ENGE O5 UD

VAN HET

AWEINTIGSTE DEEL.

Bladz.

Verslag van de 31” Zomervergadering der Neder-

landsche Entomologische Vereeniging, gehouden te

Middelburg op Zaturdag 17 Junij 1876. . . . . I

Lijst van de Leden der Nederlandsche Entomologische

Wereemome ops 1 Juni 18208. RAT e: DAD

Bibliotheken der Nederlandsche Entomologische ie

eeniging. Bijgekomen boeken van 1 Augustus 1875

HO URANO AG LOW es poh tae. eae en en oe ee te SEE ROTE

Entomologische inhoud van ontvangen kidschriften, LIV

Verslag van de 10° Wintervergadering der Neder-

landsche Entomologische Vereeniging, gehouden te

090

Leiden op Zaturdag 23 December 1876 . . . .LxxIu

Heterocera op Java verzameld door Mr. M. C. Piepers,

met aanteekeningen en beschrijvingen der nieuwe

soorten door P. C. T. SNELLEN (plaat 1—3) . . 1

Araneæ exotice quas quondam in Indià orientali

(praesertim insula Amboinä) collegit cel. Dr. CG. L.

DOLESCHALL, ac, pro museo Lugdunensi, deter-

minavit Dr. A. W. M. van HASSELT (plaat 4 fig.

AS CD RP EN EN Re A a) O]

Bijdrage tot de kennis der iaia van

Diptera, door S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN

Pla SANT ILES NER LS; 97

Tryphon praerogator, door S. v. Vi. . ar

Lepidoptera op Sumatra verzameld, ann in

Atchin, door J. J. KORNDÖRFFER, Kapitein 1ste kl.,

oud-kommandant van het detachement Mariniers

in Atchin, met beschrijving van eenige nieuwe

soorten, door P. C. T. SNELLEN (plaat 5 en de 6,

de bovenhelft) ;

Description du Nirmus as cond icus Nien par M.

le Docteur E. PıAGET (plaat 6, de onderhelft).

Aanteekening over de Europesche soorten van het

genus Pancalia Steph., door P. C. T. SNELLEN.

De inlandsche Hemipteren, beschreven en meeren-

deels ook afgebeeld door S. G. SNELLEN VAN VOL-

LENHOVEN, zevende stuk (plaat 7—10)

Supplement op de Lijst der in Nederland voorkomende

Schildvleugelige insecten (Coleoptera) door Jhr.

Ep. Everts, Phil. Dr. ee

Over de legboor van Aphilothrix die Hebe door

Dr. M. W. BEijeriNck (plaat 11 en 12).

Bladz.

168

186

VERS LAC;

VAN DE

EEN-EN-DERTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGINCHE VEREENIGING

GEHOUDEN TE MIDDELBURG,

in het lokaal van het Zeeuwsch Genootschap van Wetenschappen,

op Zaturdag 17 Junij 1876,

des morgens ten 10 ure.

Met den Voorzitter Mr. W. Albarda tegenwoordig de heeren

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, H. W. Groll, Dr. A. W. M. van

Hasselt, Mr. A. F. A. Leesberg, J. W. Lodeesen, C Ritsema

Cz., G. A. Six, K. N. Swierstra, Mr. S. C. Snellen van

Vollenhoven, A. J. Weytlandt, H. L. Gerth van Wijk en

F. M. van der Wulp; later ook het nieuw toegetreden lid,

de heer N. Lafontijn.

Van de heeren Mr. J. H. Albarda, Mr. A. Brants, Dr. J.

van Leeuwen Jr., Mr. M. C. Piepers en P. C. T. Snellen

is berigt ingekomen, dat zij om verschillende redenen niet

ter vergadering kunnen tegenwoordig zijn.

De Voorzitter rigt een woord van verwelkoming tot de

zamengekomen leden, inzonderheid tot den heer Weytlandt

en later ook tot den heer Lafontijn, die beiden voor ’t

eerst de vergadering bijwonen.

Op de vraag des Voorzitters, of iemand ook eenige aan-

merking heeft op de notulen der vorige Zomervergadering te

Il VERSLAG.

Amsterdam en der jongste Wintervergadering te Leiden, —

zoo als die zijn opgenomen in de gedrukte verslagen dezer

vergaderingen, — wordt door niemand het woord verlangd

en worden die notulen derhalve als gearresteerd beschouwd.

De Voorzitter brengt, ter voldoening aan art. 17 der wet,

het volgende jaarverslag uit:

«Mijne heeren!

«Kon ik ten vorigen jare het verslag omtrent den toe-

stand onzer Vereeniging beginnen met U in kennis te

stellen dat de dood in den loop van dat jaar de leden der

Entomologische Vereeniging had gespaard, thans kan ik

dat niet: de dood eischte dit jaar zijne offers.

«Op 10 December 1875 overleed aan eene slepende ziekte

ons medelid, de heer D. Burger; hij was sedert 1871 lid

onzer Vereeniging en daar hij een ijverig entomoloog bleek

te zijn, stelden wij ons veel van zijne werkzaamheid voor,

dat zich nu niet zal verwezenlijken.

«Op 13 December daaraanvolgende trof ons weder een

verlies door het overlijden van Dr. P. J. H. Wellenbergh,

vroeger Hoogleeraar en Directeur der Veeartsenijschool te

Utrecht; hij was reeds in 1845 tot onze Vereeniging toe-

getreden en was Voorzitter van de allereerste Zomer-

vergadering. |

«In het begin van dit jaar verloren wij nog door den

dood den heer A. P. H. Kuipers, sedert 1856 ons medelid.

Bij een bezoek dat ik hem eenige weken voor zijn over-

lijden bragt, vond ik hem, ofschoon reeds meer dan 80

jaren oud, nog bezig met microscopische onderzoekingen.

Hij was in vroeger dagen een groot vriend van wijlen Prof.

Cl. Mulder, en al schreef hij nimmer in ons Tijdschrift noch

bezocht hij onze vergaderingen, toch nam hij steeds een

levendig aandeel aan hetgeen in onze Vereening plaats had.

«De heer Mr. C. W. Hubrecht, sedert 1859 een onzer

begunstigers, heeft opgehouden dat te zijn. Voor hun lid-

VERSLAG. III

maatschap hebben bedankt de heeren Dr. H. W. Waalewijn

en H. P. Snelleman.

«Daarentegen zijn tot leden aangenomen de heeren Dr.

F. N. Obbes, Leeraar aan de hoogere burgerschool voor

meisjes te Amsterdam, A. J. Weytlandt te Noordwijk,

Pater V.M. Aghina, van de orde der Dominicanen, te Huissen,

M. W. Beijerinck, Leeraar aan de hoogere burgerschool te

Utrecht, en N. Lafontijn te Middelburg. Wij hopen en ver-

wachten dat deze nieuwe leden ons zullen vergoeden wat

ons door den dood als anderszins is ontvallen.

«Het Bestuur tracht steeds onze betrekkingen met het

buitenland te onderhouden en waar dit mogelijk is nieuwe

aan te knoopen. Wij ontvingen eene uitnoodiging tot het

bijwonen der feestelijke viering van het 25-jarig bestaan der

K. K. Zoologisch-Botanische Gesellschaft te Weenen op 8

April jl, doch hebben voor die uitnoodiging bedankt en

haar met een brief van gelukwensching beantwoord.

«Evenzeer hebben wij brieven van gelukwensching ge-

zonden aan den heer Fischer de Waldheim, die op 15/5 Octo-

ber 1875 zijn 50-jarig jubileum vierde als President van de

Société des naturalistes te Moscou; en aan den heer A.

Preudhomme de Borre, Conservator van het entomologisch

gedeelte van het Museum van natuurlijke historie te Brus-

sel, bij gelegenheid van zijne benoeming tot Ridder der

Leopoldsorde.

Zoo als U bekend is, heeft het Bestuur getracht, door

het aanbieden eener inschrijvinglijst en het rondzenden eener

circulaire, gelden bijeen te brengen voor de wetenschappelijke

expeditie naar de binnenlanden van Sumatra. Het resultaat

daarvan is geweest eene som van f188.50, die wij ter be-

schikking van het Aardrijkskundig genootschap hebben

gesteld, onder bepaalde voorwaarde dat een zooloog, althans

iemand die de zoologie zal behartigen, aan de expeditie

verbonden worde. Die voorwaarde is, blijkens berigt van

het Bestuur van gezegd Genootschap, vervuld, en daarop

door ons de genoemde som in de kas van het genootschap

IV VERSLAG.

overgedragen. Ik neem deze gelegenheid waar, Mijne heeren,

U dank te zeggen, dat gij onze pogingen hebt willen steu-

nen en te zamen deze bijdrage hebt bijeengebragt, waar

de kas onzer Vereeniging niet bij magte was die te ver-

strekken.

«Aan Teylers Stichting, welke ons steeds in de uitgave

van het Tijdschrift blijft schragen, hebben wij weder als

blijk van erkentelijkheid het afgewerkte 18° deel van het

Tijdschrift toegezonden.

«Zoo als natuurlijk is, zijn de aanvragen om geldelijke

bijdragen voor wetenschappelijke doeleinden ook dit jaar

niet achterwege gebleven. Het Bestuur heeft gemeend slechts

bij uitzondering de medewerking der Leden tot het bijeen-

brengen van gelden voor een doel buiten onze Vereeniging

te mogen inroepen, en het heeft dus met het oog op reeds

gedane of nog te verwachten aanvragen van dezen aard als

regel gesteld, om op alle dergelijke verzoeken tot onder-

steuning afwijzend te beschikken. Onder anderen is in dien

geest geantwoord op het verzoek van het Hoofdbestuur der

internationale Tuinbouw-tentoonstelling, in 1877 te Amster-

dam te houden.

«Het is mij aangenaam te kunnen mededeelen, dat ein-

delijk de moeijelijkheden in de toezending der Annales de

la Société entomologique de France, in ruil tegen ons Tijd-

schrift, door bemiddeling van ons medelid Mr. Snellen van

Vollenhoven en ons Eerelid Dr. Signoret te Parijs, zijn

opgelost en alle achterstallige deelen daarvan voor onze

bibliotheek zijn ingekomen. Ook de onregelmatigheid in de

ontvangst van sommige Engelsche tijdschriften is door de

bemoeijingen van den heer Snellen van Vollenhoven en

onzen Consul-Generaal, den heer May, te Londen, hersteld,

zoodat onze bibliotheek thans in het bezit is van volledige

serién dezer werken. Ik mag voorzeker uit Uwen naam

spreken, als ik al deze heeren voor hunne welwillende

pogingen hartelijk dankzeg.

«Ik zal dit verslag niet noodeloos rekken door te her-

VERSLAG. V

halen wat reeds in het verslag der laatste wintervergadering

is gezegd: alleen wensch ik hier nog aan te stippen dat

in den loop van dit jaar reeds het eerste deel van het werk

van den heer van der Wulp het licht zal zien.

«De bibliotheken, zoowel die van onze Vereeniging als

de bibliotheek Hartogh Heys van de Lier, bevinden zich

in den besten toestand. Met het inbinden der boeken wordt

geregeld voortgegaan. Intusschen, niettegenstaande de biblio-

theken in twee verschillende lokalen geplaatst zijn, heerscht

er groot gebrek aan ruimte, doch tot nog toe is de sleutel

niet gevonden, die nieuwe lokalen daarvoor beschikbaar

kan stellen.

«Bibliotheek A ontving geschenken van de Hollandsche

Maatschappij van Wetenschappen te Haarlem, van het

Aardrijkskundig Genootschap en van de heeren A. Preud-

homme de Borre, P. Cameron Jr., A. Fauvel, Dr. Th. J.J.

Gori, E. L. Holmberg, H. Jekel, R. Mac Lachlan, A. Müller,

Mr. M. C. Piepers, F. Plateau, J. Putzeys, E. Ragusa, Dr. J.

Ritzema Bos, W. Roelofs, S. H. Scudder, Dr. C. S. Sellack,

E. de Selys Longchamps, Dr. V. Signoret, Prof. C. Stal, W.

F. Versteeg, Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven, H. D. J. Wal-

lengren en Dr. H. Weyenbergh, voorts van een’ onbekende,

die onder het postmerk Eede het werkje van E. Hoffmann,

Isoporién der Europäischen Tagfalter, voor de bibliotheek

toezond.

«Dank zij de liberale wijze waarop onze hooggeachte

begunstigster, Mevrouw Hartogh Heys van de Lier, met de

meeste naauwgezetheid hare beloften jegens ons vervult,

wordt de bibliotheek B steeds belangrijker en een sieraad

van onze Vereeniging.

«De insecten-verzameling is in een zeer goeden toestand,

zijnde zorgvuldig onderhouden en nagezien in den loop van

het jaar.

«De orde der Lepidoptera heeft geene of niet noemens-

waardige vermeerdering ondergaan en wacht op de uitgaaf

van het tweede deel van Snellen’s werk «de Vlinders van

VI VERSLAG.

Nederland», om voor het gedeelte der Microlepidoptera

te worden herzien en systematisch geschikt.

« Daarentegen onderging de orde der Coleoptera voor een

voornaam deel eene geheele herziening door de zorgen van

ons medelid Jhr. Dr. Everts, die in verbinding met den

heer Mr. Leesberg dit eerste gedeelte met een schat van

soorten verrijkte. Ofschoon het jammer is dat bij deze ver-

plaatsing en vermeerdering door het gebruiken van etiquetten

van anderen vorm en eene gewijzigde inrigting de eenheid.

der collectie geheel is verbroken, dient toch desniettemin

om de juistere determinatie en de zeer in het oog vallende

verrijking van dit gedeelte aan beide heeren groote lof en

de dank der vergadering te worden toegebragt.

«De orde der Diptera werd door eene toezending van den

heer M. Schepman met een groot aantal exemplaren en

eenige zeldzame soorten vermeerderd, terwijl verschillende

aanwinsten aan de orden der Hymenoptera en Hemiptera

door den Conservator werden toegevoegd uit de bijdragen

van verschillende leden en uit zijne eigene vangsten.

«Aan de orde der Orthoptera werd niets toegebragt, aan

die der Neuroptera luttel.

«Siphonaptera, Thysanura, Spinnen en Schaaldieren bezit

onze verzameling niet; zoude het geen tijd worden dat wij

ook daarvan eene verzameling aanlegden? Ons waardig

medelid Dr. Piaget heeft ons in der tijd eene kleine, doch

uitnemend behandelde collectie Parasitica vereerd; zou er

niemand onder ons gevonden worden, die uit de genoemde

orden en classen ons eene rij specimina, goed behandeld

en gedetermineerd, zou willen ten geschenke geven ?

«Overigens verzocht de Conservator hem voor de collectie

te willen toezenden :

Acridien en daaronder vooral het geslacht Stenobothrus.

Haften (het geslacht Ephemera).

Kleine Ichneumoniden en Braconiden.

Hemiptera homoptera of Cicadinen.

«De geldmiddelen der Entomologische Vereeniging zijn

VERSLAG. VII

na de veranderde uitgave van het Tijdschrift in een geheel

anderen toestand geraakt. De kas der Vereeniging sluit op

{ Julij van dit jaar met een batig saldo van f 525.823 (in

het vorige jaar f 313.80) ; die tot onderhoud van de bibliotheek

Hartogh Heys van de Lier met een batig saldo van f 347.38.

De Rijkssubsidie en de bijdrage van Teyler’s Genootschap

zijn met de meeste stiptheid aan ons uitgekeerd. De kas

voor de uitgave van het Tijdschrift sluit niettemin met een

te kort van f 106.06.

«De oorzaak van dit te kort is voornamelijk te zoeken in

den meerderen omvang van het 18° deel, dat in stede van 12

vellen druks en 12 platen, meer dan 22 vellen druks en 14

platen bevat en niettemin zonder verhooging van prijs

wordt geleverd. De Redactie heeft moeten toegeven aan den

grooten overvloed van stof, doch zal zich in het vervolg

ten pligt stellen zooveel mogelijk de uitgave te bevorderen

en toch met den Penningmeester op goeden voet te blijven,

«Het 19° deel van het Tijdschrift is bijna gereed en weldra

zullen de laatste afleveringen worden rondgezonden.

« Het is te wenschen dat de Leden meer gebruik maken

van de gelegenheid, die hun geopend is om tegen belang-

rijke prijsvermindering zich de hun ontbrekende vroegere

deelen van het Tijdschrift aan te schaffen, ten einde volledige

exemplaren te bekomen en tevens de kas der Vereeniging

te stijven.

«Ik eindig dit verslag, Mijne heeren, met den wensch,

dat onze Vereeniging even werkzaam moge blijven als zij

zich tot dusver heeft getoond, en dat deze vergadering, in

de lokalen van onze eerwaardige zustervereeniging te houden,

blijke drage dat de lust voor ernstige natuurstudie bij de

Nederlandsche Entomologen nog steeds op den voorgrond

staat ».

Na voorlezing van bovenstaand verslag wordt aan de orde

gesteld het voorstel van het Bestuur tot wijziging van art. 55

der wet, in dien zin dat gezegd artikel voortaan zal luiden :

VIII VERSLAG.

«De redactie is opgedragen aan den President met twee

«leden, op eene Zomervergadering voor den tijd van drie

«jaren te benoemen uit twee door het Bestuur voor te

«dragen dubbeltallen ».

De Voorzitter licht de bedoeling van deze wijziging nader

toe; de ondervinding van de laatste jaren heeft namelijk

doen zien, dat het zeer in het belang is van de geregelde

uitgave van het Tijdschrift, wanneer de Redactie zooveel

mogelijk - duurzaam aan dezelfde personen blijft toever-

trouwd; eene jaarlijksche benoeming van twee der Redac-

teuren, zoo als thans de wet voorschrijft, is daarom niet

alleen onnoodig maar zelfs ondoelmatig. Eene benoeming

voor drie jaren wordt alzoo door het Bestuur wenschelijk

geacht.

De Vergadering vereenigt zich daarop eenparig met de

voorgestelde wetsverandering.

De Penningmeester brengt zijne rekening en verantwoor-

ding over het jaar 1875/16 ter tafel. De Voorzitter verzoekt

de heeren Six en Everts, om die rekening na te zien;

deze nemen onmiddellijk die taak ter hand.

Voorts legt de Penningmeester eene schets over van be-

grooting voor het volgende jaar. Bij die gelegenheid wordt

op nieuw ter sprake gebragt de behoefte aan meerdere

ruimte voor de bibliotheek. De heer Snellen van Vollenhoven

meent, dat een lokaal, toebehoorende aan het Leidsche

departement der Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, te

huur zou zijn voor f 200 ’s jaars, maar vreest dat de ge-

wone inkomsten der Vereeniging ontoereikende zijn om

deze uitgaaf te dragen , welk laatste door den Penningmeester

wordt bevestigd; terwijl het bovendien nog niet zeker is

of het bedoelde lokaal wel de noodige ruimte en geschikt-

heid heeft. Sommige leden zijn van oordeel, dat een gedeelte

der jaarlijksche subsidie voor de bibliotheek Hartogh Heys

tot het betalen der huur zou kunnen worden gebezigd,

althans wanneer daartoe de toestemming van Mevrouw

Hartogh Heys wierd gevraagd en verkregen. Als slotsom

VERSLAG, IX

van deze beraadslagingen verzoekt de Voorzitter de heeren

Snellen van Vollenhoven en Ritsema, om vooraf zich te

overtuigen van de geschiktheid van het bedoelde lokaal, en

voor het geval dat dit werkelijk voor het oogmerk dienstig

wordt bevonden, draagt de Voorzitter aan de heeren van

Hasselt en Snellen van Vollenhoven op, de toestemming

van Mevrouw Hartogh Heys te vragen, om een deel der

door Haar Ed. verstrekte subsidie voor lokaalhuur te be-

stemmen.

Hierna wordt overgegaan tot de benoeming van twee

Bestuursleden, zijnde dit jaar aan de beurt van aftreding

de heeren Mr. W. Albarda en F. M. van der Wulp. Beiden

worden herkozen en verklaren zich, onder dankbetuiging

voor het ontvangen bewijs van vertrouwen, bereid om de

hun van nieuws opgedragen taak voort te zetten. Na een

kort oogenblik van beraad geeft de Voorzitter te kennen,

dat de betrekkingen in het Bestuur op dezelfde wijze als

vroeger zullen blijven verdeeld, met deze uitzondering

evenwel, dat de heer Snellen van Vollenhoven zich bezwaard

gevoelt om, nu hij niet meer te Leiden woont, voortdurend

als Conservator der insectenverzameling werkzaam te zijn.

De heer Snellen van Vollenhoven licht zijne bezwaren nader

toe; zij hebben reeds een punt van overweging uitge-

maakt in eene Bestuursvergadering, en de heer Ritsema

heeft toen met de meeste welwillendheid aangeboden, om

de werkzaamheden aan de instandhouding der collectie

verbonden, te gelijk met die van de bibliotheek op zich te

nemen; zoodat daarmede de zaak voldoende is geregeld.

Verder worden door het Bestuur voorgedragen twee

dubbeltallen ter benoeming van twee leden der redactie van

het Tijdschrift, en zulks voor den tijd van drie jaren, in-

gevolge de hierboven vermelde wijziging van art. 55 der wet.

Eerste dubbeltal: de heeren Mr. S. CG. Snellen van Vollen-

hoven en P. C. T. Snellen.

Tweede dubbeltal: de heeren F. M. van der Wulp en

Mr. A. Brants,

X VERSLAG.

En worden hieruit gekozen de heeren Snellen van Vol-

lenhoven en van der Wulp, die beiden verklaren zich

gaarne verder met de werkzaamheden der redactie te zullen

bezig houden.

Inmiddels is de rekening en verantwoording van den

Penningmeester door de daartoe benoemde Leden onder-

zocht. De heer Six, daaromtrent ook namens den heer

Everts rapport uitbrengende, zegt dat de cijfers der rekening,

door deugdelijke bescheiden gestaafd, in volkomen orde zijn

bevonden. De Voorzitter bedankt de beide heeren, die zich

met de opneming der rekening hebben belast, en brengt

hulde aan den Penningmeester, den heer Lodeesen, wiens

naauwkeurig beheer voortdurend de orde in de financiën

bewaart.

De Voorzitter brengt ter tafel het dezer dagen ontvangen

Programma voor de internationale Tuinbouw-tentoonstelling

in 1877 te Amsterdam te houden. Hij maakt de Vergadering

opmerkzaam, dat daarin door zijn toedoen een paar num-

mers zijn gebragt de Entomologie betreffende, en wel:

N°. 654. Verzameling van voor den tuinbouw schadelijke

insecten, naar de orden en familiën gerangschikt,

met hunne juiste benamingen; de larven en rupsen,

met opgave van de planten waarmede zij zich voeden.

