zutfen, Vorden, Korenburger-

veen, Aalten, Slangenburg, Hoog-Keppel, Zelhem, Hummelo ;

Montferland ; Nijmegen ; Tiel. Utr. : Soest, Utrecht, Nichte-

vegt, Wilnis. N.H.: Valkeveen, Hilversum, Amsterdam,

Overveen, Wijk aan Zee. Z.H. : Oegstgeest, Leiden, Den

Haag, Zoeterwoude, Gouda, Rotterdam, Rhoon, Dordrecht.

N.B. : Breda, Ginneken, Berlicum, Deurne. Lbg. : Plasmolen,

Venlo, Roermond en het geheele Zuiden.

Var. 1. gen. I hutchinsoni Robson, Young Naturalist,

vol. 2, p. 110, 1881 (pallidior Tutt, Brit. Butt., p. 346, 1896).

De Juni-Juli-gen. Onderz. lichter, bruinachtig of geelbruin,

bont geteekend. Tanding vaak zwakker. Zie T. v. E., vol.

48, pl. 2, fig. 6 en 8. (In Z. Mus. 1 ex. van 10-9-1906 !).

2. gen. Il c. album L. De overwinteraars. Onderzijde don-

kerder, minder bont. Tanding der vls. meestal sterker. Zie

op. cit., fig. 7 en 9.

3, ab. pusilla Stichel, Seitz I, p. 207, 1908. Dwergen.

Oosterbeek (Z. Mus.) ; Nijmegen (8).

4. ab. f-album Esp., Schmett. in Abb., I, 2, p. 168, pl.

LXXXVII, fig. 1, + 1785. Zwarte vlekken op bovenz. ge-

deeltelijk ineengevloeid, zoodat ze minder in aantal, maar

veel grooter zijn. Vorm van witte C verschillend. Valken-

burg, 2-7-1934 (Veldhuijzen).

5. ab. variegata Tutt, Brit. Butt. p. 346, 1896. Onderzijde

donker gemarmerd, met groen. Algemeen onder gen. II. Als

typische vorm blijft die met haast eenkl. onderz.

6. ab. o-album Tutt, l.c., 1896 (delta-album Jos, Verh.

Zool.-bot. Ges., vol. 69, p. (57), 1919). De witte C gesloten.

Stein (Lpk.).

7. ab. uncipuncta Jos, l.c., fig. 3, 1919. De witte C is

gebroken in een streepje en een punt. Apeldoorn (14) ; Arn-

hem (Z. Mus.) ; Breda (20) ; Ginneken (P.H.) ; Roermond

(Fr.) ; Gronsveld (Btk.) ; Mechelen (Lpk.).

8. ab. iota-album Newnham, Ent. Rec., vol. 5, p. 12, 1894.

Van de C alleen een dun, recht streepje over. Breda (19) ;

Venlo, Delden (Z. Mus.).

9, ab. c-extinctum Gillmer, Int. Ent. Z., I, p. 88, 1907.

De C ontbreekt, Hulshorst (Jurriaanse).

Araschnia Hb.

25. A. levana L. Zeer zeldzaam, nog het meest in Z. Lim-

burg, maar ook daar stellig niet inheemsch. In Denem. 1 maal

bij Esbjerg en een paar exx. op Falster en Möen ; Sleeswijk-

Holstein, Hamburg, Westfalen en de Rijnprov. lokaal, in de

laatste alleen gedeeltelijk zeer gewoon, in België gewoon in

(28) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 265

de Ardennen, in Engeland ontbrekend, een enkelen keer ge-

vangen in het New Forest, doch wel zeker geïmporteerd.

2 gens. de eerste Mei en Juni (15-5 tot 20-6), de tweede

Juli en Aug. (11-7 tot 20-8).

Vi nd pl. Ov.: Hengelo, 12-6-1890 (T. v. E., vol. 34,

p. XX); Denekamp, Aug. 1901 (Kl.); Enschede (1895,

T. v. E., vol. 46, p. 229) ; Zwolle, 1896 (Kl.). Gdl.: Har-

derwijk, Doesburg, Didam (Bst., I, p. 224) ; Varsseveld (Bst.,

II, p. 147) ; Vorden, Juni 1889 en Juli 1899 (P.H.) ; Laag-

‚Soeren, 1895 (T. v. E., vol. 46, p. 229) ; Arnhem (1881, Z.

Mus.; de Vos) ; Nijmegen, (Juni 1889). N.B. : Groot-Zun-

dert, 11 Juli 1901 (T. v. E., vol. 46, p. 229). Lbg. : Venlo,

9 exx. in Z. Mus. (Maurissen, T. v. E. vol. 13, p. 124,

schrijft: „Mr. van den Brandt a rencontré cette espèce à

plusieurs reprises au commencement de juin aux environs

du moulin dit Houtmolen près de Venlo : la variété Prorsa L.

paraît y être moins rare au mois d'août.) ; Roermond (Fr.,

3 exx. z. d.) ; Oud-Vroenhoven, 9 Mei 1926 (Btk.) ; Epen,

5 Aug. 1935 (Wiss.) ; Bemelen, zomer 1926 of 27, Gulpen,

idem, en Gronsveld, Aug. 1926 (Van Mastrigt).

Var. 1. gen. vern. levana L. Er zijn slechts enkele Nederl.

exx. van bekend (o.a. 5 van Venlo in Z. Mus.).

2. gen. aest. prorsa L., Syst. Nat., X, p. 480, 1758. Grooter

en donkerder.

3. ab. margine-lineata Horch, Int. Ent. Z., vol. 26, p. 338,

fig., 1932. Prorsa-vorm met witte lijn langs den achterrand

der avls. Venlo (Z. Mus.).

EVE akes(Rhops Neer. p, 46) schrijfe „4.28.

Nijmegen, Brakhoven leg. Zeer donkere prorsa-vorm. Coll.

Snellen.” No. 4 is echter niet meer in L. Mus. aanwezig,

zoodat ik deze afwijking niet kan controleeren|.

Melitaea F.

26. M. aurinia Rott. In een groot deel van het land waar-

genomen, lokaal, op sommige vliegplaatsen gewoon. 1 gen,

eind April-half Juni (25-4 tot 13-6), het meest eind Mei,

begin Juni (in 1902 en ‘03 nog tot midden Juli; KI.).

Vindpl. Fr. : Wolvega. Gr. : Groningen, Finsterwolde.

Dr.: Eelde, Eelderwolde (hier soms buitengewoon talrijk.

Dit land is nu ingepolderd, waardoor de soort hier wel zal

verdwijnen, Skm. in litt), Paterswolde, Peize, Hoogeveen.

Ov. : Hengelo, Holten, Diepenveen. Gdl. : Harderwijk, Nij-

kerk, Apeldoorn, Voorstonden, Empe, Klarenbeek, Laag-

Soeren, Brummen, Spankeren, Wageningen (talrijk in het

Binnenveld, Geld. Vallei, teste Skm.), Arnhem; Lochem,

Winterswijk, Aalten, Gendringen, Kruisberg, Doetinchem,

Hummelo, Keppel ; Montferland ; Nijmegen, Hatert, Groes-

beek. Utr, : Rhenen, Ruigenhoek (Blauwkapel), Breukelen.

N.H.: Amsterdam (2-6-86, L. Mus.). Z.H. : Nieuwkoop,

266 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (29)

Alfen, Gouda, Noordwijk, Wassenaar. N.B. : Breda, Ulven-

houtsche Bosch, Rijen, Deurne. Lbg. : Mook, Venlo, Roer-

mond, Posterholt, Brunssum, Kerkrade, Eys, Valkenburg,

Bunde.

Var. Een soort, die geografisch zeer sterk varieert. Reeds

De Gavere deelde mee (T. v. E., vol. 10, p. 193), dat

de exx. uit het N. van ons land opvallen door hun grootte

(43—47 mm vlucht van 17 exx.), wat door Ter Haar

bevestigd wordt. Skm. merkt op (in litt.), dat aurinia bij

Eelderwolde veel meer varieert dan te Wageningen. Een ver-

gelijkende studie van flinke series van verschillende Neder-

landsche vindplaatsen zou zeer waarschijnlijk tot interessante

conclusies leiden.

1. ab. artemis F., Mantissa ins., II, p. 61, 1787. Grondkleur

eenkleurig bruin, zonder geel. Groningen, Apeldoorn, Hatert,

Kerkrade (Z. Mus.) ; Rijen (5, 14).

2. ab. nigrolimbata Schultz, Ent. Z., vol. 19, p. 205, 1906.

Met breeden zwarten achterrand op alle vleugels. Apeldoorn

(63), Venlo (22) ; Groesbeek, Kerkrade (Z. Mus.).

3. ab. impunctata Schultz, lc. Zonder de zwarte stippen

langs den achterrand der avls. Alleen in trans. exx. bekend,

waarbij het aantal stippen sterk verminderd is, bijv. Klaren-

beek (Cold).

4. ab. Avls. geheel donker bestoven op een rij bruine

vlekjes na waarin de zwarte stippen staan. Eelderwolde

(Skm.). Een ander ex. heeft wortelhelft van v. en avls. don-

ker grijs, terwijl de banden op de vvls. slechts flauw

zichtbaar zijn. Eelderwolde (Skm.). Een derde ex. heeft de

wortelhelft van v. en avls. sterk verdonkerd. Breda (20).

5. ab. Aan de onderz. der avls. in den gelen middenband

zwarte strepen in de richting van de aderen. Apeldoorn (de

Vos) Zien v. vol 42 pl fie

27. M. cinxia L. Vroeger, tot de beginjaren onzer eeuw,

een wel plaatselijke, maar op de vliegplaatsen toch vaak ge-

wone vlinder ; tegenwoordig een zeldzaam dier, dat nauwe-

lijks meer gevangen wordt. Vermeld uit het O., Z. en de

duinen. In het laatste gebied is cinxia waarschijnlijk volkomen

uitgestorven, ten minste wat het vasteland betreft, terwijl De

Graaf (Bst., I, p. 223, 1853) nog sprak van ,,menigvuldig’’.

In België vliegt de vlinder vooral in het bergachtige deel, in

Engeland is hij uiterst lokaal. 1 gen., half Mei tot in tweede

helft van Juli (14-5 tot 25-7), zelden echter na 25-6.

V ind pl. Gr. : Groningen (Bst., I, p. 223, „vrij algemeen”,

later nooit meer waargenomen). Ov. : Diepenveen. Gdl. : Har-

derwijk, Nijkerk, Apeldoorn, Empe, Klarenbeek, Laag-Soeren,

De Steeg, Arnhem, Oosterbeek ; Zutfen, Warnsveld, Vorden,

Slangenburg, Zumpe, Doetinchem, Hummelo, Keppel, Zel-

hem, Zeddam; Nijmegen; Kesteren. N.H. : IJmuiden, Bloe-

mendaal, Overveen, Haarlem. Z.H. : Hillegom, Sassenheim,

(30) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 267

Warmond, Leiden, Wassenaar, Den Haag, Voorschoten,

Oostvoorne. N.B.: Bergen op Zoom (veel in 1909, coll.-

Snijder), Breda, Oisterwijk, Veghel, ‘s-Hertogenbosch, Cuyck,

Grave. Lbg.: Plasmolen, Venlo, Tegelen, Kerkrade, Bunde,

Vaals.

V ar. 1. ab. interligata Derenne, Lamb., 1926, p. 91. Boven

het midden van den binnenrand der vvls. een liggend zwart

streepje, doordat de onderste wortelvlek verbonden is met de

onderste mediane. Bloemendaal (Z. Mus.) ; Apeldoorn (de

Vos); Zutfen (46), ‘s-Hertogenbosch (40), Breda (21, 25) ;

Bergen op Zoom (Snijder).

28. M. athalia Rott, Door het geheele O. en Z. in bosch-

achtige streken, op de vliegplaatsen vaak gewoon. 1 gen,

eind Mei tot eind Juli (30-5 tot 28-7).

Vindpl. Dr.: Schipborg (1934 zeer gewoon, Skm.),

Zeegse, Havelte. Ov: Ootmarsum, De Lutte, Oldenzaal, Del-

den, Holten. Gdl. : Hulshorst, Nunspeet, Putten, Apeldoorn,

Klarenbeek, Voorstonden, Brummen, Spankeren, Loenen,

Laag-Soeren, Oosterbeek, Wolfheze, Wageningen, Ede;

Warnsveld, Vorden, Lochem, Almen, Gorssel, Eefde, Ruur-

lo, Korenburgerveen, Aalten, Slangenburg, Doetinchem,

Hummelo, Keppel, Doesburg ; Didam, Bijvank, Utr. : Rhenen,

Amersfoort, Soesterberg, Eemnes. N. H. : Hilversum, N. B.:

Breda (in 1869 in het Liesbosch bij duizenden, teste He y-

laerts, T. v. E. vol. 13, p. 27), Ginneken, Rijen, Princen-

hage, Zundert, Tilburg, Oirschot, Eindhoven. Lbg.: Plas-

molen, Venlo, Roermond, Posterholt, Maalbroek, Maas-

niel, Echt, Nunhem, Brunssum, Kerkrade, Epen, Houthem,

Bunde, Maastricht.

Var. 1. ab. molpadia Varin, Lamb, 1931, p. 6, pl. 2, fig.

3 en 4. Bovenz. vvls.: aderen donker; dwarslijnen ontbre-

ken, behalve die voor den achterrand, celvlek en de vlekken

aan den wortel eveneens aanwezig ; avls. : geheel bruinzwart

op een rij vlekken voor den rand na. Onderz. vvls. : zwarte

teekening sterk ontwikkeld, straalvormig ; avls.: de 4 vlekjes

aan den wortel zijn zwart in plaats van geelwit. Brunssum,

8-6-1935 (Lck.).

2. ab. navarina De Sélys, Cat. Lép. Belgique, p. 19, 1837,

V. en avls. geheel bruinzwart met een rij bruingele vlekken

voor den rand, Apeldoorn (de Vos), zie T. v. E., vol. 42, pl.

2, fig. 3. Kerkrade (de Vos), l.c., fig. 4 (iets afwijkend, met

2 rijen lichte vlekken op de vvls).

Teratol, ex. Met zeer lange, smalle v. en avls. Vorden

(EME)

29. M. dictynna Esp. (de naam is een primair hononiem

en moet bij strikte toepassing der nomenclatuurregels ver-

vangen worden door M. diamina Lang). Zeer lokaal in het O.

en Z., op de vliegplaatsen soms gewoon. 1 gen, tweede helft

van Mei tot tweede helft van Juli (22-5 tot 25-7).

268 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (31)

Vindpl. Ov.: Delden (Btk.). Gdl.: Slangenburg, Doe-

tinchem (KI.). Z. H.: Numansdorp (P. H.). N. B. : Breda

(Mastbosch en Bavel); Ulvenhout; Princenhage (Fr.) ;

Chaam (P. H.) ; Rijen (19 Juni 1887 zeer gewoon, Snellen,

T. v. E., vol, 36, p. 191) ; Oisterwijk, Oirschot. Lbg. : Venlo,

Tegelen; Echt (1935, Gielkens) ; Brunssum (1930, dez.) ;

Schinveld (idem); Kerkrade; Maastricht (Maurissen

schrijft, T. v. E., vol. 9, p. 172: „En abondance dans les

clairiéres des collines boisées en juin et juillet”. Al in jaren

is dictynna niet meer bij de stad waargenomen).

Var. 1. ab. alba Rehfous, Bull. Soc. Lép. Genève, vol. 1,

p. 262, 1908. Grondkleur wit, bruinzwarte teekening normaal.

Ulvenhoutsche bosch, 4-6-1891 (15).

2. ab. seminigra Muschamp, op. cit, vol. 1, p. 70, 1905.

Avls. eenkleurig bruinzwart. Oirschot, een ex. met nog een

enkel vlekje (L. Mus.) ; Venlo (id., Z. Mus.).

3, ab., die „op de onderz. der avls. de zwarte stippen

binnen de zwarte halve manen in den band der grondkleur

naast den lichten middenband mist”. Rijen (9). Zie Snel-

len, T. v. Es ‘vol, 36, p. 191. Tex Haar (OnzeMr

p. 26) vermeldt 3 trans., ook van Rijen.

Brenthis Hb.

30. B. selene Schiff. Onze algemeenste Argynnide. Vrij-

wel door het geheele land op niet te droge, grazige plaatsen,

op vochtige terreinen vaak gewoon. Ook in de duinen (Was-

senaar, Wijk aan Zee), doch of het dier daar nu nog voor-

komt, nu het gebied zooveel droger is geworden, is twijfel-

achtig. 2 gens, de eerste eind Mei tot eind Juni, de tweede

half Juli tot begin Septr.

Var. 1. gen. vern. selene Schiff.

2. gen. aest. selenia Freyer, Neue Beitr., vol. 6, p. 21, pl.

493, fig. 2, 1852, Kleiner, Gemiddeld is ook onze zomergen.

wat kleiner, al geldt dit voor lang niet alle exx. Een werke-

lijk altijd opgaand verschil bestaat bij ons eigenlijk niet tus-

schen beide gens, Daar echter in de zomergen. nogal dwerg-

exx. voorkomen, gebruik ik er Freyers naam voor.

3. ab. pallida Spuler, Schmett. Eur., I, p. 26, 1901. Grond-

kleur haast wit. Groningen (1858, T. v. E., vol. 10, p. 193) ;

Tilburg (op. cit vol. 49, p. XXII) ; Venlo (KI.). Een geel-

bruin overgangsex. van Wolvega (Wp.).

4. ab. interligata Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1919, p. 49.

Boven het midden van den binnenrand der vvls. een liggende

zwarte streep (als cinxia-interligata). Kollum, Elburg, Venlo

(Z. Mus.) ; Leek, Vorden (Br.) ; Apeldoorn (de Vos);

Hilversum (Wp.) ; Loosdrecht (Wp., 80) ; Almelo, Soester-

veen, Vijfhuizen-N.H. (Lpk.) ; Roermond (Lck.).

5. ab. transversa Tutt, Brit. Butt, p. 295, 1896. De rij

zwarte vlekken in het midden van den vvl. wat grooter en

(32) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 269

langs de aderen met elkaar verbonden, zoodat een zigzaglijn

ontstaat (zie Lamb., 1930, plo 5; fig: 2) DerPunt (72).

Doetinchem (45, 46).

6. ab. thaliades Ter Haar, Onze VI., p. 27, 1899 of 1900

(= medionigrans Cabeau, Lamb., 1930, p. 54, pl. 5, fig. 3).

Over het midden van den vvl. loopt een breede, meer of

minder volledige zwarte band. Zie T. v. E., vol. 48., pl. 2,

fig. 10. Kollum, Apeldoorn (Z. Mus.) ; Aalsmeer (Js.; 68,

het laatste ex. ook de wortel donker) ; Eelderwolde (Wiss.,

. als 68).

7. ab. vanescens Cabeau, Lamb., Lc. fig. 1. De ronde sub-

marginale vlekken op v. en avls. verbonden met de chevron-

vormige randvlekken. De andere vlekken ontbreken grooten-

deels. De Punt, Groningen (Z. Mus.). Bij het laatste ex.

zijn de avls. gedeeltelijk donker bestoven en wijkt ook de

onderz. af ; afgebeeld: T. v. E., vol. 43, pl. 14, fig. 8 en 9.

8. ab. striata nov. ab. In plaats van de gewone teekening

lange straalvormige strepen. 1) Burgst bij Breda (28, alleen

op de avls., T. v. E., vol. 13, pl. 6, fig. 4) ; Groningen (op.

Give LO bp 193).

31. B. euphrosyne L, Door het geheele O. en Z., lokaal,

op de vliegplaatsen vaak gewoon. 1 gen., begin Mei-begin

Juni (5-5 tot 3-6; maar 1 ex. Juli 1914 in L. Mus., een laat

ex., in geen geval een 2e gen.).

Vindpl. Gr.: Groningen („zeer gewoon’, De Ga-

vere, Handelingen, p. 105, 1857; „in t Z. van Gr. en 't

N. van Dr. overal, op veenachtige gronden meestal zeer

talrijk”, Skm. in litt.). Dr.: Norg, Eelderwolde. Ov.: Din-

keloord, Denekamp, De Lutte, Diepenveen (hier in 1896 en

1897 zeer talrijk op het buitengoed Frieswijk, teste De Vos,

T. v. E., vol. 41, p. 79), Deventer. Gdl. : Putten, Apeldoorn,

Hoog-Soeren, Laag-Soeren, Gietelo, Empe, Brummen ; Zut-

fen, Warnsveld, Vorden, Gorssel, Winterswijk, Slangenburg,

Doetinchem, Laag-Keppel ; Wehl, Didam, Utr. : Soest. N.H.:

Texel. N.B. : Breda-Liesbosch, Gilze-Rijen. Lbg. : Plasmolen,

Roermond, Odiliënberg, Maasniel, Bunde, Maastricht, Hou-

them, Valkenburg, Epen, Holset.

Var, 1. ab. interligata Cabeau, Rev. Mens. Nam... 1919, p.

49, Als selene-interligata. De Lutte (28); Vorden (P.H.) ;

Laag-Soeren (Sch. Lpk.) ; Doetinchem (Snijder) ; Odiliën-

berg (Lck.); Bunde (Z. Mus.).

32. B. arsilache Esp. Een typische bewoner van vochtige

venen. Zeer lokaal, maar op de vliegplaatsen meestal talrijk,

al behoort dit waarschijnlijk, helaas, grootendeels tot het

verleden. De soort loopt nl. zeer veel gevaar in ons land uit

te sterven, doordat haar terreinen verdwijnen door ontgin-

1) Les dessins noirs normaux sont remplacés par de longues stries en

forme de raies.

270 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (33)

ning. Met zekerheid komt arsilache nog alleen voor ten Z.

van Groningen (Appelbergen), doch ook hier is het gevaar

voor uitsterven zeer groot. 1 gen. eind Mei-midden Juli

(25-5 tot 16-7). |

Wat den naam betreft, de Argynniden-specialist Reuss

beschouwt pales Schiff. en arsilache Esp. als 2 verschillende

soorten, eveneens Wheeler, die schrijft (Ent. Rec., vol.

45, p. 180, 1933), dat het hem onbegrijpelijk is, hoe iemand,

die beide vormen in natura gezien heeft, ze voor één soort

kan houden. Verity daarentegen, die in Iris, vol. 46, p.

101 enz., 1932, een monographie over dit complex van vor-

men publiceerde, beschouwt ze als 2 subspecies (exerges,

greges). Nordström heeft de genitaliën onderzocht

(Entom. Tidskr., vol. 54, p. 180, 1933), doch kon geen stand-

vastig verschil vinden. Hier kan alleen een nauwkeurige

kennis van de biologie van beide soorten of vormgroepen een

bevredigende oplossing brengen. Zoolang die ontbreekt, geef

ik de voorkeur aan de conclusie van den specialist.

Vindpl. Gr.: ten Z. van de stad, nl. Harendermolen,

Appelbergen (appél, militair terrein), De Punt. De Ga-

vere heeft de soort ontdekt. In T. v. E., vol. 10, p. 193,

1867, schrijft hij: „Je la trouve chaque année en juillet sur

les chardons fleuris ; elle y est peu commune”. Vooral in

het begin van onze eeuw zijn talrijke exx. gevangen. Bi

Appelbergen heeft arsilache een kleine vliegplaats, maar is

er soms vrij talrijk, Het terrein is de laatste jaren echter

ontwaterd (Skm. in litt.). Lbg.: Venlo (was hier omstreeks

1900 talrijk in het Bulteven ten N. van de stad langs de

Duitsche grens; zie Van den Brandt, T. v. E, vol.

46, V. p. 52. Of het dier er nu nog voorkomt, is onbekend ;

het veen is al grootendeels ontgonnen) ; Blerick, 1920 (Lck.) ;

Vaals, 1902 (Z. Mus.) en 1934 (Gielkens). Bij laatstge-

noemde plaats ontbreekt het voor arsilache noodige biotoop ;

deze 2 exx. zijn ongetwijfeld afkomstig uit de Ardennen,

waar de soort zeer talrijk is.

Var. 1. ab. guedati Vorbrodt, Schmett. Schweiz, II, p.

611, 1914. Als ab. interligata der vorige soorten. De Punt,

Venlo (Z. Mus.).

2. ab. hockacensis Cabeau, Rev. Soc. Nam., 1922, p. 51.

Bovenz. van v.- en avls. voor het grootste deel donker be-

stoven. De Punt (Z. Mus.; KI.). Cabeau’s type is afgebeeld

in Lamb., 1931, pl. V, fig. 4. De beide Hollandsche exx.

verschillen vooral, doordat de avls, niet zoo donker zijn als

bij het Belgische.

33, B. dia L. Uiterst zeldzaam, zoo goed als zeker niet

meer inheemsch. In Denem., Sleesw.-Holst. en bij Hamburg

ontbrekend, in Westfalen alleen in 't O., Rijn-prov. zeldz.,

in Belgié alleen in het heuvelachtige deel van het Maasbek-

ken, niet in Engeland. De meeste vangsten zijn zeer oud.

(34) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 271

2 gens., beide bij ons waargenomen van half Mei tot in Aug.

Vindpl. Gr.: Het Onland ten Z. van de stad. In Han-

delingen, p. 105, 1857, schrijft De Gavere: „zeer ge-

woon’, in Bst., II, p. 147, schrijft De Graaf op gezag

van De Gavere en Van Bemmelen: „jaarlijks gedurende

8 of 9 dagen in het Onland.” Latere verzamelaars (De

Boer, Ter Haar, Wiss, Skm.) hebben het dier nooit meer

aangetroffen. Dr. : Hoogeveen (Bst., II, p. 147). Gdl. : Arn-

hem, 1874 (Z. Mus.) ; Vorden, Aug. 1906 (P.H.). N.B.:

Liesbosch, 25-7-1866, Ulvenhoutsche Bosch, 10-5-1870 (L.

Mus.).

Argynnis F.

34. A, ino Rott. Uitsluitend in Z. Limburg. Daar over

het algemeen zeldzaam, maar vrij geregeld. 1 gen. begin

Juni tot half Juli (9-6 tot 10-7).

Ninke ling. Kerkraden (aytiteris.. iv Evol:

- 50, p. XLVII, schrijft, dat ino hier overvloedig voorkomt

op een betrekkelijk klein terrein, dat tegen een helling ligt

en eenigszins vochtig is; talrijke exx. in diverse colls.) ;

Etzenrade (Rk., Gielkens) ; Schinveld (Maessen) ; Hou-

them (Z. Mus.) ; Meerssen (T. v. E., vol. 35, p. XLIV,

eerste Ned. ex).

Var, 1. ab, De paarse bestuiving aan de onderz. ont-

breekt bijna geheel. Kerkrade (de Vos).

35. A. lathonia L. Geregeld in de duinen, in de rest van

het land zeer onregelmatig, daar meestal zeldzaam of zelfs

ontbrekend ; in sommige jaren (1921 en 1934) dan plotse-

ling talrijk, wel zeker ten gevolge van immigratie. Lathonia

is nu in geen geval meer de gewoonste Argynnide, zooals

Oudemans bijv. nog schreef (Nederl. Insecten, p. 399,

+ 1900). 2, in gunstige jaren 3, generaties. De eerste vliegt

begin April tot begin Juni, de tweede tweede helft van Juli

tot begin Septr., de derde eind Septr. tot ver in Oct., soms

nog in Nov. (in Z. Mus. een ex. van 23-11-1914 ; vermeld in

E. B., vol. 4, p. 171, van 3-11-1914 ; in 1934 : 28-9 tot 13-10).

Var Literatuur lem pie, Lamb: 19347 py 25 enz

1. gen. vern. lathonia L.

2. gen. aest. lathonia L. Verity heeft (Ent. Rec., vol.

45, p. 57, 1933) de zomergen. van C. Eur. postlathonia

genoemd, gebaseerd op een holotype van Hilversum. De op-

gegeven kenmerken passen echter niet op onze gen. aest. in

zijn geheel. Het allergrootste deel is gelijk aan de eerste gen.

3. gen. aut. De weinige ter beschikking staande exx. zijn

zeer klein. Voor het vaststellen van den naam moet meer

materiaal afgewacht worden.

4, ab. minor Ksenszopolski, Trudy Izsljedov. Volyni, vol.

8, p. 41, 1911. Dwergen. Den Haag (8).

272 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (35)

5, ab. pallida Fritsch, Ent. Rundschau, vol. 29, p. 143, 1912.

Licht bruingeel. Aalsmeer (Mac G.).

6. ab. i-nigrum Tutt, Ent. Rec., vol. 21, p. 225, 1909. Boven

het midden van den binnenrand der vvls. een liggende zwarte

streep. Apeldoorn, Loosdrecht (Z. Mus.) ; Doetinchem; Nij-

megen (Wiss.); Hilversum; Bussum (Snijders); Amster-

dam (Cet.) ; Santpoort (Lpk.) ; Aalsmeer (Mac G.); Ka-

pelle-Goes (de Vos); Roermond (Fr., Lck.).

7. ab. hungarica Aigner, Ann. Hist. Nat. Hung, vol. 4,

p. 504, 1906. Zwarte teekening der vvls. meer of minder in-

eengevloeid, al het overige normaal. Zandvoort (Lpk.).

8. ab. melaena Spuler, Schm. Eur. I, p. 29, 1901. Zwarte

teekening van voor- en avls. meer of minder ineengevloeid,

het zilver van de onderz. normaal. Zwolle (16) ; Schevenin-

gen (de Vos).

9. ab. valdensis Esp, Eur. Schm., suppl., p. 112, pl. CXV,

fig. 4, 1805. Als melaena, maar het zilver van de onderz. der

avls. tot straalvormige strepen ineengevloeid. Slangenburg

(ZAINI) atgebeeld ve vols erp NE

36. A. aglaja L. In een groot deel van het land waarge-

nomen, hoofdzakelijk op zandgronden of boschachtige ter-

reinen. 1 gen, eind Mei tot begin Aug.

Vindpl. Fr. : Schiermonnikoog (talrijk, Wiss.), Ame-

land, Kollum, Wolvega, Scherpenzeel. Gr. : Groningen. Dr. :

Eelderwolde, Paterswolde (beide zeer talrijk, Skm.), Peize.

Ov. : Denekamp, Weerselo, Losser, Holten, Diepenveen,

Zwolle. Gdl, : geheele Veluwe (in het Binnenveld bij Wage-

ningen talrijk, Skm.), geheele Graafschap en Achterhoek.

Utr. : Rhenen. Veenendaal, Oud-Leusden, [Waverveen,

Sepp]. N.H. : Naarden, Texel, Den Helder, Castricum, Lim-

men, Velsen, Overveen, Zandvoort. Z.H. : Noordwijk, Was-

senaar, Den Haag, Scheveningen, Loosduinen. N.B. : Breda,

Geertruidenberg, Vlijmen, ‘s-Hertogenbosch, Helenaveen.

Lbg.: Venlo, Tegelen, Roermond, Posterholt, Odiliënberg,

Houthem, Maastricht.

Var, 1, ab) 8 flavescens‘ Tutt, Brit. Butt. sp 291), 1896,

Grondkleur lichter, meer oranje. Apeldoorn, Wolfheze, Doe-

tinchem (Z. Mus.) ; Eerbeek, Den Helder, Limmen (Lpk.) ;

Den Haag (16).

2. ab. 9 suffusa Tutt, lc, p. 290. Wortel der vis. sterk

zwart bestoven, vlekken grooter. Eelderwolde, Diepenveen

(ZMus

dan typische 9. Vlijmen (68, 69).

4, ab, nana Wheeler, Butt. Switz., p. 72, 1903. Dwergen.

Doetinchem (Z. Mus.).

5, sabviridiatra Strand» Ent» 2 0122522522192:

Vvls, bijna eenkleurig donkerbruin, avls. donker bestoven,

maar teekening zichtbaar. Onderz. vvls. donker bestoven,

(36) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 273

avls. zoo goed als eenkleurig groen met de normale zilver-

_ vlekken. Wageningen, Z. Mus. (T. v. E., vol. 48, pl. 3, fig.

2, type).

6. ab. emilia Quensel, in: Acerby, Travels through

Sweden, Finland and Lapland, II, p. 253, 1802. Bovenz. meer

of minder melanistisch. Wageningen, vvls. grootendeels zwart

(L. Wag.) ; Groningen (De Gavere, T. v. E., vol. 10, p. 194,

quelquefois”).

7. ab. charlotta Haw., Lep. Brit., p. 32, 1803. Aan onderz.

‘avis. 3 groote zilvervlekken aan den wortel, Groningen (Z.