N°. 655. Verzameling van voor den tuinbouw nuttige in-

secten en Arachniden, met opgave van hunne juiste

benamingen en de schadelijke insecten waarvan zij

leven.

De Voorzitter spoort de Leden aan, om te trachten door

inzending van voorwerpen tot het vorenstaande betrekkelijk,

de Tentoonstelling op te luisteren en de Entomologie meer

algemeen als eene voor den tuinbouw nuttige wetenschap

te doen erkennen.

Voorts deelt de Voorzitter mede, dat door tusschenkomst

van den heer Burgers, President der Transvaalsche Repu-

bliek, tijdens diens verblijf hier te lande, onderhandelingen

VERSLAG. XI

zijn aangeknoopt met Dr. Schubärt te Potschefstroom, tot

het overzenden van aldaar voorkomende insecten, waarvan

zich goede resultaten laten verwachten.

Als plaats voor de volgende Zomervergadering wordt bij

meerderheid van stemmen Utrecht aangewezen en wordt

Dr. A. W. M. van Hasselt benoemd om die vergadering te

leiden. De heer van Hasselt maakt bezwaar om deze opdragt

te aanvaarden, waarna bij eene herstemming de heer Mr.

H. Ver Loren van Themaat als President voor die vergadering

wordt gekozen. De Secretaris neemt op zich laatstgemelden

hiervan kennis te geven. ')

Na eene korte pause, welke de aanwezigen zich ten nutte

maken om de belangrijke collectiën van het Zeeuwsch

Genootschap, zij het ook slechts vlugtig, in oogenschouw

te nemen, wordt overgegaan tot het doen van weten-

schappelijke mededeelingen.

De heer Gerth van Wijk begint met een tweeledig

verzoek :

1° aan de heeren, die deel zullen nemen aan de excursie

op den volgenden dag om opgave van de door hen ge-

vangen soorten,

2° aan de Leden der N. E. Vereeniging om hem zooveel

mogelijk Hymenoptera aculeata te zenden hetzij ter inzage,

in ruil of als geschenk. In het eerste geval zal hij de voor-

werpen zoo goed mogelijk gedetermineerd terugzenden.

Daarna biedt hij voor de collectie een aantal exemplaren

op liquor aan van Pollyxenus lagurus L., welke soort door

hem sedert verleden jaar herhaaldelijk en in groot aantal

is weergevonden.

Spreker heeft zich sedert korten tijd toegelegd op de

studie van de reeds genoemde Hym. aculeata, hij heeft

zich daarbij voorloopig bijna alleen bezig gehouden met de

1) Bij een schrijven van 5 Julij 1875 heeft de heer Ver Loren geantwoord, dat

hij gaarne de opdragt aanneemt.

XII VERSLAG.

Apiariën, o.a. omdat de heer Snellen van Vollenhoven de

goedheid heeft gehad hem reeds dadelijk eene collectie

voorwerpen uit die groep ten geschenke te geven. Spreker

vermeldt eenige door hem op Walcheren gevangen soorten.

Sphecodes fuscipennis Germ. is enkele malen door hem

gezien en gevangen, de soort schijnt zeldzaam; het niet

parasitisme van de soorten van dit geslacht schijnt hem

toe nog volstrekt niet zeker te zijn. Van het geslacht Nomada

zijn door hem veel exemplaren gevangen; daarvan behoorde

bijna de helft tot N. succincla Panz., zoodat deze soort hier

waarschijnlijk veel algemeener is dan de overigen; ook

N. flava Panz. schijnt niet zeer zeldzaam. Nomada Marshamella

Kirby, N. lineola Panz., N. ruficornis L. en N. fucata Panz.

maken met de beide reeds genoemden de tot nog toe hier

gevangen soorten uit; laatstgenoemde schijnt zeer zeldzaam

te zijn. In sommige gevallen is de determinatie van Nomada’s

zeer moeijelijk, o.a. ook wijl de beschrijving van dezelfde

soort bij verschillende auteurs dikwijls zeer verschilt. Ook

wordt eene soort nu eens zelfstandig gerekend, dan weer

beschouwd als synoniem met eene volgens een ander auteur

zeer verschillende soort.

Van de zeer fraaije Melecta luctuosa Scop. ving Spreker

slechts een paar exemplaren, daarentegen talrijke voorwerpen

van Mel. armata Panz.; beide soorten werden in den kruidtuin

van de Hoogere Burgerschool te Middelburg gevangen op

Ajuga reptans, waar zij tegelijk met eene ontzettende massa

Anthophora’s voorkwamen. Van dit laatste geslacht werden 2

soorten gevangen, nam. Anthophora pilipes F. (=retusa Kirby)

en A. pilipes L; van de eerstgenoemde een groot aantal zeer

verschillend gekleurde voorwerpen, hetzij door verbleeking,

hetzij als verscheidenheden. Eucera longicornis L. die tot nu

toe, ten minste voor zooveel Spreker weet, als vrij zeld-

zaam bekend was, heeft hij in dit jaar in groote hoeveel-

heid waargenomen, vreemd genoeg evenwel bijna enkel

mannetjes. In het geheel zag (en ving) hij slechts 3 wijfjes

op Coronilla Emerus ; de mannetjes vlogen eerst in menigte

VERSLAG. XIII

op Cytisus Ratisboniensis, tegelijk met Anthophora’s toen Ajuga

uitgebloeid was, later o.a. op genoemde Gorouilla. Vreemd

genoeg werden de wijfjes gezien zeer lang (20 dagen)

nadat zich mannetjes vertoond hadden.

Eindelijk vertoont Spreker een kort geleden gevangen

exemplaar van eene zeer zeldzame wesp, nl. Discoelius

zonalis Panz.

De heer Snellen van Vollenhoven laat eenige tee-

keningen ter bezigtiging rondgaan.

1° die van 4 aaneengegroeide gallen van Andricus Ramuli L.

(Teras Amentorum Hart.), welke gallen hij eenige dagen te

voren in de Scheveningsche boschjes aangetroffen had; zij

gelijken op dotjes zuiver witte watten. Daar zij Spreker

nimmer vroeger waren voorgekomen en hunne heldere

kleur zeer ligt in de oogen valt, hield hij het er voor

dat zij in ons land zeer zeldzaam waren, hetgeen beves-

tigd werd door den heer Six, die het voorwerp van den

Spreker kort na de vondst gezien hebbende, een ganschen

morgen er aan opgeofferd had om dergelijken te zoeken

en er na uren van onafgebroken investigatie slechts een

gevonden had. Ook dit voorwerp werd den leden onder de

oogen gebragt, zoodat zij nu eenigermate de afbeeldingen

met de natuur konden vergelijken, doch slechts eenigermate

daar het voorwerp niet versch geplukt was en door de reis

wat scheen te hebben geleden.

Spreker neemt de gelegenheid te baat om de leden aan

te sporen tot het bijeenbrengen van eene collectie gallen

van eiken- en andere boomen en planten, en verklaart zich

bereid al wat hij van dien aard bezit, op de aanstaande

wintervergadering mede te brengen en het aan de collectie

der Vereeniging af te staan.

9°. Afbeelding van de verschillende gedaante en kleur

der rups van Metrocampa margaritaria L. (Snellen, Vlind. v.

Ned. I. p. 547). Deze soort werd door Sepp behandeld in

het 2° Deel, 5° stuk, 3° Verh. «Over de Groen- en Witband-

XIV VERSLAG.

vlinder,» doch niet zeer gelukkig, daar het ten eerste nog

onzeker is of de beide door hem in plaat gebragte rupsen

wel tot deze soort behooren, ofschoon zij overeenstemmen

in de kenmerken van 12 pooten te bezitten en een blaauw-

witachtigen buik te vertoonen, en aangezien ten anderen

het daarbij afgebeelde mannetje stellig tot eene andere soort

behoort, nam. Nemoria aestivarıa Hübn.

Later heeft ook Lyonet deze rups behandeld en wel op

bladz. 300 van zijn opus posthumum (PL 32, fig. 1—9) ; deze

voorstelling is beter in harmonie met hetgeen Spreker heett

waargenomen, doch wijkt ook nog in sommige punten af.

Spreker vond eerst rupsen in den winter tegen beuken-

stammen, deze geleken volkomen op de vierde figuur van

Lyonet, doch daaruit werd niet, ofschoon zij even als de

zijne met bladen van els gevoed werd, eene volwassen rups

gelijk aan zijne figuur 1, maar eene slankere zonder de

fraaije teekening op den rug. Later vond Spreker op jong

eschdoorn-opslag bruinroode rupsen met 2 of 3 grijze dwars-

banden, die hij om het aantal pooten, den vorm en de

teekening van den kop, alsmede de blaauwwitte kleur van

den buik, voor dieren van dezelfde soort moest houden en

die dan ook denzelfden vlinder hebben opgeleverd. Deze

belangrijke bijdrage tot het polymorphisme der rupsen van

Geometridae zal omstandiger in het werk van Sepp worden

beschreven en uiteengezet, waarom wij er hier niet nader

bij stilstaan. Alleen nog de opmerking dat de vlinder den

eersten morgen van zijn bestaan als imago (daarom echter

nog niet imaginair bestaan) fraai zeeblaauw is en eerst

later zeegroen wordt.

3°. Dezelfde Spreker deelt mede dat hij met het medelid

Mr. H. W. de Graaf in dit voorjaar heeft gezocht naar het

wijfje van Cheimatobia boreata, welke gezegd wordt in ons

vaderland voor te komen. Het plan was te trachten uit een

wijfje bevruchte eieren te verkrijgen, waaruit dan de rupsjes

zouden worden opgekweekt. Spreker stelt ter bezigtiging

de afbeelding van een wijfje dat zeer sterk verschilt van

VERSLAG. XV

Ch. brumata, doch dat door den heer Lodeesen verklaard

wordt in het geheel niet tot het geslacht Cheimatobia te

behooren.

4°. Op deze volgt de afbeelding, met vergrooting van

sommige deelen des ligchaams, van een zeer fraai geteekend

rupsje, gevonden op een berkenblad, waarvan het de zij-

randen half tot elkander toegetrokken had. Deze onbekende

rups, waarvan geene beschrijving in de meest bekende

werken over Lepidopterologie aangetroffen wordt, schijnt

wel tot het geslacht Gelechia te behooren. Zij was binnen

een sterk sneeuwwit spinsel tot een paarsachtig zwart

slank popje veranderd.

5°. Vervolgens laat Spreker rondgaan twee teekeningen

van wijlen ons medelid Q. M. R. VerHuell, voorstellende

de metamorphose van 2 (misschien echter slechts 1) soorten

van inlandsche Pterophorus en stelt de vraag of een der

aanwezigen de afgebeelde dieren herkent en met zekerheid

kan opgeven tot welke soort zij behooren. Spreker verlangt

daarom meer bijzonder den soortsnaam te kennen, omdat

hij vermoedt dat met deze afbeeldingen voorgesteld wordt

eene soort, die hij zelf dezer dage ter wille van ons mede-

lid Heylaerts in den staat van larve en pop heeft afgebeeld.

6°. Ten slotte vertoont Spreker afbeeldingen van de in-

landsche soorten van het Ichneumoniden-geslacht Metopius,

ten einde den zonderlingen vorm van het aangezigt te doen

zien en vergelijken.

Een verzoek aan alle leden om hem, zoo mogelijk nog

voor het najaar vele Reduvién-en Waterwantsen ten behoeve

van zijn werk over de inlandsche Hemiptera te doen toe-

komen, besluit de mededeelingen van dezen Spreker.

De heer Ritsema zegt dat Dr. C. Emery te Napels, die

zich bezig houdt met eene monographische bewerking der

Europesche soorten van de familie der Mordellidae, hem

verzocht heeft zoo mogelijk de typen ter bezigtiging te

ontvangen van de vele jaren geleden door Mr. Snellen van

XVI VERSLAG.

Vollenhoven als nieuw beschreven Anaspis testacea (Bijdrage

tot de Fauna van Nederland, Naamlijst van Schildvleugelige

insekten p. 33) en A. assimilis (Bouwstoffen voor de Fauna van

Nederland, dl. II p. 70). Door de goedheid van Dr. Everts

zag Spreker zich in staat gesteld aan dit verlangen te vol-

doen, en nu kreeg hij dezer dagen de beide soorten uit

Napels terug, met de opmerking dat Anaspis testacea Voll.

dezelfde is als A. maculata Geoffr. en A. assimilis Voll. eene

varieteit is van A. frontalis L.

De heer van Hasselt vervolgt zijne mededeeling, in

de vorige wintervergadering aangevangen, over de organi-

satie der mannelijke spinpalpen, onder aanwijzing van eenige

loupe- en microscopische praeparaten en eene fraaije teeke-

ning van de hand van ons medelid Everts, een en ander vooral

den fijneren bouw van het «klierligchaam » in de Fickert’sche

palpbuizen betreffende. De aanwezigheid daarin eener

«Drüse», en wel eener dusgenaamde « Schlauchdrüse»,

werd door hem bij verscheidene spinsoorten ten volle ge-

constateerd. Daarenboven meende hij in dit klierligchaam,

voornamelijk dat hetgeen hij uit Mygaliden-palpen had

geïsoleerd, de ontwikkelings-elementen der spermatozoiden,

de z.g. «Samen- of Hoden-zellen » te hebben ontdekt in de

onmiskenbare aanwezigheid daarin van groote, ronde, door-

schijnende korrel- en kern (?)- cellen, waarvan hij eene

afbeelding vertoont, bij 300-malige vergrooting genomen.

Eerst zeer onlangs had hij daarover, in de gewone ver-

gadering der Afdeeling natuurkunde van de Kon. Akademie

van Wetenschappen, eene voorloopige mededeeling gedaan,

waarbij hij stelde, dat de beteekenis door Dr. Fickert van

Breslau aan het vertoonde klierligchaam, — als prostata, —

gehecht, hem minder juist scheen, daar het, in elk opzigt,

veel meer overeenkwam met den bouw der testes, zoo als

die, voor verscheidene insecten en lagere diersoorten, door

meerdere microzootomen is beschreven en afgebeeld. « In-

dien de genoemde ontdekking der sperma-cellen zich verder

VERSLAG. XVII

bevestigt, — schreef toen de Spreker, — zal de tegenwoordig

vrij algemeen aangenomen leer van Menge, omtrent de

secundaire rol der palpen bij de copulatie, namelijk als

eenvoudige overdragers van het, ex abdomine opgenomen

sperma, meer en meer aan het wankelen worden gebragt ».

Uiterst toevallig, juist op den dag, dat Spreker de af-

drukken dezer bijdrage, in het procesverbaal der vergadering

voornoemd, van 23 Maart dezes jaars, ontving, kwam hij

tot de overtuiging, — die hij sedert eene lange reeks van

jaren, door waarneming van zeker meer dan honderd

levende spinnen-paren, niet had kunnen verkrijgen, — dat

Menge, zoo als hij al dien tijd had vermoed, niet verkeerd,

maar in elk opzigt goed had gezien, en dat de opneming

van een droppel vocht uit het abdomen, juist zóó als deze

vermaarde arachnoloog dit, en wel bij herhaling, heeft

beschreven, inderdaad door de palpen plaats vindt, zoodat

bij Spreker daarover althans nu geen het minste spoor

van twijfel kan of mag overblijven.

Hij heeft nu eindelijk zelf deze zoo hoogst eigenaardige

als bevreemdende akte, tot tweemalen toe, bij Ocyale mirabilis

Clerck, aan een in Mei gevangen volwassen paartje, ten

allerduidelijkste gezien. De waarneming zelve, die nog andere

belangwekkende gezigtspunten, voor deze species, aanbood,

stelt Spreker zich voor, bij gelegenheid, afzonderlijk voor

ons Tijdschrift te bestemmen. Intusschen wenscht hij voort

te gaan met het anatomisch-microscopisch onderzoek der

Araneiden-palpen bij de mares, op den weg door Fickert

aangewezen, ten einde de nog altijd geheimzinnige werkings-

wijze der palp-buizen en palp-klieren zelven — die zeker niet

alleen tot mechanische « overdraging » dienen, maar boven-

dien eene actieve, eigene secretie-functie uitoefenen, —

verder na te sporen.

Dezelfde Spreker laat daarop een vijftal zeer zeldzame

Oost-indische spinnen ter bezigtiging rondgaan, bestemd

voor het Leidsche Museum en afkomstig uit eene vroegere

collectie van wijlen onzen beroemden arachnoloog Doleschall,

XVIII VERSLAG.

waarop hij, in den volgenden jaargang van het Tijdschrift,

in extenso hoopt terug te komen. De ter tafel gebragte

exemplaren waren:

Epeira (Euryzoma) paradoxa Dol. e.

Epeira caput Lupi Dol. e.

Ariadne (Ariamnes) flagellum Dol. g.

Hersilia Indica Luc. 4.

Attus (Diolenius) obisioides Dol. 4.

Daar de oorspronkelijke, ongekleurde figuur, door Dole-

schall, voor de tweede der bovenstaande spinnen, in diens

Tweede Bijdrage gegeven, met minder voldoende duidelijk-

heid het uiterst eigenaardige beeld van het rugschild

(het caput lupi) voorstelt, heeft Spreker ons medelid Snellen

van Vollenhoven verzocht, daarvan eene meer uitvoerige

en gekleurde teekening te vervaardigen, die dan ook, zoo

als de leden zelven, door vergelijking, kunnen beoordeelen,

met zijne bekende kunstvaardigheid, de uitdrukking van

den «Wolfskop» voortreffelijk heeft wedergegeven.

Nog vestigt de heer van Hasselt de aandacht der verga-

dering op een mengsel, geschikt om gekleurde insecten,

(in de eerste plaats werden rupsen genoemd), zonder kleur-

verandering te kunnen conserveren. Het recept daarvan

werd hem onlangs door onze medeleden Snellen en Piepers

medegedeeld. Het bestaat uit alcohol absolutus 0.032, gly-

cerinum purum 0.016 en aqua destillata 0.016. Spreker

heeft voorloopig een exemplaar van Trombidiwm holosericeum

Hahn en een van Argus rubens Walck. daarin geplaatst, die

althans aanvankelijk, na ruim eene maand, beide hunne

oorspronkelijke roode kleur nog geheel hebben behouden.

De heer Leesberg zegt, dat, even als de heer Gerth

van Wijk bij de Hymenoptera aculeata, hij zelf ook bij de

Coleoptera, ofschoon zooveel naauwkeuriger bearbeid, tel-

kens stuit op moeijelijkheden uit de synonymie voortsprui-

tende. Hij ondervond dit bij het bestuderen der Halticiden

of Alticiden (ondergroep Galeruciden, familie Chrysome-

VERSLAG. XIX

lidae). Niet alleen de oudere schrijvers of zelfs Redten-

bacher en Gutfleisch, maar ook de monographisten zijn het

over de namen niet eens. Als een staaltje van het eerste

wijst Spreker op Redtenbacher, 3° editie, dl. II. blz. 499,

waar onder n°. 30b Phyllotreta fleæuosa E. H. gevonden wordt

zonder synoniem, terwijl onder n°. 33b alweder eene Phyllo-

treta flecuosa E. H. voorkomt , met verwijzing naar dezelfde

plaat in Panzer en naar Dufftschmidt, maar nu met een syno-

niem van Altica Nasturtii Pnz. en eene var. ? Haltica tetrastigma

van Comolli. Hoe iemand nu de ware Flexuosa E. H. hieruit

kan vinden, is Spreker niet duidelijk. Gelukkig hebben de

monographisten deze verwarring eenigszins doen ophouden ;

haar geheel te doen verdwijnen was niet mogelijk voordat

men het over verscheidene korte diagnosae eens was, b. v.

Halt. Helxines omschrijft Linnaeus: «Chrysomela saltatoria

corpore viridiaeneo, antennis pedibusque omnibus testaceis. »

Behalve Helxines vallen hieronder Crepidodera smaragdina

Foudr., aureola Foudr. en nitidula L. Men moet dus raden

wat hier bedoeld is. Dat de lijst van Dr. E. Everts op dit

punt eenige uitbreiding behoeft, zal derhalve geen verwon-

dering baren. Dank zij de monographién van de heeren

Foudras, Kutschera en Allard, en vooral de welwillende

medewerking van den laatstgenoemde, is het Spreker gelukt

de soorten te herkennen, en heeft hij bevonden dat wij in

plaats van 53, nu reeds 86 inlandsche Halticiden bezitten.

Dit cijfer zal minder verwonderen als men nagaat, dat onder

het etiquet Crepidodera oleracea nog drie andere soorten

verscholen waren ; dat onder Haltica Nemorum zich bevonden

H. excisa, sinuata, fleruosa, undulata en tetrastigma, enz. enz.

Merkwaardig is vooral het voorkomen hier te lande van

twee soorten, tot dusver slechts in Engeland gevonden,

nam. Thyamis gracilis Kuts. bij den Haag (v.d. Wulp) en Th.

Power: All. bij Amsterdam (Kinker) en den Haag (Haitink).

Spreker acht het waarschijnlijk dat er nog wel meer

soorten bij ons gevonden zullen worden; hij stelt zich voor

later een overzigt der inlandsche soorten te geven, en opdat

RX VERSLAG.

dit zoo volledig mogelijk zij, roept hij de welwillende mede-

werking in van onze vaderlandsche entomologen en verzoekt

hun al hun materiaal, tot deze belangrijke groep betrekke-

lijk, aan hem ter inzage te willen geven.

Dr. Everts deelt voorloopig eenige resultaten mede

betreffende zijne studie der Apioniden. In de eerste plaats

vestigt hij de aandacht op de inrigting der monddeelen bij

het genus Apion, welke tot nu toe nog zeer onvolledig be-

kend zijn. De weinige monographisten die getracht hebben

de monddeelen te isoleren, bleven over vele punten in

onzekerheid, vooral wat betreft het maaksel der palpen.

spreker heeft een gunstig resultaat trachten te verkrijgen

door zijne preparaten in glycerine of Canada-balsem in te

sluiten, ten einde de monddeelen in alle standen te kunnen

waarnemen.

Bij uiterst sterke vergrooting verkreeg hij een duidelijk

beeld, en het kwam hem voor dat het maaksel zeer afwijkt

van hetgeen door Germar daaromtrent is opgegeven. Boven-

en onderkaken stemmen wel is waar overeen met diens

beschrijving en afbeelding; doch Spreker kan zich niet

vereenigen met het gevoelen, dat de palpen der onderkaken

uit drie leden bestaan; hij gelooft veeleer (onder voorbehoud

van meer uitvoerige onderzoekingen) dat deze palpen uit

slechts één lid of ten hoogste uit twee nagenoeg geheel

vergroeide leden bestaan; zeker is het dat deze palpen

zeer kort en dik en totaal onbewegelijk zijn.

Veel moeijelijker is het onderzoek der onderlip, waarvan

men zich alleen een begrip kan vormen, door zeer vele

preparaten, in allerlei standen genomen, te bestuderen. De

tong (ligula) rust geheel tegen de kin (mentum) en is

daarmede innig vergroeid. Aan den top van de tong zijn

twee bewegelijke tasters bevestigd, die uit slechts één lid

bestaan, terwijl de kin aan haren bovenrand duidelijk eene

rij stijve borstelharen vertoont, welke gewoonlijk bij het

prepareren terzijde komen te liggen, waardoor de juistg

VERSLAG. XXI

opvatting van de ligging dezer haren niet gemakkelijk is.

Spreker hoopt later op de zaak terug te komen en vooreerst

zich bezig te houden met haar zoo klaar mogelijk te maken.

Dezelfde Spreker wijdt verder een kort woord aan de

gebruikelijke rangschikking der Apion’s volgens de meerdere

of mindere dikte van den snuit en is tot het besluit gekomen,

dat in de laatste monographie van Wencker enkele soorten

met korten snuit gerangschikt zijn onder de rubriek Longi-

rostres o.a. Apion aeneum, die wanneer men het tabellarisch

overzigt der Apioniden vervolgt, veeleer tot de rubriek

Brevirostres moet gebragt worden. Hetzelfde moet o. a. ook

gezegd worden van het & van A. radiolus, waarbij de snuit

veel korter en breeder is dan bij het g. Spreker stelt zich

voor later een tabellarisch overzigt met korte diagnosen

over de Nederlandsche Apioniden te geven.

Ten slotte deelt Spreker mede, dat de heer Roelofs te

Brussel voor de collectie der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging een aantal op de Noordzee-eilanden gevangen

Coleoptera beschikbaar heeft gesteld, nam. Lamellicornia,

Elateridae en Apionidae. Ook ontving Spreker van den

heer Dreessens te Baexem in Limburg een & van Dytiscus

latissimus voor genoemde verzameling.

De heer Lafontijn laat een exemplaar rondgaan van

Phytonomus variabilis H., levenloos door hem onder wier

aan het strand te Rammekens gevonden. Het voorwerp

miste de pooten, maar was daarentegen aan den buik bezet

met een paar lange draadvormige aanhangsels. Volgens het

gevoelen van sommigen der aanwezigen moeten deze aan-

. hangsels gehouden worden voor Fungi, welke op dit doode

ligchaam woekeren.

De heer Six vertoont eenige voorwerpen van den zeer

kleinen Malthodes brevicollis Payk. Even als vroeger bij Utrecht

ving hij dezen kever ook nu in Junij bij Rijswijk op vochtige

plaatsen tusschen gras. Dat onze inlandsche Coleopterologen

XXII VERSLAG.

deze soort tot nog toe niet vonden, moet niet zoo zeer

aan de zeldzaamheid als wel aan de geringe grootte van dit

insect worden toegeschreven.

Hij laat ook een paar exemplaren rondgaan van Anthocoris

vittatus Fieb., door hem in dit voorjaar langs den Holland-

schen duinkant gevangen en welke soort door den heer

Snellen van Vollenhoven in zijne inlandsche Hemipteren,

volgens een door Spreker bij Driebergen gevonden voorwerp

beschreven en afgebeeld is. Deze duin-exemplaren missen

het zoo zeer in het oog loopend kenmerk dezer soort,

namelijk den witten zoom langs de vier aderen der vleugel-

vliezen, en hij meende daarom dat zij misschien tot eene

andere soort (A. lucorum Scholtz?) zouden kunnen behooren.

De heer Snellen van Vollenhoven ziet er evenwel slechts

eene verscheidenheid van A. vittatus in.

Spreker brengt ook goed bewaarde voorwerpen ter tafel

van Heterotoma crinicornis Klug en van H. Mali M. Dir,

vroeger door hem bij Driebergen gevonden, welke soorten

de heer Snellen van Vollenhoven niet met zekerheid in

zijne lijst van inlandsche Hemipteren (Tijdschr. v. Ent. XVIII.

p. 30) heeft durven opnemen, omdat de hem toen ten

dienste staande exemplaren niet zuiver genoeg waren om

zonder twijfel te worden gedetermineerd.

Verder vertoont Spreker een voorwerp van eene tweede

inlandsche soort van het in zwammen levend muggenge-

slacht Sceptonia, namelijk S. concolor Winn., door hem bij

eene excursie op 7 Mei onder Wassenaar gevangen, en welke

soort de heer van der Wulp niet in zijn werk over onze

inlandsche Dipteren heeft kunnen opnemen, dewijl het ge-

deelte waarin dit geslacht voorkomt, reeds gedrukt was

toen hij er kennis van ontving.

Het is geen wonder dat nu en dan nieuwe inlandsche

soorten dezer zwammuggen ontdekt worden, dewijl haar

aantal zeer groot is, zoodat Winnertz er ruim 40 midden-

Europesche geslachten van beschreven heeft. Zij zijn meestal

kort ineengedrongen en hoog gewelfd; eene uitzondering

VERSLAG. XXIII

hierop maakt Bolitophila cinerea Meig., die zeer slank is

en dit voorjaar ook in de Scheveningsche boschjes door

spreker werd gevonden, terwijl hij die soort vroeger in

het Sticht nooit aantrof.

Hoe groot intusschen het aantal muggen ook moge zijn,

gelooft Spreker dat het door kleine Hymenopters, vooral

Pteromalinen en Proctrotrupiden nog ver overtroffen wordt,

zoo als blijkt uit het getal van ruim 200 geslachten, door

den heer Snellen van-Vollenhoven in zijne Schetsen afge-

beeld en welke verondersteld kunnen worden inlandsch

te zijn. Sedert geruimen tijd heeft Spreker er zich op toe-

gelegd om deze kleine insecten zooveel mogelijk te ver-

zamelen en te determineren, en ook dit voorjaar was hij

zoo gelukkig er eenige nieuwe inlandsche geslachten en

soorten van te vinden. Hij wil hier alleen vermelden

Rhoptrocerus Eccoptogastri Ratz. met korte en breede sprieten;

eene soort van Dichalysis Först, waarbij ieder lid der an-

tennen van het vorige en volgende door een dun steeltje

is gescheiden, even als dit bij sommige galmugjes (Cecido-

myiden) plaats heeft; en eene soort van het geslacht Lam-

protatus Westw., waarbij de radiaal-ader in een breed knopje

eindigt. Ook ving Spreker dit voorjaar een voorwerp van

Isosoma eximium, eene bijzonder slanke Pteromaline, door

den heer Snellen van Vollenhoven onlangs in ons Tijdschrift

beschreven volgens een exemplaar door den heer Leesberg

ook bij ’s Gravenhage gevangen. Van het zeer kleine insect,

door Spreker in ons Tijdschrift onder den naam van Cera-

nisus beschreven en door den heer Snellen van Vollenhoven

afgebeeld, ving hij op nieuw een voorwerp, dat met gemelde

afbeelding vergeleken, de juistheid der aldaar voorgestelde

details bevestigt.

Reeds sedert lang wenschte Spreker een vrouwelijk voor-

werp te vinden van de met een naar voren gebogen hoorn

op den eersten achterlijfsring voorzienen Inostemma Boscii

Jur.; niet alleen gelukte hem in dit Junij, maar ook eene

andere soort, waarschijnlijk In. Lycon Walk., waarbij de hoorn

XXIV “VERSLAG,

zeer lang en slank is en tot aan het voorhoofd reikt, werd

door hem bij Scheveningen gevonden.

Na nog de vangst van den kleinen en bevalligen Ooctonus

vulgatus Hal. te hebben opgegeven, wil hij alleen nog een

oogenblik stilstaan bij eene voor onze Fauna nieuwe soort

van Cynipside, Anacharis typica Walk., waarbij het achterlijf

met een langen en dunnen steel aan het borststuk is ge-

hecht, en die daarom door Hartig ook den synoniem van

Spheciformis ontving.

Ten slotte toont Spreker een man van den fraaijen

groenen Thomisus dorsatus F., in Mei in de Scheveningsche

boschjes gevangen en waarvan hij in het vorige jaar het

wijfje, dat met eene roode vlek op het achterlijf versierd

is, terzelfde plaats had gevonden,

De heer Lodeesen deelt mede, dat hij voor eenige

dagen een bezoek ontving van ons medelid, Dr. J. van

Leeuwen Jr., die hem eene rups vertoonde van Calamia

lutosa Hbn. Het was den heer van Leeuwen gelukt de

rupsen van deze soort in aantal te kweeken uit eijeren, in

October des vorigen jaars verkregen van vlinders, die in de

nabijheid van Amsterdam aan den zoogenaamden Spaarn-

dammerdijk op riet waren gevonden. Om de vier of vijf

dagen voorziet hij zijne rupsen van versche rietstengels,

waarin hij eene langwerpige opening maakt, ten einde er

de rupsen in over te brengen zoodra het riet, waarin zij

zich bevinden, begint te verdorren; de gemaakte opening

sluit zich weder van zelve. Het broedsel had thans reeds

de derde vervelling volbragt, zoodat het zich laat verwachten

dat de genoemde ijverige onderzoeker weldra in staat zal

zijn om eene volledige beschrijving te geven van de huis-

houding dezer merkwaardige vlindersoort.

De heer van der Wulp laat in de eerste plaats eenige

platen rondgaan, behoorende tot zijn werk over de inlandsche

Diptera, waarvan het eerste deel thans ter perse is en

VERSLAG. XXV

voegt daarbij dat door hem van de onderscheidene geslachten

hoofdzakelijk het aderbeloop der vleugels is afgebeeld, om-

dat hij bij ondervinding weet hoezeer zulke vleugelteeke-

ningen het determineren van de voorwerpen gemakkelijk

maken,

In de tweede plaats zegt Spreker eene gunstige verwach-

ting te hebben verkregen van den rijkdom der insecten-

fauna van het eiland Walcheren. Eene kleine bezending

Diptera toch, ten vorigen jare hem van daar door den heer

Gerth van Wijk ten onderzoek gezonden, bevatte reeds

dadelijk eenige merkwaardige soorten en daaronder Scato-

phaga borealis Fall., die tot dusver niet als inlandsch bekend

was. In eene collectie van meerderen omvang, later door

genoemden heer bijeengebragt, bevonden zich weder een

aantal als zeldzaam bekend staande soorten, onder anderen

de fraaije Culex nemorosus Meig. in verscheidene exemplaren,

Chironomus dilatatus v. d. W. en Hypophyllus discipes Ahr.,

beiden in vele jaren niet weder gezien; voorts Anthrax afra F.

en Orellia Wiedemanni Meig. die nog niet lang als inlandsch

bekend zijn, maar thans in sommige duinstreken meer ge-

woon schijnen te worden; verder Platycheirus manicatus, Meig.,

Xanthogramma ornata Meig., Musca vitripennis Meig., Nemoraea

maculosa Meig., Scopolia carbonaria Panz., Dinera cristata Meig.,

Coenosia exul Zett., Platycephala planifrons F., Chlorops sulcata

v.d. W. en Phora opaca Meig. Bepaaldelijk nieuw voor onze

Fauna waren daarbij : Syntomogaster viduus Egg., een inte-

ressant geslacht door Schiner onder de Phasinen gerang-

schikt; Sarcophaga offuscata Meig., kenbaar aan hare donkere

vleugels; Ceroxys picta Meig., kleiner dan de overige reeds

als inlandsch bekende soorten van dit genus; en Oscinis

sulcella Zett., die door hare geringe grootte zeer ligt aan

de aandacht kan ontsnappen.

Ten slotte verzoekt dezelfde Spreker aan de aanwezigen

hem eenige exemplaren te bezorgen van de groote Swam-

merdamsche Ephemeride Palingenia longicauda Ol., liefst in

hare verschillende toestanden. Hij wenscht die voorwerpen

XXVI VERSLAG.

op te zenden aan Dr. Joly te Marseille, die zich ijverig

bezig houdt met de gedaantewisseling na te gaan der

Ephemeriden en eenige weken geleden aan Z. K. H. Prins

Alexander, op diens terugreis uit Algerië, zijn verlangen

had te kennen gegeven om de genoemde, voornamelijk in

ons land voorkomende soort te bezitten. De Prins had toen

den heer Joly beloofd hem zoo mogelijk daaraan te zullen

helpen en heeft zich te dien einde tot Spreker gewend, die

nu gaarne op zijne beurt daaraan gevolg zou willen geven

en daartoe de tusschenkomst zijner medeleden inroept ').

Niemand verder het woord verlangende, brengt de Voor-

zitter zijn dank aan de verschillende Sprekers voor de

gedane mededeelingen, en sluit de vergadering met den

wensch dat de excursie, tegen den volgenden dag bepaald,

vruchtbaar moge zijn voor de wetenschap.

Die excursie, waaraan ditmaal al de ter vergadering op-

gekomen leden (met uitzondering van den heer Lafontijn,

door beroepsbezigheden verhinderd) deelnamen, werd door

goed weder begunstigd en leverde voor de meesten niet

onbelangrijke resultaten op. Van bijna alle heeren werd

eene opgave ontvangen van de daarbij verzamelde soorten,

en wijl deze streek vroeger nimmer door de Entomologische

Vereeniging is bezocht, schijnt het niet van belang ontbloot

die opgaven hieronder te laten volgen. Hierbij dient te

worden opgemerkt, dat sommigen zich nog, ’t zij den dag

vóór de vergadering of dien volgende op de excursie, naar

naburige streken hebben begeven en ook daarvan de resul-

taten hebben medegedeeld. De onderscheidene vindplaatsen

zijn achter de soorten vermeld.

Araneidae. — Behalve eenige zeer algemeene spinnen, zoo als Miranda

cucurbitina, Epeira diadema, Tetragnatha extensa, Theridium redimitum,

nervosum en vittatum, Agelena labyrinthica, Linyphia terricola, Clubiona

amarantha, Xysticus viaticus, Philodromus aureolus en limbatus, Thanatus

trilineatus, Lycosa paludicola, Ocyale mirabilis enz, vond Dr. van Hasselt

nog van de volgende soorten enkele exemplaren :

1) Sedert zijn reeds van meer dan eene zijde de verlangde voorwerpen bijeen-

gebragt en heeft de verzending aan den heer Joly plaats gehad.

VERSLAG. XXVII

Atea agalena C. Koch 9. . . . . . Domburg.

Steatoda castanea Clerck 2 (an varietas st. tino!

PRED) a" at Sp eG sant . + + + + + Oost-Capelle.

Theridium bimaculatum L. f jun. . . . . . . Domburg.

Dictyna arundinacea L. 9. . . . . . . . . . ”

Pachygnatha Clerckii Sund. 8. Js . + + Woensdrecht

Melanophora pedestris C. Koch, 2 SEIN . . . Domburg.

Micariatnitens i Ohler Cee na 7

Drassus lapidicola C. Koch 9. . . . . . . . Woensdrecht.

Xysticus praticola C. Koch 4. . . . . . . . Oost-Capelle.

Thanatus maritimus Menge $ jun. . . . . Domburg.

Attus (Marpissa) Nivoyi Thor. 9. . . . . Oost- Capelle en Domburg.

Bovendien eene fraaije, kleine, den heer van Hasselt nog onbekende

Attus-soort te Domburg en eene idem Linyphia-soort te Oost-Capelle, beide

vrouwelijke exemplaren.

Coleoptera. Calathus fuscus F.. . . . . . Walcheren. 4H. W. Groll.

Hydroporus inaequalis F.. . . . ” ”

Agabus conspersus Marsh. . . . ” ”

» bipustulatus L. . . . . ” ”

Hydrobius oblongus Hrbst. . . . ” ”

Helophorus griseus Hrbst. . . . ” ”

Stenus oculatus Grav.. . . . . ” ”

Hister neglectus Germ. . . . . ” ”

Soroniag TIE Ee Aes ” ”

Byturus fumatus L. . . ... ” ”

Athous haemorrhoidalis P. . . . ” ”

Macroterantestacear dif 5 N. 7 ”

Malachiusiiviridis In net 02% 5 ” ”

Anaspis frontalis L. . . UE 7 ”

Mordellistena abdominalis i Stet ” ”

Cneorhinus geminatus F.. . . . ” ”

Strophosomus Coryli F. . . . . ” “

Apion assimile Kirby. . . . . - ” ”

od Wap’ at fs) rat biso alert aut. ” ”

Balaninus pyrrhoceras Marsh. . . ” ”

Orchestes Quercus I. ©... ” ”

” Saliers elisa a cs areas ” “

Tychius tomentosus Hrbst. . . . ” ”

Ceutorhynchus pollinarius Först. . ” ”

Rhinoncus pericarpius F.. . . . ” ”

Scolytus intricatus Ratz. . . . . ” ”

Bepinzauhvidan:, cs sE enden 7 ”

Lema melanopa L.. . . ec ” ”

Cryptocephalus flavilabris F. ARE ” ”

Graptodera ampelophaga Guér. . . ” ”

Plectroscelis dentipes Hoffm. . . ” ”

Ciemdelashybrmdan bi 0 ae ” Dr. Everts.

Amara familiaris Dfts.. . . . . ” ”

Bembidium assimile Gyll. . . . ” 7

” pusillum Gyll. . .~. ” ”

Tachyporus solutus Er. . . . . ” ”

” Hypnorum F. . . . 7 ”

XXVIII VERSLAG.

Coleoptera. Quedius semiobseurus Er. . . . . Walcheren. Dr. Everts.

Philonthus sordidus Grav. . . . . ” ”

” nigritulus Grav.. . . . ” ”

Xantholinus longiventris Heer. . . . ” ”

Stenus bifoveolatus Gyll. . . . . . ” ”

AMO CU AUS Graven 575 6 banc 7 7

Trogophloeus bilineatus Steph. . . . ” 2

Anthobium seutellare Er. . . . . 7 ”

Brachypterus Urticae F.. . . . . 7 7

Atomaria atricapilla Steph. . . . . ” ”

Anthrenussvarlus tb: Ato |. ” ”

Melanotus meee WE er ” ”

Campylus linearis L.. . . . . . ” ”

Mierocera testacea i. - . . 2... v ”

Cyphon variabilis Thunb. sifted ie " ”

Malthodes ie Tattoo ee ” 7

Malachius viridis L. . . . ” ”

Aspidiphorus orbiculatus Gyll. (Fn. n. an) 7 ”

Rhinosimus planirostris F. . . . ” 7

Anthicus antherinus L. . . . . . " ”

Anaspis frontalis L. . , . . . . ” ”

DOES ee. ” 7

“maculata Geolfr.. 202. 7 ”

Phytonomus nigrirostris F. . . . . ” ”

Dorytomus Tremulae Payk.. . . - 7 7

Meeinus pyraster Hrbst. . . . . . ” ”

Tanysphyrus Lemnae Payk.. . . . ” ”

Apion Pomonae F.. : . - - = ; ” "

PD Seana eon an or no, de ” 7

o@ wenn, oS RER EE 7 ”

” Fagi RS ENE den 2 2

De AEM ooo oto a ” ”

gp Haile ling oo 9. ae Z ”

MEGGVITEnS @ETDsts ET in CN ” ”

wv Lace La se oe 7 ”

» Hydrolapathi Kirb. . . . . 7 ”

» affine Kirb. (Fn. n.sp.). . . ” ”

RUN le GEL o dono ” ”

Rhynchites germanicus Hrbst. . . . ” ”

” BEL RL ers er ” ”

Magdalinus aterrimus F.. . . . . ” ”

” barbicornis Latr. . . . ” ”

Anthonomus Rubi Hrbst. . . . . 7 ”

Orchestes scutellaris F. . . . . . ” ”

Tychius tomentosus Hrbst. . . . . ” ”

Cionus Scrophulariae L. . . . . . ” ”

Cryptorhynehus Lapathi L. . . . . ” ”

Coeliodes Quercus Fo = - 2 4) v ”

Ceutorhynchus pollinarius Forst. . . ” ”

Hylesinus Fraxini F. . . . . . . ” ”

Bruchus rufimanus Bohem. . . . . ” ”

» Juteicornis Ill. (Fn. n. sp.) . ” ”

Coleoptera.

VERSLAG.

Leptura livida F.

Cryptocephalus minutus F.

” geminus Gyll. .

Chrysomela haemoptera L. .

Prasocuris Phellandrü L.

Crepidodera Salicariae Payk. :

Aphthona atrocaerulea Steph . . .

Phyllotreta melaena Ill. (Fn. n. sp.).

Balanomorpha Chrysanthemi Hoffm. .

Thyamis atrieilla Gyll.

” atriceps Kutsch.

” larıdar Scope

» melanocephala Gyll.

Bembidium fumigatum Dfts.

” assimile Gyll.

Demetrias atricapillus L.

Notiophilus biguttatus F.

Dromius fasciatus Dej.

” 4-notatus Panz.

Acupalpus meridianus L. .

Amara familiaris Dfts.

Leistus ferrugineus L. 3

Tachyporus Hypnorum F. . .

Oxytelus sculpturatus Grav.

Bledius bicornis Germ. (In. n. sp.).

Phalaerus grossus Er.

Stenus impressus Germ. : .

Saprinus metallicus Hrbst.

Atomaria atricapilla Steph. . :

Lathridius alternans Mannh. (Fn. n. sp.)

Telmatophilus Typhae Fall. .

Malachius viridis F.

” marginellus Ol. .

Anthocomus fasciatus L. .

Rhizophagus depressus F.

Anthrenus varius F.

” Musaeorum L.

Melanotus niger F.

Limonius nigripes Gyll.

Onthophagus fracticornis F..

Telephorus dispar F. .

Rhinosimus planirostris F.

Cryptieus quisquilius L. .

Mordella pusilla Redt.

Anaspis frontalis L. -

AIR EA ET i

» maculata Geoffr. .

» ruficollis F. . . «

Cyphon coaretatus Payk.

Sitonus lineatus L.

Cneorhinus geminatus F.

Walcheren.

(onder fueus.)

Walcheren.

Dr.

XXIX

Everts.

XXX VERSLAG.

Coleoptera. Apion framentarium L. . . . . . Walcheren. Mr. Leesberg.