Mus.). Het ex. wijkt ook aan de bovenzijde af en is afge-

beeld win. En vol, 43, ple 4 figs 10env hik

37. A. niobe L. Op dezelfde terreinen ongeveer als aglaja,

maar in de duinen overal gewoon, in het binnenland veel

minder. 1 gen., tweede helft van Mei (21-5) tot begin Aug.

Vindpl. Fr.: Schiermonnikoog. Ov.: Diepenveen, Hol-

ten, Rijssen. Gdl. : Harderwijk, Nunspeet, Empe, Laag-

Soeren, Wageningen, Oosterbeek, Arnhem; Zutfen, Warns-

veld, Vorden, Laren, Winterswijk, Korenburgerveen, Aalten,

Slangenburg, Doetinchem, Hummelo, Keppel, Zelhem; Nij-

megen. Utr. : Soest, De Bildt, Vreeland. N.H.: Hilversum,

Naarden en geheele duingebied. Z.H. : duingebied. ZI. : duin-

gebied (Haamstede, Renesse, Domburg). [Eén van de wei-

nige soorten, waarvan ik gegevens uit Zl. bezit; deze prov.

is zeer slecht bekend]. N.B. : Breda, Ulvenhout. Lbg. : Venlo,

Roermond, Arcen, Melick, Nuth.

Var. Verity heeft er de laatste jaren herhaaldelijk de

aandacht op gevestigd, dat de nomenclatuur van deze en de

volgende soort onjuist is. Linnaeus beschrijft de zilver-

vlekken aan de onderz. der avls. als volgt (Syst. Nat., X,

p. 481, 1758) : „subtus maculis XIII obsoletis’, en (p. 482)

„Alae maculis argenteis : posticarum 7 marginalibus, puncta

6 disci’. Dus aan de onderz. der avls. 13 onduidelijke zilver-

vlekken, 7 grootere langs den rand, 6 kleinere in het midden,

aan den wortel niets. De typische vorm is dan ook niet onze

gewone rijk gevlekte, maar dezelfde, dien Gillmer veel

later nog eens ab. intermedia zou noemen (Int. Ent. Z., vol.1,

p. 248, 1907).

1. ab. eris Meigen, Eur. Schmett., I, p. 64, 1830. Ontderz.

zonder zilvervlekken. Korenburgerveen (Van Galen) ; Empe

(Bst., I, p. 223) ; Slangenburg (KI.) ; Wageningen, Wasse-

naar (Z. Mus.) ; Camp, Santpoort (Cet.) ; Haarlem (Tick) ;

Domburg (T. v. E., vol. 53, p. XXXV); Breda (23); Ul

venhout (Wiss.) ; Melick (Lck.); Arcen (Fr.) ; Roermond

(NEGRI (lev, Ey volts, pl 3; gs);

2. niobe L. Zilvervlekken zwak ontwikkeld. Den Helder

(Lpk.) ; Wassenaar (13).

3. ab. cydippe L., Fauna Suecica, p. 281, 1761 (adippe L.,

Syst. Nat., XII, p. 786, 1767). De gewone rijk gevlekte vorm

274 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (37)

(,,subtus maculis 23 argenteis’’). Linnaeus’ type bevindt zich

te Londen, zoodat het zeker is, dat hij hiermee niet de vol-

gende soort bedoelde.

4, ab. pallida Gillmer, Int. Ent. Z., vol. 1, p. 248, 1907.

Grondkleur bleekgeel. Vorden (P. H.) ; Bergen (67) ; IJmui-

den (Z. Mus.) ; Santpoort (Cet.).

38. A. adippe Rott. (nec L., nec cydippe L.). Zeer zeld-

zaam, niet (meer?) inheemsch. In Denem. (maar Seeland

gewoon) en het geheele ons omringende Duitsche gebied lo-

kaal en zeldzaam, in Belgié alleen in het Maasbekken, in

Engeland gewoon in de bosschen van de Z. helft. 1 gen.,

eind Juni-begin Aug. (29-6 tot 5-8).

Vindpl. Fr.: Kuikhorne (Albarda). Gr. of Dr.: Zuid-

laren, eenmaal op de heide een ¢ en ® in copula (Bst., II,

p. 147). Gdl.: Harderwijk (Bst., I, p. 223); Drempt (l.c.,

„eenmaal menigvuldig’’) ; Doesburg (l.c., „soms in groote

menigte”) ; Vorden (1903, P. H.); Slangenburg (1902,

K1.)1) ; Nijmegen (1875, Z. Mus.). N.B.: Breda (1866, ver-

meld in T. v. E., vol. 13, p. 145 als van Teteringen, en 1869,

L. Mus.) ; Oirschot (T. v. E., vol. 49, p. XXIII) ; Megen

(1875, 2 exx., Z. Mus.). Lbg.: Houthem (1929, Wiss.).

39, A. paphia L. In boschachtige streken in het N., O. en

Z., soms gewoon, maar meestal weinig talrijk. Een enkele

maal in het W. waargenomen. Dit is alleen te verklaren

door een individueele neiging tot trekken of in elk geval tot

uitbreiding van het gebied aan te nemen, een verschijnsel,

dat naar mijn stellige overtuiging bij vele soorten voorkomt.

Meestal zijn dergelijke afgedwaalde exx. 4 &! 1 gen., begin

Juli tot half Aug. (11-7 tot 18-8).

Vindpl. Fr. : Gorredijk, Gr. : Groningen (De Gavere,

T. v. E., vol. 10, p. 194: „mème au milieu des rues de la

ville”). Dr. : Hoogeveen. Ov.: Diepenveen (Lettele). Gdl. :

Harderwijk, Ermelo, Putten, Leuvenum, Apeldoorn, Laag

Soeren, De Steeg, Beekhuizen, Arnhem; Zutfen, Vorden

Eibergen, Varsseveld, Slangenburg, Doetinchem, Hummelo,

Drempt, Zelhem ; Montferland, Bijvank. Utr. : Amerongen,

Zeist. N. H.: Amsterdam (10-8-1932, & zuigend op Budd-

leia, Lpk.). Z.H. : Leiden (13-17-16, 4, in tun Muss)»

Den Haag, Dordrecht (Jch.). N.B.: Breda, Deurne. Lbg. :

Plasmolen, Venlo, Roermond, Munniksbosch, Odiliénberg,

Borgharen, Kerkrade, Vaals, Mechelen, Epen, Houthem,

Meerssen, Keer, Gronsveld.

pl. CVII, fig. 1, 2, + 1800. Grondkleur groenachtig. Slan-

1) „De adippe's ving ik onbewust tusschen de aglaja's, hoewel ik me

later herinnerde, dat ze veel wilder waren en uit de hoogte op de aglaja's

neerschoten. Ik heb ze gevangen door beschadigde exx. van aglaja aan

spelden op distels te prikken’. (KI. in litt).

(38) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 275

genburg (Aug. 1901, 5 exx., Kl.1)) ; Doetinchem, De Steeg

MZ) Men Haag (lisive ve. vol 46 p 220) Breda

(29-7-1854, 5 exx. in het Liesbosch, T. v. E., vol. 13, p. 145;

3 exx. in L. Mus.); Deurne (1935, Nies); Plasmolen

(5-8-1899, de Vos) ; Vaals (Aug. 1931, Prick).

Danaidae.

Danaus Kluk.

* 40. D. plexippus L. (archippus auct. nec F.). Den Haag,

Oct. 1886 (T. v. E., vol. 30, p. CI). Het eenige bekende

Ned. ex. In Engeland wordt de vlinder (sinds 1876) meer

waargenomen.

Satyridae.

Melanargia Meigen.

41, M. galathea L. Alleen in het O, en Z., lokaal, onregel-

matig voorkomend, soms gewoon op de vliegplaatsen. 1 gen.,

eind Juni-half Aug. (28-6 tot 12-8).

Vindpl. Ov.: De Lutte, Twekkelo, Hengelo, Weerse-

lo. Gdl.: Apeldoorn, Beekbergen, Loenen, Laag-Soeren,

Spankeren, Dieren, Brummen, Voorstonden, Gietelo ; Win-

terswijk, Slangenburg, Doetinchem, Keppel, Hummelo, Zel-

hem; Montferland; Nijmegen, Groesbeek. Utr. : Doorn,

Zeist. N.B.: Breda (Liesbosch en Ulvenhoutsche Bosch),

Asten, Deurne. Lbg. : Venlo, Tegelen, Swalmen, Roermond,

Odiliënberg, Maasbree, Kerkrade, Bemelen, Bunde, Houthem,

Geulle, Gronsveld, Valkenburg, Gulpen, Wittem, Vijlen.

Var. Van deze soort zijn een groot aantal vormen be-

kend, waarvan in ons land echter zoo goed als niets is waar-

genomen, waarschijnlijk, doordat te weinig materiaal wordt

verzameld.

1. ab. fasciata Lmbll., Rev. Mens. Nam., 1909, p. 74. Op

het midden van de vvls. een van costa tot binnenrand on-

onderbroken doorloopende witte band, doordat het zwarte

streepje, dat van de middencelvlek schuin naar beneden

naar den zwarten achterrandsband loopt, ontbreekt. Hen-

gelo (Btk.) ; Dieren (L. Mus.) ; Apeldoorn (de Vos).

2. var. malmediensis Van Mellaerts, Lamb., 1926, p. 2.

Bij Malmédy (België) vliegt een donker ras (band langs

den achterrand der avls, breeder, onderz. met donkerder

teekening). Verscheiden Zuidlimburgsche exx. zijn hiervan

niet te onderscheiden, wat, gezien den betrekkelijk korten

afstand, niet te verwonderen is. Het grootste deel der Ned.

exx. behoort echter tot het typonominale ras.

3. ab. Dwergen. Houthem (T. v. E., vol. 40, p. 370).

1) Hoe algemeen paphia in dien tijd was, blijkt wel hieruit, dat het

moeite kostte valesina te vangen zonder te veel typische paphia’s in het

net te krijgen. 40—50 paphia's zaten soms op één plant (distels en

bramen) ! (KI. in litt.).

276 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (39)

Erebia Dalm.

* 42, E. medusa Schiff. Eenmaal in Z. Limburg een drietal

exx, waargenomen, waarvan 2 gevangen. Zoo goed als zeker

zijn deze afkomstig uit de Ardennen, waar de soort zeer

algemeen is. Dat de gaafheid van één der gevangen exx.

pleit voor een „zij ‘t ook zeer gelocaliseerden indigeen’,

zooals illiolx o pie us schrijft va Es veol.63 plc

geloof ik niet. We hebben hier hetzelfde verschijnsel als bij

Colias palaeno L. subsp. europome Esp. : plotseling worden

enkele exx. van een nooit, noch daarvoor, noch daarna, bij

ons waargenomen soort, maar die in het naburige Belgische

en Duitsche gebied zeer gewoon is, in ons land gevangen,

en wel gelijktijdig en in dezelfde omgeving. Beide gevangen

dieren zijn 3 4 (zie bij paphia!).

Vindpl. Lbg.: Epen, 25 Mei 1920 (Toxopeus leg., coll.

de Vos).

Var. Beide exx. verschillen onderling nogal, maar be-

hooren niet tot een bepaalde afwijking. Ze zijn uitvoerig

beschreven door Toxopeus, l.c., p. 162. Tot welk ras het

Belgische (en onze beide exx.) behoort, is me nog niet be-

kend, in elk geval wel niet tot het typonominale (van

Weenen).

Hipparchia F.

* 43, H. fagi Scop., 1763 (hermione L., 1764). Slechts

éénmaal is een ex. in Nederland gevangen. Het is een ¢

(sic !), dat zeer afgevlogen is. In het geheele ons omringende

gebied (Denem. tot en met Engeld.) komt de soort alleen

voor in het bergachtige deel van de Rijnprov. (daar niet

zeldzaam) en in België (uiterst zeldzaam in de Ardennen).

Vindpl. Gdl.: Kerstendal, tusschen Nijmegen en Beek,

Aug. 1901 (Z. Mus.). (Zooals uit dezen Catalogus herhaal-

delijk blijkt, zijn de jaren 1901—'03 voor dagvlinders zeer

gunstig geweest !).

Var. Het ex. behoort niet tot het typonominale ras, maar

tot ras hermione L. (Rijnprovincie), zoodat L.’s naam, zij het

dan ook niet als soortnaam, bestaan blijft. (Zie Fruhstor-

fer, Ent. Zeitschr., vol. 24, p. 75, 1910).

44. H. statilinus Hufn. Alleen in het O. en Z., zeer lokaal,

op de vliegplaatsen soms in aantal, De Graaf schrijft van

deze vliegplaatsen (T. v. E., vol. 6, p. 153) : „Ce sont des

terrains découverts d'une certaine étendue, formés de mon-

ticules arides couverts en partie de bruyère, de mousse et

de Festuca ovina, et entourés de bois de sapins. Brants,

Ned. VI. p. 5, ving den vlinder tusschen Rozendaal en Beek-

huizen, hoofdzakelijk op stuifzandgronden, die niet al te open

gelegen zijn. 1 gen. begin Aug. tot begin Septr. (9-8 tot

10-9).

Vindpl. Gdl.: Harderwijk, Apeldoorn, Hoog-Soeren,

(40) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 277

Laag-Soeren, Rozendaal, Beekhuizen, Velp, Arnhem, Wolf-

+ heze, Renkum, Wageningen, Ede (de geheele Veluwe dus) ;

Vorden. Utr. : Zeist, De Bildt, Driebergen, Maarsbergen.

N.B. : Breda, Nuland. Lbg. : Venlo, Roermond.

Var. 1. ab. apupillata Vty., Bull. Soc. Ent. It., vol. 47,

p. 190, 1916. Oogen ongekernd. Algemeen onder de soort.

2. ab. caeca Hannemann, Int. Ent. Z., vol. 9, p. 113, 1916.

Bovenzijde zonder oogen, Laag-Soeren; Rozendaal (7),

Breda (11).

Eumenis Hb.

45, E. semele L. Algemeen op droge gronden, vooral

heiden, en in de duinen, 1 gen. begin Juli tot begin Septr.

Var, Onze vorm behoort, in zijn geheel genomen, tot

ras jubara Fruhst., Int. Ent. Z., vol. 2, p. 9, 1908, den vorm,

die ook in geheel N. Duitschland vliegt.

1. ab. addenda Tutt, Brit. Butt p. 398, 1896. Met extra

oogen op de vvls., meest tusschen de beide normale. Vledder,

Mookerheide, Hilversum (Lpk.) ; Korenburgerveen (Cet.) ;

Bergen aan Zee (63).

2. ab. caeca Tutt, lc. Oogen ongekernd. Overal onder de

soort,

3. ab. postcaeca Schawerda, Z. Oest. E.V., vol. 16, p. 31,

1931. Avls. zonder oogje bij den anaalhoek. Norg (Skm.) ;

Brunssum (Br.).

4, ab. holanops Brouwer, De Wandelaar, vol. 7, p. 99, 1935.

Zonder spoor van oogen zoowel op boven- als onderz. De

Beer (Hoek van Holland) (Br.).

der avls. licht stroogeel. Hilversum (Lpk.).

6. ab. minor Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1925, p. 6. Dwer-

gen. Maarsbergen (76).

Pathol. ex. Linker avl. op bovenz. en onderz. albinis-

tisch afwijkend. Doorwerth (Z. Mus., afgeb. T. v. E., vol. 48,

pls, fig. 5 en 6).

* 46, E. arethusa Esp. Slechts één Nederl. ex. is bekend,

een & (sic!), gevangen in Juli 1927 (T. v. E., vol. 72,

p. XXXVI). Ook in het ons omringende gebied is het dier

een rara avis. Onbekend in Denem., Sleesw.-Holst., bij Ham-

burg (daar vroeger zeldz., ontbreekt nu), in Westfalen, de

Rijnprov. en Engeland. Uit België alleen zijn 2 vondsten be-

kend (Torgny in het uiterste Z. en Wellin). De vangst bij

ons is dan ook een zuiver toevallige.

Vindpl. Lbg. : Mameliserberg bij Vaals (Pater Riedmil-

ler leg., coll. Btk.).

Pararge Hb.

47. P, aegeria L. subsp. vulgaris Zeller (Isis, 1847, p. 143).

Algemeen in boschachtige streken, 2 (of 3?) generaties;

278 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (41)

gen. I begin April tot begin Juni, gen. II eind Juni tot ver

in Aug. Daarna neemt het aantal snel af om in Septr. weer

toe te nemen. Of dit werkelijk een derde gen. is, is me nog

niet duidelijk. In alle opzichten (kleur, teekening, androco-

niën) komen deze exx. met die van gen. II overeen. Zooals

bekend, overwintert de soort als rups en pop. Het is dus

mogelijk, dat de Septr.-dieren nakomelingen zijn van de als

rups overwinterde exx. van gen. I. De kwestie kan alleen

door kweekproeven en door veldwaarnemingen opgelost

worden.

Var. Literatuur: Lempke, Lamb, 1935, p. 241 enz.

Onze exx. behooren tot ras fircis Butler (Ann. Mag. Nat.

Hist, 1867, p. 162), dat in geheel W. Eur. vliegt vanaf N.

Frankrijk. Ik heb dit uitvoerig in Lambillionea gemotiveerd.

1. gen. vern. tircis Butler.

2. gen. aest. aestivalis Fruhst., Ent. Z., vol. 22, p. 211, 1909.

Vooral verschillend door de kleinere gele vlekken op de avls.

Ook de androconiën der beide gens. verschillen duidelijk (zie

Ball, Ann. Soc. Ent. Belg., vol. 58, p. 176, 1914).

3. ab. minima Pionneau, L'Echange, no. 449, 1930. Dwer-

gen. Soest (Lpk.) ; Venlo (Z. Mus.).

4. ab. punctata Gussich, Glasnik, vol. 22, p. 219, 1917. In

de vierde gele vlek der avls. (vanaf anaalhoek) een stip of

oogje. Algemeen.

5. ab. antico-excessa Lempke, Lamb. 1935, p. 242.

Vvls. met extra oogen. Een ex. met extra oog in cel 3 der

vvls. Hilversum (Lg.). A

6. ab. postico-excessa Lempke, l.c., p. 243. Avls. met extra

oogen. Een afzonderlijk klein oogje bij den staarthoek.

Soest (Lpk.).

7. ab. caeca Lempke, I. c., p. 243. Apicaaloog der vvls. niet

gekernd. Slangenburg (KI.).

8. ab. albescens Obthr., Et. d'Ent., livr. XX, p. 32, 1896.

Grondkleur sterk verbleekt, gele vlekken normaal. Beek bij

Nijm. (Z. Mus.) Afgebeeld : T. v. E., vol. 8, pl. 2, fig. 1.

48. P. megera L. Algemeen. 2 gens, de eerste begin Mei

tot half Juni, de tweede half Juli tot begin Septr.

Var. 1. gen. vern. megera L.

2. gen. aest. filipluma Ball, Ann. Soc. Ent. Belg., vol. 58,

p. 177, 1914. Het ondereind van de androconiën meer draad-

vormig dan bij de gen. vern. Macroscopische verschillen kan

ik bij onze 2 gens. niet ontdekken.

De soort is zeer variabel wat het aantal oogen betreft.

Normaal is op de vvls. een enkel gekernd oog, doch even

vaak bevindt zich een klein extra oogje daarboven. De avis.

hebben meestal 4 oogen, soms 3 of 5, een & met 6 oogen

van Mook (Bo.). Soms is het anaaloog dubbel.

3. ab. minor Gussich, Glasnik, vol. 22, p. 220, 1917. Dwer-

gen. Langeweg-N.B. (Lpk.) ; Lunteren (Mac G.).

(42) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 279

4, ab. pallida Gillmer, Int. Ent. Z., vol. 1, p. 335, 1907,

- Grondkleur bleeker. Groesbeek (Lpk.) ; Helvoirt (67) ; Sta-

venisse (Snijder).

p. 2. Het middenveld der vvls. tusschen de 2 dwarslijnen

donkerbruin bestoven. Amsterdam (Lpk.) ; Mook (Bo.).

6. ab. bipupillata Mosley, Nat. Journal, 1896, p. 16. Het

apicaaloog der vvls. dubbel gekernd. Slangenburg (Kl);

Groesbeek, Eerbeek, Langeweg-N.B. (Lpk.) ; Mook (Bo.) ;

Amerongen (Btk.); Hilversum (Js.); Bergen aan Zee

(F.F.) ; Rotterdam (Z. Mus.) ; Breda (P.H.); Lobith (Sch.).

7. ab. alberti Albert, Ent. Z., vol. 9, p. 57, 1895, Vvls. met

extra oog in cel 4, dus vlak onder het normale. Mook (Bo.).

8. ab. addenda nov. ab. Met extra oog in cel 3 der vvls.1).

Putten, Lage Vuursche, Haarlem (Z. Mus.) ; Joure (20),

Loosdrecht (74) ; Amsterdam, Groesbeek (Lpk.) ; Bergen

op Zoom (Snijder) ; Ulestraten (Rk.).

9. ab. croesus Stauder, Z. wiss. Ins. Biol., vol. 17, p. 173,

1922. Met 4-6 extra oogen op de vvls. Mook, 9, 26-5-1935

(Bo.) met dubbel gekernd apicaaloog, er boven 2 kleine oog-

jes, er onder 1; Harderwijk, 9, 13-5-1920 (Bo.), als het

vorige, doch 1 klein oogje boven het dubbel gekernde ; Har-

derwijk, 2, 15-5-20 (Bo.), apicaaloog dubbel gekernd en

bovendien nog 4 extra oogjes op den vvl.

10. ab. furialis Schultz, Ent. Z., vol. 21, p. 278, 1908. In

plaats van de oogen enkele zwarte stippen op de avls. Lange-

weg-N.B. (Lpk.).

11. ab. Avls. sterk verdonkerd, de middenband smal, de

gele teekening om de oogen nauwelijks zichtbaar. Apeldoorn,

& (de Vos).

Pathol. ex. Het grijsbruin van den rechter avl. gedeel-

telijk verbleekt. Bilthoven (87).

49. P. maera L. Niet inheemsch. Slechts enkele exx. zijn

bekend, alle uit de vorige eeuw. Waarschijnlijk overvliegers

uit België, waar de soort in de Z. Ardennen gewoon is. Zelfs

aan de Gileppe zijn de laatste 25 jaar maar 2 exx. gevangen !

In België 2 gens, de eerste begin Juni-half Juli, de tweede

half Aug. tot half Septr. (Derenne in litt.). Haast al onze

exx, moeten dus tot de voorjaarsgen. behooren.

Vindpl.N.B.: Breda, eind Juli op de Galdersche Heide

AE ol tpn Sen Zee Mus) 1813272187712

z. d. Ginneken, Juni 1899, 1 ex. (P. H.). Rijsbergen, 1 & en

1 2 29-7-1866 (L. Mus.). Deze zijn van den Balleman, zie

T. v. E., vol. 13, p. 146, op dezelfde plaats en dag als

achine Scop. Lbg.: Vaals, eind Juni 1868 op den Schneeberg,

Maassen leg. (T. v. E., vol. 13, p. 78 en 124).

Var. Volgens de opgaven zijn zoowel de typische vorm

1) Un oeil supplémentaire se trouve dans la cellule 3 des antérieures.

280 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (43)

als subsp. adrasta Hb. in ons land gevangen. Dit is mogelijk,

daar beide ook uit België vermeld worden (adrasta het meest).

De exx., die ik gezien heb, behooren tot adrasta Hb.

* 50. P. achine Scop. Slechts 1 ex. in Nederland waarge-

nomen. Ook uit Denem. is slechts 1 ex. bekend; geen enkel

van Sleesw.-Holst., Hamburg en Westfalen; slechts 2 oude

vondsten zijn uit de Rijnprov, bekend (Trier en Neuenahr) ;

in België in de zuidel. Ardennen zeer lokaal ; niet in Engeld.

l gen.

Vindpl. N.B.: Breda, 29 Juli 1866 door Heylaerts

bij den Balleman, vlak bij de Belgische grens (T. v. E., vol.

13, p. 146).

Aphantopus Wallengren.

51. A. hyperantus L. Haast in alle boschachtige, niet te

droge streken; ook in de duinen (Wiss.). 1 gen., begin

Juni tot eind Juli.

Var. Literatuur: Lempke, Lamb., 1935, p. 199 enz.

Het type heeft op de onderz. van de vvls, 3, van de avls. 5

oogen.

1. ab. minor Fuchs, Jahrb. Nass. Ver., vol. 44, p. 215, 1891.

Dwergen. Laag-Soeren (K1.) ; Muiden (Z. Mus.).

2. ab. infra-pallida Lempke, l.c., p. 202, 1935. Onderz. veel

lichter, bovenz. normaal. Gronsveld (Lpk.).

3. ab. hyperophthalma Stauder, Ent. Anz., vol. 2, p. 55,

1922. Op bovenz. vvls. 3 oogjes of stippen. Evenals no. 4

tot en met 9 overal onder de soort.

4. ab. hyperantoidana Strand, Archiv f. Nat, 1919, A. 4,

p. 15— 16, Op bovenz. vvls. 1 ocel of geen enkele.

5. ab. hyperantella Strand, I. c. Op bovenz. avls. 1 oogje

(stip) of geen enkel.

6. ab. pseudohyperantus Strand, |. c. Op bovenz. v. en avls.

1 oogje of geen enkel.

7. ab. marpurgensis Strand, I. c. Onderz. v. en (of) avls.

met extra oogen,

8. ab. vidua Müller, Fauna Fridr., p. 36, 1764. Onderz.

vvls. 2, avis. 5 oogen.

9. ab. hyperantoides Strand, I. c., 1919, Onderz. vvls. 1,

avls. 5 oogen.

10. ab. cabeaui Pionneau, L'Echange, 1929. Onderz. vvl.

zonder, avl. met minder dan 5 oogen. Lutterzand (Z. Mus.).

11. ab. arete Müller, I. c., 1764. Onderz. van v. en avls. met

witte stippen in plaats van alle of de meeste oogen. Slangen-

burg, 1901 K.l. ; Arnhem (Ver Huell, Handelingen, p. 70,

856) NV En londen volt 154p.2186)

12. ab. cuneata Gillmer, Int. Ent. Z., vol. 1, p. 359, 1908.

Alle of de meeste oogen aan de onderz. eenigszins uitgerekt.

Langeweg-N.B. (Lpk.) ; Hatert (Bo.).

(44) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 281

Pathol. ex.: met bijna witte avls. Groningen (T. v.

Erol WO, ja 1196).

Maniola Schrank.

52. M. jurtina L. Haast overal algemeen, 1 gen., half

Juni-half Aug. (19-6 tot 18-8).

Ver biteratuur ee mip es Lamb, 1935 %p71Nenz.

1. ab. nana Stephan, Iris, 1923, p. 23. Dwergen. Laag-

Soeren (KI.) ; Apeldoorn (de Vos); Bilthoven (Br.).

2. ab. leucothoé Cabeau, Rev. Mens. Nam., 1923, p. 24.

Grondkleur wit. Amersfoort, & (Ent. Ber., vol. 8, p. 536). Al-

leen de band van androconién blijft donker.

3. ab. 2 alba Blackie, Entom., vol. 53, p. 277, 1920. De

groote vlek op de vvls wit in plaats van bruin. Slangenburg

(Btk., KI.) ; Hatert (Lpk.) ; Epen (Wiss.).

4, ab. 9 pallens Th. Mieg, Le Nat., vol. 11, p. 74, 1889. De

groote vlek geelachtig wit. Lochem (Btk.); Slangenburg

(KI.) ; Voorst, alleen links (Cold.) ; Eerbeek (Lpk.) ; Nun-

speet (Mac G.) ; Nijmegen, Overveen, Houthem alleen rechts

CZaMinss) Zid E vol MS pled Macsen plis,

5. ab. 9 intermedia Blackie, 1. c., p. 278, 1920. Vlek geel,

in allerlei tinten. Niet zeldzaam.

6. ab. 9 huenei Kroul., Soc. Ent., vol. 23, p. 3, 1908. Vlek

donkerbruin bestoven, daardoor onduidelijk. Ommen, Apel-

doorn, Hilversum (Z. Mus.) ; Lisse (53).

7. ab. & suffusa Tutt, Brit. Butt, p. 406, 1896. Zonder

gelen ring om het oog aan de vvl.punt, Niet zeldzaam.

8. ab. 2 rufocincta Fuchs, Jahrb. Nass. Ver., vol. 53, p. 37,

1900. Met duidelijke geelbruine vlek in het midden der avls.

Werkelijk duidelijke exx. bij ons zeldzaam (zomers niet warm

genoeg ?). Zeegse (Skm.) ; Aalten (Vegter) ; Camp (Cet.).

Als de vorige, maar op de vvls. 2 onder elkaar staande af-

zonderlijke oogen. Arnhem (Z. Mus.). Zie T. v. E., vol. 48,

pla tig. 1005 (type).

10. ab. & hertha Heinrich, Berl. E.Z., vol. 54, p. (3), 1909.

Met groote bruingele vlek op de vvls. onder het oog. Frede-

riksoord (Js.) ; Apeldoorn (de Vos) ; Camp (Cet.) ; Haarlem

(Z. Mus.) ; Den Haag (26) ; Langeweg, Epen (Lpk.).

11. ab. anommata Vty., Entomol., vol, 37, p. 56, 1904.

Zonder oog op de bovenz. der vvls. Breda, & (52).

12. ab. caeca Rebel, Berge-Rebel, p. 52, 1910. Oog der

vvls. ongekernd. Algemeen bij de & 4 ; zeer zeldzaam bij de

2 2 : Meers-Lbg. (Lpk.).

13. ab. erymanthoides Strand, Arch. Nat. Gesch., 1919, A,

4, p. 16. Onder het oog en er tegen aan eer zwarte stip.

Frederiksoord (Js.) ; Epen (Lpk.).

14. ab. bioculata Rebel, 1. c., 1910. Oog dubbel gekernd.

282 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (45)

ken ik niet.

15. ab. addenda Mousley, Ent. Rec., vol. 15, p. 160, 1903.

Met extra oogen. Groningen (2, bioculata en oogen in cel

vvl.; Lg.) ; Weerselo (9, bioculata en oog bij staarthoek

avl.), Nunspeet (2, bioculata en oog in cel 2 van wvl.),

Langeweg- N.B. ( 4, oog bij staarthoek linker avl. ; Lpk.) ;

Amsterdam ( &, oog bij staarthoek avl.; F. F.).

16. ab. infra-pupillata Lempke, Lamb., 1935, p. 150. 1 of

meer der ronde zwarte stippen aan de onderz. der avls. ge-

kernd. Camp (Cet.) ; Hilversum (Lpk.) ; Zundert (Z. Mus.).

17. ab. infra-impunctata Lempke, lc. Geen zwarte stippen

aan de onderz. der avls. Algemeen bij het 2, zeldzaam bij

het #3.

18. ab. 9 grisea Tutt, Brit. Butt, p. 404, 1896. Buitenband

aan de onderz. der avls. grijsachtig. Castricum, Chaam (Lpk.).

Pathol. exx. met meestal onregelmatige lichte vlekken

komen bij jurtina nogal voor. Ze zijn in onze literatuur meest

vermeld als ab. semialba Bruand, een volkomen onjuiste be-

naming.

a. 3, linker vvl. en beide avls. met witachtige vlekken.

Apeldoorn (Lpk.).

b. &, met lichte striemen op de 4 vls. Denekamp (136).

c. Vvls. met groote witte vlek, avls. op wortel na wit.

Wolvega (Wp.).

d. &, linker avl. lichtbruin, Wordt-Rheden (Z. Mus., T.

Br, volk Le jolla 3), on O))

e. „Een merkwaardige, bijna geheel witte albinovariéteit’’.

Meerwijk bij Nijmegen (op. cit vol. 22, p. LXXXIV).

f. 3, met „breede witte beschubbing tegen den achterrand

der avls”. Laag-Soeren (op cit vol. 42, V. p. 2).

g. ®, rechter v. en avl. aan buitenrand groote onregel-

matige lichte vlek. Wageningen (Z. Mus, op. cit., vol. 48,

pleinen m2)

avls. geheel wit. Breda (Ent. Ber., vol. 8, p. 536).

i. 2, beide avls. met groote lichte vlek. Tegelen (de Vos).

53. M. (Pyronia Hb.) tithonus L. In boschachtige streken ;

ook in de duinen. Lokaal, maar op de vliegplaatsen vaak

talrijk. 1 gen. begin Juli-half Aug.

Vindpl. Fr. : Rijs, Wolvega, Scherpenzeel. Gr. : Lettel-

bert, Appelbergen, De Punt. Dr. :Donderen, Norg, Eelde,

Peize, Roden, Rolde, Assen, Odoornerveen, Echten, Schoon-

oord, Frederiksoord, Hoogeveen. Ov. : Lonnekermeer, Hen-

gelo, Raalte, Holten, Diepenveen, Staphorst. Gdl. : Nijkerk,

Harderwijk, Hulshorst, Nunspeet, Putten, Hoog-Soeren,

Apeldoorn, Empe, Laag-Soeren, Ede; Lochem, Barchem,

Ruurlo, Warnsveld, Achterhoek, Slangenburg, Varsseveld,

(46) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 283

Kruisberg ; Groesbeek. N.H.: Zandvoort (Wiss.). Z.H.:

Hillegom, Noordwijk, Katwijk, Leiden, Wassenaar, Den

Haag, Kijkduin, Loosduinen, Rotterdam, Dordrecht, Rockanje.

ZI. : Burgh, Stavenisse, Domburg, Vlissingen. N.B. : Lange-

weg, Ossendrecht, Breda, Ginniken, Rijen, Vught, Hintham,

Enschot, Tilburg, Oisterwijk, Asten, Deurne, de Peel. Lbg. :

Plasmolen, Venlo, Arcen, Maasniel, Sittard, Brunssum.

V ar. Literatuur: Lempke, Lamb., 1934, p. 151 enz.

1. ab. caeca Tutt, Brit. Butt. p. 407, 1896. Oog aan de vvl.-

punt ongekernd. Ruurlo, Breda (Z. Mus.) ; Plasmolen (Lpk.).

2. ab. postice-inocellata Lempke, I. c., p. 154, 1934. Avl.

zonder oogje bij den staarthoek. Overal onder de soort.

3. ab. tithonellus Strand, Ent. Z., vol. 25, p. 254, 1912.

Vvl. met 1 of 2 zwarte stippen onder het oog. Warnsveld

(L. Wag.) ; Kruisberg, Doetinchem (KI.) ; Lochem, Stave-

nisse, Domburg, Oisterwijk (Z. Mus.) ; Langeweg (Lpk.) ;

Breda (P.H.); Rotterdam, Tilburg (Buis); Asten (Rk.) ;

Arcen (Fr.). Zie T. v. E., vol, 48, pl. 4, fig 5 (type).

4. ab. excessa Tutt, Brit. Butt, p. 408, 1896. Bovendien

extra oogen of stippen op de avls. Slangenburg (KI.) ; Asten

(Rk.) ; Arcen (Fr.) ; Maasniel (Lck.).

5. ab. infra-unicolora Lempke, I. c., p. 156, 1934. Onderz.

der avls. zonder den lichten band. Langeweg (Lpk.).

6. ab. completa Lempke, |. c. Onderz. der avls. met 6 witte

stippen. Lettelbert (Br.) ; Zeegse (Skm.).

Pathol. ex. 9, buitenhelft van rechter avl. albinistisch.

De Punt (Z. Mus.).

Coenonympha Hb.

54. C. hero L, Zeer lokaal. Onzeker, of de soort nog in-

heemsch is; al in geen 30 jaar meer waargenomen. 1 gen.

Juni (6—16 Juni). In Denem. niet zeldz. op boschweiden op

Seeland en 2 exx. op het Westkusteiland Fanö; niet in

Sleesw.-Holst. en bij Hamburg; in Westfalen alleen in het

bergachtige deel evenals in de Rijnprov.; in België hoofd-

zakelijk in het Maasbekken ; ontbreekt in Engeland.

Vindpl. Gdl.: Winterswijk (Kotten, hier 6 en 7 Juni

1901 gewoon, T. v. E., vol. 48, p. 14) ; Slangenburg, 7 exx.

van 9—16 Juni 1902 en 1903 (Kl.). Lbg.: Maastricht

(Misteri sisiemmschrijft; Iv. Exp voli 9p. 17550 MVoleten

abondance dans quelques bois taillis aux environs de la ville’;

geeft in vol. 25, p. CX als eenigste vindpl. op : Houthem !) ;

laatste ex. dateert van Juni 1899 (P. H.), na dien tijd niet

meer in Lbg. waargenomen,

Var. De typische vorm heeft een oogje bij de vvl. punt

op de bovenz. (,,al. ant. apicem ocello ferrugineo”, Fauna

Suecicamp. 214 01/615)

284 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (47)

1. ab. caeca nov. ab. Vlvl. zonder oog!). Komt onder den

typischen vorm voor.

2. ab. heromorpha Strand, Ent. Z., vol. 25, p. 257, 1912.

Vvl. met 2 of meer oogen. Voorkomen als caeca. Type: T.

VE Wolk GS) Iri Mer

3. ab. heroda Strand, lc. Grondkleur van de vvls. (behalve

de randen) en de avls. lichter. Winterswijk. Type: l.c., fig 11

en 12. (Zonder twijfel een pathologisch ex. !).

55. C. arcania L. Lokaal, de laatste jaren niet meer waar-

genomen, maar toch stellig nog in loofbosschen op de Ve-

luwe voorkomend. 1 gen. half Juni tot half Aug. (13-6 tot

12-8), meest eind Juni, begin Juli.

Vindpl. Gdl.: Harderwijk, Leuvenum (1914, 1917 en

1919 in aantal in het Leuvenumsche Bosch), Hoog-Soeren,

Apeldoorn, Laag-Soeren, Nijmegen (1863, 1877). Utr.:

Doorn (1901, 1907). N.B. : Breda (Galdersche Heide, 1866),

Oisterwijk (13 en 14-6-1890, KI.).

Var. 1. ab. obsoleta Tutt, Ent. Rec, vol. 10, p. 66, 1898.

Onderz. van vvl. zonder apicaaloog. Apeldoorn (Z. Mus,

Kl.) ; Doorn (Z. Mus.).

2, ab. bipupillata Tutt, l.c. Apicaaloog aan onderz. vvl. dub-

bel gekernd. Apeldoorn, Leuvenum (Z. Mus.) ; Doorn, Breda

(L. Mus.).

3, ab. punctata Hoffmann, Mitt. Naturw. Ver. Steiermark,

vol. 50, p. 279, 1914. Bovenz. der vvls. met gekernd of on-

gekernd apicaaloog. Overal onder de soort.

Pathol. ex. Buitenhelft der avls. verbleekt. Apeldoorn

(de Vos).

56. C. pamphilus L. Algemeen, in 2 generaties. Gen. I begin

Mei-eind Juni, gen. II begin (10)Juli tot in de tweede helft

van Septr. Dat nog een derde gen. zou voorkomen, lijkt me

onwaarschijnlijk. 2) In 1926 kweekte ik de soort binnenshuis,

legde 27 Mei eieren, waarvan de vlinders 20—24 Aug. ver-

schenen, zoodat de cyclus ongeveer 3 mnd, duurt en in het

najaar zeker langer, wat de mogelijkheid van een derde gen.

zeer gering maakt. Intusschen is het laatste woord in de

biologie van dit zeer algemeene diertje zeker nog niet ge-

sproken.

Var. Verity heeft in Zeitschr. Wiss. Ins. Biol., vol. 21,

p. 191—208, 1926, een uitvoerige studie over de rassen en

seizoensvormen gepubliceerd. Hij noemt het ras van het

N. deel van C. Eur. centralis, 'dat zich van het typonominale

Zweedsche vooral hierdoor onderscheidt, dat dit laatste klein

1) Antérieures sans oeil.

2) In Z. Mus. bevindt zich een gaaf ex. van 2-10-1864. Helaas is

vond in België in het najaar weer enkele exx., die met gen. I overeen-

kwamen.

(48) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 285

en bleek gekleurd is. In hoeverre dit waar is, kan ik niet beoor-

een prachtig forsch diep gekleurd ex., terwijl ook de fig. in

Wahlgren en Nordström, Svenska Fjärilar, pl. 7,

fig. 3, 1936, zich nauwelijks van onze exx. onderscheidt. Ik

aanvaard V.s naam dan ook slechts onder groote reserve

voor ons ras.

1. gen. vern. centralis Vty., l.c., p. 204, 1926.

2. gen. aest. postcentralis Vty., l.c. Aan de onderz. moet de

kleur warmer zijn, de teekening duidelijker. Ik heb een 30-

tal exx. van elke gen. in mijn coll. (behalve de afwijkingen),

maar kan onmogelijk eenig verschil in tint ontdekken bij onze

dieren. Wel bestaat een microscopisch verschil, nl, in den

vorm der androconién. (Zie Ball, Ann. Soc. Ent. Belg.,

vol. 58, p. 178, 1914).

3. ab. obsoleta Tutt, Brit. Butt., p. 422, 1896. Bovenz. vvl.

zonder apicaaloog. Algemeen.

4, ab. bipupillata Cosmovici, Le Nat., 1892, p. 264. Apicaal-

oog aan onderz. vvl. dubbel gekernd. Apeldoorn, Bloemen-

daal (Z. Mus.) ; Haarlem (Rk.) ; Amsterdam (Js., Lpk.) ;

Gronsveld (Lpk.) ; Nunspeet (Mac G.).

5. ab. impupillata Lempke, Lamb., 1933, p. 87. Apicaaloog

aan onderz. vvl. ongekernd. Leersum (Btk.) ; Langeweg,

Bemelen (Lpk.).

Geabwcacca Obthr Et, dient. live 2080 33s plo, 914106;

1896. Onderz. vvl. zonder apicaaloog. Zandvoort (Js.).

7, ab. neca Strand, Archiv f. Nat., 1919, A. 4, p. 17. Met

extra oogje aan onderz. vvl. in cel 2, Amsterdam, Langeweg,

Rothem, Heugem, Gronsveld (Lpk.) ; Apeldoorn (de Vos);

Amerongen (Btk.); Velsen (Js.); Venlo (Z. Mus.).

8. ab. ocellata Tutt, l.c. 1896. Aan onderz. avls. langs den

achterrand een rij donker geringde, licht gekernde oogjes.

Niet zeldzaam.

9. ab. lineigera Strand, Ent. Z., vol. 25, p. 256, 1912. Aan

onderz. vvls. een donkere lijn van costa tot bij den binnenrand

wortelwaarts van het oogje. Groningen (Skm.); Peize

(Wiss.) ; Hatert (Bo.); Harderwijk (Js.) ; Holl. Rading

(Cet.) ; Hilversum, Wijk aan Zee (Z. Mus.) ; Amsterdam,

Langeweg, Stein (Lpk.). Zie T. v. E., vol. 48, pl. 4, fig. 13

(type !). |

10. ab. albescens Robson et Gardner, Young Nat., 1886,

support (((pallidaMOudms M va ES vol 48 plomp

f. 14, 1905). Grondkleur geelachtig wit. Arnhem, Lochem

(Z. Mus.); Nijmegen (Bo.); Anlo (Wiss.); Rotterdam

(17) ; Rhenen (trans., alleen avls., F. F.).

11. ab. pallida Tutt, l.c., 1896. Grondkleur licht geelbruin.

Amsterdam, Stein, Rothem (Lpk.).

12. ab. havelaarii Lmbll., Rev. Mens. Nam., 1902, p. 11.

Grondkleur met opvallend purperen tint. Haarlem (Lambil-

lion, type !).

286 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (49)

13. ab. nigromarginata Lempke, Lamb., 1931, p. 68 (mar-

ginata auct. nec Rühl, Pal. Grossschm., p. 619, 1895, een

Kleinaziatisch ras). Bovenz. der vls. met breeden zwartbruinen

rand. Lochem (F. F.); Hatert (Bo.) ; Amerongen (Btk.) ;

Bilthoven (111), Vlijmen (99, 100); Voorschoten (Kl);

Amsterdam, Stein, Gronsveld (Lpk.); Voerendaal (Br.).

14. ab. nosalica Prüffer, Bull. Ac. Pol., 1920, Langs den

achterrand der avls. op de bovenz. zwarte stippen als aandui-

ding van ocellen. Kollum, Arnhem (Z. Mus.) ; Groningen,

Apeldoorn (de Vos); Leersum (Btk.) ; Hatert (Bo.).

15. ab. unicolor Tutt, Brit. Butt p. 422, 1896. Onderz.

avis. eenkleurig, zonder lichte band of oogjes. Langeweg-N.B.

(Lpk.). Exx. met geringe resten van den band komen meer

voor.

16. ab. nolckeniana Strand, Entom, Mitt, vol. 6, p. 295,

1917. De witte band op de onderz. der avls. loopt door tot

den binnenrand. Giekerk, Hatert (Bo.) ; Nunspeet (Lpk.).

17. ab. Dwergen. Hatert (Z. Mus.).

Pathol. exx. a. Op linker vvl. aan onder- en bovenz.

groote zwarte vlekken in cel 2—5. Paterswolde (Z. Mus.).

b, c, d. Op de vvls. meer of minder groote geelwitte vlek-

ken. Diemen, 2 4 & ; Elsloo-Lbg., 2 (Lpk.).

op onder- en bovenz. der vvls., Overasselt (Bo.) ; een der-

gelijk ¢, Hatert (Bo.).

g. Op de onderz. van den linker avl. is een gedeelte van

het patroon van den vvl. herhaald, zoodat midden in het

adaptieve gedeelte een groote bruine vlek is, Dergelijke af-

wijkingen zijn zeldzaam. Cockayne heeft er verscheiden

uit Engeland vermeld, Frohawk beeldt een ex. af van

Heodes phlaeas (Nat. Hist. Brit. Butt, II, pl. 46, fig. 26,

1924) en eveneens van pamphilus (lc, pl. 41, fig. 25).

Gronsveld (Lpk.).

57. C. tullia Müller, Fauna Fridr., p. 36, 1764 (tiphon

Rott, Naturf., VI, p. 15, 1775). Alleen in het O. en Z., ge-

bonden aan vochtige veenachtige terreinen, waar veel wolle-

gras groeit. Lokaal, maar op de vliegplaatsen meestal talrijk.

1 gen., half Juni-begin Aug.

Vindpl. Fr.: Warga, Nijega, Garijp, Bakkeveen. Gr. :

Groningen (De Gavere, T. v. E., vol. 10, p. 196: „Au sud de

la ville”). Dr.: Donderen, Bunnerveen, Assen, Wijster,

Hoogeveen, Frederiksoord. Ov.: Ootmarsum, Weerselo,

Hengelo, Holten, Kalenberg, Wanneperveen. Gdl.: Laag-

Soeren, Brummen, Dieren, Lochem, Barchem, Winterswijk,

Korenburgerveen, Aalten, Varsseveld, Doetinchem, Nijmegen,

Groesbeek. Utr. : Soesterveen, Ankeveen, De Bildt (hier nu

stellig niet meer). N.B. : Putten, Zundert, Ginneken, Breda,

Rijen, Tilburg, Oisterwijk, Moergestel, Asten, Deurne. Lbg. :

Plasmolen, Ottersum, Gennep, Venlo, Weert, Budel, Sittard,

Brunssum.

(50) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 287

Var. Onze vorm behoort tot ras philoxenus Esp. Eur.

Schmett, 125425, ple ERV fig. Slentp 1325 pl EX XVIII

fig. 3, + 1780, zich van den typonominalen Deenschen vorm

onderscheidende door sterker ocellenteekening en meer wit

aan de onderzijde. Soms zijn ook exx. van ras tiphon Rott.

vermeld uit ons land. Dit ras is lichter, het best te vergelijken

met een groot pamphilus-ex., met meestal minder en kleinere

oogjes aan de onderzijde. Geen enkel Ned. ex. stemt hiermee

echter overeen. Het vliegt zuidelijker. Pas in Z. België treedt

het op, en ook daar nog sterk vermengd met philoxenus en

tusschenvormen. Onze exx. zijn over het algemeen prachtige

groote dieren met rijke ocellenteekening. Als bij alle andere

ocellen wisselt heel sterk. De typische vorm (pl. LIV, fig. 3)

heeft aan de onderz. van de vvls. 2 ocellen, van de avls. 6,

waarvan de laatste dubbel.

1. ab. lanceolatus Arkle, Entom., vol. 46, p. 93, 1913.

Ocellen aan de onderz. ovaal, niet rond (meestal slechts een

deel). Soest (Lpk.) ; Mook (Z. Mus.) ; Galdersche Heide

(Breda) (21).

2. ab. impupillata nov. ab. Alle of de meeste ocellen aan

de onderz. ongekernd 1). Soest (Lpk.) ; Ottersum (Z. Mus.).

3. ab. addenda nov. ab. Onderz. vvls. met 4 of meer ocel-

len 2). Soest (Lpk.) ; Bakkeveen (Skm.) ; Oisterwijk, Weert

(Z. Mus.).

4, ab. laidion Bkh., Naturgesch. eur. Schm., I, p. 91, 1788.

Bovenz. zonder oogen, op onderz. sterk verminderd. Garijp

(Z. Mus.).

Exx., waarbij het aantal ocellen gereduceerd is, komen in

ons ras zelden voor. Onder mijn 60 inl. exx. is er maar één

met minder dan 6 op de avis. De tint van de onderz. der avls.

variëert nogal. Bij sommige exx. zijn de ocellen daar prachtig

geelbruin geringd.

Pathol. ex. Lichte vlek op elken vvl. boven het midden

van den binnenrand. Soest (Lpk.).

Lycaenidae.

Thecla F.

58. T. w-album Knoch. Geregeld in Z. Limburg, maar

meestal niet gewoon, overigens sporadisch. 1 gen., Juli.

Vindpl. Gdl.: Arnhem (Juli 1927, Prick). Z. H. : Sche-

veningen (18-7-1882, de Vos). Zl: Kapelle bij Goes

(11-7-1880, de Vos; 12-7-1881, Z. Mus.). Lbg. : Roermond

(1896, KI), Kerkrade, Maastricht, Houthem, Gronsveld,

Geulem, Gulpen.

59, T. ilicis Esp. In alle boschachtige streken, ook in de

1) Tous ou la plupart des ocelles au verso, non pupillés.

2) Verso des antérieures portant 4 ocelles ou plus.

288 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (51)

duinen, algemeen, 1 gen, tweede helft van Juni-eind Juli.

Var. Sexueel dimorph, het ¢ met eenkleurige vvls., het

e met groote bruingele vlek.

1. ab. 9 pseudomas Lempke, Lamb., 1936, p. 36. Zonder

eenig spoor van de vlek op de vvls. Te herkennen aan het

puntige achterlijf. Apeldoorn, Plasmolen (de Vos); Esch-

N.B. (53) ; Laag-Soeren (Lpk.) ; Appelbergen (Skm.).

Overgansexx. met klein vlekje komen nogal voor.

2. ab. cerri Hb., Samml. Eur. Schm., fig. 863—866, 1826.

& met bruingele vlekjes op de vvls. Hb.'s fig. 863 toont 3

streepvormige vlekken (het ® verschilt nauwelijks van typi-

sche exx.). Dergelijke exx. ken ik weinig uit Ned., de meeste

zijn minder sterk gevlekt. Doetinchem (Btk.); Apeldoorn

(77); Breda (10,20, 21); Soest. (Epk.) 'Schipborg Dr.

(Skm.).

3. ab. minor Lbll., Rev. Mens. Nam., 1903, p. 15. Dwergen.

Putten (Z. Mus.).

60. T. pruni L. Niet inheemsch ; uiterst zeldzaam. 1 gen.,

Juli, Aug. Ook in het geheele ons omringende gebied zeld-

zaam tot zeer zeldzaam.

Véienidple[Er/zondenvindpl, EVEN volo soms

1863, teste Snellen van Vollenhoven; niet zon-

der twijfel!]. Gdl.: Doetinchem, Montferland (Bst., I, p.

219). N.B. : Breda, 15-8-1866 (L. Mus.). Lbg.: Maastricht

(Z. Mus., nog exx. van Maurissen !) ; Gronsveld, Juli 1933

en 1934 (Prick), de eenigste exx., na 60 tot 70 jaar ge-

vangen |

Var. De typische vorm heeft eenkl. vvls. zonder vlekjes.

1. ab. progressa Tutt, Brit. Lep., vol. 9, p. 197, 1907. Vvls.

met 2 of 3 vlekjes. Breda (L. Mus.) ; Maastricht (Z. Mus.).

Callophrys Billberg.

61. C. rubi L. Algemeen op zandgronden, vooral waar heide

en brem groeit, maar ook op vochtige veenachtige terreinen

met heide, bijv. de Oosteinderpoel te Aalsmeer. 1 gen. met

langen vliegtijd : begin Mei tot eind Juli (maar dan natuurlijk

geheel afgevlogen).

Var. De typische vorm heeft aan de onderz. slechts 1

wit vlekje, aan den voorrand van de avls.

1. ab. punctata Tutt, Brit. Lep., vol. 9, p. 92, 1907. Onderz.

van v. en avls. met een volledige rij witte vlekjes. Breda

OP lala) 9 de (le, JE)

2. ab. inferopunctata Tutt, lc. Alleen op de avis. een rij

witte vlekjes. De Lutte (Btk.) ; De Punt, Nijmegen ( Wiss.) ;

Arnhem (L. Wag.) ; Zeegse (Skm.) ; Ruurlo, Holl. Rading

(Cet.); Arcen (Fr.); Melick (Lck.) ; Ginneken (P.H.) ;

Laren-N.H. (Lpk.).

3. ab. immaculata Fuchs, Jahrb. Nass. Ver., vol. 44, p. 211,

1891. Zonder een enkele witte stip aan de onderz. De Punt

(52) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 289

(Wiss.) ; Zeegse (Skm.); Melick (Lck.); Laren-N.H.

(Lpk.) ; Hatert (Bo.)!).

Zephyrus Dalm.

62. Z. quercus L. In alle boschachtige streken en het duin-

gebied, op de vliegplaatsen soms gewoon. 1 gen., eind Juni

tot half Aug.

Vindpl. Fr: Kollum, Gaasterland. Gr. : Groningen.

Dr. : Norg, Assen, Schoonoord, Hoogeveen (in het Z. van

Gr. en het N. van Dr. gewoon, Skm.). Ov. : Denekamp,

De Lutte, Lonneker, Delden, Holten, Diepenveen. Gdl.:

Veluwe, Graafschap en Achterhoek, Bijvank, Berg en Dal,

Nijmegen, Hatert. Utr. : Grebbe, Amerongen, Doorn, Zeist,

Bilthoven, Amersfoort, Soest, Baarn, Groenekan. N.H. : Hil-

versum, Naarden, Bussum, Bergen, Beverwijk, Velsen, Bloe-

mendaal, Haarlem, Aerdenhout, Vogelenzang. Z.H. : Was-

senaar, Noordwijk, Scheveningen, Den Haag, Rotterdam.

N.B.: Breda, Udenhout, Oisterwijk, Helvoirt, Berlicum,

Heusden, Someren. Lbg.: Plasmolen, Venlo, Belfeld, Roer-

mond, Arcen, Melick, Kerkrade, Heerlen, Schinveld, Bruns-

sum, Gronsveld, Meerssen, Geulem, Vaals.

Bij de meeste zijn de vlekken aan den wortel der vvls. paars,

doch bij sommige blauw (alleen te zien bij schuinhouden) 2)

Bilthoven (51, een zeer mooi ex.) ; Den Haag (20), Breda

29) ; Diepenveen ; Laren-Gdl. (Z. Mus.).

2. ab. De wortelhelft der vvls. zilvergrijs, behalve langs

den voorrand. 1 4, Korenburgerveen, Juli 1935 (Vegter).

63. Z. betulae L. Alleen in het O. en Z., meestal zeldzaam.

1 gen. tweede helft van Juli-half Septr. (21-7 tot 15-9).

Vindpl. Gr.: Groningen, Haren. Dr.: Hoogeveen.

Ov.: Boekelo, Dalfsen, Diepenveen, Colmschate, Deventer.

Gdl.: Harderwijk, Ermelo, Nunspeet, Putten, Apeldoorn,

Twello, Empe, Uchelen, Laag-Soeren, Brummen, Spankeren,

Dieren, De Steeg, Arnhem, Oosterbeek, Renkum; Warns-

veld, Vorden, Lochem, Gorssel, Doetinchem, Laag-Keppel,

Hummelo; Didam; Nijmegen. Utr. : Rhenen, Amerongen,

Maarn, Driebergen. Zl. : Baarland, Kapelle bij Goes. N.B. :

Breda, Nuenen, Berlicum, Helvoirt, Mierlo. Lbg.: Venlo,

Belfeld, Sittard, Kerkrade, Rolduc, Maastricht, Houthem,

Valkenburg, Epen.

V ar. 1. ab. & unicolor Tutt, Brit. Lep., vol. 9, p. 278, 1907.

Zonder oranje vlekjes op de vvls. Haast overal onder de soort.

1) Tutt (l.c.) onderscheidt nog verschillende tusschenvormen. Het

lijkt me echter in het algemeen onnoodig dergelijke vormen te vermelden.

des ailes sont pourpres tandis que chez quelques unes, elles sont bleues

(caractère napparaissant qu'en les tournant).

290 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (53)

2. ab. 9 cuneata Tutt, l.c., p. 279. Op de avls. voor den

rand een rij vlekjes tusschen de aderen. Oosterbeek (9),

Arnhem (10).

O pm. Ik heb bij de Thecliden de generieke nomenclatuur

van den Catalog van Stgr.-Reb. gevolgd, hoewel deze zeker

niet in overeenstemming is met de moderne nomenclatuur-

regels. Ze is aan een revisie onderworpen door Tutt (in

1907) en door Hemming (1935). Het resultaat van

beiden is zoo verschillend, hoewel ze nauwkeurig de priori-

teitsbeginselen volgden, dat ik maar liever een volgende

studie afwacht, alvorens veranderingen aan te brengen.

Heodes Dalm. 1)

64. H. dispar Haw. In 1915 in Nederland ontdekt; zie

Lev. Nat., vol. 36, p. 303, 1932. Om licht te begrijpen rede-

nen worden geen vindplaatsen gepubliceerd. Op de oorspron-

kelijke vliegplaats is het dier reeds verdwenen, doordat de

terreinen ontgonnen zijn. Gelukkig is dispar ook op andere

plaatsen gevonden, waar de vlinder nog steeds voorkomt,

zij het ook minder talrijk dan op de eerstbekende plek. Be-

hoort met Brenthis arsilache Esp. wel tot onze meest bedreigde

dagvlinders, doordat beide dieren aan een tot verdwijning

gedoemd biotoop gebonden zijn. Overplanting in het Naar-

dermeer is mislukt. 1 gen. begin Juni-begin Aug. (6-6 tot

5-8). [In 1935 verkreeg Polak uit een ab ovo-kweek eind

Aug. 6 exx. van een tweede gen. Wp. uit een andere

kweek 1 ex.]. |

Var. De Nederlandsche vorm, die nauw aan den typo-

nominalen Engelschen verwant is, is onderscheiden als:

1. ras (niet subsp. !) batavus Obthr., Lép. Comp., vol. 21,

p. 71, pl. DLXX, fig. 4914 en 4915, 1923, Er bestaan enkele

secundaire verschillen tusschen beide vormen, waarvan het

voornaamste is, dat bij Nederlandsche exx. de stippen op

de bovenz. gemiddeld iets kleiner zijn dan bij de Engelsche.

Intusschen is het, zonder de vindplaatsetiketten te raadple-

gen, nooit met zekerheid te zeggen, tot welk ras een bepaald

ex. behoort. Zie ook Oudemans, T. v. E. vol. 65, p.

197—212, pl. 3—6. Verity, de bekende Italiaansche spe-

cialist op het gebied van de studie der dagvlinderrassen, bezit

een aantal Nederlandsche exx. Na ontvangst schreef hij me,

„Mooker heide, + 1899, Görlitz’. Dit ex. is nergens in onze literatuur

vermeld. Wat het omringende gebied betreft, de soort is op vele plaatsen

in Jutland gewoon tot zeer gewoon, op Seeland tamelijk verbreid, op

Bornholm gewoon; verbreid in Oostholstein, bij Hamburg verbreid, ge-

woon (pas sinds 1893!) ; in Westfalen verbreid in het bergachtige deel,

zeldzaam in het Roergebied ; in de Rijnprov. bij Elberfeld en vanaf Bonn

zuidwaarts; in het Z.O. en O. van België, tot bij Luik waargenomen ;

ontbreekt in Engeland. De vangst van een (verdwaald?) ex. is bij ons

dus best mogelijk.

(54) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 291

dat onze vorm „perfectly intermediate" is tusschen dispar

dispar Hw. en dispar rutilus Werneburg. Dit is zonder twijfel

zeer sterk overdreven. Zie voor copie van Oberthiir's be-

schrijving : E. B., vol. 9, p. 218—219, 1936.

[2. gen. II. De in 1935 gekweekte exx., die reeds het-

zelfde jaar uitkwamen, zijn veel kleiner dan de normale

dieren. Ze door een nieuwen naam te onderscheiden, lijkt

me niet gewenscht, omdat bij de vele voorafgaande ab ovo-

kweeken van Polak en Wp. nooit deze vorm optrad 1) |.

Onder de Nederl. exx. werden de volgende vormen aan-

getroffen :

3. ab. minor Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 431, 1906. Dwer-

gen. Bo. bezit een 2, waarbij de zwarte vlekken langs den

achterrand der avls. sterk gereduceerd zijn, zoodat de roode

band doorloopt tot den rand.

de vvls. verlengd door kleine afzonderlijk staande vlekjes

aan de binnenzijde. Meestal bij enkele vlekken het geval,

niet bij alle.

5. ab. sagittifera Horm., Soc. Ent., vol. 8, p. 58, 1893. De

viekken op de vvls. wigvormig verlengd, zoodat de 2e en 3e

de middencelvlek bereiken. (Btk., Lpk.).

6. ab. parva Tutt, l.c., p. 430. Vlekken op vvl. klein. (Wp.).

7. ab. nigrescens Tutt, Lc, p. 431 (posticeoatrata Mezger,

Lamb., 1931, p. 22). Avls. eenkleurig zwart op den rooden

band na, dus zonder de roode aderen.

8. ab. basi-novopuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 58, 1912.

Met extra zwarte vlek aan den wortel der vvls.

tusschen de aderen.

Pathol. exx.!), In verschillende colls. bevinden zich

exx, met geelachtige vlekken op 1 of beide vvls., bijv. een

ex. in coll.-Wp. langs achter- en binnenrand van rechter vvl.

65. H. hippothoë L. Geregeld in het N., overigens spora-

disch. 1 gen., Juni (11-6 tot 20-6, in L. Mus. echter een

ex. van 3-8-1899, Wolfheze).

Vindpl. Fr,: Beetsterzwaag, Wolvega, Peperga. Gr. :

Groningen (De Gavere, T. v. E., vol. 10, p. 189: „Je la

trouve chaque année dans les tourbières humides au sud

de la ville”, Zie ook Ter Haar, op cit vol. 43, p. 239—40.

Het terrein is nu veranderd). Dr, : Paterswolde, Peize, Eelde,

1) In T. v. E., vol. 79, p. LVIII, deelt Polak mee, dat ook in de vrije

natuur nu en dan exx. bij ons in Septr. waargenomen zijn, wat in eik

geval op het voorkomen van een partiëele tweede gen. wijst (een be-

langrijk biologisch verschil met het typonominale Engelsche ras !). Helaas

ontbreken echter nauwkeurige gegevens en materiaal ten eenenmale.

2) Een dezer exx. (coll.-Btk.) is in T. v. E., vol. 65, p. XXI, vermeld

als ab. alba Tutt. De auteur is echter Seitz (vol. I, p. 285, 1909), die

doelt op een ex., vermeld door Tutt (l.c., p. 429) met zilverwitte grondkleur.

Een dergelijk ex. is uit ons land niet bekend.

292 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (55)

Eelderwolde, Norg, Veenhuizen, Rolde, Hoogeveen, Frede-

riksoord. Ov. : Zwolle. Gdl. : Laag-Soeren (1893), Wolfheze

(1899), Wageningen (1898, in aantal), Veenendaal (1911,

2 & 4), Nijmegen. N.H.: Hilversum (Bst., II, p. 145). Z.H. :

Noordwijk (Bst., I, p. 220), Wassenaar (1898, KI.). Lbg.:

Venlo (Wiss), Sittard (1925).

Var. disabseurybinasler Elaar, I. v. Ev) v0l..485p2202

1905, 2 met donker bestoven vvls., op een klein gedeelte

bij de middencel en een lijntje langs den achterrand na.

Afb. : op. cit vol. 43, pl. 14, fig. 5 en 6. In het N. overal

2, ab. parvipuncta nov. ab. Zwarte vlekken alle aanwezig,

maar zeer klein. 1) 1 9, waarbij dit met de submarginale rij

op de bovenz. der vvls. het geval is. Wolvega, 1925 (Wp.).

3. ab. groningana Ver Haar, il. v. Evol. 43, pr 242, 190

Langs den achterand der avls. aan ‘de binnenzijde van den

band een rij blauwe vlekjes. Beetsterzwaag, Groningen, Eelde

(Z. Mus.) ; Eelderwolde (KI.).