MITO MONA REN o 50 6 6 ¢ ” ”

”. »OnopordiKırb. Mee. RUN ” ”

Di oben Ke G5 5 6 4 ” ”

RENK AED ee obit na ” w

ess ETAT a ee re ee ” 7

Dime MASSES ERITD A e ne ” n

rene Ger. ee er ” ”

DI ariani labos Noto 6 SS ” ”

Tychius tomentosus Hrbst. . . . . 7 ”

Tanysphyrus Lemnae Payk. . . . ” ”

Anthonomus Rubi Hrbst. . . . . ” ”

Orchestes signifer Creutz. . . . . ” “

” Salicispelo rd nebe PE es Le 7 ”

Gionus@Rraxınigden Ger 7 7

w Werbaser Er ma ee 7 ”

Ceutorhynchus pollinarius Forst. . . ” ”

” Syrites German. ” 7

Cossonus linearis F. . . . . " ”

Gymnetron melanarius Germ. (Fn. n. ED ” ”

Eiylesmus@Rraxın Rasen ee ene ” ”

Eylastes role Mull SS ” ”

Rhinoneus pericarpius F. . . 7 ”

Phyllotreta melaena Ill. (Fn. n. ey ” ”

7 atr'a bel of ME ” ”

Plectroscelis aridella Gyll. . . . . ” ”

Crepidodera versicolor Kutsch. . . ” ”

” ferruginea Scop. . . . ” ”

Thyamis melanocephala Gyll. . . . Z "

Graptodera Erucae Ol. . . . . . È ”

Prasocuris aueta MH... . 2... 2 ” ”

Coccinella 22-punctata L. . . . . ” ”

Anisosticta 19-punctata L. . . . . ” ”

Prophylea 14-punctata L. . . . . ” ”

Scymnus pygmaeus Geoffr. . . . . ” ”

Leistus spinibarbis F. . . . . . Bergeno.Z. De heeren Everts

(in dennebosschen onder plaggen.) en Leesberg.

Lebia chlorocephala Hoffm.. . . . ” ”

(van planten gesleept.)

Dyschirius salinus Schm.. . . . . ” ”

(op de schorren der Schelde).

Dichirotrichus pubescens Payk.. : . ” ”

Bradycellus harpalinus Dej. (gesleept). ” ”

Pogonus luridipennis Germ. (Fn. n. sp.) ” ”

(op de schorren onder wier).

We achalceusiMarshien a ” »

Bembidium pusillum Gyll. . . . . ” ”

(op schorren onder wier).

” Ephippium Marsh.. . . ” ”

Tachys scutellaris Dej. (Fn. n. sp.). . ” ”

Conurus lividus Er. (onder plaggen). . ” ”

Mycetoporus punctus Gyll. . . . . ” "

VERSLAG. XXXI

Coleoptera. Quedius lateralis Grav. . . . - + Bergen o. Z. De heeren Everts

en Leesberg.

» impressus Panz.. . . - - ” ”

me tristigy Graves 2 See ” ”

» nigriceps Kr.. . . + +. + ” ”

» attenuatus Gyll.. . . ” ”

Philonthus lepidus Grav. (Fn. n. oli ” ”

(op schorren).

Othius myrmecophilus Kies... . - ” ”

(onder SEPT

Achenium depressum Grav. . . - ” ”

(op sailed)

Bledius spectabilis Kr. . . . . - ” ”

Vadalà ieee! | ” ”

Liodes axillaris Gyll. (Fn. n. sp.) . - ” ”

(in een fungus).

Onthophilus striatus F. (in mest). . . ” ”

Olibrus Millefolii Payk. . . . . - 7 4

(zeer gemeen op Ach. millefolium).

Ips ferruginea L. (gesleept).. . . - ” ”

Cardiophorus cinereus Hrbst. . . - ” ”

Limonius nigripes Gyll. . . . ” 7

(op Achillea mnillefolinm).

Agriotes sobrinus Kies. . . . +. - ” "

” pallıdalus. Il. Na Er Ue ” ”

Axinotarsus marginalis Er. . . . + ” 7

Bonus pesn Rd nnee ” ”

Mordellistena pusilla Meg. . . . - ” ”

Sitones Regensteinensis Hrbst. . . - 7 ”

(op Sarothamnus vulgaris).

Polydrosus Chrysomela Schh. . . . ” ”

Phytonomus postieus Gyll. . . - - ” ”

” constans Boh.. . . - ” ”

Dorytomus agnathus Boh. . . . . ” à 7

Mecinus janthinus Germ. . . . . ” ”

Apion stolidum Germ. . . ” ”

(op Chrysanthemum ventie

Apion fuscirostre F. . . . . - ” ”

(op Sarothamnus valeur

» Viciae Payk. (op Vicia Cracca). ” ”

» Ononidis Gyll. (op Ononis repens) ” ”

» striatum Marsh. . . . . " ”

(op Sarothamnus TRN:

LEUTE KE Dee ” ”

» columbinum Germ... . . . . ” ”

» affine Kirb. (Fn. n. sp.). . - ” ”

Magdalinus phlegmaticus Hrbst. (Fn. n. sp.) ” ”

(in een dennebosch).

Orchestes iota F. . . Nerd ” ”

” SIDON CERN EN ONE ” ”

Tychius Genistae Boh. SE SOA ” ”

(op Sarothamnus EI

ROOKT VERSLAG.

Coleoptera. Gymnetron Veronicae Germ. . . . Bergen o. Z. De heeren Everts

en Leesberg.

” Campanulae L. . . . . 7 ”

Ceutorhynchus punctiger Gyll. . . . ” ”

Hylastes ater Payk. . . . . ” ”

(zeer gemeen onder aoanebesty:

” angustatus Hrbst. . . . . 7 7

Hylurgus ligniperda F. . . . 7 7

Bruchus luteicornis Kl. (Fn. n. oa ” 7

(op Vicia Cracca).

Asemum striatum L. . . . . . . 7 7

Cryptocephalus Moraei L. . . . . ” 7

7 vittatus F. . . => . 7 ”

IDES IE nn a Bla ee 7 ”

DUPETUSATUAPES NE a EE ” 7

Graptodera Erucae Ol. . . . . 7 ”

7 ampelophaga Guér.. . . 7 7

Phyllotreta sinuata Steph. . . . . ” ”

Balanomorpha Chrysanthemi Hoffm. . ” ”

Thyamis ochroleuca Marsh... . . 7 7

Coccinella 5-punctata L.. . . . . „ ”

Demetrias unipunctatus Germ. . . . Walcheren. K. N. Swierstra.

Calathusstuscus ik: ve ater ye 7 "

Notiophilus aquaticus L.. . . . . ” ”

Paederus longipennis Er.. . . . . ” ”

Quedius impressus Panz. . . . . . ” ”

Oxytelus sculptus Grav. . . . . . ” ”

” sculpturatus Grav.. . . . ” ”

DAPTINUSNAELEUS NEN 7 ”

diapria lara Wiis e STATE 7 ”

Anaspis maculata Geoffr.. . . . . ” ”

Strophosomus obesus Marsh. . . . 7 7

” Cor y ete tenen re 7 "

Ceutorhynchus floralis Payk. . . . 7 ”

Balaninus pyrrhoceras Marsh. . . . 7 7

Agelastıcag Ania Ae MARE " "

Coccinella variabilis Ill. . . . . . ” ”

Diptera. Lissa loxocerina Fall... . =... ” ”

Coleoptera. Hydrous caraboides L. . . . . . 7 A. J. Weytlandt,

Demetrias atricapillus L.. . . . . 7 ”

Bembidium 4-guttatum F. . . . . 7 ”

Telephorus fuseusil. y.. fee 7 7

7 fulvus Scop: 2 2 = sea ” ”

Athous vattatus Ms set nen ARE ” ”

Mielanotus niger B. 7,7. je ire! fe ” LI

acon munis O ten Nue ” ”

Byturus tomentosus F. . . . . . ” ”

Malachius viridis F. + < à: . .% 7 ”

” mareinellusgOol.s mer 7 v

Anaspis maculata Geoffr.. . . . . ” a

ws UAC AREE sic. aarin ur ” ”

Anthrenus varius Em stens ” »

VERSLAG. XXXIII

Coleoptera. Crypticus quisquilius L. . . . . . Walcheren. A. J. Weytlandt.

Heliopathes gibbus F.. . . . . . 7 7

Phyllobius oblongus L. . . . . . ” ”

” PomonaevOl ei ” ”

Polydrosus sericeus Schall. . . . . 7 5

Strophosomus obesus Marsh. . . . » pi

Sciophilus muricatus F. . . . . . ” “

Otiorhynchus atroapterus de G. . . ” 7

Cryptorhynchus Lapathi L.. . . . ” "

Rano kei le ee o ” ”

DERE We o ” ”

” LEONE eee ” ”

Vi MIM, Hrbst … Vein rege ” ”

Cneorhinus geminatus F. . . . . ” ”

Orchestes Quercus) DE ON ” 7

Ceutorhynchus Syrites Germ. . . . ” ”

Rhinoncus pericarpius F.. . ” ”

Rhytidosomus globulus Hrbst. (Fn. n n. sp. 7 7

Hylesinus vittatus F.. . . . . . ” ”

Plectroscelis aridella Gyll. . . . . ” ”

Prophylea 14-punctata L. . . . . 7 ”

Olibrusszeminus Ul ene: ” 7

Aeoraliagarenaria Ba Senn 7 ”

Hemiptera. Coreus hirticornis F.. . . . . . » Mr. Sn, v. Vollenh.

Nüris calcaratus Kalle sene: ” "

a virens L. c ORE ” »

Pithanus Madia H. Sch. asks ” ”

byeussstriatellusgeR- rkenen ” 7

Capsustateni(larve) 0. era len. ” ”

Lygus mutabilis Hahn. . . . . . Woensdrecht. ”

Jassus subfusculus? Fall. . . . . Walcheren. ”

Deltocephalus 2usp en nete ” ”

Lepidoptera. Crambus perlellus Scop.. . . . . ” ”

Hymenoptera. Emphytus calceatus Klug. . . . . Oost-Capelle. 7

Eemitelesmep = + D... Woensdrecht. 7

Tryphon vulgaris dina SURE ae “ ”

Mesoleius sp., bezet met 8 larven van

IN eloe tee nr na 7 ”

Cryptide, naast oat aan mes

(misschien nov. gen.) gd. . . . . Oost-Capelle. ”

Crabro podagricus Dahlb. . . . . ” ”

Pterochilus phaleratus Panz. 4. . . Walcheren. ”

Odynerus Parietum L. 4. . . . . Woensdrecht. ”

Sphecodes rufescens Fourer. . . . . Walcheren. ”

Lasvelvanslenthredo = enne ” ”

Lepidoptera. Coenonympha Pamphilu L. . . . ” J. W. Lodeesen.

Hesperia Thaumas Hfn. . . . . . ” ”

Trochilium apiforme L. . . . . . ” ”

Acronycta leporina L. var. bradypo-

E iso ae ate SE RG u 7

Mamestra dentina W. v. RE a ”

Cidaniaybilineatas hs nt =.) ” ”

REKEN

Lepidoptera.

Coleoptera.

Hymenoptera.

Diptera.

Trichoptera.

Lepidoptera.

Coleoptera.

Hemiptera.

Diptera.

VERSLAG.

Botys fuscalis W. V. .

Crambus fascelinellus Hb.

Sciaphila minorana H. S.

Cicindela hybrida L.

Feronia vulgaris L.

Amara ovata Fisch.

Calathus fulvipes Gyll.

” mollis Marsh. . . . .

Homalota Sp 9 6 ob 6

Oxytelus sculpturatus Grav. .

Saprinus maritimus Steph.

Melanotus niger F.

Olocrates gibbus F.

Crypticus quisquilius L. . .

Lagria hirta L..

Anthicus antherinus L.

Strophosomus Coryli F

Sitones griseus F. .

Otiorhynchus atroapterus eu.

Dorytomus vorax F. . .

Rhinoneus pericarpius F.. . . .

Pimpla Stercorator F.

Bracon spec. ?. 0

Holopyga ovata Pall. .

Chrysis unicolor Dahlb. 2 Q. (Fn. n. sp.)

Lasius fuliginosus Latr.

Formica rufa I. . . A

Mutilla rufipes F (= Ephigpiam ¥.).

Agenia punctum v.d. L. .

Pompilus plumbeus F. . .

” chalybeatus Schiöd.

7 neglectus Wesm,

Tachytes unicolor Panz.

Pterochilus phaleratus Klug.

Coelioxys conica L. . . . +.

” acuminata Nyl.

Anthidium punctatum Latr. .

Megachile circumcincta Kirb.

” arcenta la NE IN ON ER

Anthrax afra F. . . he

Lucilia sp. 4 $ in aaa .

Limnophilus griseus L. . . .

Craniophora Ligustri F. .

Argyresthia curvella L. . .

Rhizophagus depressus F. . . .

Coccinella 5-punctata L. . . .

Odontoscelis fuliginosa L., var. don

Coreus squalidus Cost.

Aradus depressus EN ON.

Platyura nana Macq. .

” n. sp. ?

. Walcheren.

J. W. Lodeesen,

Ritsema Cz

VERSLAG.

Diptera. Chironomus dorsalis Meig.

viridis Macq. .

Corethra plumicornis F. .

Pachyrhina maculosa Meig.. . . . ”

Limnophila dispar Meig. .

Scatopse brevicornis Meig.

Anthrax afra F..

Empis livida L..

„ lutea Meig.. . .

var. nigro-

XXXV

. Walcheren. van der Wulp.

Rhamphomyia umbripennis Mer . + Oost-Capelle.

(in aantal op Ranunculaceén).

Platypalpus bicolor F. .

Odontomyia tigrina F.

Dolichopus aeneus de G.

. Walcheren.

”

. Oost-Capelle.

” acuticornis Wied. . . . ”

” trivialis Hal. "

“ griseipennis Stann. . . . ”

Gymnopternus aerosus Fall. . . . - 7

Argyra diaphana F.

Chrysotus cupreus Macq.

” laesus Wied.

Pipunculus campestris Latr.. . . . Walcheren.

Scopolia carbonaria Panz.

Anthomyia ruficeps Meig.

Hydrotaea irritans Fall. .

Helomyza rufa Fall.

Sepsis cynipsea L. .

Micropeza corrigiolata L.

Chlorops glabra Meig.

Borborus equinus L.

Limosina fontinalis Fall. .

FOA P

Ctenophora ruficornis Meig. . . . Woensdrecht.

Limnobia modesta Meig. .

Nemotelus uliginosus L. .

Machaerium maritimum Hal. . . . ”

(verscheidene exx.)

Dolichopus brevipennis Meig. . . . ”

Hydrophorus inaequalipes

Cheilosia albitarsis Meig.

Aricia marmorata Zett.

Lispe gemina v. d. W.

Coenosia meditata Fall.

Scatophaga litorea Fall.

” borealis Zett.

Ceroxys picta Meig. dene exx. sn Ù

Scatella sibilans Hal. . .

De heer Gerth van Wijk, die bezig is eene lijst zamen te stellen van de

op het eiland Walcheren voorkomende,

Mac en ”

heeft de opgave der door hem

excursie gevangen soorten, meerendeels Apiariae, tot nader uitgesteld.

insecten

op deze

LIJST DER LEDEN

VAN DE

NEDERLANDSCHE BATOMOLOGISCHE VEREENIGING,

op 17 Juni 1876;

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

pie

BEGUNSTIGERS.

Teyler’s Stichting te Haarlem. 1860.

De heer J. Kneppelhout, Hemelsche Berg te Oosterbeek. 1867.

» » Dr. Francois P. L. Pollen, te Scheveningen. 1867.

Mevrouw Hartogh Heys van de Lier, geb. Snoeck, te ’s Gravenhage. 1868.

De heer Dr. F. J. L. Schmidt, te Rotterdam. 1869.

a » Mr. J. Thiebout, te Zwolle. 1869.

» » Jhr. Mr. W. C. M. de Jonge van Ellemeet, te Oost-Capelle

bij Middelburg. 1870.

» » Jhr. F. van den Santheuvel, te Dordrecht. 1870.

EERELEDEN.

De heer- Dr. C. F. Westerman, Directeur van het Koninklijk Zoologisch

Genootschap Natura Artis Magistra, te Amsterdam. 1858.

» » H. T. Stainton, Esq. Mountsfield, Lewisham bij Londen. 1861.

» » Dr. C. Felder, lid der Kais. L. C. Academie der Naturwis-

senschaften en Burgemeester van Weenen. 1861.

n » Prof. Dr. H. Löw, te Guben. 1862.

n n Prof. J. O. Westwood, F. L. S., Directeur van het Hopean

Museum te Oxford. 1862.

» » A. E. W. Ludeking, Officier van gezondheid bij het Nederl.

Indische leger. 1862.

» » Jhr. J.L.C. Pompe van Meerdervoort, te St. Petersburg. 1864.

» » Prof. J. J. P. Hoffmann, te Leiden. 1865.

» » Dr. Gustav L. Mayr, te Weenen. 1867.

De heer

” n

n ”

” »

De heer

bb) n

7 n

» 3»

n n

Z. Exe

De heer

LIJST DER LEDEN ENZ. XXXVII

Dr. H. D. J. Wallengrèn, te Farhult, bij Högands in Zweden.

1871.

R. MacLachlan, F. L. S., te Londen. 1871.

Dr. T. Thorell, Hoogleeraar in de Zoologie aan de Hoogeschool

te Upsala in Zweden. 1872.

Dr. C. A. Dohrn, President der Entomologische Vereeniging

te Stettin. 1873.

M. E. Baron de Selys Longchamps, te Luik, 1874,

Dr. V. Signoret, te Parijs. 1874,

CORRESPONDERENDE LEDEN.

Prof. Arn. Förster, Hoofdleeraar aan de Hoogere Burgerschool

te Aken. 1853.

Emil vom Bruck, te Crefeld. 1853.

Dr. C. Stal, Professor aan het Kon. Zoologisch Museum te

Stockholm. 1864.

Frederie Moore, Bestuurder van het Museum der voormalige

Oost-Indische Compagnie te Londen. 1864.

J. W. May, Consul-Generaal der Nederlanden te Londen. 1865.

. Mr. J. W. van Lansberge, Gouverneur-Generaal van Neder-

landsch Indié, te Batavia. 1865.

Prof. P. C. Zeller, Griinhof bij Stettin. 1867.

W. Mink, Hoofdleeraar aan de Hoogere Burgerschool te Cre-

feld. 1867.

Dr. H. Weyenbergh, Hoogleeraar aan de Hoogeschool te Cordova

in de Argentijnsche Republiek. 1872.

Dr. W. Marshall te Weimar. 1872.

J. Putzeys, te Brussel, 1874.

A. Fauvel, te Caen, 1874.

. BUITENLANDSCHE LEDEN.

Henri Vicomte de Bonvouloir, Archiviste-adjoint de la Société

entomologique de France, Rue de l'Université, 15, te Parijs.

(1867—68).

H. Jekel van Westing, lid der K. Acad. der natuuronderzoe-

kers te Moscou en van verscheidene entomol. genootschappen ,

Rue Letort, 2, te Parijs. (1868—69).

GEWONE LEDEN.

1845-46.

Dr. J. G. H. Rombouts, te Groesbeek.

F. M. van der Wulp, Spui, n°. 93, te ’s Gravenhage. — Diptera.

Dr. M. C. Ver Loren van Themaat, huize Schothorst, te

Hoogland bij Amersfoort. — Algemeene Ent cn cle‘.

XXX VIII LIJST DER LEDEN ENZ.

De heer J. W. Lodeesen, Prinsengracht bij de Reestraat, 377, te Amster-

dam. — Lepidoptera indigena.

>» » Dr. J. Ro van Laer. te Utrecht:

» » Mr. H. Ver Loren van Themaat, te Utrecht. — Lepidoptera.

» » Mr.S.C. Snellen van Vollenhoven, Phil. nat. Dr., 2de Van den

Boschstraat, 34, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera en Hemiptera.

» » W.O. Kerkhoven, te Twello.

1851-52.

De heer R. T. Maitland, Direeteur van den Kon. Zoologisch-botanischen

Tuin te ’s Gravenhage. — Algemeene Entomologie.

» y» P.C. T. Snellen, Leuvehaven, te Rotterdam. — Lepidoptera.

n n Dr. M. Fmans, te Utrecht.

Dr. W. A. J. van Geuns, Oude Gracht, te Utrecht.

1852-53.

De heer N. H. de Graaf, Haarlemmerstraat, te Leiden. — Lepidoptera.

» » Mr. H. W. de Graaf, Noordeinde, 123, te ’s Gravenhage. —

Inl. Lepidoptera, bijzonder Microlepidoptera.

» » G. M. de Graaf, Heerengracht, te Leiden. — Lepidoptera.

Dr. L. A. J. Burgersdijk, Hoogleeraar aan het Athenaeum te

Deventer. — Algem. Entomologie.

» n G.A. Six, De Ruiterstraat, 65, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera.

» » Dr. W. Berlin, Hoogleeraar aan het Athenaeum, Plantage

Parklaan n°. 3, te Amsterdam.

1855-56.

De heer A. A. van Bemmelen, Directeur van de Diergaarde te Rot-

terdam. — Algemeene Entomologie.

n» Mr. E. A. de Roo van Westmaas, Huize Daalhuizen, te Velp. —

Lepidoptera.

„ » M. Breukelman, te Delfshaven. — Lepidoptera.

1856-57.

De heer Mr. J. Herman Albarda, te Leeuwarden. — Inlandsche Lepi-

doptera (bijzonder Microlepidoptera) en Neuroptera.

» » Mr. W. Albarda, te Ginneken. — Lepidoptera en Neuroptera.

„ » Dr. A. W. M. van Hasselt, Amsterdamsche Veerkade, 15, te

’s Gravenhage. — Arachniden.

1857-58.

De heer Dr. J. W. Schubärt, te Utrecht.

n° n W.K. Grothe, te Zeist.

1858-59.

De heer J. C. J. de Joncheere, Voorstraat, D, 368, te Dordrecht. —

Lepidoptera.

n » J. Backer, te Oosterbeek. — Lepidoptera.

LIJST DER LEDEN ENZ. XXXIX

1860-61.

De heer J. Kinker, Oudezijds-Achterburgwal bij de Oudemanhuispoort ,

n°. 223, te Amsterdam. — Lepidoptera en Coleoptera indigena.

Dr. E. Piaget, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Korte-

naerstraat, 416, te Rotterdam. — Diptera en Parasitica.

» n

1861-62.

Wijlen de heer H. Hartogh Heys van de Lier (het Lidmaatschap

door zijne Weduwe voortgezet).

1862-63.

De heer H. Baron Lewe van Middelstum, te Beek bij Nijmegen. —

Lepidoptera.

1863 -64.

De heer Mr. R. Th. Bijleveld, Rapenburg te Leiden. — Algemeene

Entomologie.

D. J. R. Jordens, Sassenpoorterwal, F, 3471, te Zwolle, —

Lepidoptera.

” ”

1864—65.

De heer Mr. A. H. Maurissen, te Maastricht. — Lepidoptera.

H. J. Veth, Phil. nat. Cand., Leeraar aan de Hoogere Bur-

n n

gerschool te Rotterdam. — Algemeene Entomologie.

» » H. W. Groll, te Haarlem. — Coleoptera.

1865-686.

De heer Dr. H. C. van Medenbach de Rooy, Weerdjesstraat, te

Arnhem. — Lepidoptera.

Mr. A. Brants, Buitensingel te Arnhem. — Lepidoptera.

” n

1366-67.

De heer F. J. M. Heylaerts Jr., St. Jansstraat te Breda. — Lepi-

doptera enz.

» » Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Hoogleeraar te Utrecht. — Alge-

meene Zoologie.

» » À. van den Brandt, te Venlo. — Lepidoptera.

1867-68.

De heer C. Ritsema Cz., Conservator bij ’s Rijks Museum van Natuur-

lijke historie, Rapenburg n°. 94 te Leiden. — Algemeene

Entomologie.

» » Mr, H. Hartogh Heys van Zouteveen, Phil. nat. Doctor, te Assen.

1868-69.

De heer Dr. J. G. de Man, Conservator bij ’s Rijks Museum van Natuur-

lijke historie, te Leiden. — Algemeene Entomologie.

» » Dr. T. W. O. Kallenbach, te Rotterdam. — Lepidoptera.

RU LIJST DER LEDEN ENZ,

De heer A. Cankrien, Boompjes, te Rotterdam. — Lepidoptera.

» » Mr. C. J. Sickesz, Burgemeester van Laren, Huize de Cloese

bij Lochem.

1869-70.

De heer M. Nijhoff, Raamstraat 49, te ’s Gravenhage. — Bibliographie,

1870-71.

De heer Dr. L. L. Aronstein, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

te Breda.

» » Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Leeraar aan de Hoogere Burger-

school, Huigensstraat 11, te ’s Gravenhage. — Coleoptera.

» » Mr. M. C. Piepers, Lid der regterlijke magt in Nederlandsch

Indië, thans met verlof hier te lande, te ’s Gravenhage. —

Lepidoptera.

» » Dr. P. J. Veth, Hoogleeraar aan de Rijksinstelling van onder-

wijs in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch Indië,

te Leiden,

1871-72.

De heer W. A. Ivangh Schepman, te Rhoon. — Lepidoptera.

» » Dr. J. Ritzema Bos, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

en de Landbouwschool te Wageningen.

» » J.F.G. W. Erbrink, N. Z. Voorburgwal over de Kolk, n°. 62,

te Amsterdam. — Algemeene Entomologie.

» » J. B. van Stolk, Zeemansstraat, te Rotterdam. — Lepidoptera.

n » Mr. A. F. A. Leesberg, Jan-Hendrikstraat, 9, te ’s Graven-

hage. — Coleoptera.

» » Dr. H. J. van Ankum, Hoogleeraar te Groningen.

» » M. M. Schepman te Rhoon. — Neuroptera.

» » Dr. C. K. Hoffmann, Hoogleeraar te Leiden. — Vergelijkende

ontleedkunde.

1872-73.

De heer Dr. A. J. van Rossum, Kastanjelaan te Arnhem.

1873-74.

De heer A. B. van Medenbach de Rooy, Weerdjesstraat te Arnhem.

» » Dr. J. van Leeuwen Jr., Prinseneiland, n°. 91, te Amster-

dam. — Lepidoptera.

n» J.C. Stern, te Sluis.

» » Mr. M. ’s Gravesande Guicherit, te Delft.

1874—75.

De heer H. L. Gerth van Wijk, Leeraar aan de Hoogere Burger-

school te Middelburg. — Hymenoptera aculeata.

LIJST DER LEDEN ENZ. XLI

De heer C. J. Grube, Nieuwendijk bij de St. Jacobstraat, n°. 94, te

Amsterdam. — Lepidoptera.

J. van den Honert, Nieuwe Waalseiland bij de Schipperstraat ,

” ”

n°. 26, te Amsterdam.

» » R. H. Saltet, Med. Stud., Heerengracht bij de Wolvenstraat ,

n°. 264, te Amsterdam.

» » K. N. Swierstra, Koninkl. Zool. Genootschap „Natura Artis

Magistra” te Amsterdam, — Algemeene Entomologie.

1875-76.

De heer H. Uijen, Priemstraat te Nijmegen. — Lepidoptera.

» n J.G. Wurfbain, Huize Heuven, te Worth-Rhede.

» » Dr. F. N. Obbes, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool voor

meisjes, P. C. Hooftstraat, n°. 41, te Amsterdam.

» n À. J. Weytlandt te Noordwijk.

» » M. W. Beijerinck, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te

Utrecht.

» » Vinc. Mar. Aghina, sacr. ord. praed., te Huissen bij Arnhem.

» » N. Lafontijn, Officier der Infanterie te Middelburg.

BESTUUR.

President. Mr. W. Albarda.

Vice-President. P. C. T. Snellen.

Secretaris, F. M. van der Wulp.

Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven.

Bibliothecaris en Conservator. C. Ritsema Cz.

Penningmeester. J. W. Lodeesen.

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR HET TIJDSCHRIFT.

De President van het Bestuur.

Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven.

F. M. van der Wulp.

BIBLIOTHEKEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

BIJGEKOMEN BOEKEN VAN 1 AUGUSTUS 1875

TOT 30 JuNIJ 1876.

BIBLIOTHEEK A.

Natunrlijke Historie in het algemeen.

Niets bijgekomen.

Algemeene Dierkunde.

. Girard (Ch.), Contributions to the Ichthyology of the Western

Coast of the United States, from specimens in the museum of the

Smithsonian Institution. 1856. 8vo. (Geschenk van den heer S. H.

Scudder).

. Selys Longchamps (E. de), Sur les animaux vertébrés de la Bel-

gique, utiles ou nuisibles à l’agriculture. Bruxelles, 1861. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

Algemeene Entomologie.

. Ragusa (E.), Gita entomologica all’isola di Pantelleria. Firenze,

1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

. Scudder (S. H.), Entomological Notes. N°. III and IV. Boston,

1870, 75. 8vo. (Met de beide volgende nommers ten geschenke van

den Schrijver).

. ——— Notice of the Butterflies and Orthoptera, collected by Mr. G. M.

Dawson, as Naturalist of the B. N. A. Boundery Commission.

Boston, 1875. 8vo.

. —— The Distribution of Insects in New Hampshire. A Chapter

from the first volume of the Final Report upon the Geology of

New Hampshire. Concord, 1874. W. a pl. 8vo.

10.

it:

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

BIBLIOTHEKEN ENZ. XLIII

Signoret (V.), E. de Selys Longchamps, Sichel, J. Bigot, H.

Lucas et A. Deyrolle , Notes sur Vile de la Réunion (Bourbon):

Hémiptéres, Névroptères, Hyménoptéres, Diptéres, Myriapodes,

Orthoptéres et Coléoptéres. Paris. Av. 2 pl. noires. 8vo. (Geschenk

van Dr. V. Signoret).

Wallengren (H. D. J.), Insecta Transvaaliensia. — Bidrag till

Transvaalska Republikensi Södra Afrika Insektfauna. Stockholm ,

1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Borre (A. Preudhomme de), La possibilité de la naturalisation

de la Leptinotarsa decemlineata examinée au point de vue de la

concurrence vitale. Bruxelles, 1875. 8vo. (Geschenk van den

Schrijver).

Jekel (H), Coleoptera Jekeliana, adjecta Eleutheratorum Biblio-

theca, ete. Livr. 2. Paris, 1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver)

Putzeys (J.), Monographie des Clivina et genres voisins. Liège,

1846. 8vo. (Met de twaalf volgende nommers ten geschenke van den

Schrijver).

—— Postscriptum ad Clivinidarum Monographiam atque de

quibusdam aliis. Leodii, 1862, 8vo.

— Révision générale des Clivinides. Bruxelles, 1867. 8vo.

— Les Broscides. Stettin, 1868. 8vo.

—— Trechorum oculatorum Monographia. Stettin, 1870. 8vo.

—— Monographie des Amara de l’Europe et des pays voisins.

Paris, 1870. 8vo.

—— Révision des Broscides de l' Australie d’après la collection

de Mr. le Comte de Castelnau. Genova, 1873. 8vo.

—— Notes sur les genres Morio et Perigona. Genova, 1873. 8vo.

—— Kelevé des Cicindélides et Carabiques recueillis en Portugal

par. M. Camille van Volxem en Mai et Juin 1871. Bruxelles,

1874. 8vo.

Note sur les Carabiques recueillis par M. Jean van Volxem

à Ceylan, à Manille, en Chine et au Japon (1873—1874).

Bruxelles, 1875. 8vo.

. —— Descriptions de Carabiques nouveaux on peu connus. Genova,

1875. 8vo.

. —— Essai sur les Antarctia Dej. Bruxelles. 8vo.

. —— Monographie des Calathides. Bruxelles. 8vo.

XLIV BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

37.

Ritzema Bos (Dr. J.), Waarnemingen aangaande inlandsche

schorskevers. (Aylophaga Latr. partim = Scolytides Lac.). Met

gelith. platen en tabellen voor de ontwikkeling der insecten.

Zwolle, 1876. 4to. (Geschenk van den Schrijver).

Roelofs (W.), Notice sur un nouveau genre de Curculionides

d'Australie, et description d’un nouveau genre de Curculionides

de Montevideo. Bruxelles, 1866. Av. 1 pl. col. 8vo. (Het de vijr

volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Notice sur le genre Acroteriasus (suite). — Note sur le

Georhynchus Mortetii. — Variabilité des caractères sexuels secon-

daires chez les Curculionides et les Anthribides, Bruxelles, 1867.

Av. 1 pl. col. 8vo.

Curculionides recueillis au Japon par M. G. Lewis, Bruxelles,

1873—75. 3 part. av. pl. noires. 8vo.

—— Diagnoses d’espéces nouvelles de Curculionides, Bruxelles,

1875. 8vo.

Curculionides recueillis par M. J. van Volxem au Japon et

en Chine. Bruxelles, 1875. 8vo.

—— Description de quatre nouvelles espèces de Curculionides

prises par M. J. van Volxem à Ceylan et aux îles Philippines.

Bruxelles, 1875. 8vo,

B. Lepidoptera.

Hofmann (E.), Isoporién der europäischen Tagfalter. Stuttgart,

1873. 8vo. (Geschenk van een onbekende).

Scudder (S. H.), Tentamen determinationis digestionis atque

denominationis singularum stirpium Lepidopterorum, peritis ad

inspiciendum et dijudicandum communicatum a Jacobo Hübner.

Cambridge, 1873. 8vo. (Met de vier volgende nommers ten geschenke

van den Schrijver).

—— Note sur l’oeuf et le jeune age de la chenille d’Aeneis aello.

Bruxelles, 1873. Av. 1 pl. n. 8vo.

—— The two principal groups of Urbicolae (Hesperidae auct.).

1873, 8vo.

—— Note on the species of Glaucopsyche from Eastern North-

America. 1873. 8vo.

-— Historical Sketch of the Generic Names proposed for Butter-

flies. A Contribution to Systematic Nomenclature. Salem , 1875. 8vo.

Selys Lonchamps (E. de), Catalogue des Lépidoptéres ou Papillons

de la Belgique. Liège, 1837. 8vo. (Met het volgende nommer ten

geschenke van den Schrijver).

38.

39.

40.

41.

42,

43.

44,

45.

46.

47.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XLV

Selys Longchamps (E. de), Enumération des insectes Lépidoptères

de la Belgique. Liége, 1844. 8vo.

Vollenhoven (Dr. S. C. Snellen van), Beschrijvingen en afbeel-

dingen van Nederlandsche vlinders. (Vervolg op Sepp, Beschouwing

der wonderen Gods enz.) ’s Gravenhage, 1875. DI. III, n°. 39—-42.

Met gekl. pl. 4to.

Weyenbergh (Prof. Dr. H.), Mamillo Curtisea Weyenb. ’s Grav.

1874. M. 1 gekl. pl. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke

van den Schrijver).

—— Een merkwaardig vlindergeslacht uit Zuid-Amerika. Haar-

lem, 1875. Met afbeeld. 8vo.

C. Hymenoptera.

cameron Jun. (P.), Notes on Tenthredinetae. Glasgow. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

Vollenhoven (S. C. Snellen van), Pinacographia. Afberldingen

van meer dan 1000 soorten van Noordwest-Europesche Sluipwespen.

’sGravenhage, 1875/76. Afl. 2 en 3 met 10 gekl. pl. 4to. (Ge-

schenk van den Schrijver).

D. Hemiptera.

Signoret (V), Essai sur les Cochenilles ou Gallinsectes (Homopteres-

Coccides). 15°—17¢ part. Paris, 1875. Av. 6 pl. n. 8vo. (Geschenk

van den Schrijver).

Stal (C), Genera Tingitidarum Europae disposuit. Stockholm,

1844. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

E. Neuroptera.

Lachlan (R. Me.), A Monographie Revision and Synopsis of the

Trichoptera of the European Fauna. London, 1875/76. Prt. III

and IV. W. 12 pl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

F. Orthoptera.

Müller (A.), Ueber das Auftreten der Wanderheuschrecke am

Ufer des Bielersee’s. Basel, 1876. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

. Stal (C.), Orthoptera quaedam africana. Stockholm, 1871. 8vo.

(Met de vier volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

1873. 8vo.

49. —— Orthoptera nova descripsit. Stockholm, 1873. 8vo.

50. —— Recherches sur le système des Mantides. Stockholm,

XLVI BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

51.

52.

53.

54.

55.

56.

57.

58.

Ne)

60.

61.

Stäl (C.), Recherches sur le système des Blattaires. Stockholm,

1874. 8vo.

—— Recensio Orthopterorum. Revue critique des Orthoptères

décrits par Linné, de Geer et Thunberg. N°. 1—3. Stockholm,

1873—75. 8vo.

G. Diptera.

Gori (Th. J. J.), Over neusontsteking veroorzaakt door de ont-

wikkeling van vliegenlarven in zijne holten (Rhinitis pseudo-

parasitica). Breda, 1876. M. 1 gekl. pl. 8vo. (Geschenk van den

Schrijver).

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Holmberg (E. L.), Epeira socialis Reng. Lyeros apuntes sobre

esta curiosa Arana y su tela. Buenos Aires, 1874. kl. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

Palaeontologie.

Borre (A. Preudhomme de), Notes sur des empreintes d’insectes

fossiles découvertes dans les schistes houillers des environs de

Mons. Bruxelles, 1875. Av. 1 pl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Scudder (S. H.), New and Interesting Insects from the Carboni-

ferous of Cape Breton. 1876. 8vo. (Met het volgende nommer ten

geschenke van den Schrijver).

—— The Tertiary Physopoda of Colorado. 8vo.

Weyenbergh (H.), Enumération systématique des espéces qui

forment la faune entomologique de la période mésozoique de la

Bavière, en même temps supplément du Catalogue de la Collec-

tion paléontologique dn Musée Teyler. p. 1—20. 8vo. (Geschenk

van den Schrijver).

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde,

Horst (R.), Aanteekeningen op de anatomie van Lumbricus

terrestris Linn. Utrecht, 1876. Met 1 pl. 8vo. (Geschenk van

Mr. M. C. Piepers).

Plateau (F.), Note sur une sécrétion propre aux Coléoptères

Dytiscides. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van den

Schrijver).

—— Recherches sur les phénomènes de la digestion chez les

insectes. Bruxelles, 1874. Av. 3 pl. 4to.

62.

63.

68.

69.

70.

72.

73.

74.

75.

76.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XLVII

Weyenbergh (Prof. Dr. H.), Annotations à l’occasion d’une

squellettopee de Palamedea chavaria Linn. 8vo. (bis) (Met de vier

volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Contribucion al conocimiento del genero Xiphophorus Heck.

Un género de pescados viviparos. 8vo. (bis).

—— L’enfantement des Poecilies. 8vo. (bis).

Sobre el sistema dental de los Loricarios. Cordoba , 1876. 8vo.

Remarques sur un monstre hydrocéphalique extrait d’une

vache. Cordoba, 1876. 8vo.

Tijdschriften.

. Annali del Museo Civico di Storia naturale di Genova pubblicati

per cura di G. Doria. Genova, 1874. vol. VI. M. 13 pln. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Annuaire Entomologique pour 1876 par A. Fauvel. Caen et Paris,

1876. kl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Archives Néerlandaises des Sciences ‘exactes et naturelles, publiées

par la Société Holl. d. Se. à Harlem. la Haye, 1875/76. Tom.

X, XI, livr. 1. 8vo. (Geschenk van de Holl. Maatsch. v. Wetensch.

te Haarlem).

Archives of Science and Transactions of the Orleans County

Society of Natural Sciences. Newport, Orleans Co. Vermont, 1873.

vol. I n°. 6. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin des séances de la Société Entomologique de France.

Paris, 1875/76, n°. 53, 55, 58, 65—69, 72 et 73. 8vo.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. Buffalo,

1874/75, vol. II, n°. 3 and 4, vol. III, n°. 1, 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin of the Essex Institute. Salem, 1875. vol. VI. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Firenze, 1875.

An VII, trim. 3, 4. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Compte-Rendu des séances de la Société Entomologique de Bel-

gique. Brux. 1875/76. Ser. IL, n°. 13—25. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologischer Kalender für Deutschland, Oesterreich und die

Schweiz auf das Jahr 1876. Herausgeg. von Dr. F. Katter.

Quedlinburg, 1876, kl. 8vo. (Met het volgend nummer in ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.). |

XLVIII 3IBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Au.

78.

19.

80.

81.

82.

85.

84,

85.

86.

87.

38.

59,

DO.

Entomologische Nachrichten. Herausgeg. von Dr. F. Katter.

Quedlinburg, 1875/76. Jahrg. I, II. Heft 1—5. 8vo.

Memoirs of the Boston Society of Natural History. Boston, 1874/75.

vol. HI pri 3,0%. 35 4 and 5, vol. II, pri. Anz Wath

plates. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indië, uitgegeven

door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch

Indië. Batavia en ’s Gravenhage, 1874, dl. 34. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Newman (E.), The Entomologist. London, 1875/76, vol. VIII,

n°. 145—150; vol. IX, n°. 151—156. 8vo.

Periddico Zoológieo. Organo de la Sociedad Zoologica Argentina,

publicado por la misma. Cordoba, 1875/76. Tom. II, entegra

1 et 2. 8vo. (Geschenk van Prof. Dr. H. Weyenbergh).

Proceedings of the Boston Society of Natural History. Boston,

1874/75, vol. XVI, prt. 3 and 4; vol. XVII, prt. 1 and 2. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society

of London for the year 1875, prt. 1, 2 and 3. London, 1875.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Report of the Commissioner of Agriculture for the year 1873.

Washingthon, 1874. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Report of Explorations in 1873 of the Colorado of the West and

its Tributaries bij J. W. Powell. Washington, 1874. 8vo.

Report of the United States Geological Survey of the Territories.

Washington, 1874, vol. VI. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

Report (Annual) of the Board of Regents of the Smithsonian

Institution for the years 1873 and 1874. Washington, 1874/75.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Reports (Monthly) of the Departement of Agriculture for the

year 1874. Washington, 1875. 8vo.

Schriften der Königlichen physikalisch-oekonomischen Gesellschaft

zu Königsberg. Königsberg, 1873/74. 14ter Jahrg. iste und 2te

Abth.; 15ter Jahrg. iste Abth. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

Schriften des Vereines zur Verbreitung naturwissenschaftlicher

Kenntnisse in Wien. Wien, 1873—76. Bd. XIV, XV und XVI.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

92.

93.

94.

95.

96.

98.

39.

100.

101.

102.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XLIX

Transactions of the American Entomological Society. Philadelphia,

1874, vol. V, p. 1176. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

Tijdschrift voor Eutomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging.j’s Gravenhage, 1874—76, dl. 18, 19,

afl. 1 en 2. Met pl. 8vo.

Tijdschrift der Nederlandsche Dierkundige Vereeniging. ’s Grav.

en Rotterd., 1874—75. 1ste en 2de jaarg. Met pl. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, gevestigd te

Amsterdam. Amsterdam, 1875/76, dl. I, n°. 6—8; dl. II, n°. 1.

Ato. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Verhandlungen der K. K. zoologisch-botanischen Gesellschaft in

Wien. Wien, 1874. Bd. XXIV. Met 13 Tfln. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Verhandlungen des Vereins fiir Naturwissenschaftliche Unter-

haltun®zu Hamburg. Hamburg, 1876. Bd. IT. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Verslag van den Landbouw in Nederland over 1873. ’s Graven-

hage, 1875. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van het

Ministerie van Binnenlandsche Zaken).

Verslag van den Landbouw in Nederland. Grootte der Gronden

tijdens de invoering van het Kadaster. ’s Gravenhage, 1875. 8vo.

Verslag van de 30ste Zomervergadering en van de 9de Winter-

vergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging, ge-

houden te Amsterdam den 24sten Julij en te Leiden den 18den

December 1875. ’s Gravenhage, 1876. 8vo.

Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie van

Wetenschappen, Afd. Natuurkunde. Amsterdam 1875/76. 2de

reeks, 9de deel, 2de en 3de stuk; 10de deel, 1ste stuk. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr, v. Entom.).

Zeitschrift für die Gesammten Naturwissenschaften. Redigirt von

Dr. C. G. Giebel. Berlin, 1875. Bd. XLV. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

heizen.

Koolemans Beynen (L. R.), De Reis der Pandora naar de

Noordpoolgewesten in den zomer van 1875. Uitgegeven door het

Aardrijkskundig Genootschap. Amsterdam, 1876. 4to. (Geschenk

van het Aardrijkskundig Genootschap).

104,

105.

106.

107.

108.

109.

110.

ELL,

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

. Versteeg (W. F.), Het zenden eener wetenschappelijke expeditie

naar Sumatra. Utrecht, 1875. kl. 8vo. (Met de beide volgende

nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— De ontdekkingstogt naar Djambi en Korintji. Haarlem,

1875. kl. 8vo.

—— De wetenschappelijke expeditie naar Midden-Sumatra.

Amsterdam, 1876. kl. 8vo.

Varia.

Catalogue d’une collection choisie de livres d’histoire naturelle,

principalement d’Entomologie , laissée par feu M. W. de Haan.

Leyde, 1855. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van

Mr. M. C. Piepers).

Catalogue de la Bibliothèque délaissée par Mr. C. J. Temminck.

Leyde, 1858. 8vo.

Catalogue of the Publications of the United States Geological

Survey. of the Territories, bij F. V. Hayden, Washington,

1874. 8vo.