4, ab. Al het zwart op bovenz. van v. en avls. vervangen

door licht grijsbruin (trans. naar den paralelvorm van phlaeas-

hübneri!). &, Peize (Wiss.).

veeg van middencelvlek naar buitenrand. Beetsterzwaag

(Z. Mus.).

b. 2, als de vorige, maar met een duidelijken geelachtigen

veeg. Beetsterzwaag. (Z. Mus.).

66. H. phlaeas L. Overal, algemeen, vooral in zandstre-

ken. 3 gens., de eerste begin Mei tot begin Juni, de tweede

half Juli tot begin Septr., de derde half Septr. tot eind Octr.

(28-10-1932).

Var. Wel een van onze interessantste dagvlinders. De

3 gens. verschillen heel duidelijk, de zomergen., vooral de

& & daarvan, is zeer variabel, evenals de herfstgen., boven-

dien is phlaeas sexueel dimorph (vleugelvorm !).

1. gen. vern. phlaeas L. De voorjaarsdieren zijn klein, zon-

der zwarte bestuiving (slechts 1 van mijn exx., een & van

1-6-1933, behoort tot ab. initia Tutt).

2. gen. aest. suffusa Tutt. De zomerdieren zijn groote,

prachtige dieren, de & 4 behooren voor het grootste deel

tot den vorm suffusa Tutt (zie beneden).

3. gen. aut, initia Tutt. De typische herfstdieren zijn klein,

dikwijls van een schitterende vuurkleur. De meerderheid der

4 & behoort tot den vorm initia Tutt, donkerder dan de

voorjaarsdieren, lichter dan de zomergen.

4, ab. alba Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 355, 1906. Al het

rood zilverwit, het zwart normaal. Nunspeet (Mac G.) ;

Roermond (Lck.).

1) Toutes les mac les noires sont présentes mais très petites.

(56) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 293

5, ab. schmidtii Gerhard, Mon. Schmett., p. 7, pl. X, fig.

3, a, b, 1853. Het rood crémewit (geelachtig wit). Schoon-

oord, Epe-Gdl., Bussum, Noordwijk (Z. Mus.) ; Soest

Bec) Eoosdrecht (137) Zie iva E vol 45, pl

fig. 1. [ Arnhem, T. v. E., vol. 6, p. 151 ; Brummen, Haarlem,

Bst., I, p. 220; niet uit te maken, of hier sprake is van no. 4

of no. 5]. Een trans. ad 4 of ad 5, linker vvl. dofwit, rechts

normaal, van Arnhem (T. v. E., vol. 15, p. XXVI).

MG ab semialba Strand, Ent, 'Z.,'vol..25, ps 257, 19127 De

vvls, rood met 2 breede geelwitte strepen van wortel tot

achterrand. Amsterdam-Watergraafsmeer (Z. Mus.). Zie

T. v. E, Le. fig. 6 (type). (Een overbodige naam; men

benoeme geen trans. exx.!).

7. ab. hübneri Obthr., Bull. Soc. E. F., 1905, p. 55—56.

Het rood normaal, het zwart veranderd in wit. Doesburg,

Haarlem (Sepp, voorrede vol. V, 1836, afgebeeld op titel-

plaat).

8. ab. intermedia Tutt, Brit. Butt. p. 153, 1896. Grond-

kleur kopergeel. Soest, Heer (Lpk.) ; Hatert (Bo.) ; Sant-

poort (Js.).

9, ab. ignita Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 353, 1906. Grond-

kleur diep vuurrood. Soest (Lpk.); Overasselt-N.B. (Bo.).

10. ab. caudata Tutt, l.c., p. 359. Avis. duidelijk gestaart.

Een flink ontwikkeld staartje, niet maar een stomp uitsteek-

seltje, komt bij ons niet veel voor, in Z. Eur. veel meer. O.a.

een prachtig 9 van Epen (Lpk.).

11. ab. obliterata Scudder, Butts. New England, II, p. 1001,

1889. De buitenste rij vlekken op de vvls. gedeeltelijk ont-

brekend. Den Haag (25); Soest (Lpk.).

12. ab. bipunctata Tutt, l.c., p. 361. Op de vvls. alleen de

2 middencelvlekken aanwezig. Tilburg (T. v. E., vol. 61, p.

XIV).

13. ab. remota Tutt, l.c, p. 361. De submarginale rij zwarte

vlekjes op de vvls. meer naar buiten geplaatst, vlak voor den

donkeren achterrand. Harderwijk (Bo.).

14. ab. parvipuncta Strand, Nyt Mag. f. Nat., vol. 40, p.

163, 1902. Alle vlekken aanwezig, maar zeer klein. Laag-

SOC Evo AZEN DE 20) Breda (AAN MSOESt

(Lpk.) ; Malden (Bo.) ; Santpoort (Js.).

15. ab. magnipuncta Tutt, 1. c., p. 361. Alle vlekken zeer

groot. Niet in gen. I, zeer veel in gen. II, veel minder in

gen. III.

16. ab. supra-radiata Obthr., Et. d’Ent., livr. XX, pl. V,

fig. 74, 1896 (kochi Strand, l.c., p. 162, 1902). De submargi-

nale zwarte vlekken op de vvls. streepvormig uitgerekt.

Bussum (17).

17. ab. extensa-conjuncta Tutt, l.c., p. 363. Als 16, maar

2 vlekken zoover uitgerekt, dat ze de middencelvlek raken.

Plasmolen (Lpk.) ; Malden (Bo.).

294 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (57)

18, ab. latomarginata Tutt, l.c. p. 366. De zwarte achterrand

der vvls. zoo sterk verbreed, dat hij de zwarte vlekken be-

reikt. Hatert (Bo.) ; Soest (Lpk.) ; Laag-Soeren (Z. Mus.).

19. ab. basilipuncta Tutt, l.c., p. 366. Een extra zwarte vlek

aan den wortel der vvls., zoodat er dus 3 discaalvlekken zijn.

Laag-Keppel (KI.) ; Soest (Lpk.).

20. ab. addenda Williams, Ent. Rec., vol. 23, p. 275, 1911.

Een extra, meestal niet zeer duidelijke, zwarte vlek tusschen

de normale binnenste discaalvlek en den binnenrand. Plas-

molen (Lpk.).

21. ab. caeruleopunctata Kroul., Soc. Ent., vol. 7, p. 164,

1893.1) Met blauwe vlekjes langs den achterrand der avls.

Algemeen bij de 4 & en 9 2 van alle generaties.

22. ab. initia Tutt, l.c., p. 374. De zwakste vorm van ver-

donkering : de voorrand donker evenals de uiteinden van de

aderen. Weinig onder 4 ¢ van gen. II, talrijk onder de 2 2,

zeer algemeen onder de & & van gen. III.

23. ab. suffusa Tutt, Brit. Butt., p. 153, 1896. De volgende

graad van verdonkering : de vvls. donker bestoven, vooral

aan den wortel, de koperrode kleur echter duidelijk zichtbaar.

Hiertoe behoort de groote meerderheid der & & van gen. II,

doch betrekkelijk weinig 9 2 bereiken dit stadium.

24, ab. aestivus Zeller, Isis, 1847, p. 158 (eleus auct. nec

F.).2) De vvls. haast zoo donker als de avls., alleen in de

middencel blijft de grondkleur zichtbaar. Vrij zeldzaam onder

de & & van gen. II, geen van onze 9 2 bereikt meer dit sta-

dium. Laag-Soeren, Groesbeek, Soest, Holl. Rading, Hilver-

sum (Lpk.) ; Doetinchem (KI.); Cuyck (Z. Mus.) ; Peize.

Deze donkere vormen zijn uiterst belangwekkend. In warme

zomers vimdt een verschuiving naar sterker verdonkering

plaats, in koele zomers neemt men het omgekeerde waar, bo-

vendien gaat de verdonkering bij de & & veel verder dan bij

de 2 2. Terwijl typische phlaeas- 9 9 zonder eenige bestui-

ving in den zomer niet zeldzaam zijn, is dit bij de 4 & wel het

geval: slechts 1 van mijn 4 4 van gen. II behoort tot dezen

vorm. (Mijn totale serie Nederl, exx. bedraagt op het oogen-

blik ongeveer 200 exx., dus voldoende om een algemeene

conclusie te wettigen). Verity heeft nog een tusschenvorm

tusschen 23 en 24 opgesteld (nigrioreleus, Ent. Rec., vol. 32,

p. 6, 1920). Ook deze is bij ons in warme zomers niet zeld-

1) Rühl geeft als auteur op: Staudinger. Deze heeft den vorm echter

niet benoemd. Tutt geeft dan ook als auteur: Rühl, Pal. Grosschm., p. 218,

1893. De publicatie van Kroulikovsky is ouder. Deze geeft als auteur:

Fuchs ! Maar die heeft in geen van zijn geschriften vóór 1893 den naam

gebruikt, zoodat de Rus wel de auteur is.

2) Eleus F. is niet alleen donker bestoven, doch bezit ook een asch-

grijze onderzijde, ook van de vvls., waar alleen de middencel roodgeel

blijft (zie Ent. Syst. Suppl., p. 430, 1798). Volgens Courvoisier een

zeer zeldzame ab. uit warmer streken (Ent. Z., vol. 24, p. 261, 1911).

F.’s ex. stamde uit Duitschland !

(58) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 295

zaam. Ik bezit een serie prachtige donkere 3 & (de vvls. ge-

heel bestoven, maar overal het rood nog duidelijk zichtbaar)

deeling zijn echter de 4 vormen phlaeas, initia, suffusa, aesti-

vus voldoende. |

25. ab. subradiata Tutt, l.c., p. 368. Avls. met fijne roode

strepen, die zich van den band langs de aderen uitstrekken

in de richting van den wortel. Nunspeet (Vary).

‘26. ab. minor Tutt, l.c., p. 353. Dwergen. Exlo (T. v. E.,

vol, 40, p. 370) ; Soest (Lpk.).

27. ab. De submarginale vlekken op de vvls. staan in een

rechte lijn onder elkaar, buigen niet naar binnen, Harderwijk

(Bo.).

Pathol. exx. Dieren met een gedeelte van 1 of meer

vleugels verbleekt worden nu en dan aangetroffen. Amster-

dam-Watergraafsmeer, Utrecht, Arnhem (Z. Mus.). Zie T.

RES vol 48: plus, fig: 2503), Alen: 5.

67. H. tityrus Poda, 1761 (acrion Pontoppidan, 1763;

dorilas Hufn., 1766 ; dorilis auct.). In het O. en Z. overal in

niet te droge streken, in het W. nu nauwelijks meer voor-

komend, in het begin onzer eeuw nog wel. 2 gens., de eerste

begin Mei tot begin Juni, de tweede half Juli-eind Aug.

Nad lair. Gr, Dr Ov. Gdl NB. en’ Ebgr Zeyeral

op de geschikte terreinen, vaak talrijk. Utr, : Eemnes (1876),

Loosdrecht (nog in 1918), Blauwkapel, De Bildt, Doorn.

N.H.: Vlieland (1925, Js.), Amsterdam-Watergraafsmeer

(1901), Hilversum (1880). Z.H.: Scheveningen (1902),

Zwammerdam (+ 1890), Dordrecht (Jch.) ; Noordwijk,

Wassenaar en Rotterdam (Bst., I, p. 220).

Var. Ons ras behoort niet tot het typonominale, maar

tot ras acrion Pontoppidan (Danske Atlas, I, p. 685, pl.

XXX, 1763) = dorilas Hufn. (Berl. Mag. II, p. 68, 1766)

stoven is.

1. gen. vern, vernalis Rbl., Berge, Oe ed., p. 63, 1909, Ge-

middeld is de tint van de onderz. der avls., vooral bij de 3 ¢,

minder warm dan bij de zomergen., doch het verschil tusschen

beide is gering. Wel schijnen de donkere 2 ® in deze gen.

bijna geheel te ontbreken.

2. gen. aest. acrion Pontoppidan.

3, ab. albicans Fuchs, Jahrb. Nass. Ver., vol. 42, p. 193,

WSSOM genie Haar IE val vol 143 p9237 plint wig.

3, 1901). Grondkleur der vvls. geelachtig wit. Groesbeek (T.

v. E., vol. 43, p. 235) ; Plasmolen (Z. Mus.) ; Den Haag

GIVE wols44 Nps 220)

4. ab. 9 intermedia nov. ab. Grondkleur der vvls. lichter,

geler, dan normaal (T. v. E., vol. 43, pl. 14, fig. 4).1) Groes-

1) Fond des ailes plus pale, plus jaune que normalement.

296 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (59)

beek (l.c., p. 235); Diepenveen (Cold.); Dieren (25);

Peperga; Breda (42); Elburg (Z. Mus.).

5, abs’ 2 phocas Rotte Naturf., Mlisp. 201075 (file

Lmbll., Cat. Lép. Belg. p. 424, 1907). Vvls. zonder eenige

zwarte bestuiving, behalve iets aan den wortel. Aalten, Eer-

beek (Lpk.) ; Kampen, Boekhorst, Apeldoorn (Z. Mus.) ;

Breda (35).

6. ab. 2 fusca Gillmer, Insektenbörse, vol. 25, p. 20, 1908.

Bovenzijde geheel donker bestoven, uitgezonderd een rood-

gele band langs den achterrand. Slangenburg (Kl.); Arn-

hem, Venlo (Z. Mus.) ; Apeldoorn (de Vos); Almelo,

Aalten, Eerbeek (Lpk.); Breda (34), Rijen (18); Groes-

beek (teste Ter Haar); Frederiksoord (Js.); Bergen op

Zoom (Onze VI. p. 9). Zie T. v. E., vol. 43, pl. 14, fig. 1.

Waarschijnlijk, evenals de donkere phlaeas-vormen, ten deele

afhankelijk van de temperatuur.

7. ab. & obscurior de Sélys, Ann. Soc. Ent. Belg., I, p. 11,

1857. Zonder geelachtige vlekjes op de bovenz. langs den

achterrand der voor- en avls. Slangenburg (KI.); Asten

(Rk.) ; Frederiksoord (Js.).

8. ab. & fulvomarginalis Schultz, Ent. Z., vol. 8, p. 134,

1894, Met een doorloopende rij vlekjes langs achterrand van

v.- en avis. Assen, Vorden, Apeldoorn (Z. Mus.) ; Slan-

genburg (KI.); Kotten, Eerbeek (Lpk.) ; Helvoirt (71).

9 ab. brantsi Dersblaar, dv. E voli) 43) p. 25 7 pel:

fig. 2, 1901. Langs den achterrand der avls. aan den binnen-

kant van den roodgelen vlekkenband eenige blauwe vlekjes.

Veel zeldzamer dan bij phlaeas en voor zoover ik weet alleen

beek (teste Ter Haar); Plasmolen (Wiss.) ; Oisterwijk

(Z. Mus.).

10. ab. pluripuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 59, 1912. Tus-

schen middencelvlek en submediane vlekkenrij extra vlekken.

Almelo (Lpk.).

11. ab. paucipuncta Courv., l.c, p. 63. Het aantal vlekken

verminderd. Aalten (Lpk.).

12. ab. antico-radiata Gillmer, Int. Ent. Z., vol. 2, p. 78,

1908. De submediane vlekken op de vvls. uitgerekt in de

richting van den wortel. Aalten (Lpk.) ; Venlo, Oosterbeek

(Z. Mus.).

13. ab. striata Ksenszopolski, Trudy Izsljedov. Volyni, vol.

8, p. 56, pl. 1, fig. 9, 1911. Als 12, maar 2 vlekken uitgerekt

tot aan de middencelvlek. Aalten (Cet.) ; Venlo, Oosterbeek

(Z. Mus.) ; Nunspeet (Lpk.).

sel (75). Afgebeeld T. v. E., vol. 50, pl. 7, fig. 4.

Lycaenopsis Felder et Felder.

68. L. argiolus L, Op alle zandgronden en boschachtige

(60) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 297

terreinen, maar ook in verscheiden steden buiten dit gebied

(Groningen, Amsterdam, Delft, Rotterdam), op de vlieg-

plaatsen gewoon. 2 gens., de eerste eind (30) Maart tot

begin (1) Juni, de tweede eind Juni tot half Aug. (29-6

tot 16-8).

Var. 1. gen. vern. argiolus L.

2. gen. aest. latisquama Ball, Ann. Soc. Ent. Belg., vol. 58,

zwart gerand. De androconiën grooter, het uiteinde meer

afgeplat en met scherper hoeken. Dat in de zomergen. exx.

met kleiner zwarte vlekjes aan de onderzijde zouden over-

heerschen, is bij ons in geen geval zoo.

3, ab. minor Tutt, Brit. Lep., vol. 9, p. 394, 1908. Dwer-

gen. Aalten (Lpk.) ; Putten (Z. Mus.) ; Soesterberg (Br.).

4. ab. obsoleta Tutt, l.c, p. 398. Onderzijde zonder vlek-

ken. Stein, alleen de vvls. (Lpk.).

5. ab. paucipuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 63, 1912. Aan-

tal oogvlekjes aan de onderz. sterk verminderd. Elsloo, Soest,

Aalten (Lpk.).

6. ab. c-nigrum Tutt, l.c., p. 398. Aan de onderz. der

avls. bij den staarthoek een zwarte c door het ineenvloeien

van 2 vlekjes. Algemeen.

7. ab. subtus-radiata Obthr., Et. d’Ent., livr. XX, p. 16,

pl. 3, fig. 24, 1896. De zwarte vlekjes aan de onderz. uit-

gerekt. Roermond (Fr., alleen vvls.).

Vvls. sterk verdonkerd, avls. geheel zwart op wat blauwe

bestuiving aan den wortel na. Stein (Lpk.).

Everes Hb.

69. E, argiades Pall. Uiterst zeldzaam, niet inheemsch.

Dit geldt eveneens voor het geheele ons omringende gebied.

Alleen in het uiterste Z. van België is de soort wel indigeen.

2 gens., doch de kleinere eerste (polysperchon Brgstr.) nooit

bij ons waargenomen, alleen de tweede (argiades Pall.) in

Juli en Aug.

Vindpl. Gdl.: Empe en Zutfen (Bst., I, p. 221) ; Vars-

seveld, 1857 (L. Mus, Z. Mus.) ; Hummelo, 26 Aug. 1909

(Kl, Z. Mus.). Lbg. : „Zuid-Limburg”, 1 4 (Z. Mus., nog

van Maurissen |).

Cupido Schrank.

70. C. minimus Füsslin. 1) Uitsluitend bekend uit Lim-

burg, maar ook daar steeds zeldzaam. Lang niet zeker, of

de soort daar wel inheemsch is. In het ons omringende ge-

bied in het heuvel- en bergland van Westfalen niet zeldzaam,

evenzoo in de Rijnprov. en de Ardennen (krijt en Jura) ;

1) Niet Fuessly, teste Courvoisier, Ent. Z., vol. 24, p. 206, 1910.

298 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (61)

in Engeland op kalk, kalksteen en zandgrond. 2 gens, de

eerste half April tot half Juni (15-4 tot 14-6), de tweede

Juli, begin Aug. (4-7 tot 1-8, zonder twijfel echter nog

later, in België tot half Aug.). Tusschen de gens. bestaat

bij ons geen verschil.

Vindpl. Lbg.: Venlo (3 exx. in Z. Mus. van 15-4,

525.lien 12525); St.-Pietersberg (I. v..E. vol 25 DAC

ook 22-5-1925, Maessen leg.); Houthem (4-7-1925, Z. Mus.);

Valkenburg (Juli 1899, Btk.; 4-7 en 7-7-1925, Wiss.) ;

Voerendaal (24-7-1929, Br.) ; Welterberg (23-7-1934, Br.) ;

Wijlre (14-6-1905, P. H.); Epen (1-8-1934, Wiss.).

Plebejus Kluk. 1)

71. P. argus L. Zeer algemeen in alle heidestreken. Ook

in de duinen waargenomen (Loosduinen, Den Haag, Katwijk,

Bloemendaal, Bergen aan Zee, hier nog in 1914). 1 gen,

half Juni tot in de tweede helft van Aug.

Var. Het Nederlandsche ras is identiek aan het Noord-

duitsche en behoort tot:

1. ras aegiades Gerhard, Mon. Schmett., p. 19, 1853. &

met middelmatig breeden zwarten achterrand, onderzijde

blauwachtig tot bruinachtig grijs, @ bovenzijde zelden met

blauw. 2)

2. argus L. vera. Bij den typonominalen vorm uit Zweden

is het 4 aan de onderzijde zeer licht, haast wit, bovenz. als

aegiades, het ® zeer sterk blauw bestoven. Als 4 ab. komt

deze vorm overal, al is het niet talrijk, onder ons ras voor

(niet echter bij het 9 !).

3. ab. minor Tutt, Brit. Lep., vol. 10, p. 172, 1909. Dwer-

gen. Apeldoorn (de. Vos); Loenen, Hilversum (Lpk.) ;

Venray (Js.) ; Nijmegen (Bo.).

4, ab. & marginipuncta Tutt, l.c., p. 174. De zwarte vlek-

ken op de bovenz. langs den achterrand der avls. bijzonder

goed ontwikkeld. Hengelo-O., Soest, Hilversum (Lpk.) ; Nij-

megen (Bo.).

Delden, Soest, Hilversum (Lpk.) ; Apeldoorn (Z. Mus.).

6. ab. 9 caerulescens Petersen, Lep. Fauna Estland, p. 36,

1) P. ismenias Meig. In L. Mus. 1 4 en 3 9 9 ex coll.-Havelaar

(Beuret det.). Er is niet de minste zekerheid, dat dit inl. exx. zijn. De

naaste vindplaatsen van deze op argyrognomon gelijkende soort liggen

in een wijden boog om ons heen (N. Frankr., Midden Duitschld., Oost-

Pruisen, Zuid-Noorw.).

2) Onze duinexx. schijnen, niet tot een bijzonder ras te behooren, in

tegenstelling met Engeland, waar in de duinen aan de Zuidkust ras

cretaceus Tutt (Ent. Rec., vol. 21, p. 58, 1909) vliegt ( 4 met lichte

onderz. en smallen zwarten rand op de bovenz.). Van de 7 duin- 4 4,

die ik ken, stemt hiermee 1 overeen (Katwijk, Z. Mus), 1 4 van

Den Haag is argus vera, de andere 5 zijn aegiades.

(62) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 299

1902, Blauw bestoven (bij ons meestal de wortel der vleu-

gels). Schoonoord (Z. Mus.) ; Apeldoorn (de Vos); Hil-

versum (Lpk.) ; Harendermolen (T. v. E., vol. 10, p. 190,

Octr. (sic!) 1856).

7. ab. & rufolunulata Rev., Bull. Soc. Lép. Genève, I,

p. 373, pl. 10, fig. 1, 1909. Op bovenz. der avls. roode vlekjes

aan den binnenkant der zwarte achterrandsvlekken. Soester-

veen (Lpk.).

8. ab. irregularis Tutt, Lc, p. 177. De vlekken aan de

onderz. der vvls. onregelmatig van vorm. Hilversum (Lpk.).

9. ab. parvipuncta Tutt, lc, p. 177. Alle vlekjes aan de

onderz. zeer klein. Hilversum (Lpk.).

10. ab. magnipuncta Tutt, l.c., p. 177. Alle vlekken sterk

vergroot. Algemeen bij de ® 2.

Mb inocnatar Grund, Int. Ent, Ze vol. Zip» 127, 1913.

In geen der zwarte vlekjes aan onderz. avls. langs den

achterrand blauwe, metaalglanzende schubjes. Soest, Hilver-

sum, Chaam (Lpk.).

12. ab. cuneata Tutt, l.c., p. 186. Pijlvormige verlenging

van de zwarte vlekjes boven den oranje band in de richting

van den vleugelwortel, vooral op de avls. Hilversum (Lpk.).

13. ab. juncta Tutt, l.c., p. 185. Samensmelting van pijlvlek

met de daarboven staande submarginale zwarte vlek. Hilver-

sum, Soest (Lpk.) ; Apeldoorn (Z. Mus.).

14. ab. addenda Tutt, l.c., p. 179. Extra vlekken tusschen

de middencelvlek en de submediane rij of aan weerszijden

van deze rij. Hilversum (Lpk.).

15. ab. unipuncta Mousley, Ent. Rec., vol. 14, p. 341, 1903.

Op de vvls. tusschen middencelvlek en wortel een wortel-

vlek. Bekkum bij Hengelo, Soest (Lpk.).

16. ab. costajuncta Tutt, Lc, p. 178. Aan den voorrand

der avls. een zwarte streep, doordat de bovenste wortelvlek

verbonden is met de bovenste submediane vlek. Soest, Hil-

versum (Lpk.).

17. ab. basijuncta Tutt, lc, p. 178. Aan den binnenrand

der avls. een zwarte streep, doordat de onderste wortelvlek

verbonden is met de voorlaatste submediane, Boekhorst bij

Laren-G., Apeldoorn (Z. Mus.) ; Soest, Hilversum (Lpk.) ;

Deurne (Nies).

18. ab. costo-retrojuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 51, 1912,

Combinatie van costajuncta en basijuncta, Lochem (Z. Mus.) ;

Hilversum, Soest, Reusel (Lpk.).

ab caeea Grund, Int, Ent, Zinvol 2 pail 08 De

submediane rij vlekken gedeeltelijk ontbrekend, vooral op de

vvls. Hilversum (Lpk.).

20. ab. anticoradiata Tutt, l.c., p. 177. De submediane

vlekken op de vvls. streepvormig uitgerekt. Bennekom

PAN rr Chaam! (pk). Zie ev. Er vol. 43, ply Serie 7

21. ab. mediojuncta Tutt, Le, p. 179. De middencelvlek

300 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (63)

der vvls. verbonden met 1 of 2 vlekken van de submediane

rij er tegenover. Epe-Gdl. (Z. Mus.).

22. ab. cordata Tutt, l.c., p. 179. De middencelvlek van

elken vleugel hartvormig. Ede (Lpk.).

23. ab. disco-anteriora Tutt, l.c., p. 176. Vvls. aan bovenz.

met middencelvlek. Soest (Lpk.) ; Nijmegen (Bo.), ook een

& met witachtige in plaats van zwarte vlek.

24. ab. disco-lunulata Tutt, l.c, p. 176. Alle vis. aan bovenz.

met middencelvlek. 1 4, Nijmegen (Bo.).

De grondkleur der onderz. is zeer variabel. Bij de ¢ 2

komt een vorm voor, waar deze bruinachtig is. Zulke exx.

zijn zonder onderzoek der sporen niet van argyrognomon

te onderscheiden. Soms ontbreken op de vvls. de oranje rand-

vlekken en zelfs de pijlvlekken er achter.

Gynandrom. Een 2 met androconien. Hilversum

(Lpk.).

72. P. (Lycaeides Hb.) argyrognomon Brgstr.1) Door

het geheele O. op heidevelden tegelijk met P. argus L., maar

veel zeldzamer. 1 gen., half Juni tot begin Aug. (18-6 tot

6-8). Onmiddellijk van argus te onderscheiden door de zeer

kort gespoorde voorscheen, Verder is de onderz. der & &

altijd bruinachtig, nooit witachtig of grijsachtig (in het begin

echter zeer voorzichtig zijn met een haast net zoo gekleurde

de onderz. veel zwakker wit geringd zijn, waardoor deze

zijde veel eenkleuriger aandoet dan bij argus (doch ook

zoo lang men niet volkomen met deze 2 soorten vertrouwd

is, uiterst voorzichtig en controleere steeds de spoor, wat

met een loupe mogelijk is). Op de bovenz. onderscheiden

onze 2 2 zich in niets van argus L.

Vindpl. Gr. : De Punt (Wiss.). Dr. : Zeegse (Z. Mus.,

Skm.) ; Anlo, Havelte (Js.). Ov.: Lonnekermeer bij Hen-

gelo (Btk., Lpk.) ; Delden (Br.). Gdl.: Apeldoorn, Laag-

Soeren (de Vos); Wolfheze (de Vos, Z. Mus.) ; Putten,

Bennekom (Z. Mus.); Groenlo (L. Mus.); Aalten (L.

Wag.) ; Winterswijk (de Vos); Boekhorst bij Laren (Z.

Mus.) ; Nijmegen (Z. Mus., Wiss.) ; Hatert (Wiss.) [Em-

pe, Bst., 1, p. 221]. Ute.< Soest (18741, Z2 Muss. l9semen

1934, Lpk.). [N.B Breda, “Tv. SES vol. 13, p. 157] baa:

Mook (de Vos, Wiss.).

Var. Het Ned. ras verschilt van dat der omringende

gebieden en is onderscheiden als:

1. ras batavana Beuret, E. B., vol. 9, p. 268, 1936. Verwant

aan armoricana Obthr. van C. en W. Frankrijk en armori-

1) Het is hoogst twijfelachtig, of argyrognomon auct. wel argyrogno-

mon Brgstr. is. Zoo goed als zeker heeft Bergsträsser de soort afge-

beeld, die nu bekend is als P. ismenias Meigen. Zie Beuret, Lamb.

1935, p. 162 en E. B., vol. 9, p. 268.

(64) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 301

canoides Beuret van Brandenburg, maar merkwaardigerwijs

sterk verschillend van het Holsteinsche ras, dat nauw ver-

want is aan het Zweedsche.

Zab. costojunetay Coury. Iris) vol. 26,.p4 5072 19127 Aan

den voorrand der avls. (onderz.) een zwart lijntje, als argus

nolo Bennekom (Zr Mus). Zie T. v. E. vol. 48% ple 5;

fig. 8, afgebeeld als ab. van argus!

3. ab. refrojuncta Courv., l.c, p. 50. Aan den binnenrand

der avls. een zwart streepje, als argus no. 16. Apeldoorn

(de Vos).

4. ab. pluripuncta Courv., l.c., p. 59. Tusschen de midden-

celvlek en de submediane vlekkenrij staan extra vlekjes.

Apeldoorn (de Vos).

Polyommatus Latr.

73. P. (Vacciniia Tutt) optilete Knoch. Zeer lokaal, uit-

sluitend op vochtige heiden, waar de voedselplant van de

rups, Vacc. oxycoccus, veel groeit. Twijfelachtig, of de soort

nog inlandsch is. In het omringende gebied alleen bekend

uit Denemarken (lokaal, plaatselijk gewoon) en uit Oost-

Holstein (zeer lokaal). 1 gen., begin Juni tot half Juli (9-6

tot 151);

Vindpl. Gr.: De Punt. Hier is het dier zeer gewoon

geweest (Kl. in 1904 24 exx.!), doch sinds 1909 niet meer

waargenomen. Gdl.: Varsseveld, 5 exx. in Juli 1854 (Bst.,

II, p. 146). De laatste moerassige heide, het Zwarte Veen,

is een paar jaar geleden ontgonnen, zoodat de kans ook

hier verkeken is. Leuvenum, 1 ex. 5-7-1892 (T. v. E., vol.

Sp 05) NBE Bredan (iv tE vol 18 p 14557 „tres

rare sur la bruyère de Galder, près du Mastbosch, dans

un terrain marécageux.’).

74, P. (Aricia R. L.) agestis Schiff., 1775 (medon Hufn.,

1766, nom. praeocc. ; astrarche Brgstr., 1779). Vooral in de

duinen ; overigens lokaal, maar op de vliegplaatsen meest

gewoon, in het Z. weinig waargenomen. 2 gens., de eerste

begin Mei tot in tweede helft van Juni (1-5 tot 21-6), de

tweede half Juli tot eind Aug. (20-7 tot 31-8).

Vindpl. Fr. : Wolvega, Gaasterland. Ov. : Deventer.

Gdl. : Twello, Voorst, Arnhem, Oosterbeek, Renkum, Wa-

geningen ; Gorssel, Slangenburg ; Nijmegen, Ubbergen ; Gel-

dermalsen. Utr. : Amerongen, Doorn. N.H.: Muiden, Am-

sterdam, het geheele duingebied (ook Texel). Z.H. : Rotter-

dam, Dordrecht, geheele duingebied. ZI. : Stavenisse, Zierik-

zee, Domburg, Vlissingen, Kapelle bij Goes, Wemeldinge.

1) Wijlen Dr. J. Th. Oudemans schreef mij in 1933: „Onlangs

ontving ik eenige ongeëtiquetteerde vlinders uit de nalatenschap van

iemand, die vroeger te Nunspeet woonde en uitsluitend in die buurt

entomologiseerde. Ik ben er van overtuigd, dat het ex. van optilete,

dat ik daaronder aantrof, op de oude vindplaats van Bondam gevangen is.”

302 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (65)

N.B. : Bergen op Zoom, Breda, Cuyck. Lbg. : Roermond.

Var. Voor zoover ik op het oogenblik kan oordeelen,

zijn beide gens. gelijk.

1. ab. lilliputana Obthr., Lép. Comp., vol. 10, p. 386, 1916.

Dwergen. Amsterdam (Lpk.) ; Overveen (Z. Mus.).

2. ab. pallidior Obthr., Lép. Comp., vol. 4, p. 253, 1910.

De randvlekken op de bovenz. lichtgeel. Wassenaar, Nijme-

gen (Z. Mus.).

3. ab. graaffii Ver Huell, Sepp, vol. 7, voorrede, pag. II,

fig. op titelplaat, 1855. Randvlekken wit. Arnhem, Noord-

wie (Bst 1% p. 221% eve Ext vol óp MID 2E voorheen

van Wassenaar zie boven).

4. ab. snelleni Ter Haar, Onze VI, p. 13, 1899 of 1900.

De middencelvlek der vvls. geheel of gedeeltelijk wit geringd.

Domburg (Z. Mus.) ; Kapelle (8), Den Haag (25), Was-

senaar (29); Amsterdam (Lpk.).

5. ab. semi-allous Harrison,1) Ent. Rec., vol. 18, p. 236,

1906, De roode vlekken op de bovenz. gedeeltelijk ontbrekend.

Muiden (Wp.); Breda (30).

8. ab. obsoleta Tutt, Brit. Lep., vol. Wy ps 258 mil DE

submediane rij zwarte vlekken op onderz. van v. en avls.

gedeeltelijk ontbrekend. Amsterdam (Lpk.).

75. P. (P.) icarus Rott. Overal, meestal zeer gewoon. 2,

in gunstige jaren alleen 3, generaties ; de eerste Mei en Juni,

de tweede half Juli tot begin Septr., de derde eind Septr.

tot half Octr.

Var. Weer één van onze variabelste dagvlinders !

1. gen. vern. icarus Rott.

2. gen. aest. ovalisquamosa Ball, Ann. Soc. Ent. Belg.,

vol. 58, p. 179, pl. IV, fig. 19, 20, 1914. Androconién veel

ovaler dan van de voorjaarsgen. Macroscopische verschillen

kan ik niet ontdekken.

3. gen. aut. icarus Rott. De androconién van mijn weinige

exx. zijn volkomen gelijk aan die van gen. I.

Het typische 9 is aan de bovenz. eenkleurig bruin, zonder

blauw, met een rij geelachtige of oranje vlekken langs den

achterrand, Deze vorm is gewoon.

4. ab. minor Ckll., Entomol., vol. 22, p. 176, 1889. Dwer-

gen. Nijkerk (26); Eerbeek, Stein (Lpk.).

5. ab. & nigromaculata Ckll.,l.c., p. 99. Op de bovenz.

langs den achterrand der avls. een rij zwarte vlekjes. Aalten,

Almelo, De Beer-Hoek van Holland (Lpk.).

Gab. er iusea Gillmer, Int„Ent. Zinvol 2,921131908%

Bovenz. eenkleurig bruin, zonder de oranje vlekjes. Wage-

ningen (Lpk.).

1) allous Hb. is niet een vorm van agestis, maar een aparte soort.

Zie N. S. Obraztsov, Folia Zool. et Hydrobiol., vol. 8, p. 141—150,

1935.

(66) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA, 303

fig. 2, 1777. Vleugels gedeeltelijk blauw, in allerlei graden

en tinten. Zeer algemeen.

8. ab. 2 mariscolore Kane, Entom., vol. 26, p. 243, 1893.

Vleugels eenkleurig blauw met zwarte middenstip en de rij

oranje vlekjes. Veel zeldzamer, vooral typische exx. van

dezen vorm. Een 2 van Tilburg (Wp.) zonder de oranje

vlekjes.

De volgende vormen zijn abs. der onderz. Normaal is 2

wortelvlekken op de vvls.

9, ab. icarinus Scharf, Scriba's Journ., p. 216, 1791. Vvls.

zonder wortelvlekken. Ommen,!) Bloemendaal, Venlo (Z.

Mus.) ; Camp (Cet.) ; Bussum (EF. F.) ; Doetinchem (K1.) ;

Beek-Nijm. (Bo.) ; Vogelenzang (Js.) ; Stein, Gronsveld,

Schin op Geul, Epen (Lpk.) ; Groningen (T. v. E., vol. 10,

p. 190; volgens De Gavere 25 % der gevangen exx., een

zeer hoog getal, dat haast zou doen denken, dat P. thersites

Cant. er voorkwam |).

10, ab. candiope Brgstr., Nomencl., II, p. 78, 1779. Vvls.

met 1 wortelvlek. Overal onder de soort, meer dan

icarinus.

11. ab. fripuncta Courv., Mitt. Schweiz. E. G., vol. 11,

p. 22, 1903. Vvls. met 3 wortelvlekken. Algemeen.

12. ab. quadripuncta Courv., le. Vvls. met 4 wortelvlek-

ken. Houthem (P. H.) ; Wolfheze (25) ; Frederiksoord (Js.);

Diepenveen, Stein, Bemelen, Epen (Lpk.).

iStvabs elongata Mutt, Brit. ep». vol. AN Ep 17021910.

Wortelvlekken vvl. uitgerekt. Wassenaar (Z. Mus.) ; Soest,

Almelo, Wageningen, Wieringen (Lpk.).

14. ab. melanotoxa Pincitore-Marott, Giorn. Agr. Past.,

p. 248, 1873. De onderste wortelvlek verbonden met de

onderste submediane vlek, zoodat aan den binnenrand der

vvls. een zwarte streep ontstaat. Aalten (v. Galen) ; Apel-

doorn (de Vos); Wageningen, Zaltbommel, Venlo (Z.

Mus.) ; Breda (77, 80); Zandvoort (Lg.) ; Eerbeek, Gen-

nep, Stein, Katsop, Gronsveld, Heugem, Rothem (Lpk.).

15. ab. semiarcuata Courv., l.c., p. 20, 1903. Als 14, maar

de verbinding tusschen de 2 vlekken is nog niet volledig.

Wageningen (Skm.) ; Rhenen (F. F.) ; Amerongen (Btk.) ;

Nijmegen, Eemnes (Z. Mus.) ; Den Haag (49, 51), Rijen

(28) ; Amsterdam (Js.); Denekamp, Almelo, Eerbeek, Lo-

bith, Chaam, Gronsveld, Stein (Lpk.).

16. ab. virgularia Tutt, l.c., p. 134, 1910. Op de vvls. is

de onderste submediane vlek buitenwaarts gebogen en ver-

1) Het ex. van Ommen is in zooverre nog merkwaardig, dat het sterk

doet denken aan P. thersites Cant. Onderzoek der androconién leerde

evenwel, dat het tot icarus behoort. De ontdekking van fhersites, die in

België bijv. plaatselijk gewoon is, is zeer wel mogelijk. De vlinder vliegt

uitsluitend op velden met esparcette.

304 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (67)

bonden met de onderste pijlvlek. Rothem (Rk.); Almelo,

Schoorl (Lpk.).

17. ab. parvipuncta Courv., l.c., p. 24, 1903. Alle vlekken

zeer klein. Aalten (Lpk.).

18. ab. crassipuncta Courv., l.c., p. 19, 1903. Alle vlekken

sterk vergroot. Vooral bij de 9 2 gewoon.

19;-ab.) semipersica Tutet, Brit. Butt... (py 175.,211896 De

vlekken op de avls. meer of minder ontbrekend. Gronsveld,

Eerbeek (Lpk.) ; Wageningen (L. Wag.).

20. ab. excessa Gillmer, Int. Ent. Z., vol. 2, p. 128, 1908.

Tusschen de middencelvlek en de submediane rij bevinden

zich extra vlekken. Gronsveld (Lpk.).

21. ab. transiens Tutt, l.c., p. 164, 1910. De submediane

vlekken der vvls, niet rond, maar ovaal, peervormig of wig-

vormig. Schoorl, Montferland, Stein, Valkenburg (Lpk.) ;

Oosterbeek (op alle vls., Z. Mus.).

22. ab. radiata Tutt, l.c., p. 165, 1910. De submediane

vlekken zoo ver uitgerekt, dat de tweede en derde de midden-

celvlek bereiken. Breda (71).

23 sabmcostajunctanlbuttsEntsRech vol 22. pi 0E

Op de avls. de bovenste wortelvlek vereenigd met de boven-

ste submediane vlek, zoodat aan den voorrand een zwarte

streep ontstaat. Stein (Lpk.).

24. ab. basijuncta Tutt, l.c, p. 51, 1910. Op de avls. de

voorlaatste wortelvlek vereenigd met de voorlaatste sub-

mediane vlek, zoodat aan den binnenrand een zwarte streep

ontstaat, Bemelen (Lpk.).

25. ab. polyphemus Esp., Schmett. in Abb., I, p. 387, pl. L,

fig. 2, 1779. Combinatie van melanotoxa Pinc. en basijuncta

Tutt. Epen (Lpk.).

26. ab. costo-retrojuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 51, 1912.

Combinatie van costajuncta Tutt en basijuncta Tutt. Stein

(Lpk.).

Opm. De teekening van linker- en rechterzijde verschilt

dikwijls.

Teratol. ex. Avis. sterk verkleind. Helvoirt (T. v. E.,

Well D0, jos 2025 NRE Slow)

76. P. (Lysandra Hemming) coridon Poda. Zeldzaam,

zoo goed als zeker niet inheemsch. In het ons omringende

gebied is het dier zeer gewoon op kalkgronden. Het zou dus

in een deel van Z. Lbg. thuis kunnen hooren, doch ook daar

is het zoo zeldzaam, dat mij dit niet waarschijnlijk lijkt. Op

de plaatsen, waar coridon nl. werkelijk indigeen is, is de

vlinder altijd zeer algemeen. Bovendien is de zeer groote

meerderheid der hier gevangen exx. & &, een feit, waarop

1) Van Eyndhoven vermeldt in Handelingen, p. 36, 1854, een

gynandrom., links 9, rechts &. Blijkens een MS noot in zijn ex. van

de Bst. is het echter niet zeker, of dit ex. inlandsch is.

(68) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 305

ook Franssen reeds de aandacht gevestigd heeft (Nat.

Mbl., vol. 13, p. 57, 1924). Ditzelfde verschijnsel nemen we

ook bij andere niet-inheemsche soorten waar (Colias hyale L.

en C. electo L. subsp. croceus Fourcr.), terwijl uit dezen

Catalogus reeds herhaaldelijk is gebleken, dat van de soor-

ten, waarvan maar 1 Ned. ex. bekend is, dit haast steeds

een & is. Franssen vestigt er tevens de aandacht op, dat,

in tegenstelling met een nogal verbreide meening, ook voor

de Limburgers het dier een zeldzaamheid is. 1 gen, 2 Juli

tot half Aug.

Vindpl. Ov.: Denekamp, 1934 (Lukkien); De Lutte

(Btk., KI.). Gdl.: Nijkerk (Z. Mus.) ; Vorden (Btk.) ;

Groenlo, 1911 (Cold.) ; Neede, 1904 (T. v. E., vol. 51, p.

16) ; Aalten, 1933 (Cet.) ; Hoog-Keppel (K1.) ; Apeldoorn,

2-7-98 (Z. Mus.) ; Wageningen, ?, 21-7-34 (L. Wag.).

N.B.: Bergen op Zoom, 1906 (l.c.). Lbg.: Reutjen, Poster-

holt (hier in 1921 op moerassige weilanden 12 3 &, teste

Franssen, lc.) ; Baarlo (1904), Swalmen, Roermond, Her-

kenbosch (hier Aug. 1918 1 4 en 1 2 op hei, teste Franssen,

l.c.), Odiliënberg, Maasniel, Brunssum, Bunde, Maastricht,

Gronsveld, Houthem, Oud-Valkenburg, Voerendaal, Nuth,

Wijlre, Vijlen, Epen.

Var. Het is mij nog niet bekend, tot welk ras onze (en

de Belgische) exx. behooren, maar in geen geval tot het

typonominale (van Graz). Onze weinige ® 9 zijn bruin.

1. ab. & punctata Tutt, Brit. Butt. p. 167, 1896. Op de

bovenz. langs den achterrand zwarte vlekjes tusschen de

aderen. Aalten (Cet.).

2. ab. quadripuncta Courv., Mitt. Schweiz. E. G., vol. 11,

p. 24, 1903. Vvl. aan onderz. met 4 wortelvlekken. Nijkerk,

Posterholt (Z. Mus.).

77. P. (Cyaniris Dalm.) semiargus Rott. Alleen in het

O. en Z., onregelmatig, behalve in Z. Lbg. 2 gens. de eerste

eind Mei tot eind Juli (24-5 tot 27-7, blijkens onderzoek der

androconiën), de tweede, die minder schijnt voor te komen,

Aug. tot begin (8) Septr.

Vindpl. Dr. : Assen. Ov. : Denekamp, Agelo, De Lutte,

Hengelo, Enschede, Delden. Gdl.: Apeldoorn, Empe, Voor-

stonden, Spankeren, Laag-Soeren, Arnhem, Oosterbeek, Wa-

geningen (zeer talrijk in het Binnenveld-Geld. Vallei, Skm.) ;

Winterswijk, Aalten, Varsseveld, Slangenburg, Doetinchem ;

Groesbeek. Z.H.: Giesendam, Dordrecht. N.B. : Zundert,

Breda, Rijen, Oosterhout, Tilburg, Oirschot, St.-Michiels-

gestel, Asten, Deurne, Drunen, Vlijmen, Rosmalen, 's-Her-

togenbosch, Middelaar, Haps. Lbg. : Venlo, Belfeld, Baarlo,

Roermond, Arcen, Sittard, Kerkrade, Gronsveld, Houthem,

Valkenburg, Schin op Geul, Gerendal, Voerendaal, Ubachs-

berg, Nuth, Gulpen, Eys, Epen.

Var, 1, gen. vern. semiargus Rott.

306 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (69)

2. gen. aest. microconia Ball, Ann. Soc. Ent. Belg. vol. 58,

p. 180, pl. IV, fig. 23, 24, 1914, Androconiën kleiner, minder

vierkant.

3, ab. striata Wheeler, Butt. Switz., p. 25, 1903. De vlek-

ken aan de onderzijde, behalve de middencelvlek, uitgerekt.

Arcen (Fr.) ; Tilburg (70, alleen bovenste vlek vvl.) ; Hou-

them (enkele vlekjes; Z. Mus.).

4, ab. initia Tutt, Brit. Lep., vol. 10, p. 263, 1909. Met

aanduiding van randvlekken aan de onderz. Eys (T. v. E.,

vol. 63, p. 163); Aalten (Z. Mus.) ; Spankeren (75).

5. ab. c-nigrum Tutt, l.c., p. 261. De 2 onderste zwarte

vlekken der subdiscale rij op onderz. der avls. verbonden tot

een c-vormig boogje. Houthem (Z. Mus.) ; Nuth (Lpk.) ;

Vlijmen (67), Rijen (19), Breda (28).

6. ab. paucipuncta Gillmer, Int. Ent. Z. vol. 2, p. 313,

1909. Enkele vlekken aan de onderz. zwak ontwikkeld. Apel-

doorn, Wageningen, Groesbeek, Venlo (Z. Mus.).

7. ab. minor Tutt, l.c., p. 258, 1909. Dwergen. Oosterbeek

(Z. Mus.).

Teratol. ex. Rechter vvl. te klein. Apeldoorn (Z.

Mus.).

Lycaena F.

[Biologisch zeker ons interessantste dagvlindergeslacht.

De jonge rupsen leven in den nazomer tot de tweede ver-

velling (alcon, euphemus,? arcas) of tot de derde (arion)

in de bloemen van gentiaan (alcon), thijm (arion) of San-

guisorba (euphemus en arcas), verlaten deze na genoemde

vervelling, worden dan door mieren naar hun nesten ge-

bracht, waar zij verder van het mierenbroed leven|.

78, L. alcon F. Typische bewoner van niet te droge heide-

streken, waar veel gentiaan groeit. Op de vliegplaatsen

meest gewoon. 1 gen. half Juni tot half Aug. (11-6 tot 20-8).

Vindpl. Fr.: „In Oostelijk Friesland vaak vrij gewoon”.

(Wiss.). Gr. : Appelbergen, De Punt. Dr. : Norg, Donderen,

Assen, Zeegse, Zuidlaren, Rolde, Bunnerveen, Frederiks-

oord. Ov. : Oldenzaal, Lonneker, Borne, Delden. Gdl.: Nij-

kerk, Nunspeet, Leuvenum, Putten, Voorthuizen, Apeldoorn,

Voorst, Gietel, Eerbeek, Laag-Soeren, Brummen, Spankeren,

Bleeke Meer, Wageningen, Veenendaal ; Boekhorst bij Laren,

Ruurlo, Lochem, Winterswijk, Korenburgerveen, Aalten,

Slangenburg, Doetinchem, Zelhem; Groesbeek. Utr. : Rhe-

nen, Woudenberg, Scherpenzeel, Oud-Leusden. Z.H. : Den

Haag (T. v. E., vol. 61, p. LVI). N.B. : Breda (Gald. Heide),

Tilburg, Oisterwijk, Oirschot, Middelrode bij ‘s-Bosch, Veld-

hoven bij Eindh., Deurne. Lbg. : Plasmolen, Venlo, Baarlo,

Budel, Roermond, Swalmen-Reuver, Brunssum, Epen.

Vleugels bovenz. zwart, alleen aan ‘den wortel soms wat

(70) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 307

blauwe haren. Appelbergen (L. Wag.) ; Frederiksoord, Lon-

nekermeer, Korenburgerveen (Lpk.); Delden (Br.); Slan-

genburg, Doetinchem (Kl); Voorst (Cold.) ; Apeldoorn

(de Vos) ; Nunspeet (Mac G.) ; Oud-Leusden (Js.) ; Oister-

wijk (5, 6; Z. Mus.) ; Veldhoven, Brunssum (Sch.) ; Venlo

(Z. Mus.).

2. ab. spormanni Pfau, Int. Ent. Z., vol. 22, p. 193, 1928.

Bovenz. grijs, zonder teekening, onderz. vlekken bruingrijs,

(L. Mus.).

3. ab. senilis Dannehl, Ent. Z., vol. 46, p. 246, 1933. Ta-

melijk klein, bovenz. zeer licht blauw, onderz. veel lichter

dan normaal, vlekken klein en flauw. De Punt (Z. Mus.) ;

Aalten (Lpk.) ; Nunspeet (Mac G.. Vary).

4. ab. Normaal gekleurde dwergen. Aalten (Lpk.) ; Nun-

speet (Mac G.).

5. ab. basi-novopuncta Courv., Iris, vol. 28, p. 155, 1914.

Onderz. vvls. met 1 of meer wortelvlekken. Overal onder de

soort,

6. ab. crassipuncta nov. ab. Alle vlekken der submediane

rij aan onderz. van v. en avls. sterk vergroot.) Laag-

Soeren (Lpk.).

7, ab. disco-elongata nov. ab. De vlekken der submediane

rij aan bovenz. (onderz.) uitgerekt. 2) Nunspeet (Mac G.).

GmabmcecinaenllommmsochEntN volks mp 18116995 Op

de onderz. der vvls. alleen de middencelvlek aanwezig, op

de avls. eveneens en daar bovendien nog met flauwe sporen

van een paar andere vlekken. Korenburgerveen (Lpk.).

De Gavere beschrijft in T. v. E., vol. 10, p. 190, een

overgangsex. uit Groningen.

79, L. euphemus Hb. Alleen in N.B. en Lbg. (op 1 toe-

vallige vangst na), zeer lokaal, maar op de vliegplaatsen

soms talrijk. Over sommige Brabantsche vindplaatsen schrijft

MER MB lo EME vol MOI pr XWin IDO)

„Het is wel opmerkelijk, dat euphemus steeds gevonden

wordt op plekken, waar bosschen zijn ; op vlakke weilanden,

waar Sorbenkruid veel groeit, vindt men den vlinder niet.”

Daarentegen vliegt de vlinder bij Roermond „op laaggelegen

weilanden langs de Maas en alleen daar, waar overvloedig

Sanguisorba officinalis groeit.” (Latiers, op. cit, vol. 44,

p. 62). 1 gen, tweede helft van Juli tot half Aug. (19-7

tot 16-8).

Vandi pl 64177 Aalten 293 3 (sie), 1927-11933) Cet.)

De soort hoort hier waarschijnlijk niet thuis. Sanguisorba

konden we nergens ontdekken. N.B.: Breda, Rijen, Tilburg,

1) Toutes les ocelles de la rangée submédiane au verso des ailes sont

fortement agrandies.

2) Les ocelles de la rangée médiane au recto (verso) sont allongées.

308 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (71)

Oisterwijk, Helvoirt (in 1918 bij Helvoirt en op sommige

plaatsen bij Oisterwijk overweldigend, teste V. d. Bergh, op.

cit, vol. 62, p. XXVII ; langs de spoorbaan van Helvoirt naar

Udenhout op de weilanden, die door bosschen begrensd

worden en waar de voedselplant, Sanguisorba officinalis,

overvloedig groeit ; dezelfde, vol. 61, p. XIV). Lbg. : Baarlo,

Belfeld, Roermond (in het Maasdal tusschen Venlo en

Roermond).

1926. Op bovenz. even blauw als het ¢. Roermond (4).

1924. Geheele bovenz. donker bestoven met nauwelijks eenige

blauwe tint. Helvoirt (Z. Mus.).

3, ab. grisescens nov. ab. Bovenz. niet zuiver blauw, maar

grijsblauw. 1) Roermond, Baarlo (Z. Mus.). Van den Bergh

had den indruk, dat deze vorm bij Tilburg in koelere zomers

vicogg (Rive soll Gi, joo II)?

4. ab. paucipuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 63, 1912. Zwarte

vlekken op bovenz. sterk in aantal verminderd. Helvoirt

(25, 49) ; Roermond (Lpk.).

5. ab. centro-elongata nov. ab. Middencelvlek aan de

onderz. der vvls. wortelwaarts uitgerekt. 2) Baarlo, 1 2 (Z.

Mus.).

80. L. arion L. Sporadisch. Ongetwijfeld niet (meer?)

inheemsch. 1 gen., Juli tot begin Septr.

Vindpl. Gr.: Groningen (De Gavere, T. v. E,

vol. 10, p. 191 : „plus rare (dan alcon) et quelques années

on la chercherait en vain. Fréquente en 1851.’ Na hem

nooit meer waargenomen). Gdl.: Doetinchem, Slangenburg,

Laag-Keppel (13-7 tot 9-8 1902 en 1903, 18 exx., Kl, Laag-K.

weer 29-7-1908, Kl.) ; De Steeg (1887, Z. Mus.) ; Span-

keren (Juli 1914, L. Mus.) ; Mariëndaal bij Arnhem (1853

verscheiden exx., Bst., II, p. 146; weer 1858, L. Mus.).

Z.H.: Lisse, 15-8 en 8-9-1877 (L. Mus.). N.B.: Breda,

378% Aug. 1865 (diva vol. als tp 145) weer Juliglises

(PH) ES Rien 18227 (08770) zie: wwe op:

LXXXV, weer vol. 28, p. XXV. Lbg.: Venlo (1918) ; Bel-

feld, Juli 1917 (Rk.) ; Kerkrade (1927). 3)

Var. 1. ab. telegone Brgstr., Nomencl., III, p. 8, pl. LII,

fig. 5, 6, 1779. Vleugels met zeer breede zwarte randen.

Slangenburg (3 exx., Kl.) ; Lisse (9).

2. ab. cofswoldensis Le Chamberlain, Entom., vol. 41, p.

') Non bleu pur mais bleu gris.

2) Macule discale au verso des antérieures, allongée dans la direction

de la base.

3) Al deze vindplaatsen liggen in of vlak bij het verspreidingsgebied

van Thymus. Toch pleit de zeer groote zeldzaamheid voor een niet in-

heemsch zijn van arion.

(72) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 309

202, 1908. Alle vleugels meer of minder dicht bestoven met

zwarte schubben, waardoor de blauwe kleur veel donkerder

is. Slangenburg (3 exx., Kl.) ; Arnhem (6).

BWabbesipunctankutt Brit, ep. voles Il) ps 2m

Bovenz. vvls. met 1 of meer wortelvlekken. Slangenburg

(rex) Ki):

4. ab. conjuncta Tutt, lc. Op bovenz. vvls. de onderste

wortelvlek verbonden met op één na de onderste van de

discale rij. Slangenburg (2 exx., KI.).

5. ab. imperialis Le Chamb., lc, p. 202, 1908. De zwarte

vlekken op de bovenz. van de vvls. uitgerekt tot peervormige

strepen. Slangenburg (3 exx., Kl.) ; Lisse (8, 9).

6. ab. alconides Auriv., Nord. Fjar., p. 15, 1888. Op de

bovenz. der 4 vleugels ontbreken alle vlekken behalve de

middencelvlek. Slangenburg (Z. Mus, alleen rechts, links

nog enkele andere vlekken aanwezig).

7. ab. postero-immaculata Tutt, l.c., p. 324, 1914. Bovenz.

avls. zonder vlekken. Slangenburg (Z. Mus., 8 exx. Kl.).

8. ab. caeruleomarginata Tutt, Lc, p. 324. Avls. zonder

zwarten achterrand. Slangenburg (2 exx., KI.).

9. ab. impuncta Courv., Mitt. Schweiz. E. G., vol. 11, p.

24, 1903. Onderz. vvl. zonder wortelvlekken. Slangenburg

(Mme)

10. ab. bipuncta Rebel, Berges Schmetterl.b., 9e druk,

p. 75, 1909. Onderz. vvl. 2 wortelvlekken (type met 1 vlek).

Slangenburg (1 ex. Z. Mus., 4 exx. KI.), de Steeg (Z. Mus.) ;

Lisse (8).

11. ab. fripuncta Courv., l.c., p. 22, 1903. Onderz. vvl.

met 3 wortelvlekken. Slangenburg (1 ex., Kl.) ; Spankeren

(29).

81. L, arcas Rott. Alleen in het Maasdal tusschen Venlo

en Roermond, op de vliegplaatsen gewoon. 1 gen. midden

Juli tot midden Aug. (20-7 tot 10-8).

Vindpl. Lbg.: Venlo, Tegelen, Belfeld, Baarlo, Roer-

mond,

Var. 1. ab. minor Frey, Mitt. Schweiz. E. G., vol. 6,

p. 352, 1882, Dwergen. Roermond (Z, Mus., de Vos).

2. ab. paucipuncta Courv., Iris, vol. 26, p. 63, 1912. Aantal

zwarte vlekjes aan de onderz. verminderd. Roermond (Lpk.).

B, GRYPOCERA.

Hesperiidae.

Heteropterus Duméril.

82. H. morpheus Pall. Waarschijnlijk uitgestorven sinds

+ 1860. Zie echter over de kans van terugvinden: E. B.,

vol, 9, p. 211, 1936. 1 gen., tweede helft van Juni (Belgié)

tot in Aug. (Van Eyndhoven teste Ver Huell). Het aantal

310 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (73)

bekende Ned. exx. is 8 (L. Mus, 2, Z. Mus. 5, L. Wag. 1),

een gevolg van het feit, dat men zich vroeger met een paar

exx. van een soort tevreden stelde. Uit wetenschappelijk

oogpunt zijn deze 8 exx. van hooge waarde. Het dier

heeft in W. Eur. een zeer verbrokkeld verbreidingsgebied.

Het is zeer lokaal in Holstein, lokaal, maar niet zeldzaam

in de bosschen bij Hamburg, dan bij Maaseyck (België) en

daarna pas weer in C. Frankrijk.

Vindpl. Gdl. : Empe (in de 3 genoemde colls.) ; Beek-

bergerwoud tusschen Beekbergen en Klarenbeek (nu ver-

dwenen), 1838, Willemsen en Hallegraeff, teste Ver Huell,

Sepp, vol. 7, voorrede, p. III.

Var. Onze exx. zijn niet identiek aan het typonominale

ras, maar behooren tot:

1. ras minutus nov. Kleiner, overigens niet afwijkend.

Onze exx. hebben een vlucht van 30 mm tegen Fransche

en Middenduitsche + 34 mm. Ditzelfde kleine ras vliegt nu

nog in de bosschen bij Maaseyck in België. 1) Bij Hamburg

komen reeds beide vormen voor.

2. ab. radiata Kolisko, Verh. Zool.-bot. Ges., vol. 55, p. 275,

1905. Op bovenz. avls. langs den achterrand een rij gele

vlekken. Empe (Z. Mus.).

Carterocephalus Lederer.

83. C. palaemon Pall, Alleen in het O. en Z., lokaal, maar

op de vliegplaatsen meestal talrijk. 1 gen. half Mei tot eind

Juni (15-5 tot 24-6).

Vindpl. Gr.: Ter Apel. Ov. : De Lutte, Agelo, Olden-

zaal, Hengelo, Weerselo, Diepenveen, Deventer. Gdl. : Apel-

doorn, Laag-Soeren, Dieren, Ellecom; Warnsveld, Vorden,

Lochem, Winterswijk, Aalten, Doetinchem, Laag-Keppel ; Bij-

vank. N.B.: Bergen op Zoom, Breda, Burgst, Ginneken,

Ulvenhout, Rijen, Tilburg, Oisterwijk, Helmond. Lbg. : Roer-

mond, Odiliënberg, Munniksbosch, Maalbroek, Brunssum,

Schinveld, Valkenburg, Eys, Mechelen, Epen, Vaals, Eysden.

Var. De typische, door Pallas beschreven vorm heeft

gele vlekken (,,maculis crebris luteis’). Deze komt sporadisch

bij ons voor.

1. ab. aurantiaca Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 195, 1906.

Vlekken oranje. Bijna alle exx.

2. ab. restricta Tutt, l.c. De randvlekjes zeer zwak, op de

avis. meest ontbrekend. Ter Apel (Wiss.) ; Diepenveen,

Lochem (Z. Mus.) ; Doetinchem (Kl); Breda (23, 44).

Adopoea Billberg.

84. A. lineola O. Komt door het geheele land voor, lo-

1) Plus petite. Probablement éteinte en Hollande, se trouve encore à

Maeseyck (Limbourg belge).

(74) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 311

kaler dan flava, maar op de vliegplaatsen meestal gewoon.

1 gen., 20 Juni tot begin Septr.

Vindpl. Fr.: Kuikhorne, Veenwouden, Kippenburg,

Wolvega, Elsloo. Gr.: Groningen, Ten Boer, Siddeburen.

Dr. : Assen, Havelte, Frederiksoord. Ov. : Oldenzaal, Diepen-

veen. Gdl. : Apeldoorn, Hoog-Soeren, Laag-Soeren, Arnhem,

Bennekom, Wageningen, Ede; Lochem, Almen, Vorden,

Gorssel, Winterswijk, Aalten, Varsseveld, Doetinchem, Slan-

genburg, Hummelo, Keppel, Zelhem ; Bijvanck, Montferland ;

Wijchen. Utr. : Soest, Bilthoven, Groenekan. N.H.: Hilver-

sum, Bussum, Diemen, Amsterdam, Camp, Bergen, Velsen,

Santpoort, Overveen, Haarlem, Aerdenhout. Z.H. : Leiden,

Zevenhuizen, Maassluis, Rotterdam, Dordrecht en geheele

duingebied. Zl. : Domburg, Colijnsplaat, Wemeldinge, Ka-

pelle-Goes, Tholen. N.B.: Bergen op Zoom, Ossendrecht,

Langeweg, Zundert, Breda, Rijen, Tilburg, Oisterwijk, Deur-

ne, Helenaveen. Lbg.: Plasmolen, Roermond, Berg-Terblijt.

Houthem, Gronsveld, Gulpen, Wijlre.

Var. 1. ab. pallida Tutt, Brit. Butt, p. 136, 1896. Grond-

kleur bleek geelachtig bruin. Velsen, Noordwijk, Houthem

(Z. Mus.) ; Amsterdam (Lpk.) ; Rotterdam (15). |

2. ab. clara Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 96, 1906. Helder

goudbruin met smallen zwarten rarfd. Hilversum (Lpk.).

3. ab. suffusa Tutt, Lc. Vrij breede zwarte rand, aderen

geheel zwart, avls. geheel donker bestoven. Hilversum (Lpk.).

85. A. flava Brünnich, 1763 (thaumas Hufn., 1766). Overal,

op de vliegplaatsen meest gewoon, vooral in het O. en Z.

1 gen, eind Juni tot eind Aug.

\“arit, I, pallidiseuws Strand lant. Zinvol 257. p2258,

1912. Vvls met lichte vlek in het midden, avls. met een lichte

baan in het midden van wortel tot achterrand. Houthem

(Z. Mus.). Zie T. v. E., vol. 48, pl. 5, fig. 13 (type!) ; wel

een pathol. ex.