Sellack (Dr. C. S.), Die naturwissenschaftliche Fakultät der

Universität Cordoba in Siid-Amerika. Berlin, 1874. 8vo. (Geschenk

van den Schrijver).

Tayler (W. B.), Thoughts on the Nature and Origin of Force.

Washington, 1872. 8vo.

Weyenbergh (Prof. H.), Zoö-ornamentiek. Amsterdam, 1875.

kl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

BIBLIOTHEEK B.

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

Niets bijgekomen.

Algemeene Dierkunde.

Niets bijgekomen.

Algemeene Entomologie.

. Pfizmaier (Dr. A.), Denkwiirdigkeiten von den Insecten China’s.

Wien, 1874, 8vo.

. Gurlt (Dr. G. F.), Ueber die auf den Haus-Säugethieren und

Haus-Vögeln lebenden Schmarotzer-Insekten und Arachniden.

Berlin, 1842/43. Mit 2 Tfin. Svo.

10.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING, LI

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Harold (E. von), Coleopterologische Hefte. München, 1875. Heft

XIV. 8vo.

Saunders (E.), Catalogus Buprestidarum synonymicus et syste-

matieus. London, 1871. 8vo.

B. Lepidoptera.

Hewitson (W. C.), Exotic Butterflies, being Illustrations of new

species. London, 1875—76. Part 96—98. With col. plat. 4to.

Pagenstecher (Dr. A.), Ueber den nächtlichen Fang von Schmetter-

lingen. Wiesbaden, 1875. 8vo.

Vollenhoven (Dr. S. C. Snellen van), Beschrijvingen en afbeel-

dingen van Nederlandsche Viinders. ’s Gravenhage, 1875/76.

DI. II, n°. 39—42. Met gekl. pl. 4to. (Vervolg op J. C. Sepp,

Beschouwingen der Wonderen Gods, enz.).

C. Hymenoptera.

Niets bijgekomen.

D. Hemiptera.

Horvath (G.), Monographia Lygaeidarum Hungariae. Budapest,

1875. C. 1 tab. col. Ato.

E. Neuroptera.

Niets bijgekomen.

F. Orthoptera.

Gerstiicker (Dr. A.), Die Wanderheuschrecke (Oedipoda migratoria

Linn.) Gemeinverständliche Darstellung ihrer Naturgeschichte ,

Lebensweise, Schädlichkeit und der Mittel zu ihrer Vertilgung.

Berlin, 1876. Mit 2 Tfln. in Farbendruck. 8vo.

6. Diptera.

Niets bijgekomen.

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Herman (Otto), Ungarn’s Spinnenfauna. Budapest, 1876. 1ter

Band. Mit 3 Tfin. 4to.

Palaeontologie.

Niets bijgekomen.

Lil

T'AS

12.

13.

14.

16.

17.

18.

20.

21.

23.

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Chun (C.), Ueber den Bau, die Entwickelung und Physiologische

Bedeutung der Rectaldriisen bei den Insekten. Frankfurt a/M.,

1875. Mit 4 Tfln. 4to,

Graber (Dr. V.), Die tympanalen Sinnesapparate der Orthopteren.

Wien, 1875. Mit 10 Tfln. 4to.

Tijdschriften.

Album der Natuur. Tijdschrift ter verspreiding van natuurkennis

onder beschaafde lezers van allerlei stand. Jaarg. 1875, aflev.

10—12; 1876, aflev. 1—8. Haarlem, 1875—76. 8vo.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. Brux., 1875.

Tom. XVIII. Av. 6 pl. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

. Annales des Sciences naturelles. Zoologie et Palaeontologie. Paris,

1875—76. 6me ser. tom. II, tom. III, n°. 1—4. Av. pl. 8vo.

Annals and Magazine of Natural History. Conducted bij C. C.

Babington, A. Giinther, W. S. Dallas and W. Francis. London,

1875—76. 4th. ser., vol. 16, n°. 2—6, vol. 17. With pl. 8vo.

Archiv fiir Naturgeschichte. Gegriindet von Wiegman und fort-

gesetzt von Erichson und Troschel. Berlin, 1873/76. Jahrg. 39,

n°. 5; 42, n°. 1. Mit Tfin. 8vo.

Archives (Nouvelles) du Muséum d’Histoire naturelle de Paris.

Paris, 1874. tom. X, livr. 4. Av. pl. 4to.

Bericht über die wissenschaftlichen Leistungen im Gebiete der

Entomologie während der Jahre 1871 und 1872, von Dr. Ph.

Bertkau. Berlin, 1876. 8vo.

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou publié

sous la direction du Dr. Renard. Moscou, 1875. Ann. 1874,

n°. 3 et 4; 1875, n°. 1 et 2. Av. pl. 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v Entom.).

Correspondenz-Blatt des zoolog.-miner. Vereines in Regensburg.

Regensburg, 1875. Jahrg. 29, n°. 8—12. 8vo.

. Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Conducted bij J. W.

Douglas, R. Mc. Lachlan, E. C. Rye and H. T. Stainton. Lond.

1875—76. vol. XII, n°. 3—12; vol. XIII, n°. 1. 8vo.

Isis. Maandschrift voor populaire Natuurwetenschap , onder redactie

van Dr. D. Huizinga en Dr. H. Hartogh Heys van Zouteveen.

Haarlem, 1872—76. Dl. 1—4; 5, afl. 1—8. 4to en 8vo.

24.

25.

26.

27.

28.

32.

34.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LIII

Journal (The) of the Linnean Society of London (Zoology).

London, 1874/75. vol. XII, n°. 58 and 59. With pl. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Mittheilungen der schweizerischen entomologischen Gesellschaft.

Redigirt von Dr. G. Stierlin. Schaffhausen, 1876. Vol. IV, Heft

n°. 8. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Nunquam otiosus. Zoologische Mittheilungen von Dr. L. W.

Schaufuss. Dresden, 1875. Bd. II $. 321—360. 8vo.

Revue et Magasin de Zoologie pure et appliquée fondé par Guérin

Méneville. Paris, 1875/76. 3me ser. tom. 3; tom. 4 n°, 1 et 2.

Av. pl. 8vo.

Transactions of the Entomological Society of London for 1874

prt. 3—5. London, 1874. With pl. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

. Transactions of the Linnean Society of London. London, 1875.

Sec. ser. (Zoology). vol. I, prt 1 and 2, With pl. 4to.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. ’s Gravenhage, 1874—76, dl. XVIII,

dl. XIX, aflev. 1 en 2. M. gekl. pl. 8vo.

. Verhandlungen des naturhistorischen Vereines der preussischen

Rheinlande und Westfalens. Herausgegeb. von Dr. C. J. Andrä.

Bonn, 1874/75. Jahrg. 31 und 32. M. Tfln. 8vo.

Verslagen der beide in 1875 door de Nederlandsche Entomolo-

gische Vereeniging gehouden Vergaderingen.

Zoological (The) Record for 1874, being volume XI of the Record

of Zoological Literature, edited bij E.C. Rye. London, 1876. 8vo.

Zoologist (The). A monthly Journal of Natural History, conduct.

bij E. Newman. London, 1875—76. Sec. series n°. 119—129. 8vo.

Reizen.

Niets bijgekomen.

Varia.

Niets bijgekomen.

ENTOMOLOGINCHE INHOUD

VAN

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN.

Augustus 1875.

Newman’s Entomologist, n°. 145 (August 1875) (a). ')

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by Mrs. Hubert Herkomer née

Weise. — The Breeding of Gall-flies, by E. A. Fitch. — Notes

on Oviposition, by P. H. Jennings. — The Plague of Locusts

in America, by E. Newman. — Entomological Notes, Captures,

etc. — Answers to Correspondents. — Extracts from the Pro-

ceedings of the Entomological Society of London, March 15,

1875. — Death of Mr. Doubleday.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 135 (August 1875) (0).

New genera and species of Prionidae (concluded), by H. W. Bates. —

On the Coleoptera of Kerguelen’s Island, by C. O. Waterhouse. —

Description of a new species of Longicorn Coleoptera from New

Zealand, by D. Sharp. — Breves Dipterarum uniusque Lepido-

pterarum Insulae Kerguelensi indigenarum Diagnoses, by A. E.

Eaton. — Entomological Notes, Captures, ete. — Orbituary:

Henry Doubleday. — Proceedings of the Entomological Society

of London.

Annals and Magazine of Natural History. 4th series, vol. 16, n°. 92

(August 1875) (0).

List of the Species of the Homopterous Genus Hemisphaerius with

Descriptions of new Forms in the Collection of the British

Museum, bij A. G. Butler. — Descriptions of three additional

Species of Crustacea from Kerguelen’s land and Crozet Island,

with Remarks upon the Genus Paramoera, bij E. J. Miers. —

On the Structure and the Development of the Sting and Ovipo-

sitor of some Hymenoptera and of Locusta viridissima, by Dr.

H. Dewitz. a

1) (a) duidt aan dat het werk tot de oorspronkelijke Bibliotheek der Ned. Ent.

Vereeniging, (5) dat het tot de Bibliotheek Hartogh Heys van de Lier behoort.

ENTOM. INHOUD VAN ONTV. TIJDSCHR. LV

Revue et Magasin de Zoologie, 1875, n°. 1—4 (b).

Description de Coléoptéres (Lamellicornes) nouveaux de |’ Australie,

par M. D. Sharp. — Recherches sur les chenilles des Lépido-

ptéres de la tribu des Hespérides, par M. H, Burmeister. — De-

scriptions d’Eumolpides nouveaux ou peu connus, par M. E.

Lefévre.

September 1875.

Newman’s Entomologist, n°. 146 (September 1875) (a).

Variety of Smerinthus Tiliae, by E. Newman. — Description of

the Larva of Cleora glabraria, by H. J. Channon. — Description

of the Larva of Emmelesia decolorata, by G. A. Smallwood. —

Description of the Larva of Hydroecia Petasitis, by E. Newman

and R. Kay. — Entomological Notes, Captures, ete. — The

Plague of Locusts in America, by E. Newman (concluded). —

Extracts from the Proceedings of the Entomological Society of

London, April 5, May 3, June 7 and July 5.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 136 (September 1875) (0).

Descriptions of hitherto uncharacterized species of Phytophaga, by

J. S. Baly. — Notes on British Homoptera, with descriptions

of additional species, by J. W. Douglas. — Entomological Notes,

Captures ete. — On certain British Hemiptera-Homoptera, by

J. Scott.

Annals and Magazine of Natural History. 4th series, vol. 16, n°. 93

(September 1875) (0).

Note on Entomostraca from Kerguelen’s Land and the South Indian

Ocean, by G. Stewardson Brady. — Revision of the Subfamily

Pericopiinae of the Lepidopterous Family Arctiidae, with De-

scriptions of new Species, by A. G. Butler. — Descriptions of

new Genera and Species of New Zealand Coleoptera (Part I), by

F. P. Pascoe. — Descriptions of two new species of Heterocerous

Lepidoptera of the Family Arctiidae, by A. G. Butler. — Note

on the Larva of a Longicorn Beetle (Clytus quadripunctatus Fabr.)

by C. O. Waterhouse.

Album der Natuur. Jaarg. 1875, aflev. 11 (0).

Een merkwaardig vlindergeslacht uit Zuid-Amerika, door Prof. Dr.

H. Weyenbergh.

Transactions of the Linnean Society of London. 2nd ser. Zoology,

vol. I, prt. I (b).

On some Atlantic Crustacea from the , Challenger” Expedition,

bij Dr. R. v. Willemoes-Suhm.

October 1875.

Newman’s Entomologist, n°. 147 (October 1875) (a).

Notes on Oviposition, by P. H. Jennings. — Entomological Notes,

LVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Captures, etc. — Answers to Correspondents. — Haggerston

Entomological Society. — South London Entomological Society. —

Death of Mr. Doubleday. — Errata.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 137 (October 1875) (b).

On certain British Hemiptera-Homoptera (Alhysanus, continued) by

J. Scott. — British Hemiptera. Additions and corrections (Pilo-

phorus) by J. W. Douglas and J. Scott. — On the larva, ete.,

of Cataclysta lemnalis, by W. Buckler. — Description of a new

species of Myrina from W. Africa, by W. C. Hewitson. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Revision of the Lepido-

pterous Genus Eusemia , with Descriptions of new Species, by

A. G. Butler.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser., vol. 16, n°. 94

(October 1875) (6).

Notes and Descriptions of some new and rare. British Spiders, by

O. P. Cambridge.

Newman’s Zoologist. Sec. ser., n°. 121 (October 1875) (0).

Deiopeia pulchella at Eastbourne, by W. E. Parsons.

Annali del Museo civico di Storia Naturale di Genova. vol. VI (a).

Catalogo dei Tenebrioniti della Fauna europaea e circummediter-

ranea appartenenti alle collezioni del Museo Civico di Genova,

per F. Baudi. — Hemiptera agri Ligustici hucusque lecta P. M.

Ferrari enumerat. — Ueber den Saison-Dimorphismus der Schmet-

terlinge, von Dr. A. Weismann. — Descrizione di tre nuove

specie di Cicindelide dell’Isola di Borneo, per R. Gestro. —

Diagnosi di aleune specie nuove del genere Chrysis, per G.

Gribodo. — Enumerazione dei Cetonidi raccolti nell’ Arcipelago

Malese e nella Papuasia dai Signori G. Doria, O. Beccari e L.

M. d’Albertis, per R. Gestro. — Osservazioni sopra alcune specie

italiane del genere Cychrus, per R. Gestro. — Descrizione di tre

specie nuove del genere Alractocerus appartenenti alle collezioni

del Museo Civico di Genova, per R. Gestro. — Supplément a

Vessai sur les Féronies de l' Australie, publié dans le Bulletin des

Naturalistes de Moscou en 1865, tom. II, p. 56, accompagné

d’observations sur la synonymie, par M. le Baron de Chaudoir.

Revue et Magasin de Zoologie, 1875, n°. 5—8 (6).

Description d’une espèce nouvelle de Coléoptére du genre Gonio-

pleura Gray, par M. Thomson. — Les Cicadines d'Europe d’apres

les originaux et les publications les plus récentes, par le Dr.

Fieber, traduit de l’allemand par F. Reiber.

Proceedings of the Zoological Society of London, 1874, prt. IV and

1875, prt. I (a).

Descriptions of new Asiatic Lepidoptera, by F. Moore. — De-

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LVII

scriptions of three new Species of Homopterous Insects, by A. G.

Butler. — Chrysochroa ocellata in the Bay of Bengal, by Dr. G.

Bennett. — Descriptions of thirty three new or little-known

species of Sphingidae in the collection of the British Museum ,

by A. G. Butler. — Descriptions of four new species of Protogo-

nius, by A. G. Butler.

Verhandlungen der kaiserlich-königlichen zool.-botan. Gesellschaft in

Wien. Bd. XXIV (1874) (a).

Lebensverhältnisse von Corymbites tesselatus L., ©. holosericeus L.

und Elater sanguineus L., von M. Rupertsberger. — Schädlinge

in Mähren (Zabrus gibbus, Anisoplia austriaca und crucifera) ,

von A. Rogenhofer. — Gallen von Dryophanta scutellaris, von

Dr. G. Mayr. — Beiträge zur Naturgeschichte der Gallmilben

(Phytoptus Duj.), von Dr. Fr. Löw. — Die europäischen Tory.

miden, biologisch und systematisch bearbeitet von Dr. G. Mayr. —

Beiträge zur Kenttniss der Gallmücken, von Dr. Fr. Löw. — Die

Gattungen und Arten der Halocypriden, von Prof. Dr. C, Claus. —

Die Decticiden der Brunner von Wattenwyl’schen Sammlung.

I Genera, von O. Herman. — Ueber Systematik der Orthoptera

und die Recensio Orthopterorum von C. Stäl, von Brunner von

Wattenwyl. — Ueber die äusseren Gehörorgane der Orthoptera ,

von Brunner von Wattenwyl. — Neue Beiträge zur Kenttniss

der Cecidomyiden, von Dr. Fr. Löw. -- Beitrag zur Dipteren-

Fauna Oesterreich’s, von J. Mik. — Beobachtungen über der

Landwirthschaft schädlichen Thiere in Galizien im Jahre 1873,

von Prof. Dr. M. Nowicki. — Beitrag zur Kenttniss der japa-

nesischen Cryptophagiden, von E. Reitter. — Lepidoptera der

Westküste Amerika’s, von P. C. Zeller. — Die Dipteren-Gattung

Chrysotus Meig., von F. Kowarz. — Ueber Milbengallen (Aca-

rocecidien) der Wiener-Gegend, von Dr. F. Löw. — Beschrei-

bungen neuer Käfer-Arten nebst synonymischen Notizen, von

E. Reitter. — Nachlese zu den Wanzen Tirols, von P. V.

Gredler.

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1874, n°. 4 (b).

Enumération des nouvelles espèces de Coléoptères rapportés de ses

voyages par feu Victor Motschoulsky (14-ième article).

Transactions of the American Entomological Society. vol. V (1874)

Revision of the Species of Trox of the United States, by G. H.

Horn. — Deseriptions of new species of Diurnal Lepidoptera

found in North America, by W. H. Edwards. — Descriptions

of new Species of United States Coleoptera, by G. H. Horn. —

Descriptions of new Coleoptera chiefly from the Pacific Slope of

LVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

North America, by J. L. Leconte. — Descriptions of new species

of Coleoptera from the Pacific Coast of the United States, by

G. R. Crotch. — Note on the genus Pleocoma Lec., by J. L.

Leconte. — Description of the larva of Pleocoma Lec., by Baron

R. Osten Sacken. — On the Cupesidae of North America, by

J. L. Leconte. — Remarks on North American Noctuidae with

Descriptions of new species, by A. R. Grote. — Descriptions of

New Hymenoptera, by E. T. Cresson. — Descriptions of new

species of Diurnal Lepidoptera found in North America, by W.

H. Edwards. — Description of a new species of Catocala from

Arizona, by W. H. Edwards.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. vol. II, n°. 3 (a).

Notes on American Lepidoptera with Descriptions of Twenty-one

new species, by A. R. Grote. — Determination of the species

of Moths flgured in the „Natural History of New York,” by

A. R. Grote. — A List of the Leptidae, Mydaidae and Dasy-

pogonina of North America, by C. R. Osten Sacken. — De-

scription of a new species of Calocampa, by J. A. Lintner. —

On the species of Calocampa, by H. K. Morrison. — On allied

species of Noctuidae inhabiting Europe and North America, by

A. R. Grote.

Bulletin of the Essex Institute, vol. VI (1874) (a).

On the fertilization of flowers, by E. S. Morse. — On the habits

of Trap-door Spiders, by E. S. Morse.

Proceedings of the Boston Society of Natural History, vol. XVI, prt.

3 and 4 (a).

Descriptions and Notes on the Noctuidae, by A. R. Grote. —

Catalogue of the Coleoptera of Mt. Washington, N. H., by E.

P. Austin; with Descriptions of new species by J. L. Leconte. —

The Odonate Fauna of Georgia, from original Drawings now in

possession of Dr. J. Leconte and in the British Museum, by Dr.

H. Hagen.

Proceedings of the Boston Society of Natural History, vol. XVII,

prt. 1 and 2 (a).

Report on the Butterflies collected by Mr. J. A. Allen on the Yel-

lowstone Expedition of 1873, by S. H. Scudder. — Descriptions

of New Noctuidae, by H. K. Morrison. — Remarks on the old

genus Callidryas, by S. H. Scudder. — List of a collection of

Texan Noctuidae, with Descriptions of the new species, by H.

K. Morrison.

Report of the Commissioner of Agriculture for the year 1873 (a).

Report of the Entomologist and Curator of the Museum.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LIX

Monthly Reports of the Department of Agriculture of the year 1874 (a).

Entomological Records and Insect injuries, by Townend Glover.

Memoirs of the Boston Society of Natural History, vol. II, prt. III,

n°. 3—5 (a).

The species of the Lepidopterous Genus Pamphila, by S. H.

Scudder.

Memoirs of the Boston Society of Natural History, vol. II, prt. IV,

ne Li (0).

Prodrom of a Monograph of the Tabanidae of the United States,

prt. I. The Genera Pangonia, Chrysops, Silvius, Haematopota ,

Diabasis, by C. R. Osten Sacken.

November 1875.

Newman’s Entomologist, n°. 148 en 149 (November 1875) (a).

Trap-door Spiders in the Bark of Trees, by E. Newman. — De-

scriptions of Oakgalls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by E. A. Fitch. — On Cap-

turing, Killing and Setting Hymenoptera, by F. Smith. — Life-

History of the Pear-tree Slug, by E. Newman. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Answers to Correspondents.

. Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 138 (November 1875) (0).

Revision of the Lepidopterous genus Eusemia, with Descriptions

of new species, by A. G. Butler (continued). — Descriptions of

three new species of Diurnal Lepidoptera from central America,

by H. Druce. — Descriptions of three new species of Tenthre-

dinidae from Scotland, by P. Cameron Jun. — Description of

an additional species to the list of British Hemiptera, by E.

Saunders. — Observations on some species of Bolitochara, with

Description of a new European Species, by D. Sharp. — Ento-

mological Notes, Captures, ete. — Notes on some British Doli-

chopodidae with descriptions of new species, by G. H. Verrall

(continued).

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 16, n°. 95

(November 1875) (0).

Ona new genus and species of Trap-door Spider from South Africa,

by O. P. Cambridge. — On some new or undescribed species of

Crustacea from the Samoa Islands, by E. J. Miers. — On some

Lepidoptera with terebrant trunks, destructive of oranges, by

J. Kiinckel.

Album der Natuur. Jaarg. 1876. afl. 1. (b).

Johannes Swammerdam, door P. Harting. — Spijsvertering der

insekten. — Ganglion frontale der insekten.

LX ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Isis. Maandschrift voor populaire natuurwetenschap. Jaarg. V, afl. 1. (b).

Het ontstaan eener nieuwe diersoort (Saturnia Bolli) door isoleering,

door Dr. H. Hartogh Heys van Zouteveen.

Correspondenz-Blatt des zool.-miner. Vereines in Regensburg. Jahrg.

29; n. Sound 9: (be

Systematische Uebersicht der Käfer welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel (Fortsetzung).

Archiv für Naturgeschichte von Troschel. Jahrg. 41. Heft 3. (b).

Ueber den Generationsapparat der Araneiden, von Dr. Bertkau

(Schluss). — Beiträge zur Naturgeschichte der Hydrachniden ,

von Dr. P. Kramer.

Verhandlungen des naturhist. Vereines der preuss. Rheinlande und

Westfalens. Jahrg. 31. (b).