2. ab. suffusa Tutt, l.c., p. 107, 1906. Bovenz. donkerbruin.

Arnhem, Beek-Nijm. (Z. Mus.).

3, ab. Dwergen. Venlo.

Pathol, ex. Costa van rechter vvl. in het midden be-

schadigd, van daar af de geheele vleugelpunt albinistisch.

Lochem (Z. Mus.).

86. A, (Thymelicus Hb.) acteon Rott. Alleen in Z. Lbg.,

maar daar op de vliegplaatsen vaak niet zeldzaam. 1 gen,

begin Juli tot half Aug. (9-7 tot 17-8).

Vindpl. Lbg.: Maastricht, St-Pietersberg, Gronsveld,

Bemelen, St.-Gerlach, Houthem, Schin op Geul, Valkenburg,

Ransdaal, Ubachsberg, Welterberg, Voerendaal, Gulpen,

Wijlre.

Var. De typische vorm heeft alleen op de vvls. lichte

vlekjes.

1. ab. distincta Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 119, 1906. Lichte

312 B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (75)

vlekjes op alle vleugels. Welterberg (Lpk.).

2. ab. obsoleta Tutt, l.c. Zonder lichte vlekjes. Maastricht

(Z. Mus.) ; Gulpen (2; Z. Mus.) ; Houthem (32); Wel-

terberg (Lpk.) ; Ransdaal (Br.).

Urbicola (Barbut) Tutt.

87. U. comma L. Lokaal, op de vliegplaatsen gewoon.

1 gen., eind Juli tot begin Septr. (31-7 tot 1-9).

Vindpl. Gr.: Harendermolen. Dr. : Norg, Schoonoord,

Sleen, Zweelo, Hoogeveen. Ov. : Delden, Diepenveen, De-

venter. Gdl.: Nijkerk, Harderwijk, Hulshorst, Oldebroek,

Nunspeet, Apeldoorn, Hoog-Soeren, Twello, Empe, Laag-

Soeren, Leuvenum, Uddel, Kootwijk, Hoenderlo, Dieren,

Rhederheide, De Steeg, Velp, Arnhem, Oosterbeek, Wolf-

heze, Ede, Wageningen; Lochem, Vorden, Slangenburg ;

Wehl; Groesbeek. Utr.: Rhenen, Amerongen, Doorn, Leer-

sum, Driebergen, Bilthoven, Zeist, Soest, Baarn, Lage-Vuur.

sche, Loosdrecht. N.H.: Holl. Rading, Hilversum, Laren,

Koog-Texel, Heilo, Castricum, Wijk aan Zee. Z.H. : Katwijk,

Den Haag. N.B. : Breda, Ginneken, Rijen, Tilburg, Reusel,

Oisterwijk, Drunen, St.-Michielsgestel, Deurne, Asten. Lbg. :

Venlo, Roermond, Weert.

Mar. 1 ab @ ‘sujfusardiutt, Brit. Wep., vol. 8.9.2156

1906. Het ® is dimorph : naast den typischen lichter bruinen

vorm komt haast evenveel en overal een zeer donker bruine

voor, Een heel donker 9 van Soest (Lpk.) heeft de vlekken

aan de onderz. zelfs zwart gerand.

2. ab. flava Tutt, l.c., p. 157. Vlekken aan de onderz.

geel in plaats van wit. Schoonoord, Hilversum (Z. Mus.) ;

Slangenburg (KI.); Breda (24); Ginneken (P.H.); Til

burg (Sch.) ; Deurne (Nies).

Augiades Hb.

88. A. sylvanus Esp. (de naam is eigenlijk een primair

homoniem, de soort moet dan heeten: venata Bremer et

Grey). In boschachtige streken algemeen, komt ook in de

duinen voor. 1 gen, begin (1) Juni tot eind Juli.

Var. Ons ras behoort, onverschillig welke der 2 ge-

noemde soortnamen gebruikt wordt, niet tot het typonominale,

maar tot:

1. ras septentrionalis Vty., Ent. Rec., vol. 31, p. 28, 1919,

Donkerder dan het typonominale (Fransche) ras sylvanus.

Beschreven naar Engelsche exx., waarmee de onze overeen-

stemmen (Verity det.). Onze 2 2 zijn alle donker van

grondkleur, ook verscheiden & 4.

2. ab. paupera Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 134, 1906. Vlek-

ken op de bovenz. veel lichter, Princenhage (Wp.).

(76) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 313

Carcharodus Hb,

89, C. alceae Esp., 1780 (fritillarius Poda, 1761, teste

Hemming, Trans. Ent. Soc. London, 1932, p. 293). Zeer

lokaal, nu heel zeldzaam. 2 gens., de eerste in Mei (10-5

tot 29-5), de tweede half Juli tot eind Aug. (13-7 tot 25-8).

Vindpl. Gdl.: Vorden, Oosterbeek, Doetinchem, Does-

burg. Z.H.: Rotterdam, Dordrecht. Zl.: Zierikzee, Wemel-

dinge, Stavenisse (hier in 1901 en 1902 gewoon). N.B.:

Bergen op Zoom, Breda, Helvoirt, Oisterwijk. Lbg. : Venlo,

Maastricht, Welterberg (hier in 1928 een ex., het eenigste,

dat de laatste 25 jaar vermeld is).

Var. Er bestaat geen verschil tusschen beide gens.

Hesperia F. (Pyrgus Hb.).

* 00. H. carthami Hb, Slechts een ¢ (sic!) in Ned. ge-

vangen. In het ons omringende gebied bekend van West-

falen (1 ex. in 1913), van de Rijnprov. (Ahrdal, Trier) en

uit België (Z.O. van Luxemburg), zoodat de Ned. vangst

een verrassende is. 2 gens. in België,

Vindpl. Ov.: De Lutte, Mei 1917 (Btk, Warren

det.).

91. H. malvae L, Haast door het geheele land op zand-

gronden en in boschachtige streken. 1 gen., begin Mei tot

begin Juli (10-5 tot 6-7), na half Juni echter niet veel meer.

Vindpl. Fr.: Schiermonnikoog, Kollum, Olterterp, Nije-

ga, Nijetrijne, Scherpenzeel, Beetsterzwaag. Gr.: Groningen,

De Punt, Harendermolen. Dr.: Eelderwolde, Donderen,

Lieveren, Zweelo, Zeegse, Veenhuizen, Exloérveen, Frede-

riksoord. Ov.: Denekamp, Ootmarsum, Agelo, De Lutte,

Ommen, Deventer. Gdl. : Veluwe, Graafschap en Achterhoek,

Wehl, Didam, Bijvank, Nijmegen, Hatert, Utr. : Soest, Baarn,

Eemnes, De Bildt, Blauwkapel. N.H.: Holl. Rading, Hilver-

sum, Naardermeer, Amsterdam (Watergr.meer, 1934, Cet.),

Aalsmeer (Oosteinderpoel), Bloemendaal, Haarlem, Zand-

voort (10-5-1934 veel, Js.), Vogelenzang. Z.H. : Alfen. N.B. :

Langeweg, Breda, Ulvenhout, Gilze-Rijen, Tilburg, Oister-

wijk, Vught, Deurne. Lbg.: geheele prov. op de geschikte

terreinen.

Var, 1. ab. scabellata Reverdin, Bull. Soc. Lép. Genève,

II, p. 153, pl. 16, fig. 3, 1912. Aan den binnenrand van de

vvls. een wit lijntje, doordat de onderste wortelvlek verbon-

den is met de onderste submediane vlek. Slangenburg (Kl.) ;

Leuvenum (103); Aalsmeer (Lpk.); Breda (39); Tilburg

Bl Epen (83); Naardermeer, Venlo, Kerkrade (Z.

2. ab. bilineata Rev, op. cit., vol. 3, p. 37, pl. 3, fig. 4, 1914.

Aan den binnenrand van de vvls. 2 boven elkaar liggende

witte streepjes. Kollum, Wageningen, Oisterwijk, Venlo,

Kerkrade (Z. Mus.) ; Epen (T. v. E., vol. 63, p. 163). Afb. :

OPEL VOA, plaid, fig it

3. ab. intermedia Schilde, Berl. Ent, Z., 1886, p. 55. Vvls.

IAN ig B. J. LEMPKE, CATALOGUS DER (77)

normaal, vlekken op de avls. sterk verminderd. Zeegse

(Skm.) ; Slangenburg (Kl.); Zandvoort (Js.) ; Gilze-Rijen

(Wp.) ; Meerssen (Rk.).

4. ab. taras Brgstr., Nomencl., IV, p. 40, pl. XCI, fig. 5,

6, 1780. De vlekken op de vvls. sterk vergroot en gedeeltelijk

met elkaar verbonden, op de avls. als intermedia. Zeegse

(Skm.) ; Donderen, Plasmolen (Wiss.) ; Wageningen, Ven-

lo, Kerkrade (Z. Mus.) ; Slangenburg, Zelhem (Kl.) ; Doe-

tinchem ; Apeldoorn (de Vos) ; Breda (17, 40) ; Rijen (T. v.

E., vol. 63, p. XLIII); Tilburg (Wp.); Deurne (Nies);

Roermond (vrij algemeen, Lck.) ; Brunssum (Mus. M.) ; Echt

(Maessen) ; tusschen Swalmen en Reuver (T. v. E., vol. 13,

pio) Vaals (les).

5. ab. albina Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 224, 1906. Grond-

kleur grijsachtig wit in plaats van zwart. Een ex. met grijze

grondkleur van Lieveren (Wiss.).

6. ab. Dwergen. Slangenburg (KI.) ; Brunssum (Mus. M.) ;

Venlo (Z. Mus.).

7, ab. Al het wit op de bovenzijde bruingeel. Oosterbeek

(Z. Mus.).

92. H, sertorius Hffms., 1804 1) (sao Hb., 1803, nec Brgstr.,

1779). Zeer lokaal. Nog het meest in Z, Lbg., misschien

daar nog inheemsch, misschien slechts zeer zeldzame over-

vliegers uit België. In het ons omringende gebied zeer lokaal

op kalkgrond in Westfalen, in het zuidelijk deel van de

Rijnprovincie en zeer gewoon in België op kalk, Jura en

jurassico-calcaire gronden. 1 gen. Mei, begin Juni.

Vindpl. Gdl.: Slangenburg, Juni 1900 (KI, Z. Mus.).

N.B.: in Z. Mus. 1 & en 1 $ met etiket „Noord-Brabant,

zonder verdere gegevens. Afkomstig van Van Tuinen,

die altijd zoo etiketteerde. Lbg.: Maastricht (Z. Mus.

P, H.; „niet zeer zeldzaam in het begin van Juni in de

vestingwerken ten zuiden van Maastricht,’ Maurissen

teste Snellen, T. v. E. vol. 13, p. 78; al lang niet meer

waargenomen) ; Bemelen (1-6-1929, Rk. ; 25-5-1931, Maes-

sen) ; Schin op Geul (8-6-1933, Br.).

Opm. Dit geslacht zij bijzonder aanbevolen bij verza-

melaars in het O. en Z., waar de kans van ontdekking van

H. alveus Hb. en H. armoricanus Obthr. zeer wel mogelijk is.

Erynnis Schrank,

93. E. tages L. Alleen in het O. en Z., lokaal, maar op

de vliegplaatsen vaak gewoon. 2 gens, de eerste begin Mei

tot in de tweede helft van Juni (8-5 tot 20-6), de tweede

half Juli tot half Aug. (15-7 tot 18-8). Deze tweede gen.

is veel minder talrijk, doch komt zonder twijfel de meeste

1) Volgens Warren behoort sertorius tot een afzonderlijk geslacht,

Powellia Tutt. (Zie „Monograph of the Tribe Hesperiidi,’ Trans. Ent.

Soc. London, vol. 74, p. 1—170, 1926). Deze naam is echter een nom.

praeocc. (Shepard, Cat. Lep., pars 69, Hesperidae III, p. 361, 1935),

zoodat ik de soort voorloopig maar bij de andere voeg.

(78) NEDERLANDSCHE MACROLEPIDOPTERA. 315

jaren voor. Uit de collecties en de literatuur heb ik met zeker-

heid de volgende jaren kunnen vaststellen : 1874, 1892, 1893,

1894, 1905, 1917, 1920, 1921, 1930, 1934 en 1935. Reeds

Heylaerts heeft beide gens. opgemerkt. Hij schreef al

in 1869 over het voorkomen bij Breda (T. v. E., vol. 13, p.

146) : „Très commun en mai dans les fortifications, plus rare

en juillet et août.”

Vindpl. Fr.: Wolvega. Dr. : Paterswolde, Eelde, Peize,

Zuidlaren, Zeegse, Drouwen, Schoonoord, Hoogeveen. Ov. :

De Lutte, Agelo, Hengelo. Gdl. : Harderwijk, Putten, Apel-

doorn, Voorst, Empe, Klarenbeek, Laag-Soeren, Spankeren,

Dieren, De Steeg, Arnhem, Wageningen; Zutfen, Warns-

veld, Vorden, Gorssel, Winterswijk, Slangenburg, Doetin-

chem, Zelhem; Didam. N.B.: Bergen op Zoom, Breda,

Ginneken, Princenhage, Rijen, Tilburg, Oisterwijk, Helvoirt,

Hooge-Zwaluwe, Drunen, ‘s-Hertogenbosch. Lbg.: Mook,

Plasmolen, Venlo, Roermond, Posterholt, Maasniel, Echt,

Brunssum, Kerkrade, Maastricht, Bemelen, Houthem, Val-

kenburg, Gerendal, Welterberg, Eys, Gulpen.

Var. De 2 gens. verschillen niet.

1. ab. fransversa Tutt, Brit. Lep., vol. 8, p. 265, 1906. De

lichte vlekjes op de bovenz. goed ontwikkeld. Gulpen (Z.

NME E. vol.48, pl. 5, fol

Addenda.

22. Vanessa io L, Var. 9. ab. fischeri Standfuss, Ent.

Z., vol. 6, 1892; fig.: Handb. pal. Gross-Schm., pl. 6, fig.

2—6, 1896. De blauwe spiegel in het oog der vvls. ontbreekt,

alleen de 5 kleine blauwe vlekjes (waarvan bij normale exx.

3 in het blauw van het oog liggen) zijn aanwezig, het oog

der avls. zwart met slechts enkele blauwe schubjes. Koude-

vorm, zeer zeldzaam. Amsterdam, 18-8-36 (Lpk.). De avls.

van het op een Buddleia gevangen ex, een prachtige herin-

nering aan de extra-natte zomermaanden, zijn jammer ge-

noeg sterk beschadigd.

47. Pararge aegeria L. subsp. vulgaris Zeller, Pathol,

ex. Avls. verbleekt. Arnhem (Z. Mus.).

52. Maniola jurtina L. Var. 19, ab. fracta Zweigelt,

Z. O. E. V., vol. 3, p. 11, fig. 3, 1918. De lichte submarginale

band aan de onderz. der avls. in tweeën gedeeld door een

donkere streep van de grondkleur, die er in cel 4 dwars

door loopt naar den achterrand, Zundert (Z. Mus.).

65. Heodes hippothoé L, Var. 5. ab. & delunata Pion-

neau, L'Echange, 1936, no. 2, Bovenz. vvls. zonder midden-

celvlek. Eelderwolde (Z, Mus.).

75. Polyommatus icarus Rott. V ar, 27. ab. rufina Obthr.,

Bendert: live 219,14, pl Wil tiqn 52218947 oop

bovenz. met roodachtige stralen, die van de oranje rand-

vlekken naar het midden van de vleugels loopen, Beek-Nijm.

(Bo.).

ARACHNOIDEA.

Epitetranychus altheae v. Hanst.

(XXI, XXIII.

Eriophyes LII.

Haemolaelaps molestus Oudms. XXIII.

Tenuipalpus LII.

Thelyphonus caudatus L.

[XLVI—XLVIII.

johorensis Oates XLVIII.

linganus C. L. Koch XLVII,

[XLVIII.

COLEOPTERA.

Acanthoglossa Kr. 47.

hirta Kr. 47.

Achenium humerale Motsch. 47.

Acrotona Th. 16.

Aderus populneus Panz. XLII.

Agelastica alni L. LIV, LV.

Aleochara Gr. 23.

croceipennis Motsch. 23.

—— gratiosa Cam. 23.

—— nigra Kr. 23.

spec. XLII.

Aleocharinae 1.

Aleocharini 22.

Amarochara Ths. 22.

jacobsoni Cam. 22.

Amphisternus bellicosus Gerst. 71.

Anaulacaspis Ganglb. 14.

Ancistria bakeri Kessel 66.

longior Grouv. 65, 66, 76 fig. 2.

tenera Gthr. 64—66, 76 fig. 1.

Anommatus duodecimstriatus Müll.

[ XLII.

Anomognathus G. et H. 11.

coloratus Cam. 11, 12.

gracilis Cam. 12.

Anotylus Ths. 31.

Aphthona spec. LV.

Apriona cylindrica Ths. XLIX.

fasciata Rits. XLVIII.

— flavescens Kaup. XLIX.

—— gracilicornis Bug. XLIX.

— neglecta Rits. XLIX.

—— punctatissima Kaup. XLIX.

— rheinwardti Ths. XLVIII.

tigris Ths. XLIX.

Archiclaviger Hllr. 66.

overbecki Hell. 64, 67, 76 fig. 4.

Arrostoryta 10.

Aspidomorpha amabilis Boh. XXXI, L.

elevata F. L.

miliaris F. L.

Astenus Steph. 44.

drescheri Cam. 44.

—— melanurus Küst. 44.

— ophis Fauv. 44.

sumatrensis Cam. 44.

Astilbus Steph. 18.

antennalis Cam. 18.

jacobsoni Cam. 18.

penangensis Bernh. 18.

Atheta Ths. 15.

celata 16.

dilutipennis Motsch. 15.

indocilis Heer XLII.

(Microdota) inutilis Kr. 15.

(Datomicra) lativagans Cam. 15.

liturata Steph. 15.

(Glossola) moultoni Cam. 15.

(Dimetrota) mycetophaga

[Cam. 15.

nidicola Joh. XLII, XLIII.

nigritula Gr. 15.

nigrituloides Cam. 15.

pendleburyi Cam. 15.

peregrina Kr. 16.

(Coprothassa) sumatrensis

[Bernh. 16.

(Acrotona) termitophila

[Motsch. 16.

Atopocnemius Bernh. 37.

moultoni Bernh. 37.

Atossa ligata Pasc. XLIX.

strenua Th. 186.

vittata Fisher 185.

Autalia Mannh. 13.

minuta Cam. 13.

rivularis 13.

Badister dilatatus Chd. XLIII.

peltatus Panz. XLIII.

Beccaria Gorh. 72.

overbecki Gthr. 64, 72, 76 fig. 6.

Bledius diota Schiödte XLII.

Bolitochara 10.

semiaspera Fauv. 8 nota.

Bolitocharini 2.

Borolinus Bernh. 26.

antilope v. nigripennis Fauv. 26.

javanicus Cast. 26.

ei Be

Borolinus minutus Cast. 26.

Brachycerus sp. XIX, XXIV.

Byturus fumatus F. XVIII.

Caccoporus Ths. 31.

Calandra sp. LV.

Callienispia elegans Fish. 193.

monticola 192.

Calpusa sumatrensis Cam. 12.

Carpalimus javanicus Cam. 30.

Cartodere costulata Reitt. XLIII.

Cassida obtusata Boh. L.

Catacamptus Bernh. 27.

Cephalochaetus Kr. 54.

indicus Kr. 54.

Cephalomerus Bernh. 27.

Cereopsius ornatus Fish. 182.

sexnotatus Ths. 183.

Ceutorrhynchus suturalis F. XVIII,

[XXIV.

Charichirus Shp. 51.

adjacens Cam. 52.

v. imperfectus Cam. 52.

chinensis Boh. 51.

—— dammermani Cam. 51.

—— adjacens Cam. 52.

—— primaevalis Cam. 51.

siebersi Cam. 51, 52.

Choleva jeanneli Britt. XLII.

Cionus scrophulariae L. LX XIX.

Clavigerodes 66.

Clavigeropsis Raffr. 66.

Coenonica Kr. 8.

bolitocharoides Cam. 10.

granulata Cam. 8, 10.

nigra 10.

parvula Cam. 9.

philippina Bernh. 8, 9.

puncticollis 16, 17.

rufa Cam. 9.

rugosa Cam. 10.

stricticollis Cam. 8.

strigosa 10.

sumatrensis Cam. 8, 9.

thoracica Motsch. 8.

Colasposoma metallicum Clk. L.

Spel:

Coloborhombus drescheri Fish. 176.

v. ater Fish. 177.

v. flavipes Fish. 177.

intermedius Gah. 177.

Compsoglossa Bernh. 20.

moultoni Cam. 21.

sumatrensis Cam. 20.

Controderus hamaticollis Pascoe 197.

setosus Fish. 196.

Cordalia Jacobs. 13.

vestita Boh. 13.

Corticaria crenicollis Mannh. XLII.

Cosmopolites Chevr. 70.

Crioceris lilii Scop. LV.

ARIANE

tomentosus F. XVIII, LIV, LV.

Cryptobium Mannerh. 54.

abdominale Motsch. 54.

—— foveatum Cam. 54.

—— marginalis Cam. 54.

marginatum Mptsch. 54.

sanguinicolle Bernh. 54.

submarginatum Cam. 54.

Cryptorrhynchus goniocnemis Marsh.

[XLIX.

gravis F. XLIX.

Curculionellus divisifrons Hllr. 64, 67,

[76 fig. 5.

hirtus Raffr. 67.

Cylas formicarius F. L.

Cymindis vaporariorum L. VII.

Cyphonidae XL.

Datomicra Rey. 15.

Delopsis Fauv. 31.

cornuta Fauv. 31.

flavicornis Cam. 31.

Demonax angulifascia Auriv. 180.

drescheri Fish. 179, 181.

javanicus Fish. 180.

Dendroctonus micans Kug. II,

DIDS, DIAN, DIEN SEX

Dendrophilus punctatus Hbst. XLII.

Dermestes sp. LV.

Diamerus curvifer Walk. 79.

granulatus Egg. 79.

—— luteus Haged. 77.

—— minor Egg. 79.

—— nigrescens Egg. 77.

—— nigrisetosus Egg. 79.

—— obtusus Egg. 78.

striatus Egg. 78.

Diestota Rey. 3.

rufa Cam. 3.

sumatrensis Bernh. 3.

testacea Rey. 3.

Dimetrota Rey. 15.

Ditropalia 10.

granulata Cam. 8.

— nigra 8 nota.

strigosa 8 nota.

Dolicaon Cast. 54.

robustum Kr. 54.

Dolichostyrax moultoni Auriv. 182.

tuberculatus Fish. 181.

Domene javana Cam. 52.

stilicina Fauv. 53.

Dryocoetes coffeae Egg. 88.

javanus Egg. 87.

Dystasia circulata Pasc. 190.

variegata Fish. 188.

Eleusis Cast. 25.

circuliceps Bernh. 26.

-—— drescheri Cam. 26.

feae Fauv. 25.

—— ferruginea Cam. 25.

— humilis Er. 25.

—— javana Cam. 25.

318

Eleusis kraatzi Fauv. 25.

lunigera Fauv. 25.

nigrescens Cam. 25.

Ennalagium Bernh. 53.

sericeus Motsch. 53.

Enispia drescheri Fish. 190.

fasciata Fish. 191,

pulchra Fish. 191.

Epania brevipennis Pascoe 175, 176.

opaca Fish. 175.

Ephies lepturoides Pascoe 173.

sericeus Fish. 173.

Euaesthetus ruficapillis Boisd. et Lac. |

| XLII.

Eusteniamorpha Cam. 1.

jacobsoni Cam. 1.

rugosa Cam. |.

sumatrensis Cam. 2.

tenuipunctata 1.

Eusteniamorphini 1.

Falagria Mannh. 13.

concinna 14.

—— (Stenagria) differens Cam. 14.

(Anaulacaspis) jacobsoni

(Melagria) laeta Cam. 14.

naevula Er. 14.

nigriceps Cam. 7.

simplex Shp. 14.

(Anaulacaspis) sumatrensis

cea

vestita Boh. 13.

Galerucella luteola Mull. 109.

Georyssus overbecki v. Emd. 64.

Gerstaeckeria sp. XIX.

Glossola Fowl. 15.

Gnathoncus buyssoni Auz. XLII.

Gyrophaena Mannh. XLIII, 2.

sumatrensis Cam. 2.

Helodidae XL.

Helopeltis L.

Helophorus porculus Bed. XVIII.

Holosus Motsch. 28.

bifoveolatus Bernh. 29.

drescheri Cam. 29.

fossulatus Motsch. 29.

insularis Fauv. 28.

javanus Cam. 29.

parcestriatus Fauv. 28.

—— quadricollis Cam. 28.

sumatrensis Bernh. 29.

tachiniformis 28.

tachyporiformis Motsch. 28.

Holotrochus javanus Cam. 34.

minusculus Fauv. 34.

Homalota cingulata Cam. 4.

Cam. 14.

(Stenagria) latemargo Bernh. 13.

(Stenagria) seminitens Cam. 13.

(Anaulacaspis) subrugosa Kr. 14.

[Came

(Stenagria) tenuicornis Cam. 13.

navicularis Cam. (Fauv. il.) 28.

Homalota denticulata Cam. 4.

— nigrescens Fauv. 4.

obscura Cam. 4.

—— platygaster Kr. 4

tuberculicollis Kr. 4.

Hoplandriae 21.

| Hyorrhynchus drescheri Egg. 82.

granulatus Egg. 80.

niisimai Egg. 81.

pilosus Egg. 81.

Hypnoidus flavosignatus Hllr. 64,

KOR MO er SL

mechanicus Fleut. 68.

minimus 68.

minutissimus Germ. 68.

pusillus Cand. 68.

scitus Cand. 68.

Ipothalia elegans Fish. 178.

esmeralda Bts. 71, 178.

Irmaria Cam. 23.

nigra 23.

parva Cam. 23.

Isocheilus Shp. 50.

malabarensis Bernh. 50.

Jacobsonia Cam. 16.

malayana Cam. 17.

Lacertobelus Gorh. 71.

dentipes Gorh. 71.

Lampromalota 13.

Lasioderma serricorne F. LV.

Lathrobium Gr. 53.

cafrum Boh. 53.

sericeus Motsch. 53.

Leptinotarsa decemlineata Say XIX.

Leptochirus Germ. 26.

(Strongyloch.) laevis Cast. 26.

(Strongyloch.) loriae Hell. 26.

Leucocraspedini 1.

Leucocraspedum Kr. 1.

scorpio Blackb. 1.

Pispinus Er. 29;

aeneiceps Cam. 20.

—— drescheri Cam. 29.

impressicollis Motsch. 29.

rugipennis Fauv. 29.

subcoriaceus Cam. 29.

Lithocharis Lac. 49.

carinata Cam. 50.

distinguenda Cam. 50.

humeralis Motsch. 48.

nigriceps Kr. 49.

ochracea Cam. 50.

preangeranus Cam. 50.

sororcula Kr. 48.

uvida Kr. 49, 50.

vexans Cam. 50.

vilis Kr. 50.

Lyctus brunneus Steph. XVIII.

Maseochara Shp. 24.

javana Fauv. 24.

Medon Steph. 47.

Medon aberrans Cam. 49.

auripilis Fauv. 47.

— debilicornis Woll. 47.

— drescheri Cam. 47.

— flavipes Motsch. 47.

— humerosus Cam. 48.

—— javanicus Cam. 48.

— latecinctus Fauv. 47.

opacellus Fauv. 47.

—— planus Kr. 47.

subdepressus Cam. 47.

Melagria Cas. 14.

Meligethes aeneus F. LV.

Meloé proscarabaeus L. XCIII, XCIV.

Mesocephalcbius ophthalmicus

[Cam. 19.

Metriona catenata Boh. XXI, L.

Miaenia minuta Fish. 197.

variegata Fish. 198.

Microdota Rey 15.

Microglossa picipennis Gyll. XLII,

[XLII.

Micromulciber notatus Fish. 186.

ornamentalis Hell. 186.

Mimomalota Cam. 4.

cingulata Cam. 4, 6, 7.

—— ignobilis Cam. 5.

— — insigniventris Cam. 5.

—- jacobsoni Cam. 6.

minuta Cam. 7.

nigropicea Cam. 6.

obscura Cam. 4, 7.

peraffinis Cam. 6.

persimilis Cam. 7.

platygaster Kr. 4, 5.

sororcula Cam. 4.

sumatrensis Cam. 6.

tuberculicollis Kr. 4, 6.

variventris 6, 7.

ventralis Cam. 5.

Mormolyce VII.

castelnaudi Th. VIII.

— hagenbachi Westw. VIII.

— phyllodes Hagenb. VIII.

Myllaena Er. 1.

faberensis Cam. 1.

lateritia Kr. 1.

Myllaenini 1.

Myrmedoniini 13.

Nacerda melanura L. XVIII.

Nea HIL. 70.

corpulentus Hell. 70.

longicollis Hllr. 64, 69.

princeps Hll. 69.

Nebria brevicollis F. VII.

Necrobia rufipes de G. LV.

Necydalis insulicola Fish. 173.

major L. 175.

Nemadus colonoides Kr. XLII.

Neocerambyx gigas Ths. 170.

pubescens Fish. 169.

319

Neoegesina javana Fish. 193.

ornata Fish. 195.

Neomalota Cam. 7.

—— brevicollis Cam. 8.

cingulata Cam. 7, 8.

jacobsoni Cam. 7, 8.

— — nigriceps Cam. 7.

sumatrensis Cam: 8.

Neoprocirrus Cam. 42.

borneensis Cam. 42.

drescheri Cam. 42.

Neosilusa Cam. 3.

Niptus hololeucus Fald. LV.

Obancistria 65.

bakeri Kessel 66.

—— longior Grouv. 65, 66, 76 fig. 2.

=— lence Gin, OD, 66, 76 fe I.

Ocalea picata 21, 22.

Ochyromera asperata HII. 64, 68.

dissimilis Pasc. 69.

subcruciata G. A. K. Marsh. 69.

Oligota Mannh. 1.

chrysopyga Kr. 1.

Oligotini 1.

Orectochilus villosus Müll. XCIII.

Orphnebius Motsch 19.

bakeri 19.

ophthalmicus Cam. 19.

@sorins late oor

carinifrons Cam. 35.

—— collaris 36.

—— cribrum Bernh.. 35.

—— dentifrons Cam. 35, 36.

—— discalis Cam. 36.

—— fraterculus Cam. 36. :

—— frontalis Fauv. 35—37.

—— malabarensis Cam. 35.

—— rugifrons Er. 35.

toxopei Cam. 36.

Otiorrhynchus morio 92, 93.

ssp. reynosae Bris. 92, 93.

— —— ssp. uyttenboogaarti

[Zumpt. 92.

—— navaricus 93.

sulcatus L. LV.

Ousilusa Cam. 3.

sumatrensis Bernh. 3.

Oxyporinae 37.

Oxyporus cylindricollis Cam. 40.

—— drescheri Cam. 38.

—— funereus Cam. 38.

javanus Cam. 37, 38.

—— preangeranus Cam. 37.

—— punctipennis Cam. 39.

—— stigmaticus Cam. 37.

-—— thoracicus Cam. 39.

Oxytelinae 25.

Oxytelopsis Fauv. 30.

anguliceps Cam. 30.

—— Cimicoides Fauv. 30.

lucidula Cam. 30.

320

Oxytelus drescheri Cam. 32.

—— (Caccoporus) ferrugineus Kr.

[31.

gabonensis Fauv. 32.

(Caccoporus) javanus 32.

—— (Anotylus) kraatzi Bernh. 32.

(Tanycraerus) lucens Bernh.

Fauvassilk

nigriceps Kr. 32.

(Anotylus) pulcher Kr. 32.

— (Tanycraerus) megacerus

—— (Anotylus tenuicornis Fauv.

[31.

thoracica Motsch. 8.

Paederinae 40.

Paederus F. 42.

alutipennis Cam. 43.

beccarii Wend. 42.

— drescheri Cam. 43.

elegantulus Wend. 42, 43.

fuscipes v. peregrinus Er. 43.

[31.

Pinophilus melanomerus Kr. 41.

orientalis Cam. 40.

—— picticornis Kr. 40.

—— preangeranus Cam. 41.

—— proximatus Cam. 41.

rufoferrugineus Cam. 41.

Placusamera slams.

acrotonoides Cam. 12.

acuminata Kr. 12.

sumatrensis Cam. 12.

Plagiusa Bernh. 3.

ceylonica 4.

leptocera Fauv. 3, 4.

lucida Cam. 3.

—— philippina Bernh. 3.

rugosa Cam. 3.

tropica Bernh. 3.

Plastus 27.

Platystethus Mannh. 33.

crassicornis Motsch. 33:

javanus Cam. 33.

Priochirus Shp. 26.

(Plastus) cavifrons Fauv. 27.

—— intermedius Boh. 43.

—— jacobsoni Bernh. 42.

—— schultheissi Fauv. 43.

semaranganus Bernh. 44.

sijthoffi Bernh. 42—44.

sondaicus Fauv. 42.

tamulus Er. 43.

Palaminus Er. 42.

germanus Cam. 42.

pennifer Fauv. 42.

Paracoptus cristata Fish. 183.

tuberosa Hell. 184.

Paragonus bryanti Cam. 33.

birmanus Fauv. 33.

Paraprocirrus Latr. 42.

borneensis Cam. 42.

Paroplandria Cam. 21.

affinis Cam. 22 nota.

typica Cam. 22.

Pelioptera Kr. 17.

germana Cam. 17.

inermis Cam. 17.

—— opaca Kr. 17.

similis Cam. 17.

Phemone cordiger Rits. XLIX.

triangulifer Rits. XLIX.

Philonthus fuscus Grav. XLII.

Phloeosinus Egg. 90.

Phyllodecta vulgatissima L. LV.

Phyllodrepa puberula Bernh. XLII.

Phyllotreta spec. LV.

Pinophilus Gr. 40.

aegyptius Er. 40.

—— beccarii Fauv. 40.

— bomfordi Epp. 41.

—— borneensis Fauv. 40.

— drescheri Cam. 40.

genalis Fauv. 41.

javanus Er. 40.

(Cephalom.) drescheri Cam. 27.

(Plastus) fraterculus Cam. 27.

(Cephalom.) hoplites Fauv. 27.

(Catac.) karnyi Cam. 27.

(Cephalom.) klimai Bernh. 27.

(Triacanth.) neptunus Hell. 26.

(Cephalom.) sanguinosus

[Motsch. 27.

— (Triacanth.) tridens v. trifidus

[Bernh. 26.

(Triacanth.) unicolor Cast. 26.

Procirrus Latr. 42.

feae Fauv. 42.

Pronomaea Er. 1.

leontopolitana Cam. 1.

thaxteri Bernh. 1.

Pronomaeini 1.

Prosilusa Cam. 3.

Pseudatheta Cam. 13.

elegans Cam. 13.

Psilotrachelus Kr. 46.

Pterolophia commixta Newm. 188.

javicola Fish. 187.

Quasimus Goz. 68.

Quedius brevicollis Ths. XLII.

Saprinus rubripes Er. XLIII,

Schistogenia Kr. 18.

crenicollis Kr. 18.

Scimbalium Er. 53.

asperiventre Fauv. 53.

badium Motsch. 53.

javanicum Cam. 53.

suturale Cam. 54.

Scirtes XL.

grandis Mots. XL.

Scolytus scolytus F. LV.

Scopaeus Er. 52.

jacobsoni Cam. 52.

Scopaeus javanus Cam. 52.

procerus Kr. 52.

testaceus Motsch. 52.

Silusa 3.

Sinoxylon anale Lesne LV.

Sitona lineata L. LV.

Spongotarsus rufus Egg. 83.

Stenagria Shp. 13.

Stenhomalus 71.

overbecki Hil. 64, 70.

Stenomastax Cam. 4.

cribrum Fauv. 4.

—— denticulata Cam. 4.

—- nigrescens Fauv. 4.

Sternotropa Cam. 3.

—- rufa Cam. 3.

Stilicoderus brunneipennis Cam. 45.

drescheri Cam. 45.

feae Fauv. 46.

—— parvus Cam. 46.

-—— unicolor Cam. 45.

Stilicus Latr. 45.

ceylanensis Kr. 45.

—— ocularis Fauv. 45.

pruinosus Cam. 45.

Stiliderus Motsch. 46.

crassus Kr. 46.

magniceps Cam. 46.

Strategus spec. XIX, XXIV.

Strobiderus javanensis Jac. L.

Strongylochirus Bernh. 26.

Svbra drescheri Fish. 195.

scutellata Fish. 196.

Tanycraerus Ths. 31.

Taxicera deplanata Er. 12.

Tetragonoderus andrewesi v. Emd. 64.

Tetrapleurus Bernh. 30.

heteroderes Fauv. 30.

Thamiaraea 17.

Thamnurgides ater Egg. 84.

dipterocarpi Beeson 86, 87.

gedeanus Egg. 86.

jacobsoni Egg. 85, 86.

nephelii Egg. 84. .

—— nitidus Egg. 86, 87.

uniseriatus Egg. 85.

Thectura cribrum Fauv. 4.

Thinocharis Kr. 47.

sumatrensis Cam. 47.

Thoracochirus Bernh. 28.

aspericollis Fauv. 28.

—— minutus Cam. 28.

—— nanus Hell. 28.

prestoides v. cribrellus Fauv. 28.

Thoracoproprius denticollis Cam. 34.

Tinotus Shp. 20.

minutus Bernh. 20.

Triacanthochirus Bernh. 26.

Trochorhopalus Kirsch 70.

i corpulentus HI. 70.

Trogophloeus Mannh. 30.

321

Trogophloeus bodemeyeri Bernh. 30.

indicus Kr. 30.

javanicus Cam. 30.

Trypogeus apicalis Fish. 171.

javanicus Auriv. 172.

Xantholinus VII.

linearis Ol. VII.

Xenocerus fruhstorferi Jord. 70.

Xestobium rufovillosum de G. XVIII.

Xyleboricus mediosectus Egg. 91.

suturalis Egg. 91.

Xyleborus cancellatus Egg. 89.

v. pronunciatus Egg. 90.

dispar 88.

nepotulomorphus Egg. 88.

nepotulus Egg. 88.

slichi Stebbing 89.

uniseriatus Egg. 89.

Zatrephus javanicus Fish. 170.

pannosus Pascoe 171.

Zyras Steph. 17, 19.

collaris Payk. 19.

—- difficilis Cam. 20.

jacobsoni Cam. 19.

— modiglianii Cam. 19, 20.

| CORRODENTIA.

| Trichodectes sp. LIV.

DERMATOPTERA.

Forficula auricularia L. LVII.

DIPTERA.

Acalyptrata 100.

Allodia XXXV, LXXXVIII.

Anatella XXXIV.

Anopheles sp. LV.

Anthomyia 97.

ceparum Mg. 146.

radicum L. 163.

spreta Mg. 163.

Anthomyidae 94, 99, 100.

Anthomyinae 98, 101, 115.

Aschiza 97.

Boletina LXXXVII.

Boletophila LXXXVIII, LXXXIX.

hybrida LXX XIX.

pseudohybrida LXXXIX.

Boletophilella LXX XVIII.

Brachycampta XXXV.

Cecidomyidae 95.

Cephonomyia 97.

Chaetopleurophora erythronota

[Strobl. 223.

Chironomus XXVIII.

Chortophila 98, 99.

(Paregle) aestiva Mg. 159.

—— (Crinura) antiqua Mg. 101, 145.

322

Chortophila (Egeria) brassicae Bouché

[130, 131

cilicrura Rond. 147.

—— (Paregle) cinerella Fall. 160.

— (Egeria) cinerea Fall. 101, 134.

(Egeria) discreta Mg. 99, 100

M13>:

(Nudaria) dissecta Mg. 101, 151.

(Crinura) florilega Zett. 101,

[147.

(Thrixina) fugax Mg. 100, 148.

(Nudaria) intersecta Mg. 153.

(Egeria) latipennis Zett. 100,

[136.

—— (Egeria) lineata Stein 101, 138.

—— pilipyga Vill. 130, 131.

pratensis Mg. 158.

— (Egeria) pullula Zett. 139.

—— (Paregle) radicum L. 161.

— (Egeria) seneciella Meade 100, |

—— (Egeria) signata Brischke,

[de Mey. 100, 143.

Clinodiplosis aurantiaca Wagn. XXII.

Coenosiinae 98.

Conicera atra Meig. 223.

pauxilla Schmitz 223.

sobria Schmitz 223, 224.

Conopidae 94.

Contarinia pyrivora Ril. XXI.

—— tritici Kirby XXII.

Cryptochironomus XXIX, XC.

supplicans Meig. XXIX.

Delopsis XXXIV.

Diploneura cornuta Bigot 223.

Diplosis tritici Kirby XXII.

Drosophila 94.

Eginiinae 98.

Egle (Anthom.) spreta Mg. 163.

Endochironomus tendens F. LXX XIX.

Eumyidae 97, 100.

Exechia XXXIV, XXXV, XXXVI,

[LXXXVIII.

spinigera Winn. XXXV,

[XXXVI.

spinuligera Lundst. XXXV,

[XXXVI.

Feltiella tetranychi Rübs. XXI.

Fungivora XXXIV, XXXXV,

LXXXVIII.

—— guttata Dzied. XXIV, XXXV.

luctuosa Meig. XXXIV.

— — marginata Winn. XXXIV.

sigillata Dzied. XXXIV, XX XV.

signata Meig. XXXIV.

signatoides Dzied. XXXIV.

Glyptotendipes annulimanus Goet. XC.

—— barbipes Stgr. LXXXIX.

foliicola Kieff. XC.

—— glaucus Meig. XXIX.

(Thrixina) octoguttata Zett. 150. |

Glyptotendipes pallens v.glaucus Meig,

[LXXXIX.

—— paripes Edw. LXXXIX.

| Gymnochaeta viridis Fall. LXXX.

Haematobia Rob. Desv. 98,

stimulans Mg. 100, 113.

Heterostylus Schnabl. 98.

pratensis Mg. 99, 158.

Hippoboscidae 97.

Homalomyiae 94.

Hydromyza livens Fall. 95.

| Hydrotaea dentipes F. 109.

Hylemyia Rob. Desv. 98, 99.

antiqua Mg. 145.

brassicae Bouché 131.

cinerea Fall. 134.

cinerosa Zett. 154.

fugax Mg. 148.

lasciva Zett. 99, 101, 127.

latipennis Zett. 136.

nigrimana Mg. 128.

pilipyga Vill. 129, 133.

pullula Zett. 139.

Hypoderma sp. LIV, LVI.

Lauterborniella agrayloides Kieff.

[LXXXIX.

Leria fenestralis Fall. 100.

Lithotanytarsus Thienem. XL, XLII.

Lonchoptera 95—97.

| Lonchopteridae 100.

| Lucilia LXXX.

sericata Meig. LVI.

Lyperosia Rond. 98.

iritans all OO MINAS

Mallota fuciformis F. LXXIX.

Mayetiola 95.

Megaselia (Aphioch.)

affinis Wood

[223.

albidohalteris Felt. 223.

bovista Gimm. 223.

brevicostalis Wood 223, 224.

(Aphioch.) collapsa Schmitz 223,

[2265 227 Migsi229etiguels

flava Fall. 223.

giraudii Egg. 223.

(Aphioch.) involuta Wood 223,

1222

lata Wood 223.

maura Wood 223, 224.

minor Wood 223.

pallidizona Lundb. 223.

pectoralis Wood. 226—228.

perdistans Schmitz 223.

(Aphioch.) pilifera Schmitz 223,

[227, 229 fig. 2.

(Aphioch.) pleuralis Wood. 223.

plurispinosa Lundb. 223.

plurispinulosa Zett. 223.

(Aphioch.) pusilla Meig. 223,

[228.

ruficornis Meig. 223, 224.

Megaselia rufipes Meia. 223.

scutellariformis Schmitz 223.

spinicincta Wood 223.

(Aphioch.) stichata Lundb. 223.

subnudipennis Schmitz 223.

subtumida Wood 223.

verna Schmitz 223.

Mesembrina Mg. 98.

meridiana L. 99, 100, 105.

Metopina galeata Hal. 224, 225, 229

[fig. 5—7.

— heselhausi Schmitz 224, 225, 229,

LG, By Be Bo

Morellia Rob. Desv. 98, 99.

aenescens Rob. Desv.

hortorum Fall. 110, 111.

Musca L. 98.

domestica L. LV, 100, 102.

Muscidae 94.

Muscina Rob. Desv. 98.

stabulans Fall. 100,

Muscinae 98, 101, 102.

Mycomyia LXXXVIII.

Mydaeinae 98.

Myiospila Rond. 98.

meditabunda F. 100, 101,

Myopa fasciata Meig. LXXX.

Nycteribiidae 97.

Oestridae 94.

Oscinella frit L. 158.

Paraspiniphora bergenstammi Mik.

[223, 224.

110.

106.

101,

103.

intricata Schmitz 224.

Paregle Schnabl 98.

aestiva Mg. 99, 159.

radicum L. 100, 161.

Pegomyia Rob. Desv. 98.

bicolor Wied. 115, 126.

hyoscyami v. betae Curtis 117.

v. chenopodii Rond. 117.

hyoscyami Pz. 117, 150.

. meridiana Hering. 119.

. nigricornis Strobl. 120.

. silenes Hering. 117.

. solani Brem. et Kaufm.

[118.

v. spinaciae Holmgr. 118.

nigritarsis Zett. 125.

Phaoniinae 98.

Phora bergenstammi Mik. 95.

edentata Schmitz 223.

limpida Schmitz 223, 224.

Phorbia Rob. Desv. 98.

genitalis Schnabl 156.

Phoridae 95, 96, 100.

Phronia XXXIV, XXXV.

Phytomyza aquifolii Gour. 95.

ilicis Curt. 94.

Pipiza noctiluca L. LXXX.

Pipizella virens F. LXXX.

Pipunculidae 95, 100.

SS i

323

Platypezidae 95.

Polietes albolineata Fall. 109.

Polypedilum arundinati Goet. XC.

Polyxena XXXIV, LXXXVIII.

Pseudacteon formicarum Verr. 224.

Psila rosae F. III.

Pupipara 97.

Pycnoglossa Coqu. 98.

cinerosa Zett. 98, 154.

Rhymosia XXXIV, LXXXVIII.

Sarcophagidae 101.

Schizophora 97, 100, 101.

Sciara XXII.

Sciophila LXXXVIII.

Stratiomyidae 95, 96, 100.

Stratiomyide XXII.

Subula 96.

Syrphidae 95, 100.

Tabanus sudeticus Zell. LXXX.

Tachinidae 94, 100, 101.

Tanytarsus v. d. W. XLII.

emarginatus Gtghb. XL.

Tendipes X XIX.

(Parachir. )

atriforceps Goet.

[XC.

(Parachir.) demeijerei Krus. XC.

intermedius Stgr. LXX XIX.

(Parachir.) longiforceps Kieff.

[X XIX.

—— (Limnochir.) nervosus Staeg.

[XXIX.

(Limnochir.) notatus v.

rufolineatus Gtgh. XXIX.

(Parachir.) parilis Walk. XXIX.

plumosus L. LXXXIX.

—— v. prasinus Meig. XXIX,

[LXXXIX.

(Harnischia) pseudosimplex

[Goet. LXXXIX.

sp. XXIX.

(Cryptochir.) supplicans Meig.

[LXXXIX.

(Parachir.) tener Kieff. XXIX.

(Cryptochir.) vulneratus Zett.

XC.

(Xenochir.) xenolabis Kieff.

XXIX.

Trypetidae 101.

Xylomyia 96.

Zelima seqnis L. LXXX.

Zelmira LXXXVIII.

HYMENOPTERA.

Allantus scrophulariae L. LXXIX.

Ampulex erythropus Kohl. 72.

Aphanogmus radialis Kieff. XXI.

Aphelinus mali Say XXI.

Apis mellifera L. LVI.

Biorrhiza aptera Bosc. IX, X.

Bombus hortorum L. LX XVII.

G24

Brachymyrmex LXXXIII.

Bregmatomyrma Wheel. 218.

carnosa Wheel. 218.

Camponotus 217—220.

(Orthonotom.) chalconotus

[Menozzi 217.

herculeanus L. 219.

megalonyx Wheel. 217—219.

sexguttatus F. 217.

Campsoscolia Betr. LX XVIII.

interrupta F. LXXIX.

Chalcis 73.

circulae Kohl. 74.

euploeae Westw. 74.

garutianus Gthr. 64, 73.

javensis Girault 74.

responsator Wilkr. 74.

Chrysis cingalensis Mocs. 72.

Emphytus grossulariae Kl. XXI.

— — pallipes Spin. XXI.

tener Fall. XX.

Encarsia formosa Gah. XXIII.

Formica sanguinea Latr. XVI nota 1.

sp. XIII nota 1. |

Gravenhorstia picta Boie LXXVI.

Heptamelus ochroleucus Staph. 138.

Hoplocampa fulvicornis Kl. LVI.

Iridomyrmex LXXXIII.

cellarum Starcke

XI, XIII

[nota 2.

Lasius XIII nota 1.

alienus Foerst. XI, XIV.

niger XIII.

Lophyrus pini L. XXI, LVI.

Lygaeonematus abietinus Christ. XXI,

BEVA

Messor sp. XIII nota 2, XVII.

Monomorium pharaonus L. LXXXII.

Myrmecocysti LXXXI.

Myrmica 55.

lobicornis ssp. arduennae Bondr.

[LXXX.

tubragE. VI:

schencki Em. XI.

Myrmopalpella Stärcke 217—220.

Myrmoplatys Forel 218—220.

beccarii Emery 218.

contractus Mayr 218, 219.

v. buttesi Forel 218.

v. scortechinii Emery 218.

—— hospes Emery 218, 219.

ssp. adulta Viehm. 218.

korthalsiae Emery 218, 219.

ssp. concilians Forel 218.

Myrmosphincta 217.

Ophioninae LXXVI.

Pachynematus pumilio Knw. XX.

Pediaspis aceris Forst. IX, X.

Pheidole anastasii v. cellarum Forel

| Prenolepis nitens Mayr LXXXI.

Pseudolasius 218.

Pteronus ribesii L. LVI.

Scolia LXXVIII.

quadripunctata F. LX XVII,

[LX XVIII.

—— ——— v. sexpunctata Rossi

[LX XVIII.

sexmaculata F. LX XVIII.

sexmaculata O. F. Miill.

[LXXVII.

—— —— v. quadripunctata F.

[LXXVIII.

Tenthredinidae 109.

Tetramorium caespitum L. 55.

ssp. ferox Ruszky 56 etc.

ssp. hungarica Röszl. 56 etc.

v. haltrichi Röszl. 61.

v. rufitarsis Röozl.

[58, 59.

. staerckei Röszl.

60, 61.

. striatis Rözl.

[58, 59.

v. szabói Röszl. 59.

ssp. pyrenaeica Röszl.

[56 etc.

Trichrysis cingalensis Mocs. 72.

Vespa sexmaculata LXXVIII.

sp. LVI.

LEPIDOPTERA.

Abraxas grossulariata L. LV.

Acalla abietana Hb. LXXXIII.

fissurana Pierce 205.

Acidalia marginepunctata Goeze

[ XXXII.

subseriata Hw. XXXII.

Adopoea Billb. 310.

acteon Rott. 311.

a. distincta Tutt 311.

a. obsoleta Tutt 312.

flava Briinn. 311.

a. pallidiscus Strand 311.

a. suffusa Tutt 311.

lineola O. 310.

a. clara Tutt 311.

a. pallida Tutt 311.

a. suffusa Tutt 311.

thaumas Hufn. 311.

Agdistis bennetii Curt. XXVII.

Aglais Dalm. 260.

urticae L. 260, 263 nota 2.

a. alba Rayn. 260.

a. atrebatensis Bdv. 261.

a. drusia Vier Huell 261

[nota 1.

flavotessellata Rayn.

[LXXXII, LXXXIII.

Prenolepis LXXXII, LXXXIII.

. ichnusioides de Sélys

261.

Aglais urticae a. impuncta Lemke 260.

. magninotata Rayn. 260.

. Magnipuncta Rayn. 260.

. nigricaria Lbll. 261.

. nubilata Rayn. 260.

. parvinotata Rayn. 260.

. parvipuncta Rayn. 260.

. radiata Rayn. 260.

. tripuncta Rayn. 260.

. unipuncta Rayn. 260.

. victori Derenne 260.

. violescens Slevogt 260.

D @ D @ VAM m m m

III,

CQ Q

et —

fad}

[oi]

‘Bog

Now

VI è

— oO

sol

iris L. 256.

a. arete Miill. 280.

a. cabeaui Pionn. 280.

a. cuneata Gillm. 280.

. hyperantella Strand 280.

. hyperantoidana Strand

[280.

a. hyperantoides Strand

[280.

a. hyperophthalma Stauder

[280.

. infra-pallida Lempke

[280.

a. marpurgensis Strand

[280.

a. minor Fuchs 280.

a. pseudohyperantus

[Strand 280.

a. vidua Miill. 280.

Aporia Hb. 243.

crataegi L. 243.

a. alepica Cosm. 243.

. binervula Der. 243.

. enderleini Bryk. 243.

RO tlavan Butt. 243:

. minor Vty. 243.

een Bryk. 243.

Araschnia Hb. 264.

levana Hb. 264.

po m m

prorsa L. XXXII, 265.

Arctia caja L. LV.

villica Fuessl.

Argynnis F. 271.

adippe L. 273, 274.

adippe Rott. 274.

aglaja L. 272, 274 nota.

charlotta Haw. 273.

emilia Quens. 273.

& flavescens Tutt. 272.

nana Wheeler 272.

XXXII.

IT]

Doo

margine-lineata Horch 265. |

325

a. viridiatra Strand 272.

ino Rott. 271.

lathonia L. 271.

a. hungarica Aign. 272.

. inigrum Tutt. 272.

. melaena Spuler 272.

. minor Ksensz. 271.

. pallida Fritsch 272.

postlathonia Vty. 271.

valdensis Esp. 272.

niobe WY 3

a. cydippe L. 273, 274.

a. eris Meig. 273.

—— a. intermedia Gillm. 273.

a. pallida Gillm. 274.

paphia L. 274.

a. 9 valesina Esp. 274.

selene v. selenia Frr. LKXX.

Argyresthia brockeella Hb. ST

ine

a. nyeholtella Bent.

(XXVIII.

goedartella L. XXVIII.

pruniella Don. 211.

rufella Tgstr. XXVII, 199, 211.

— semifusca Hw. 202, 210.

oo nm m

ALI

TITTI

semipurpurella Stph. 211.

semitestacella 211.

spiniella Z. 211.

sylvanus Esp. 312.

a. paupera Tutt 312.

r. septentrionalis Vty. 312.

— venata Brem. et Grey 312.

Autographa brassicae Ril. LIII.

Bactra lanceolana Hb. XXVII.

scirpicolana Pierce XXVII, 209.

Bedellia somnulentella Z. 215.

Boarmia secundaria Esp. XLIV.

Bombotelia jacosatrix Gn. LII.

| Borkhausenia formosella (S.V.) F. 212.

Botis cilialis Hb. 199, 204.

crocealis 204.

| —— venosalis (Lienig) Nolck 204.

— virgata Reutti 204.

virgatalis Chr. 204.

Brachmia 212.

convolvuli Wals. L.

dimidiella Schiff. 212.

Brenthis Hb. 268.

arsilache Esp. 269, 290.

a. guedati Vorbr. 270.

a. hockacensis Cab. 270.

— dia L. 270.

euphrosyne L. 269.

a. interligata Cab. 269.

— pales Schiff. 270.

326 REGISTER.

Brenthis selene Schiff. 268.

a. interligata Cab. 268.

medionigrans Cab. 269.

. pallida Spuler 268.

selenia Freyer 268.

. striata Lempke 269.

. thaliades ter Haar 269.

. transversa Tutt 268.

vanescens Cab. 269.

Bucculatrix XXXVI, LXXXIV.

maritima Stt. XXXVI,

Dov m

LXXXIV, 203, 214. |

Cacoecia histrionana Froel. 205.

Callophrys Billb. 288.

rubi L. 288.

a. immaculata Fuchs 288.

a. punctata Tutt 288.

Carcharodus Hb. 313.

alceae Esp. 313.

fritillarius Poda 313.

Carterocephalus Led. 310.

palaemon Pall. 310.

a. aurantiaca Tutt 310.

——— a. restricta Tutt 310.

Ceratophora 212.

dimidiella Schiff. 203, 212.

gerronella Z. 203, 212.

Chauliodus 202, 213, 214.

Cheimatophila LX XXIV.

(Tortricoides) tortricella Hb.

[LXXXIV.

Chlumetia transversa Wk. LII.

Chrysoclista bimaculella Hw. XXVII,

[203 ZES

linneella F. R. 203, 214.

Chrysophanus dispar Haw. LVII.

v. rutilus Wernb. LVIII.

Cladodes 212.

Cnephasia virgaureana Tr.

wahlbomiana L. 199, 206.

Coenonympha Hb. 283.

arcania L. 284.

. bipupillata Tutt 284.

. obsoleta Tutt 284.

. punctata Hoffm. 284.

283%

. caeca Lempke 284.

. heroda Strand 284.

a. heromorpha Strand 284.

— ee 12284:

a. albescens Robs. et

Gardn. 285.

a. bipupillata Cosm. 285.

. caeca Obthr. 285.

—— hero

NN Hip D »

je)

havelaari Lmbll. 285.

. lineigera Strand 285.

. marginata auct. 286.

. neca Strand 285.

a. inferopunctata Tutt 288.

1992206:

centralis Vty. 284, 285.

. impupillata Lempke 285.

Coenonympha pamphilus a. nigromar-

[ginata Lempke 286.

nolckeniana Strand 286.

. nosalica Prüffer 286.

. obsoleta Tutt 285.

. ocellata Tutt 285.

. pallida Oudms. 285.

. pallida Tutt 285.

. postcentralis Vty 285.

. unicolor Tutt 286.

—— tullia Müll. 286.

. addenda Lempke 287.

. impupillata Lempke 287.

. laidon Bkh. 287.

. lanceolatus Arkle 287.

. philoxenus Esp. 287.

tiphon Rott. 286, 287.

Coleophora 202, DAS

Colias F. 251.

chrysotheme Esp. 253.

—— edusa F. XXXII, 253.

—— electo ssp. croceus Fourcr. 253,

[258, 305.

a. alba Lempke 254.

a. albissima Ragusa

[254

a. & atrofasciata

[Rocci 254.

aubuissoni Caradja

[2548

[Lempke 254.

. bimaculata Rocci

vvo

SS @ m m m

ge In a.

— — — a

[255.

—— — —— a. completa Lempke

[255.

a. deannulata Rocci

[255.

— —— —— a. 4 faillae Stef.

[254.

a. fischerii Braun 255.

a. flammea Kitt. 254.

a. flavomaculata

[Braun 254.

. geisleri Bryk. 255.

. helice Hb. 254.

a. helicina Obthr.

[254.

a. © hyerensis

[Strand 255.

9 internodimidiata

[Rocci 255.

a. magnipuncta

[Lempke 255.

a. major Ckll. 256.

- a. minor Failla 254.

a. 9 myrmidonides

[Stauder 255.

. niediecki Strand

12595:

Colias electo ssp. croceus a. 9

[pseudomas Ckll. 255.

a. pupillata Rev. 255.

a. rufomaculata

Lempke 255.

—— —— a. 9 semiobsoleta

[Rocci 255.

—— — a. seriata Rocci 255.

[Rocci 255.

—— —— a. tergestina Stauder

[254.

hyale L. LKXX, 251, 305.

aAMapicata Witt 252:

a. bipupillata Cab. 253.

(1252:

. flavofasciata Lmbll. 252.

. flavoradiata Osth. 252.

. intermedia Tutt 253.

macropuncta Finke 252.

obsoleta Tutt 253.

. opposita Zusan. 253.

. pallidior Ckll. 253.

. pupillata Lempke 252.

. pygmaea Lmbll. 252.

uhli Koväts 252.

a. unimaculata Tutt 253.

myrmidone 253.

palaeno L. LXXXI.

ssp. europome Esp. 251.

Conchylis ciliella 201, 206, 207.

dipsaceana Dup. 206.

roseana Hw. 201, 206.

rubellana Hb. 206.

Crambus contaminellus Dup. 200, 204.

inquinatella Hb. 204.

salinellus Tutt 200, 204.

Cupido Schrank 297.

minimus Füssl.

Cymolomia 207.

hartiaiana Rtzb. 207.

Danaidae 275.

Danaus Kluk. 275.

archippus auct. 275.

plexippus L. 275.

Depressaria nervosa Hw. XX,

BEN JENA

Diacrisia sanio L. XXXIII.

Eidophasia messingiella F. XXXVII.

Endrosis lacteella Schiff. XX.

Epichnopteryx retiella Newm.

[LXXVII.

Erebia Dalm. 276.

medusa Schiff. 276.

Erynnis Schrank 314.

tages L. 314.

——— a. transversa Tutt 315.

Euchloé Hb. 249.

cardamines L. 249.

vwoonooopo m m m m m

BAREND

doelde

297:

327

Euchloë cardamines a. 4 citronea

[Wheeler 250.

. costaenigrata Closs 250.

. crassipuncta Mezg. 249.

. dispila Rayn. 250.

. divisa Shelj. 250.

marginemaculata

Stephan 250.

. marginata Greer 250.

. minora de Selys 249.

. parvipuncta Turati 249.

. pupillata Lempke 250.

. quadripunctata Fuchs

[250.

ooo m m

—— a. turritis Ochs. 249.

Eumenis Hb. 277.

arethusa Esp. 277.

—— semele L. 277.

a. addenda Tutt 277.

caeca Tutt 277.

—— —— a. holanops Brouwer 277.

jubara Fruhst. 277.

minor Cab. 277.

o pallida Tutt 277.

. postcaeca Schawerda

[277.

Euproctis chrysorrhoea L. XIX, LIV.

Everes Hb. 297.

argiades Pall. 297.

polysperchon Bergst. 297.

Exartema 207.

Gonepteryx Leach 256.

rhamni L. LXXXIII, 256.

. cleodoxa Röber 256.

. fervida Fritsch 256.

. flavescens Lempke 256.

. hoefnageli Bryk. 256.

. minor Lmbll. 256.

& pallida Hannem. 256.

progressiva Geest. 256.

Goniodoma Z. 20282113:

aurogutella Stt. 213.

limoniella Stt. XXVII, 213.

Gracilaria azaleella Brants XXVIII,

215:

riad;

=“ le

a ne on

orse

— — a

OEE

rhodinella H.S. XXVIII,

[199, 213.

Grapholitha adustana 208.

bipunctana 207.

— branderiana L. 201, 208.

—— corticana 208.

— diniana Gn. 201, 208.

— hartigiana Rtzb. 201, 207.

— hercyniana 201, 207.

—— lanceolana 201, 209.

— latifasciana 201, 207.

—— maurana Hb. 208.

— occultana Dgl. 208.

—— pinicolana Z. 208.

328

Grapholitha scirpicolana Pierce 201,

[209 |

tiedemanniana Z. 201, 207.

—— viduana Hb. 208.

woeberiana Schiff. XX.

Hadena didyma Esp. XIX.

secalis L. XIX.

Heodes Dalm. 290.

dispar Haw. 290, 291.

a. alba Seitz 291 nota 2.

a. basi-novopuncta Courv.

[291.

. batavus Obthr. 290.

. excessa Tutt 291.

. minor Tutt 291.

. nigrescens Tutt 291.

. parva Tutt 291.

. posticeoatrata Mezg.

[291.

rutilus Werneb. 291.

a. sagittifera Horm. 291.

dorilas Hufn. 295.

dorilis auct. 295.

hippothoë L. 291.

a. delunata Pionn. 315.

a. eurybina ter Haar 292.

a. groningana ter Haar

[292.

a. parvipuncta Lempke 292.

192862929292:

a. addenda Williams 294.

. aestivus Zeller 294, 295.

. alba Tutt 292.

. basilipuncta Tutt 294.

. bipunctata Tutt 293.

. caeruleopunctata Kroul.

oo m m

a. caudata Tutt 293.

a. eleus auct. 294.

a. eleus F. 294 nota.

a. extensa-conjuncta Tutt

293.

a. hübneri Obthr. 293.

Si quit aiuta 93%

a. initia Tutt 292, 294,

[295.

. intermedia Tutt 293.

. latomarginata Tutt 294.

magnipuncta Tutt 293

. minor Tutt 295.

. nigrioreleus Vty. 294.

. obliterata Scudd. 293.

. parvipuncta Strand 293.

remota Tutt 293.

schmidtii Gerh. 293.

. semialba Strand 293.

. subradiata Tutt 295.

. suffusa Tutt 292, 294,

[295.

. supra-radiata Obthr.

[293.

ovv [oi

je)

[294. |

Heodes tityrus Poda 295,

r. acrion Pontopp. 295.