Ueber einige seltene und wenig bekannte Käfer der Cetoniden-

und Dynastiden-Familien, von Dr. O. Mohnike. — Ueber die

histiologische Zusammensetzung der Ovarien einer Gallwespe,

von Bertkau. — Ueber Genitalien der männlichen Bienen als

vorzügliches Mittel zur Artbestimmung, von von Hagens. —

Ueber die Sprache der Ameisen, von Landois. — Ueber sexuelle

Verhältnisse der Araneiden, von Bertkau.

December 1875.

Newman’s Entomologist, n°. 150 (December 1875) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen,” by E. A. Fitch. — A Month’s

Entomologising in Nort Kent, by W. H. Tugwell. — Recrea-

tions of a Country Doctor concerning Sugaring , by H. W. Livett. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Answers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 139 (December 1875) (0).

Notes on some British Dolichopodidae, by G. H. Verrall (continued). —

Notes on Anisotomidae, with Descriptions of three New species

(from Scotland, Sibiria and Algiers), by E. C. Rye. — Notes

on Butterflies from Bolivia, with Descriptions of two New spe-

cies, by W. C. Hewitson. — British Hemiptera. Description of

a New British species: Sehirus picipes, by E. Saunders. —

British Hemiptera. An additional Species, by J. W. Douglas. —

Entomological Notes, Captures, etc. — On certain British He-

miptera-Homoptera (Athysanus) , by J. Scott (continued).

Annals and Magazine of Natural History. 4th series, vol. 16, n°. 96

(December 1875) (0).

On three new and curious Forms of Arachnida, by 0. P. Cam-

bridge. — On a collection of Lepidoptera from Southern-Africa,

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXI

with Descriptions of new Genera and Species, by A. G. Butler. —

The effect of the Glacial Epoch upon the Distribution of Insects

in North-America, by A. R, Grote.

Album der Natuur. Jaarg. 1876. afl. 2 (b).

Sprinkhanen als voedsel, door Dr. P. Harting. — Borende vlinders,

door Hg. — Dimorphisme van Insecten afhankelijk van jaarge-

tijden, door D. L.

Periodico Zoologico. Organo de la Sociedad Zoologica Argentina. Tom.

II. Ent. 1. (a).

Sobre el apendice al abdomen de las Hembras del genero Euryades

Feld., por el Dr. D. H. Weyenbergh.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgeg. door de Nederl. Ent. Vereen.

18de deel. (a en b).

Naamlijst der tot heden in Nederland waargenomen Bastaard-

schorpioenen (Chernetiden), door C. Ritsema Cz. — Description de

plusieurs Névroptères-Planipennes et Trichoptéres nouveaux de

Vile de Célébes et de quelques espéces nouvelles de Dipseudopsis

avec considérations sur ce genre, par R. Me Lachlan. — Notes

sur une collection de types des Phryganides, décrites par feu

M. F. J. Pictet, existant dans le Musée Royal d’Histoire Natu-

relle à Leyde, par R. Me Lachlan. —- De inlandsche Bladwespen

in hare gedaantewisseling en levenswijze beschreven (18de stuk),

door S. C. Snellen van Vollenhoven. — Systematische lijst der

in dit Tijdschrift beschreven gedaantewisseling van Bladwespen. —

Synopsis des Creophilus, par A. Fauvel. — Vier nieuwe soorten

van het genus Nola Leach, door P. C. T. Snellen. — Drie

nieuwe Choreutinen, door P. C. T. Snellen. — Les Macrolépi-

doptères de Bréda et de ses environs. Liste supplémentaire , n°. 4

(Captures de 1874), par F. J. M. Heylaerts. — Diagnoses Ara-

nearum europaearum aliquot novarum, auctore T. Thorell. —

Microlepidoptera nieuw voor de fauna van Nederland, door H.

W. de Graaf en P. C. T. Snellen. — Nepticula Zelleriella nov.

spec., door P. C. T. Snellen. — Bijdrage tot de kennis van

Calamia lutosa Hiibn., door C. J. Grube. — Aanteekeningen

over en beschrijvingen van eenige Coleoptera van Neder-Guinea

(Zuidwestkust van Afrika), door C. Ritsema Cz. — De inland-

sche Hemipteren beschreven en meerendeels ook afgebeeld (5de

stuk), door S. C. Snellen van Vollenhoven. — Opgave der Geo-

metrina en Pyralidina in Nieuw-Granada en op St. Thomas en

Jamaica verzameld door W. Baron von Nolcken, met beschrij

ving en afbeelding der nieuwe soorten. 2de Afd. Pyralidina ,

door P. C. T. Snellen. — Vier Atsjinesche Dagvlinders, door

G. M. de Graaf.

LXII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Januarij 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 151 (January 1876) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated by E .A. Fitch. — Life-histories

of Sawflies. Translated by J. W. May. — An Attempt to Arrange

the British Eupithecidae by their Larval Characteristics, by

C. S. Gregson. — Notes upon Sugaring, during September and

October 1875, by W. W. Keyworth. — Notes on Oviposition,

by P. H. Jennings. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Answers to Correspondents. — Extracts from the Proceedings of

the Entomological Society of London.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 140 (January 1876) (0).

On certain British Hemiptera-Homoptera, by J. Scott. — Descriptions

of two new species of Lucanidae (Coleoptera), by C.0.Waterhouse.—

Description of a new species of Chiasognathus (Coleoptera, Luca-

nidae), by F. J. S. Parry. — Notes on British Coleoptera, with

descriptions of three new species, by E. C. Rye. — Stray

notes on the Lepidoptera of Pembroke, by C. G. Barrett. —

Descriptions of two new exotic Aculeate Hymenoptera of the

families Thynnidae and Crabronidae, by C. Ritsema. — An

addition to the list of British Hemiptera, by E. Saunders. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Descriptions of five new or

little known species of British Tenthredinidae, by P. Cameron Jun.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol 17, n°. 97

(January 1876) (0).

On the Classification of Scorpions, by Prof. T. Thorell. — De-

scriptions of new Genera and Species of New Zealand Coleoptera.

Part. II, by F. P. Pascoe. — Descriptions of two new Coleo-

pterous Insects. belonging to the families Buprestidae and Melo-

lonthidae, by C. O. Waterhouse. — Description of a new Spe-

cies of Sessile-eyed Crustacean and other Notices, by T. R. R.

Stebbing. — On the Fauna and Flora of Kerguelen’s Island,

by A. E. Eaton. — On a gigantic Stridulating Spider, by. J.

Wood-Mason. — Instinct (?) in Hermit Crabs, by A. Agassiz. —

On the Organization of the Acarina of the Family Gamasidae.

Characters which prove that they constitute a natural Transi-

tion between the Hexapod Insects and the Arachnida, by M.

Mégnin.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgeg. door de Nederl. Entom. Vereen.

Deel 19, aflev. 1 (a en b).

Tweede aanvulsel tot het Geschiedkundig Overzigt van het geslacht

Acentropus Curt., door C. Ritsema Cz. — Dactylota Kinkerella ,

nieuw genus en soort der Gelechiden uit Nederland, beschreven

door P. C. T. Snellen. — Geschiedenis van een’ Spinnen-cocon

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXITI

Agelena s. Agroeca brunnea Blackw.), door A. W. M. van Hasselt. —

Bijdrage tot de kennis der Insecten-fauna van het Noordelijkste

gedeelte van Sumatra, door C. Ritsema Cz. — Aanteekening

over Oinophila V-flava Haw., Tinea nigripunctella Haw., Tinea

parietariella Bruand en Coryptilum Klugii Zeller, door P. C. T.

Snellen. — Carpocapsa grossana Haw., door de G. — Phthoro-

blastes Juliana Curt., door de G. — Eene nieuwe Pausside van

Congo (Zuid-Westkust van Afrika), door C. Ritsema Cz. —

Opgave van beschreven Xylocopa-soorten, die noch als zelfstan-

dige soorten, noch als synoniemen door F. Smith in zijne mono-

graphie over dit geslacht zijn opgenomen, door C. Ritsema Cz.

Revue et Magasin de Zoologie. 3° ser. tom. 3 (1875) n°. 9-11 (0).

Les Cicadines d’Europe, par M. X. Fieber.

Februarij 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 152 (February 1876) (a)

Variety of Callimorpha Hera, by Edw. Newman. — Descriptions

of Oak-galls, translated by E. A. Fitch. — List of Insects inhabi-

ting Oak-apples, by F. Walker and E. A. Fitch. — Injury to

Linen in Bleach Fields by the Larvae of Arctia rubiginosa, by

Edw. Newman. — Entomological Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 141 (February 1876) (b).

Descriptions of two new British Ichneumonidae, by T. A. Mars-

hall. — Notes on some British Dolichopodidae, with Descriptions

of new species, by G. H. Verrall (continued). — On a new

genus and species of the family Staphylinidae, by D. Sharp. —

British Hemiptera-Homoptera. Additional Species, by J. W.

Douglass. — On certain British Hemiptera-Homoptera, by J. Scott.

— Entomological Notes, Captures, ete. — Monograph upon the

British Species of Sarcophaga or flesh-fly, by R. H. Meade.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 17, n°. 98

(February 1876) (0).

A Conspeetus of the Species of Paratelphusa, an Indo-Malayan

Genus of Freshwater Crabs, by J. Wood-Mason.

Annales des Sciences Naturelles. Zoologie. 6° ser. tom. II (ann. 47)

n°. 3—6 (b).

Recherches sur les organes genitaux mäles des Crustacés décapo-

des, par M. Brocchi.

Correspondenz-Blatt des zool.-min. Vereines in Regensburg. Jahrg. 29,

n°. 10 (b)

Beitrag zu den monströsen Erscheinungen thierischer Organe, von

P. V. Gredler. — Neue Schlupfwespen, beschrieben von Dr.

Kriechbaumer.

LXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Bulletin of the Buffalo Society of Natural sciences. Vol. II, n°. 4 (a).

On Attacus (Samia) Columbia and its Parasites, by H. A. Hagen. —

Supplement to the List of North-American Noctuidae, by A. R.

Grote. — Check List of North-American Sphinges, by A. R.

Grote. — North American Pyralides, by A. R. Grote. — Syno-

nymie List of the Butterflies of North-America, North of Mexico,

by S. H. Scudder. — Observations on North-American Moths

(2nd Paper), by L. F. Harvey. — On the Genus Agrotis with

Additions to the ,List of North-American Noctuidae,” by A. R.

Grote. — On allied Species of Noctuidae inhabiting Europe and

North-America (2nd Paper), by A. R. Grote.

Idem. Vol. III, n°. 1 (a).

Description of a New Crustacean from the Water Lime Group at

Buffalo, by A. R. Grote and W. H. Pitt. — On Texan Lepi-

doptera collected by Mr. Belfrage, by L. F. Harvey. — On New

Species of Eusarcus and Pterygotus from the Water Lime Group

at Buffalo, by A. R. Grote and W. K. Pitt.

Maart 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 153 (March 1876) (a).

Variety of Ennomos anqularia, by E. Newman. — Descriptions of

Oak-galls, translated by E. A. Fitch. — The Devonshire Gall,

Cynips Kollari, by the late F. Walker. — On an Immense Flight

of small Butterflies (Terias Lisa) in the Bermudas, by J. M.

Jones. — Description of some Varieties of Vanessa Io ete. probably

caused by starving the Larvae, by H. Ramsay Cox. — Collected

Observations on British Sawflies, by E. Newman. — Entomolo-

gical Notes, Captures, etc. — Answers to Correspondents. —

The Doubleday collection.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 142 (March 1876) (0).

Monograph upon the British species of Sarcophaga or flesh-fly

(continued), by R. H. Meade. — Description of five new species

of European Hemiptera-Heteroptera, by E. Saunders. — British

Hemiptera-Heteroptera. Additional species, by J. W. Douglas. —

On the names of some British species of Pselaphidae and Seyd-

maenidae, by D. Sharp. — Entomological Notes, Captures, ete. —

On certain British Hemiptera-Homoptera, by J. Scott.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 17, n°. 99

(March 1876) (0)

Descriptions of some new Species of Crustacea, chiefly from New

Zealand, by E. J. Miers. — On a new Genus of Arachnida of

the Section Arthrogastra, by A. Stecker. — On the Relations of

Artemia salina and Artemia Mühlhausenii, and on the Genus

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXV

of Arachnida of the Section Arthrogastra, by A. Stecker. — On

the Relations of Artemia salina and Artemia Mihlhausenit , and

on the Genus Branchipus, by M. J. W. Schmankewitsch. —

The Drosera as an Insect-catcher, by Th. Meehan. — Onan Am-

phipod (Urothoë marina), a Commensal of Echinocardium corda-

tum, by M. A. Giard. — On some new Species of Stomatopod

Crustacea, by J. Wood Mason. — On the Astacus modestus of

Herbst, by J. Wood Mason.

Transactions. of the American Entomological Society. (March 1875) (a).

Descriptions of North-American Moths, by A. R. Grote. — Note

on Papilio Gundiachianus, by A. R. Grote. — Descriptions of

New Species of Mutilla, by E. T. Cresson. — Notes on the

Species of Rhipiphorus of the United States, by G. H. Horn. —

Synonymical Notes and Description of New Species of North-

American Coleoptera, by G. H. Horn. — Notes on Cicindelidae

of the United States, by J. L. Leconte. — Notes on the Rhy-

sodidae of the United States, by J. L. Leconte. — Descriptions

of New Coleoptera of the United States with notes on geogra-

phical distribution, by J. L. Leconte.

Zeitschrift für die Gesammten Naturwissenschaften Neue Folge,

Bd. XI (1875) (a).

Nyssonidae und Crabronidae des zoolog. Museums der hiesigen

Universität, von Prof. Dr. E. Taschenberg. — Atya Gabonensis,

neuer Krebs von Gabon, beschrieben von C. Giebel.

Journal of the Linnean Society. Zoology. Vol. XII, n°. 58 and 59 (0).

Observations on Bees and Wasps, by J. Lubbock (Part I et II). —

On Oniseigaster Wakefieldi, the singular Insect from New Zea-

land, belonging to the Family Ephemeridae, with Notes on its

Aquatic Conditions, by R. Me Lachlan. — A new Australian

Sphaeromid, Cyclura venosa; and notes on Dynamene rubra and

viridis, by T. R. R. Stebbing. --- Descriptions of five new Spe-

cies of Gonyleptes, by A. G. Butler.

Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1875, n°. 1 (b).

Beiträge zur Kenntniss der Borkenkäfer Russlands, von Prof. C.

Lindemann. — Vergleichend-Anatomische Untersuchungen über

das männliche Begattungsglied der Borkenkäfer, von Prof. C.

Lindemann.

Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society for

the year 1875, prt. II en III (a).

Monographie List of the Coleoptera of the Genus Plusiotis of Ame-

rica, north of Panama, with Descriptions of several new Spe-

LX VI ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

cies, by A. Boucard. — On some Spiders from New Caledonia,

Madagascar and Réunion, by T. Thorell. — On some new

Species of Erigone. Part I, by O. P. Cambridge. — Descriptions

of new species of Sphingidae, by A. G. Butler. — A Review

of the British Marine Mites, with Descriptions of some new

Species, by G. S. Brady. — On some new Species of Erigone.

Part II, by O. P. Cambridge. — Descriptions of several new

Species of Indian Heterocerous Lepidoptera, by A. G. Butler. —

On some new Species of Erigone from North-America, by O. P.

Cambridge. — A List of the Collection of Diurnal Lepidoptera

made by J. J. Monteiro, Esq. in Angola, with Descriptions of

some new Species, by H. Druce.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. 7mo, trim. III (a).

Coleotteri tenebrioniti delle collezioni italiane (continuazione), esa-

minati da F. Baudi. — Species italicae ordinis Dipterorum

(Muscaria Rndn.), stirps XXIII Agromyzinae, collectae et ob-

servatae a Prof. C. Rondani. — Saggio di un catalogo dei Le-

pidotteri d’Italia (continuazione), compilato dall’ Ing. A. Curò. —

Alcune osservazioni sui costumi della Teniyria grossa Besser, da

L. V. Bandi. — Rassegna entomologica.

Coleopterologische Hefte, n°. XIV (0).

Beitriige zur Kenntniss der Fauna von Neu-Granada (Halticinae),

von E. v. Harold. — Ueber eine neue Gattung der Thorictidae,

von E. Reitter. — Descriptions of new genera and species of

Scarabaeidae, by D. Sharp. — Beiträge zur Familie der Tenebrio-

niden (5° Stiick), von Dr. Haag-Rutenberg. — Beschreibung

eines neuen Oedemeriden aus Japan, von E. v. Harold. — Ueber

Chrysomelidae aus Cordova, von E. v. Harold. — Beiträge zur

Kenntniss der Fauna von Neu-Granada (Trixagidae, Eucnemi-

dae, Elateridae), von E. Steinheil. — Diagnosen neuer Arten

von E. v. Harold und E. Steinheil. — Berichtigungen und Zu-

sätze zum Münchener Cataloge. — Literatur, Miscellen und

geänderte Namen.

Transactions of the Entomological Society of London for the year

1874. prt. III —V (b).

On some new Species of South-African Lycaenidae, by R. Trimen.

— Descriptions of new Species of Lycaenidae, from his own

Collection, by W. ©. Hewitson. — Illustrations of several addi-

tional species of Lucanidae in the Collection of Major F. J.

Sidney Parry, by J. O. Westwood. — Further descriptions of

Lucanoid Coleoptera, by Major F. J. Sidney Parry. — Descrip-

tions of new species of Tenthredinidae, Ichneunomidae, Chrysi-

didae, Formicidae etc. of Japan, by F. Smith. — Descriptions

of new species of Lucanidae, by H. Deyrolle. — Some additions

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXVII

to the Coleopterous Fauna of Japan, by D. Sharp. — Descrip-

tions of some new species and a new genus of Diurnal Lepi-

doptera, in the collection of Herbert Druce, by A. G. Butler. —

Descriptions of new species of Endomycici, by H. S. Gorham. —

Observations on the genus Helota Me Leay, with description of

a new species from Japan, by H. S. Gorham. — A Revision of

the Hymenopterous genera Cleptes, Parnopes, Anthracias, Pyria

and Stilbum, with descriptions of new species of those genera, and

also of new species of the genus Chrysis from North China and

Australia, by F. Smith. — Descriptions of some new species

of exotic Cetoniidae, by J. O. Westwood. — Descriptions of new

genera and species of Pselaphidae and Scydmaenidae from Australia

and New Zealand, by D. Sharp. — Notes on the peculiar habits

and changes which take place in the larva and pupa of Papilio

Nireus, by Mrs. M. E. Barber. — Descriptions of some new

species belonging to the genus Lycaena, by R. P. Murray. —

Descriptions of three new species aud a new genus of Diurnal

Lepidoptera from the collection of Andrew Swanzy, by A. G.

Butler. — Notes on Australian Coleoptera, with descriptions of

new species, by C. O. Waterhouse.

April 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 154 (April 1876) (a).

Description of Polysphaenis sericina from Guenée, by E. Newman. —

Descriptions of Oak-galls, translated from Dr. Mayr’s, „die mit-

teleuropäischen Eichengallen”, by E A. Fitch. — Notes on Pre-

serving Larvae, by H. A. Auld. — Preserving Larvae of Lepi-

doptera, by R. Laddiman. — Notes on the Yucca Borer (Mega-

thymus Yuccae Walk.), by C. V. Riley. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Answers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 143 (April 1876) (0).

Notes on some British Dolichopodidae, with descriptions of new

species, by G. H. Verrall. — Descriptions of three Hemiptera

new to the British List, by E. Saunders. — Descriptions of

four new South American Hesperidae, by W. C. Hewitson. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Monograph upon the Bri-

tish species of Sarcophaya or flesh-fly, by R. H. Meade (continued).

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 17, n°. 100

(April 1876) (0).

Notes on some Heteromerous Coleoptera belonging to the true Te-

nebrionidae, by Ch. O. Waterhouse. — On the Myriapoda from

Siberia and the Waigatsch Island, collected during the expedi-

tion of Prof. Nordenskiöld, 1875, by A. Stuxberg. — On the

LX VIIT ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Functions of the Glands of the Digestive Apparatus of Insects,

by M. Jousset.

Correspondenz-Blatt des zool.miner. Vereines in Regensburg. Jahrg.

29, n°. 11 und 12 (0).

Systematische Uebersicht der Käfer welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel.

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1875, n°. 2 (b).

Enumération des nouvelles espèces de Coléoptères rapportées de ses

voyages par feu Victor Motschoulsky (15me article).

Archiv für Naturgeschichte herausgegeben von Troschel. Jahrg. 42.

Heft. 1 (b).

Beiträge zur Naturgeschichte der Milben, von Dr. P. Kramer. —

Zur Naturgeschichte einiger Gattungen aus der Familie der Ga-

masiden, von Dr. P. Kramer.

Revue et Magasin de Zoologie. 3me ser. tom. 3, n°. 12, tom. 4, n°. 1 (0).

Les Cicadines d’Europe d’après les originaux et les publications les

plus récentes, 2me partie. Descriptions des Espéces, par le Doct.

F. X. Fieber, trad. de allemand par F. Rieber.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. Tom. 18 (b).

Monographie des Onitides, par G. van Lansberge. — Curculionides

recueillis au Japon par M. G. Lewis, par W. Roelofs (3me et

dernière partie). — Scolytides recueillis au Japon par par M. G.

Lewis, par F. Chapuis et W. Eichhoff. — Aperçu monographique

du genre lo, l’un des démembrements de la grande famille des

Saturnides, par J. A. Boisduval. — Comptes-Rendus des Séances.

Transactions of the Linnean Society of London. Zoology. 2d ser. vol. I,

prt. 2 (b). |

On the external anatomy of Tanais vittatus , occurring with Lim-

noria and Chelura terebrans in excavated Pier-wood, by J. Denis

Macdonald.

Annales des Sciences naturelles. Zoologie. 6me ser. tom. III, n°. 1 (0).

Note sur quelques Crustacés erratiques, par M. Catta.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. 7mo, trim. IV (4).

Coleotteri Tenehrioniti delle Collezioni Italiane, esaminati da Fla-

minio Baudi (contin. e fine). — Gita entomologica all’ isola di

Pantelleria, di Enrico Ragusa. — Ricordi di una escursione en-

tomologica al Monte Amiata. Coleotteri ord. da P. Bargagli. —

Del pidocchio o della Fillossera della vita, et delle specie del

genere Phylloxera in Europa et in America, per A. Targioni

Tozzetti. — Sopra aleuni Friganidi italiani, per R. Mae Lachlan.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXIX

Mei 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 155 (May 1876) (a).