—— a. albicans Fuchs 295.

—— a. antico-radiata Gillm.

4 [296.

—— a. & brantsi ter Haar 296.

—— a. fulva Lmbl. 296.

—— a. 4 fulvomarginalis

Schultz 296.

—— — a. 2 fusca Gillm. 296.

—— — a. 9 intermedia Lempke

[295.

—— —— a. 4 obscurior de Sélys

[296.

. paucipuncta Courv. 296.

. pluripuncta Courv. 296.

. striata Ksensz. 296.

uyeni ter Haar 295.

vernalis Rbl. 295.

virgaureae L. 290 nota 1.

Hepialus humuli a. subrosea Cock.

[XXXII.

sylvina L. XLIV.

Herse convolvuli L. L.

Hesperia F. 313.

alveus Hb. 314.

—— armoricanus Obthr.

—— carthami Hb. 313.

malvae L. 313.

a. albina Tutt 314.

. bilineata Rev. 313.

. intermedia Schilde 314.

. scabellata Rev. 313.

taras Brgstr. 314.

sao Hb. 314.

sertorius Hffms. 314.

Hesperiidae 309.

Heteropterus Dumeril 309.

morpheus Pall. 309.

r. minutus Lempke 310.

a. radiata Kolisko 310.

Hipparchia F. 276.

fagi Scop. 276.

r. hermione L. 276.

statilinus Hufn. 276.

a. apupillata Vty. 277.

a. caeca Hannem. 277.

Homoeosoma nimbella Dup. LXXVI.

nimbella Z. LXXVII.

— pseudonimbella Bent. LXXVI.

snellenella Bent. LXXVI.

Hoplitis milhauseri F. V.

Hydroecia paludis Tutt XLIV.

Iphiclides Hb. 240.

podalirius L. 240.

nonlunulata Luc. 240.

Lampros formosella (S.V.) F. 203,

lambdella 203. (2122

lunaris 203.

Lasiocampa quercus L. V.

Slee,

ooo m

Lasiocampa trifolii Esp. LXXVII.

Leptidea Billb. 250.

sinapis L. 250.

a. diniensis Boisd. 251.

a. lathyri Hb. 251.

a. sartha Rühl. 251.

Leucania impudens Hb. V.

littoralis Curt. XXXII.

Leucodonta bicoloria Schiff. XLIV.

Limenitis F. 257.

camilla auct. 257. nota 1.

camilla L. 257.

a completa Wier 257.

populi L. LXXX, 257.

reducta Stgr. 257 nota 1.

sibilla L. 257.

Lithocolletis trifasciella Hw. XXXVII.

Lithosia lutarella L. XXVII.

pallifrons Z. XXVII.

pygmaeola Dbld. XXVII.

Luffia ferchautella Stph. XXVII,

Peen

Lycaeides argyrognomon Brgst. 300.

Lycaena F. 306.

alcon F. 306.

a. basi-novopuncta Courv.

cecinae Horn 307.

crassipuncta Lempke

===" td,

—— a. disco-elongata Lempke

— a. senilis Dannehl 307.

a. spormanni Pfau 307.

arcas Rott. 306, 309.

a. minor Frey 309.

arion L. 306, 308.

a. alconides Auriv. 309.

. basipuncta Putt 309.

. bipuncta Reb. 309.

. coeruleomarginata

[a]

. conjuncta Tutt 309.

. imperialis Le Chamb.

. impuncta Courv. 309.

. postero-immaculata

— a. telegone Brgstr. 308.

a. tripuncta Courv. 309.

euphemus Hb. 306, 307.

ZN)

a. centro-elongata Lempke

a. grisescens Lempke 308.

FL EEEW ED ole Ie NP PI

a. oblitera Robs. et Gardn.

2576

[307.

o nigra Wheeler 306.

a. paucipuncta Courv. 309.

[Tutt 309.

. costwoldensis Le Chamb.

[308.

[309.

[Tutt 309.

caerulea Osth. 308.

[308.

a. 9 obscura Kaucki 308.

329

Lycaena euphemus a. paucipuncta

Lycaenidae 287. [Courv. 308.

Lycaenopsis Feld. et Feld. 296.

argiolus L. 296.

a. 9 aquilina Grund. 297.

a. c.-nigrum Tutt 297.

. latisquama Ball. 297.

minor Tutt 29.

. obsoleta Tutt 297.

paucipuncta Courv. 297.

. subtus-radiata Oberth.

[297.

pr mm m

Lymantria dispar L. LV.

Lysandra coridon Poda 304.

Macrothylacia rubi L. V.

Malacosoma neustria L. LV.

Mamestra LV.

Maniola Schrank 281.

jurtina L. 281.

a. addenda Mousley 282.

. anommata Vty 281.

. bioculata Rebel 281, 282.

. caeca Rebel 281.

. erymanthoides Strand.

[281.

. fracta Zweigelt 315.

@ grisea Tutt 282.

. & hertha Heinr. 281.

9 huenei Kroul. 281.

. infra-impunctata Lempke

[282.

. infra-pupillata Lempke

[282.

9 intermedia Blackie

[281.

. leucothoé Cab. 281.

. nana Stephan 281.

. 9 pallens Th. Mieg.

[281.

. 2 rufocincta Fuchs 281.

. semialba Bruand 282.

. subhispulla Strand 281.

a. & suffusa Tutt 281.

tithonus L. 282.

a. caeca Tutt 283.

a. completa Lempke 283.

—— a. excessa Tutt 283.

a. infra-unicolora Lempke

[283.

| I ES

. postice-inocellata

[Lempke 283.

a. tithonellus Strand 283.

Melanargia Meig. 275.

galathea L. XLIV, 275.

a. fasciata Lmbll. 275.

—— — a. malmediensis van Mell.

[275.

XLIV.

Meliana flammea Curt.

Melitaea F. 265.

athalia Rott. 267.

330 REGISTER.

Melitaea athalia a. molpadia Varin 267.

a. navarina de Sélys 267.

— aurinia Rott. 265.

a. artemis F. 266.

——- -—— a. nigrolimbata Schultz

[266.

—— cinxia L. 266.

a. interligata Der. 267.

— diamina Lang. 267.

—— dictynna Esp. 267.

a. alba Rehfous 268.

—— —— a. seminigra Muschamp

[268.

selene Schiff. selenia Frr. LXXX.

Micropteryx anderschella Hb. 215.

depictella H.S. 216.

—— hellwigella Wd. 216.

rubrifasciella Hw. 215.

thunbergella F. 204, 215.

Nephopteryx adelphella F.R. 200, 205.

hostilis Snellen 200, 205.

—— hostilis Steph. 200, 205.

— palumbella Hb. 205.

rhenella Snellen 200, 205.

rhenella Zk. 200, 205.

Nygmia phaeorrhoea Don. XIX, LIV.

Olethreutes branderiana L. 208.

tiedemanniana Z. 207.

Omphisa anastomosalis Gn. L.

Orthosia macilenta Hb. V.

Oxyptilus hieracii Z. XXVII, 203,

pilosellae 203, 215.

Papilio L. LXXIX, 241.

hospiton Gn. 242.

—— machaon L. 241.

. bella Stätt. 242.

. benevittatus Cab. 242.

. biadaperta Mezg. 242.

. castinii Lmbll. 242.

. clavatus Cab. 242.

. concavifasciatus Cuno

® D D mm m m

a. conclusa Uffeln. 242.

a. convexifasciatus Cuno

. dissoluta Schultz 242.

. estrigata Nitsche 242.

. flammata Blachier 242.

. flava Tutt 241.

. latevittata Vty. 241.

. melanosticta Reverd.

oop op m

. noviessignata Uffeln

je)

[241.

. oudemansi Strand 241.

a. impunctata Schultz 266.

[215. |

a. aurantiaca Speyer 241.

. benesignata Kroul. 242.

bimaculatus Eimer 241.

[241.

immaculatus Schultz 241.

[242.

Papilio machaon a. punctellatus Cab.

[241:

a. rubroanalis Stätt. 242.

a. rufa Pionn. 242.

a. tristis Lbll. 242.

Papilionidae 240.

Pararge Hb. 277.

achine Scop. 279, 280.

aegeria aestivalis Frühst. 278.

a. albescens Oberth. 279.

——— a. antico-excessa Lempke

[279.

caeca Lempke 279.

minima Pionn. 279.

postico-excessa Lempke

[279.

punctata Guss. 279.

rer de

Sur

em ide

a. tircis Butl. 278.

ssp. vulgaris Zell. 277, 315.

maera L. 279.

ssp. adrasta 280.

megera L. 278.

a. addenda Lempke 279.

. alberti Albert 279.

. bipupillata Mosley 279.

. croesus Stauder 279.

. filipluma Ball. 278.

. furialis Schultz 279.

. minor Guss. 278.

. pallida Gillm. 279.

9 transfuscata Cab.

[279.

éd

Phaulernis Meyr. 202, 213.

atrella Steph. 214.

dentella Z. 214.

Philosamia cynthia Dr. LXXXIII.

Philotroctis eutraphera Meyr. XLIX.

Phyllocnistis citrella St. LII.

Pieridae 243.

Pieris Schrank 244.

brassicae L. LIV, 244.

a. aurea Mosley 245.

a. carnea Grah. Sm. 245.

a. chariclea Steph. 244.

a. flavopicta Rocci 245.

[244.

a. infra-fasciata Grah.

a. marginata Grah. Sm.

[244.

minor Ksensz. 245.

Bei ea lena le

—— a.

—— a. & nigronotata Jach.

244%

—— a. nigroviridescens Rocci

[244.

—— a. 9 posteromaculata Vty.

[244.

—— a. rammei Knop 245.

—— a. separata Pionn. 244.

—— —— a. 9 striata Rocci 244.

Pieris brassicae a. vasquezi Oberth.

PAR

a. venata Vty. 245.

—— bryoniae Ochs. 247 nota 2, 248.

a. flavescens Wagn. 247.

—— napi L. 246.

—— a. aversomaculata Stach.

[248.

— a. & bimaculata Schima

[247.

a. biroi Diosz. 247.

a. 9 confluens Schima

[247.

a. deficiens Rocci 248.

a. 9 divisa Lempke 247.

a. flavescens Froh. 247.

a. & impunctata Röber

(2478

a. kautzi Gornik 247.

a. marginestixis Dann. 248.

a. napaeae Esp. 246—248.

a. napella Lambll. 247.

a. & posteromaculata

[Reverd. 247.

a. sabellicae Steph. 247.

9 virilis Röber 247.

rapae 1,2 LIV 245,247.

aestivus Vty 245.

a. atomaria Frühst. 246.

a. deleta Strand 245.

a. 9 divisa Gelin 245.

a. Q fasciata Tutt. 246.

a. flava ter Haar 246.

a. immaculata de Sélys

[246.

a. marginata Grah. Sm.

[246.

. metra Steph. 245.

a. minima Vty 245.

hybr. narapae Klem. 246.

a. nigrans Vty 246.

a. 9 nigropunctata Lmb.

[246.

a. 4 praeterita Kroul.

[246.

a. & subtus-flava Lempke

[246.

a. 9 unimacula Dziurz.

[246.

ende

Plebejus Kluk. 298.

argus L. 298, 300.

. addenda Tutt 299.

. aegiades Gerh. 298.

. anticoradiata Tutt 299.

. basijuncta Tutt 299.

. caeca Grund 299.

9 caerulescens Peters

[298.

. cordata Tutt 300.

a. costajuncta Tutt 299,

D © © © 5 pm

[at

331

Plebejus argus a. costo-retrojuncta

[Courv. 299.

. cretaceus Tutt 298 nota

. cuneata Tutt 299. [2.

. disco-anteriora Tutt 300.

disco-lunulata Tutt 300.

@ fuscus Tutt 298.

. inornata Grund. 299.

. irregularis Tutt 299.

. juncta Tutt 299.

. magnipuncta Tutt 299.

& marginipuncta Tutt

[298.

. mediojuncta Tutt 299.

. minor Tutt 298.

. parvipuncta Tutt 299.

& rufolunulata Rev.

[299.

a. unipuncta Mousley 299.

argyrognomon auct. 298 nota 2,

[300 nota.

argyrognomon Bergst. 300.

r. armoricana Obthr. 300.

— r. armoricanoides Beuret

[300.

batavana Beuret 300.

costojuncta Courv. 301.

. pluripuncta Courv. 301.

a. retrojuncta Courv. 301.

ismenias Meig. 298 nota 1,

[300 nota 1.

Plutella cruciferarum Z. LIII, 203, 211.

maculipennis 203.

megapterella Bent. 203, 211.

Polygonia Hb. 263.

c-album L. 263.

a. c-extinctum Gillm. 264.

a. delta-album Jos. 264.

a. f-album Newnh. 264.

hutchinsoni Robs. 263 nota,

[264.

a. iota-album Newnh. 264.

a. o-album Tutt 264.

—— pallidior Tutt 264.

a. pusilla Stichel 264.

a. uncipuncta Jos. 264.

a. variegata Tutt 264.

Polyommatus Latr. 301.

agestis Schiff. 301.

a. graaffii Ver Huell 302.

. lilliputana Obthr. 302.

. obsoleta Tutt 302.

. pallidior Obthr. 302.

. semi-allous Harr. 302.

. snelleni ter Haar 302.

allous Hb. 302 nota 1.

astrarche Brgstr. 301.

corridon Poda 304.

a. & punctata Tutt 305.

a. quadripuncta Courv. 305.

icarus Rott. 302.

IK"

Dv oo m

po #

ooo m m

Aa le

332

Polyommatus icarus a. basijuncta .

[Tutt 304.

—— a. candiope Brgst. 303.

. costajuncta Tutt 304.

. costo-retrojuncta Courv.

[304.

D 9

. elongata Tutt 303.

. excessa Gillm. 304.

@ fusca Gillm. 302.

. icarinus Scharf. 303.

9 mariscolore Kane 303.

. melanotoxa Pinc.-Mar.

303.

. minor Ckll. 302.

& nigromaculata Ckil.

[302.

—— —— ovalisquamosa Ball. 302.

. polyphemus Esp. 304.

. quadripuncta Courv.

[303.

. radiata Tutt 304.

. rufina Oberth. 315.

semiarcuata Courv. 303.

semipersica Tutt 304.

@ thetis Esp. 303.

. transiens Tutt 304.

. tripuncta Courv. 303.

a. virgularia Tutt 303.

medon Hufn. 301.

optilete Knoch 301.

semiargus Rott. 305.

a. c-nigrum Tutt 306.

a. initia Tutt 306.

— — microconia Ball. 306.

— a2 minorsakutt306:

—— a. paucipuncta Gillm. 306.

——- a. striata Wheeler 306.

thersites Caut. 303.

Pontia F. 248.

bellidice Ochs. 249.

—— daplidice L. 248.

a. & bimaculata Rocci 249.

—— —— f. expansa Vty. 249.

a. minuscula Vty. 249.

Powellia Tutt 314 nota 1.

sertorius Hffms. 314 nota 1.

Prodenia litura F. L.

Psara hippomalis WIk. L.

Pyrameis Hb. 257.

atalanta L. 257, 258 nota.

a. bialbata Cab. 258.

a. fracta “utt 258.

a. nana Schultz 258.

a. sexiespupillata Vty. 258.

cardui L. 258.

a. carnea Fritsch 259.

—— a. melanosa Cab. 259.

— a. minor Failla 259.

a. ocellata Reb. 259.

vo op m m m

DEE

. crassipuncta Courv. 304.

. parvipuncta Courv. 304.

Pyrameis cardui a. pallida Schöyen 259.

a. sexiespupillata Vty. 259.

Pyrausta cilialis Hb. XXVII, 204.

nubilalis Hb. XIX.

Pyrgus Hb. 313.

Pyronia tithonus L. 282.

Rhyacia ipsilon Hufn. L.

Salebria adelphella F. R. 205.

Samia cecropia L. LXXXII.

Satyridae 275.

Scaphila chrysantheana 200.

incertana 200.

— pasivana 200.

—— virgaureana Tr. 201, 206.

wahlbomiana 200, 206.

Sciapteron tabaniforme L. XX.

Senta maritima Tausch. XXXII.

a. bipunctata Haw. XLIV.

Solenobia cembrella Tengstr. 199.

lichenella L. 199.

wockii Hein. 199.

Spilosoma lubricipeda L. LV.

Steganoptycha diniana Gn. 208.

Stilpnotia salicis L. LV.

Tabidea aculealis WIk. L.

Tachyptilia populella ssp. a

199,

Telea polyphemus Cr. LXXXIII.

Tephroclystia pulchellata Stph.

[XX XIII.

pumilata Hb. XXXIII.

Teras ferrugana 200, 205.

fissurana Pierce 200, 205.

Thecla F. 287.

ilicis Esp. 287.

a. cerri Hb. 288.

a. minor Lbll. 288.

a. 9 pseudomas Lempke

[288.

—— pruni L. 288.

a. progressa Tutt 288.

w-album Knoch XXXII, 287.

Thosea sp. LI.

Thymelicus acteon Rott. 311.

Tinea cloacella XX, XXXVII,

XXXVIII, 202, 209.

—— cochylidella Stt. 209.

— columbariella Wek. 202, 210.

— fuscipunctella Hw. 202, 210.

— granella Dup. XX, XXXVII,

[XXXVIII, 202, 209, 210.

pellionella L. 202, 210.

personella Pierce XXXVII,

[XXXVIII, 202, 209.

piercella Bent. 202, 210.

ruricolella Stt. XXXVII,

[XXXVIII, 202, 209, 210.

spretella S.V. 202, 210.

Tortrix histrionana Froel. 200, 205.

musculana 200.

Urbicola (Barbut) Tutt 312.

Urbicola comma L. 312.

a. flava Tutt 312.

Vanessa F. 261.

antiopa L. 263.

a. albomarginata Lempke

a. nana Stephan 263.

ioe 202:

a. brunnea Reuss 262.

—— a. dyophthalmica Garbini

. fischeri Standf. 315.

. fulva Oudms 262.

. ioides Ochs. 262.

. mesoides Reuss 262.

. pallida Tutt 262.

a. teloides Reuss 262.

polychloros L. 261.

a. pyromelas Freyer 261.

— a. quinquepunctata Rayn.

ae AL) |

(262.

urticae L. LXXX.

Xanthia citrago L. V.

Yponomeuta sp. LV.

Zephyrus Dalm. 289.

betulae L. 289.

a. & unicolor Tutt 289.

quercus L. 289.

a. caerulescens Lempke

Ban

[289.

Zeuzera pyrina L. XIX.

MECOPTERA.

Himanturella Enderl. 74.

jacobsoni Wheele 74.

—— nematogaster MacLachl. 74.

tubifera End. 74.

Leptopanorpa MacLachl. 74.

Neopanorpa Wheele 74.

angustipennis Westw. 74.

— mülleri Wheele 74.

ORTHOPTERA.

Acantholobus cuneatus Kirby 75.

Aschiphasma annulipes Westw. 75.

Criotettix nodulosus J. Bol. 75.

nodulosus Hanrcock 75.

Gonypeta punctata de G. 75.

Lathrophyllia femorata F. 75.

Periplaneta americana L. LVI.

Stenobothrus sp. LVI.

Theopompa servillei de Haan 75.

Thoradonta apiculata Hanc. 75.

dentata Hanc. 75.

— nodulosa Stal. 75.

[263.

a. kassubiensis Heinr. 261.

a. pluripuncta Heinr. 261.

333

Thoradonta sinuata Hanc. 75.

spiculoba Hanc. 75.

spinata Hanc. 75.

Trachyzulpha frühstorferi Dohrn. 74.

PEECOPTERA.

Leuctridae XLI.

Nemuridae XLI.

PROTURA.

Acerentomidae XCII.

Acerentomon doderoi Silv. XCI.

Acerentulus tiarneus Berl. XCII.

Apterygota XCI.

Eosentomidae XCII.

RHYNCHOTA.

Aleurodes sp. LVI.

Aphrophora Giard 143.

Calocoris fulvomaculatus de G. LVI.

norvegicus de G. LVI.

Cardiastethus fasciiventris Garb.

[XLIV.

Cimex dissimilis Horv. XLII, XLIII.

—-— lectularius L. LVI.

— pipistrelli Jenyns. XLII.

stadleri Horv. XLIII.

Cinara pinea Mordw. XXII.

Elasmognathus hewitti Dist. LI.

Gilletteella Cooleyi Gill. XXIII, LVI.

Hypencha aeroplaan Bergr. XXXI.

Lachnus pineti Koch XXII.

Lecanium sp. LVI.

Pemphigus bursarius L. XXII.

lactucarius Pass. XXII.

spirothecae Pass. XXII.

Pseudococcus sp. LVI.

Siphnus hector Stal XXXI.

spec. XXV, XXXI.

Thecabius affinis Kalt. XXII.

Tingidae LI.

Trialeurodes vaporariorum Westw.

(XXIII.

SIPHONAPTERA.

Ctenocephalus sp. LIV.

Pulex irritans L. LIV.

THYSANOPTERA.

| Thrips spec. L.

tabaci L. LVII.

TRICHOPTERA.

Limnophilus submaculatus Ramb.

[LXXXII.

334

Rhyacophila philopotamoides 231.

pubescens Pict. 230, 237 fig. 4.

Stenophylax alpestris Kol. LXXXII.

Synagapetus ater Klp. 233.

dubitans McL. 230, 231, 234,

[figs 1235 gs 20 236etges.

ALGEMEENE ZAKEN.

Barendrecht (Dr. G.). le Mededee-

ling over Fungivoridae. XXXIII.

2e Mededeeling over Fungivori-

dae. LXXXVII.

Bentinck (Ir. Graaf G.). Vlindervang-

sten. XXVII.

Mededeelingen omtrent sommige

Microlepidoptera. LX XVII.

Bernet Kempers (K. J. W.). Over het

determineeren v. keverlarven.

[LXXXVI.

Betrem (Dr. J. G.). Eene naamsver-

andering Scolia quadripunctata F.

1775 = Scolia sexmaculata O. F.

Müller nec F. LXXVII.

Mogelijkheid van uitleening naar

Ned. O. Indié van duplicaten uit de

Bibliotheek. LXXV.

Bibliothecaris. Vierslag. LXVIII.

Blijdorp (P. A.). Gepromoveerd. LXII.

Bloem-van Hunsel (Mevr. E.). Begun-

stigster overleden. LX.

Bouwman (B. E.). Lid overleden. LX.

Briejer (Cys) NE TRE

Bussy (Prof. Dr. P. de). Lid bedankt.

LXI.

Castendijk (Mr. H. H. C.). Lid over-

leden. LX.

Coldewey (H.). Vlindervangst in 1935.

IV.

Commissie v. h. nazien der rek. en

verantw. over 1935. Verslag.

[LXVII.

Commissie id. 1936. Benoemd. LX VIII.

Corporaal (J. B.). Overbrenging En-

tom. Afdeeling v. h. Zoöl. Mus. te

Amsterdam naar Kol. Instituut. V.

entom. verzamelingen. V.

Dr. W. Horn: „Ueber entom.

Sammlungen”. VI.

Schenking Dr. E. Jacobson v. e.

verzam. v. ruim 240 origin. brieven

v. entomologen aan de N.E.V. XC.

Corporaal-v. Rienderhoff (Mevr. A.).

Begunstigster bedankt. LX.

Diakonoff (A.). Interessante Micro-

lepidoptera. XXXVI.

Maceratie-methode voor ge- |

droogd materiaal. XXXVIII.

Monteeren van genitaalpraepa-

raten. XXXIX.

Eenige Nederl. Microlepidoptera.

LXXXIII.

Docters van Leeuwen (Prof. Dr. W.

M.). Door Cynipiden gevormde wor-

telgallen. IX.

Papilio machaon L.-rupsen op

Dictamnus alba L. LXXIX.

Doesburg (P. H. van). Symm. af

wijking v. h. aantal sprietleden bij

Xantholinus linearis Ol. VII.

Abnormaal dekschild v. Nebria

brevicollis F. VII.

Cymindis vaporariorum L. bij

Baarn gevangen. VII.

Mormolyce. VII.

Dunlop (E.). Lid bedankt. LXI.

Fischer (F. C. J.). Verzoek v. d. Heer

P. Pionneau te Bordeaux. LXXX.

Fransen (Ir) IENE

Geyskes (Dr. D. C.). Interessante

aquatiele insecten-larven. XXXIX.

Aquatiele keverlarven. XL.

Plan tot uitwerking der Nederl.

Plecoptera. XLI.

Nieuwe insektenorde: Protura

voor de Nederl. fauna. XCI.

Handlirsch (Prof. Dr. A.). Eerelid

overleden. LX.

Heurn (Jhr. W. C. van).

dankt. LXI.

Jeannel (Prof. Dr. R.). Eerelid be-

noemd. LXXII.

Jong (C. de). Ned. Oost-Indische Ce-

rambycidae. XLVIII.

Lid be-

‚Jong (Dr. H. W. de). Lid bedankt.

LXI

Bakjes-systeem v. h. bewaren v. |

Kabos (Dr Wen Je) EMI

Gepromoveerd. LXII.

Papilio machaon L. op eene Dic-

tamnus-soort. LXXIX.

Merkwaardige Diptera-vangsten.

LXXIX.

Koornneef (H.). Lid. LXI.

Koornneef (J.). Allantus scrophulariae

L. en Cionus scrophulariae L. levend

van Buddleya davidii. LXXIX.

Kossen (W. J.). Staphylinidae aan- |

getast door Laboulbeniacae. |

(XXVIII.

—— Lid. LXI. |

Krijgsman (Dr. B. J.). Lid bedankt. |

EDS |

Kruseman Jr. (Dr. G.). 9e Mededee- |

ling over Tendipedidae. XXVIII.

Lithotanytarsus Thienem. goed |

genus. XLII.

10e Mededeeling over Tendipe-

didae. LXXXIX.

Vraag naar aanleiding v. h. In-

tern. Entom. Congres in Nederland.

LXXVI.

Laan (Dr. P. A. van der). Werk-

zaamheid van het insecticide Derris

op Nederl. insecten. LII.

Leefmans (Dr. S.). Afwerende wer-

king van Bordeauxsche pap tegen

behangersbijtjes. XXIV.

Activiteit der Ned. Indische En-

tomologen. XLIX.

Lindemans (J.). Gravenhorstia picta

Boie bij Ermelo. LXXVI.

Onbehaarde werkster van Bom-

bus hortorum L. LXXVII.

Mac Gillavry (Dr. D.). W. J. Lütje-

harms: „Zur geschichte der Myko-

logie. Das XVIII Jahrhundert,

19357. XV

Komen bij Meloë's spermatopho-

ren voor? XCII.

Mac Gillavry (H. J.). Over verkleu-

ring bij Cassidinen. XXX.

Siphnus spec. uit Java. XXXI.

Mans (Ir. D. B.). Lid bedankt. LXI.

Meyere Prof. Dr. J. C. H. de). Be-

stuurslid herkozen. LXXII.

Lid Commissie v. Redactie her-

kozen. LXXII.

Meulen (G. S. A. van der). Lepi-

doptera-vangsten in 1935. XLIV.

Ooststroom (Dr. S. J. van). Lid. LXI.

Oudemans (Dr. A. C.). Parasitisch op

vliegenden eekhoorn levend insect.

LXXVII.

Oudemans (Dr. Th. C.). Voorkomen

v. Dendroctonus micans Kug. te

Putten. (Geld.). II.

Beschadiging door Psila rosae

__ F. aan penen. III.

Penningmeester. Verslag 1935. LXIII.

Financieel verslag Dr. J. Th.

Oudemans-stichting. LXVI.

Polak (R. A.). Ingaan in den winter-

rust bij eenige insecten-soorten.

[ENZO

Pheidole anastasii Em. v. cella-

rum Forel na Monomorium pha-

855

raonis L. in gebouwen van Artis.

LXXXII.

Aansporing tot meerdere belang-

stelling voor de biologie van onze

allergewoonste insecten-soorten.

[LXX XIII.

Prepareer-loupe. LXXXIII.

| | President. Jaarverslag 1935. LIX.

Reclaire (Dr. A.). Twee nieuwe want-

sen voor de Nederl. fauna. XLIII.

Reglement Ent. Berichten. Behande-

ling der wijziging. LXXII.

Roon Sr. (A. van). Lid bedankt. LXI.

Schoevers (T.). Loupe-bril. XVII.

Zakagenda Deut. Gesellsch. f.

Schädlingsbekämpfung. XVII.

Schadelijke insecten in 1934 en

1935. XVII.

Speyer (Dr. E. A. M.). Beschouwin-

gen over soortbegrip naar aanleiding

v. verspreiding en voorkomen van

enkele Pedipalpi. XLV.

Stärcke (A.). Invloed van veranderde

uitwendige omstandigheden op tro-

pismen. V.

De sociale zijde v. h.

der mieren. XI.

Ervaringen in zake de Hautes

Fagnes LXXX.

Prenolepis nitens Mayr. LXXXI.

—— Over de afscheiding v. d. ento-

mologen in Ned. O. Indie. LXXV.

Stenotypiste. Voorstel tot aanstelling.

LXXIV.

Uyttenboogaart (Dr. D. L.). Over

Ceutorrhynchus suturalis F., Strate-

gus sp. en de larve van Brachyce-

rus sp. XXIV.

Valck Lucassen (E. T.).

herkozen. LXXI.

Lid Commissie v. Redactie her-

kozen. LXXIII.

Vereeniging tot financiering viering

100-jarig bestaan N.E.V. opgericht.

LXXIV.

Visscher (M. C. J.). Lid. LXI.

Vos-de Wilde (Mevr. B. de). Gepro-

moveerd. LXII.

Wehlburg (Dr. C.). Buitenlandsch lid

bedankt LXI.

Wet. Behandeling der wijzigingen.

LXX.

Wiel (P. van der). Resultaten onder-

zoek naar de in nesten levende in-

secten over 1935. XLII.

Eenige nieuwe Coleoptera voor

ons land. XLII.

Verzoek v. d. heer Wüsthoff te

Aken om toezending van Gyro-

phaena-materiaal XLIII.

intellect

Bestuurslid

336

Wintervergadering

hage. II

Wisselingh (Ir. T. H. van). Aantrek-

1937. ‘s Graven-

groote spinners. V.

COIDUDUDUD

MISS

. LAKXXIII

baa

Vangst van zeldzame

Macro-

lepidoptera. XXXII.

Ascomyceten uit poppen van

Vanessa urticae L. LXXX.

Zomervergadering 1937. Midden-Lim-

burg.

ERRATA.

XIX regel 29 v.b. staat Brachrycerus, lees Brachycerus.

10 v.o.

Corticarta, „ Corticacia:

overledene, „ overledenen.

Conepteryx, „ Gonepteryx.

Forschen, „ Forschern.

Jets, » Jets.

Major. „ Majoor.

Argyrestha, „ Argyresthia.

Oxyptylus, » Oxyptilus.

JE ie):

INHOUD VAN DE DERDE EN VIERDE AFLEVERING

Bladz.

Verslag van de Een-en-negentigste Zomervergadering LIX — XCVII

Ledenlijst der Ned. Ent. Ver. . . . . . . . XCVII-CVI

W. S. Fisher, Fauna Javanica. New Cambie

from Java .

Ir. G. A. Graaf Bentinck, Aanteekeningen om-

trent Nederlandsche Microlepidoptera .

William Morton Wheeler, Notes on some

aberrant indonesian Ants of the subfamily For-

micinae

H. Schmitz S. J., Phoriden von der französisch-

spanischen Grenze bei Hendaya .

Dr. D.C. Geijskes, Zwei neue Trichopteren-Meta-

morphosen aus dem Schweizer Jura

B. J. Lempke, Catalogus der Nederlandsche

Macrolepidoptera | EED ia A

Errata .

. 169-198

. 199-216

. 217-221

222-229

230-237

238-315

. 316-336

930

Avis E =.

La Société Entomologique des Pays-Bas prie les Comites

d'adresser dorénavant les publications scientifiques, qui lui —

sont destinées, directement 4: Bibliotheek der Nederlandsche

| Entomologische Vereeniging, p/a.Bibliotheek van het Kolo-

maal Instituut, AMSTERDAM, Mauritskade 62. |

Toutes les autres publication s et la correspondance doivent |

être adressées au Secrétaire. L'expédition du „Tijdschrift

voor Entomologie - est faite par lui. | =

Si l'on n’a pas reçu le numéro précédent, on est prié de lui

adresser sa réclamation sans aucun retard, parce qu'il ne ui

serait pas possible de faire droit à des réclamations tardives. | a

IB CORPORAAL, —

Secrétaire de la Societe 2

entomologique des Pays Bas, —

pla. Zoölogisch Museum, |

Plantage Middenlaan 53,

Amsterdam | N