On the British Species of Sphecodes, by E. Newman. — Larvae

preserving, by W. E. Sharp. — Notes on the Yucca Borer

(Megathymus Yuecae Walk.), by C. V. Riley (continued). — De-

scriptions of Oak-galls, translated from Dr. Mayr’s „Mitteleuro-

päischen Eichengallen”, by E. A. Fitch.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 144 (May 1876) (0).

Notes on some British Dolichopodidae with descriptions of new

species, by G. H. Verrall. — On certain British Hemiptera-Ho-

moptera, by J. Scott. — Entomological Notes, Captures, etc.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 17, n°. 101

(May 1876) (b).

Amphipodous Crustaceans. On the Genera Hyale and Anonyx and

a new Species of Probolium, by T. R. R. Stebbing. — Diagnoses

of some species of Mallophaga, collected by the Rev. A. E. Eaton

during the late Transit-of-Venus Expedition to Kerguelen’s

Island, by Prof. C. Giebel. — Description of a new Species of

Talitrus from Rodriguez, by E. J. Miers. — Preliminary notice

of new Species of Lepidoptera from Rodriguez, by A. G. Butler. —

Preliminary Notice of new Species of Orthoptera and Hemiptera,

collected in the Island of Rodriguez by the Naturalists accom-

panying the Transit-of-Venus Expedition, by A. G. Butler.

Revue et Magasin de Zoologie. 3me sér. tom. 4, n°. 2 (b)

Les Cicadines d’Europe d’aprés les originaux et les publications

les plus récentes par le Doct. F. X. Fieber, trad. de l’allemand

par F. Rieber.

aes der schweizerischen entomologischen Gesellschaft. Vol.

EY. n° 8: (B).

or tela des Herrn hss que Bishoff-Ehinger von Basel, von Dr.

G. Stierlin. — Die Erziehung hochalpiner Euprepien, eine Notiz

von H. Frey. — Otto Roger's Hypothese über das natürliche

System der Coleoptern und den genetischen Zusammenhang ihrer

Familien, von G. Schoch. — Beschreibung einiger neuen Käfer-

arten, von Dr. G. Stierlin. — Noch etwas iiber die Reblaus,

von Dr. G. Stierlin.

Nederlandsch Tijdschrift voor Entomologie, dl. 19, aflev. 2 (a en b).

Verslag der negende Wintervergadering. — Les Macrolépidoptères

de Breda et de ses environs. Liste supplémentaire n°. 6, par

F. J. M. Heylaerts. — De inlandsche Hemiptera beschreven en

meerendeels ook afgebeeld, door S. C. Snellen van Vollenhoven

(zesde stuk). — Opmerkingen omtrent zes merkwaardige inland-

LXX ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

sche Pteromalinen en eene Proctotrupide, door G. A. Six. —

Lepidoptera van Batavia (eiland Java), door Mr. M. C. Piepers,

met aanteekeningen van P. C. T. Snellen. — Isosoma eximium

Gir. var., door 8. v. V. — Opmerkingen betreffende eenige

exotische Diptera, door F. M. van der Wulp.

Junij 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 156 (June 1876) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by E. A. Fitch. — Easter at

Witherslack, by J. H. Threlfall. — Lepidoptera collected at

Great Malvern in 1875, by Mr. W. Edwards. — Entomological

Notes, Captures, etc. — Answers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine, n° 145 (June 1876) (0).

On a new species of the genus Zelleria, by H. T. Stainton. —

Supplementary Notes on the larva ete. of Apatura iris, by W.

Buckler. — Descriptions of hitherto uncharacterized Phytophaga,

by J. S. Baly. — Entomological Notes, Captures, etc. — De-

scriptions of some new genera and species of New-Zealand

Coleoptera.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 17, n°. 102

(June 1876) (0).

On the Anthribidae of New Zealand, by D. Sharp. — Preliminary

Notice of new species of Arachnida and Myriopoda from Rodri-

guez, collected by Messrs. George Gulliver and H. H. Sclater,

by A. G. Butler. — Preliminary Notice of new species of Hy-

menoptera, Diptera and Forficulidae, collected in the Island of

Rodriguez by the Naturalists accompanying the Transit-of-Venus

Expedition, by F. Smith. — On the Embryogeny of the Ephe-

merae, especially that of Palingenia virgo Oliv., by N. Joly. —

Protection of Herbaria and Entomological Collections from Insects

by means of Sulphide of Carbon, by J. B. Schnetzler.

Annales des Sciences Naturelles. 6me sér. (Zoologie) tom. III, n°. 2—4 (0).

Description des Crustacés rares ou nouveaux des côtes de France,

par M. Hesse.

Archiv für Naturgeschichte, herausgeg. von ‘Troschel. Jahrg. 39.

Hft. 5 (b).

Bericht über die Leistungen in der Naturgeschichte der Insekten

während 1871 und 1872, von Dr. Ph. Bertkau.

Verhandlungen des naturhistorischen Vereines der preussischen Rhein-

lande und Westfalens, herausgeg. von Andrä, Jahrg. 32 (b).

Ueber einen Leuchtkäfer aus der Gattung Physodora von Java,

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXI

von O. Mohnike. — Eine Melipona in Deutschland, von Ph.

Bertkau. — Ueber die Frage nach der Befruchtung der Eier

der Arachniden, von Ph. .Bertkau. — Ueber Bienen- und Amei-

senzwitter, von von Hagens. — Ueber einige seltnere oder merk-

würdige Spinnen der Bonner Fauna, von Ph. Bertkau.

Verhandlungen des Vereins für Naturwissenschaftliche Unterhaltung

zu Hamburg. Band II (1875) (0).

Ueber Myrmecocystus mericanus, von Dr. C. Crüger. — Ueber

Schmetterlinge von Guayaquil, von Dr. C. Crüger. — Notice sur

les époques d’apparition des Lépidoptéres du Brésil, par J. B.

Capronnier. — Ueber eine Aberration von Spilosoma lubricipeda ,

von Dr. C. Criiger. — Fortegnelse over de i Danmark levende

Lepidoptera, ved A. B. Haas. — Ueber die Zucht von Xanthia

togata, X. gilvago und Orthosia circellaria, von F. Böckmann. —

Ueber von Capt. Ringe gesammelte Schmetterlinge, von S. Sem-

per. — Angerone Prunaria als Mordraupe, von A. Thalenhorst. —

Ueber aussergewöhnlich schnelle Verwandlung der Timandra

Amata, von A. Thalenhorst. — Ueber den Fang von Noetuen an

Weidenblüthen, von H. Tetens. — Ueber Polynesische Lepido-

pteren, von J. D. E. Schmeltz. — Der Sandfloh, von G. Wallis. —

Beiträge zur Fauna der Niederelbe.

VERSLAG

VAN DE

TIENDE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE BNTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE LEIDEN

op Zaturdag 23 December 1876,

des avonds ten 6 ure.

Voorzitter: Mr. W. Albarda.

Tegenwoordig de heeren: M. W. Beyerinck, Mr. A. Brants,

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Generaal Dr. A. W. M. van Hasselt,

F. J. M. Heylaerts Jr., J. Kinker, Mr. A. F. A. Leesberg,

Dr. J. van Leeuwen, J. W. Lodeesen, Dr. E. Piaget, Mr.

M- €. Piepers, CG Ritsema Cz., P.-C. T. Snellen, K. N.

Syiersira,, ‚Professor P.J. Veth. H. J.,Veth, Mr. S. GC.

Snellen van Vollenhoven, H. L. Gerth van Wijk en F. M.

van der Wulp; voorts als gast Dr. Hugo de Vries uit

Würzburg.

De Voorzitter opent de vergadering en heet de aanwe-

zenden welkom, in ’t bijzonder ook den heer Beyerinck, die

voor het eerst, en den heer de Vries, die als gast de ver-

gadering bijwoont; hij spreekt den wensch uit dat deze

bijeenkomst door tal van belangrijke bijdragen en mede-

deelingen vruchtbaar moge zijn voor de wetenschap.

LXXIV VERSLAG.

De heer Snellen van Vollenhoven opent de rei

der mededeelingen. Hij biedt vooreerst der Vereeniging

voor hare bibliotheek ten geschenke aan een lijvig boek-

deel in quarto, met zeer vele platen versierd, behelzende

de beschrijving der Noord-Amerikaansche Geometriden of

Spanners door Dr. A. S. Packard. Dit werk, dat een deel

uitmaakt van «The geological Survey of North-America »,

bewerkt wordende door Dr. Henley, is dus wel een afzon-

derlijk gedeelte van een zeer omvattend geheel, maar ver-

dient op zich zelf een geheel genoemd te worden, wegens

de uitvoerigheid waarmede het de anatomie, morphologie,

levenswijze, gedaantewisseling en het verspreid zijn over

de staten van het werelddeel der soorten van Geometrae

behandelt. Spreker hoopt dat het voor vele Lepidopterolo-

gen onder ons van nut zal kunnen wezen, en rekent het

werk beter geplaatst in de boekerij der Vereeniging dan

in zijne eigene bibliotheek, daar hij zich tegenwoordig niet

meer met de studie der exotische vlinders kan bezig houden.

De Voorzitter aanvaardt dit geschenk en rigt als tolk der

vergadering een woord van hartelijke dankzegging tot den

gever.

De heer van Vollenhoven laat in de tweede plaats rondgaan

eene verzameling van inlandsche gallen, door hem bijeen-

gebragt voor de collectie der Vereeniging. Zij bestaat voor

het grootste gedeelte uit gallen op eiken, voor het kleinste

uit gallen op andere gewassen, heesters of planten. De

eersten worden door den Spreker onderscheiden in wor-

telgallen, bast-, twijg-, knop-, blad- en bloesem-gallen. Bij

het laten bezigtigen der voorwerpen, vermeldt Spreker

eenige bijzonderheden betrekking hebbende tot het voor-

komen en de meer of mindere zeldzaamheid der gallen of

tot de levenswijze der daaruit voortkomende dieren.

De lijst dezer voorwerpen wordt overgelegd en het ge-

heel door den Conservator in ontvangst genomen. Ook

voor deze aanwinst der collectie betuigt de Voorzitter

zijnen dank.

VERSLAG. LXXV

Lijst der gallen.

Aphilothrix Radicis F.

» Gemmae L. aan wortels van eiken.

Biorhiza aptera F.

Trigonaspis megaptera Panz. aan den bast van eiken.

Cynips Kollari Hart. 1)

» foecundatrix Hart. } aan twijgen van eiken.

Teras terminalis F.

Cynips Quercus folü L. (Hart.)

> longiventris Hart.

» divisa Hart.

Neuroterus numismatis Ol.

» lanuginosus Gir. aan bladeren en bloesems

Spathegaster Baccarum L. van eiken.

Andricus Ramuli L.

» inflator Hart.

» quadrilineatus Hart.

» curvator? Hart.

Rhodites Rosae L.

DRE | aan wilde rozen.

» spinosissimae Gir. |

Diastrophus Rubi Hart., aan braamstruiken.

Aulax Hieracii Bouch., gezwollen stengel van Hieracium.

Cecidomyia Fagi Hart. , op beukenbladeren.

» Salicis Schrank , aan wilgentwijgen.

Spreker zegt dat men deze nog onvolledige verzameling

als eene eerste bijdrage moet beschouwen en dat hem nog

verschillende gallen als inlandsch bekend zijn, die hij later

aan deze nu nog geringe collectie hoopt toe te voegen.

. Om sommigen der zeldzamere, nu medegebragte soorten

bijeen te brengen, had hij een overgroot getal doosjes en

fleschjes geopend, die hij in vroegere zomers met cocons,

plantenuitwassen en andere zaken die hem onbekend of

vreemd voorkwamen gevuld had, en bij die doorzoeking

1) Afgebeeld in het Tijdschrift voor Entom, dl, VIII, pl. 12, onder den naam

van Oynips tinctoria? L.

LXXVI VERSLAG.

had hij tamelijk merkwaardige dieren ontdekt, die in de

telkens vermeerderende massa’s doosjes uitgekomen waren.

Zoo, om niet te spreken van Coleophora onosmella Brahm.,

die Spreker met den zak ter bezigtiging had medegebragt,

omdat hij haar voor zeer zeldzaam hield, waaromtrent hij

echter even voor de vergadering door ons medelid Snellen

beter was ingelicht, had hij ook in een der doosjes de bij-

zonder zeldzame vondst gedaan van 3 mannetjes en 3 wijfjes

van de allerfraaiste Encyrtide Gerapterocerus mirabilis Westw.,

waarvan het mannetje gewoon gevormde, zeer lange, doch

het wijfje zeer ongemeen gevormde sprieten bezit, eenig-

zins gelijkende op de antennen van het geslacht Gerapterus

uit de familie der Paussiden, welke overeenkomst aanlei-

ding tot het zamenstellen van den generieken naam gege-

ven heeft.

Het was Spreker hoogst aangenaam zich alzoo in het

bezit van 3 wijfjes en daardoor in staat gesteld te zien

een daarvan voor onderzoek onder het microscoop op te

offeren, aangezien Dr. Gustav Mayr in zijn opstel over

« Kuropaeischen Eneyrtiden» (Verhandl. K. K. Zoolog. botan.

Gesellschaft in Wien, jaargang 1876) van ’Sprekers afbeel-

ding in de Schetsen geschreven had, dat de vergroote voor-

stelling van den vrouwelijken voelspriet niet met de natuur

overeenkomt. Spreker, die toen hij die teekening maakte,

slechts een voorwerp uit ’s Rijks Museum, dat misschien

niet volkomen gaaf was, voor zich had en dit niet durfde

opweeken om het beter te kunnen onderzoeken, zou nu

zijne afbeelding aan eigen critiek onderwerpen, zoodra

het zonlicht daartoe gunstige gelegenheid aanbood. Nu

reeds echter moest hij doen opmerken dat de beschrijving

van het mannetje in het genoemde opstel door den overi-

gens zoo scherp zienden en naauwkeurigen Dr. Mayr, niet

overeenkwam met onze drie inlandsche voorwerpen. De

Encyrtiden “waren voortgekomen uit langwerpige witte

Coccus-insecten, in het duin op bladeren van helm of

misschien van eene andere grassoort gevonden en die

VERSLAG. LXXVII

Spreker naar aanleiding van Dr. Signoret’s beschrijvingen

en afbeeldingen in de Annales de la Société Entomologique

de France voor Eriopeltis Festucae houdt.

Ten slotte deelt Spreker mede dat de volgende zeldzame

of voor onze Fauna geheel nieuwe soorten van Hemiptera

heteroptera, in den laatsten tijd door zijne handen zijn

gegaan en dat sommigen daarvan door de liberaliteit der

ontdekkers in zijne collectie zijn opgenomen:

4. Asopus punctatus L. — Door Mr. Leesberg bij Breda.

2. Cimex nigricornis F. — Door C. Ritsema op Beekhuizen

bij Velp.

3. Coreus hirticornis F. — Op Walcheren door den heer

Gerth van Wijk.

4. Pseudophloeus Waltlii Herr.-Sch. — Op Walcheren door

den heer La Fontyn.

5. Stenocephalus nugax L.— In het najaar op een wijngaard

binnen de stad ’s Gravenhage

door Dr. van Hasselt.

6. Zosmenus quadratus Fieber. — Op Walcheren door den

heer La Fontyn.

7. Camaronotus confusus Kirschb. — Bij Loosduinen door

Dr. van Hasselt.

8. Prostemma quitula F. — Op Walcheren door den heer

La Fontyn.

De heer Ritsema deelt naar aanleiding van het gezegde

omtrent de Coccus-soort mede, dat zij in het Bloemendaal-

sche bosch bij Haarlem volstrekt niet zeldzaam is en hij

haar voor eenige jaren naar Prof. Westwood te Oxford ter

determinatie gezonden heeft, evenwel zonder het gewenschte

resultaat te verkrijgen. Sedert heeft hij andermaal uit het

genoemde bosch dezen Coccus in aantal verzameld, vooral

ook om er den interessanten parasiet uit te kweeken, en

heeft hij een paar exemplaren aan ons eerelid, Dr. V.

Signoret te Parijs gezonden, om met volkomen zekerheid

den naam te leeren kennen. !)

1) Het antwoord, later daarop van den heer Signoret ontvangen, schijnt belang-

rijk genoeg om hier te worden overgenomen. Het luidt als volgt: » L'espèce que

LXXVIII VERSLAG.

Voorts zegt de heer Ritsema ten opzigte der collectie

eikengallen, door den heer Snellen van Vollenhoven ge-

schonken, dat hij daaraan alsnog wil toevoegen die van

Cynips Calicis Burgsd., te Rozendaal bij Arnhem gevonden,

welke door hem in de achtste wintervergadering bespro-

ken zijn en waaruit sedert de galwesp is te voorschijn

gekomen.

De heer Gerth van Wijk biedt voor de collectie der

Vereeniging aan een 20-tal soorten van door hem op

Walcheren verzamelde wespen en graafwespen, die daarin

tot dusver niet of onvoldoende vertegenwoordigd zijn

en welke met een woord van dank door den Voorzitter

worden aangenomen. Bovendien laat hij ter bezigtiging

rondgaan eenige andere meest zeldzame Walchersche soorten

tot de genoemde groepen behoorende, waaronder enkelen

nog niet als inlandsch opgegeven. De soorten nieuw voor

de Fauna zijn: Odynerus elegans H. Sch., trimarginatus Zett.,

trifasciatus F., simplex F. en exilis H. Sch.; Priocnemis

affinis v. d. L. (gevangen door den heer La Fontijn);

Passaleucus insignis Dhlb.; Nysson spinosus Ol, trimaculatus

Rossi en dimidiatus Shuck.; Hoplisus laticinctus Lep.; Ento-

mognathus brevis v. d. L.; Lindenius armatus v. d. L. en

pygmaeus Dhlb.; Crabro Wesmaeli v. d. L., elongatulus v. d. L.,

serripes Panz. en striatus H. Sch.; Oxybelus quatuordecimno-

tatus Ol.

Odynerus trimarginatus Zett. werd door Spreker op 11 en

14 Augustus van dit jaar in groot aantal aangetroffen in

de duinstreek nabij Vlissingen, vliegende op Cirsium’s en

op Eryngium maritimum. Op de genoemde plaats ving

vouz m'avez envoyée est l'Æriopeltis Festucae Fonsc. Cette espèce est décrite en

1871 (Annales de la Société Entomologique de France) avec nombreuses figures,

1868, pl. II, f. 18; 1869 pl. IV, f. 7 et 1871 pl. VI, f. 3. Je fais l'observation

que l'espèce est très-variable (p. 432) et qu'elle pourrait peut-être former plusieurs

espèces — c’est à voir. Il faudrait trouver le mâle, ce qui aiderait l'étude. Voir

en Mai et Juin les localités où vous avez trouvé ces femelles, certainement vous

trouverez des mâles cachés sous une petite plaque cireuse.»

VERSLAG. LXXIX

hij in korten tijd een 25-tal voorwerpen, waaronder 41

mannetjes, reeds door Schenck (Deutsche Vesparien p. 60)

tot de genoemde soort gebragt. Deze schrijver heeft (1. c.)

met groote zorgvuldigheid uit de soort Odynerus Gazella

Panz. de mannetjes ontward van twee soorten, en wel van

O. trimarginatus Zett. en van O. trifasciatus F., omtrent

welke bij vroegere schrijvers groot verschil van gevoelen

heerschte. Thomson, de eenige aan Spreker bekende latere

schrijver over dit onderwerp, geeft (Hym. Scand. III, p. 67)

bij O. trimarginatus Zett. een 3 op, dat geheel overeenkomt

met het door Schenck beschrevene. Onder de gevangen

wijfjes vertoonden er twee eene zeer merkwaardige afwij-

king in teekening, te weten een geel gevlekt schildje;

Smith zegt (Cat. of Brit. Foss. Hym. ete. p. 209) niets van

een gevlekt schildje en Schenck (l. c. p. 59) noemt het

zelfs uitdrukkelijk ongevlekt.

Odynerus trifasciatus F. is te Middelburg vrij gemeen,

na Odynerus Parvetum L. de gemeenste eenzaam levende

wesp, en werd in een vrij groot aantal exemplaren gevan-

gen. Naar de overtuiging van Spreker heeft Schenck (1. c.

p. 58) ook bij het g van deze soort het juiste & gevoegd;

ware dit niet het geval dan zouden in den loop van dit

jaar van twee talrijk voorkomende en onder gelijke om-

standigheden gevangen soorten respectievelijk slechts man-

netjes of wijfjes aangetroffen zijn, hetgeen toch hoogst

onwaarschijnlijk voorkomt. Karakteristiek is de slanke ge-

stalte, waarop reeds door Smith (l. e.) in zijne diagnose

gewezen wordt; trouwens de beschrijving, die hij van het

d geeft, is zeer onvolkomen. Thomson geeft (1. c. p. 61)

bij deze soort een d, welks beschrijving niet geheel over-

komt met die van Schenck.

Van den zeldzamen Odynerus simplex F. bezit Spreker

enkele in teekening meer of minder verschillende exem-

plaren geheel overeenkomstig de beschrijving van Schenck

(I. c. p.68). Thomson maakt uit deze soort in zijne Opusc.

Ent. p. 85 vier nieuwe soorten, die hij echter 2 jaren

LXXX VERSLAG.

later (in Hym. Sc. II, p. 49) weder tot drie terugbrengt.

Het is Spreker nog niet gelukt een van de door hem ge-

vangen exemplaren tot eene van Thomson’s nieuwe soorten

te brengen. Schenck geeft als synoniem van O. sımplex

F. o. a. 0. Linden Lep. (Hym. Il, p. 624), van welke

Saussure (Mon. Vesp. 1, p. 194) zegt typische exemplaren

gezien te hebben. Volgens de Walchersche voorwerpen is

O. Lindenii Liep. bepaald verschillend van simplex F., het-

geen kan blijken uit de volgende verschillen:

1°. Saussure geeft voor Lindeni op: «angles du prothorax

épineux », Schenck voor simplex «der Prothorax hat... .

an den Ecken keine Dornspitzen» welk laatste volkomen

geldt voor ‘Sprekers voorwerpen;

2°. Saussure zegt bij Lindenii niets van de juist voor

simplex zoo kenmerkende spitse uiteinden van de zijden

van den metathorax, zoodat deze daar bijna zeker niet

aanwezig zijn;

eindelijk 3°. Saussure geeft voor Lindenü op: «1” segment

derlabdomen nm aussi long que large», bij de Wal-

chersche exemplaren van simplex is de lengte ongeveer de

helft van de breedte. |

De fraaije Priocnemis affinis v. d. L., met Pr. fuscus de

grootste inlandsche soort van dit geslacht, is gemakkelijk

te onderscheiden o. a. door de aan het uiteinde afgeronde

radiaalcel; de heer La Fontijn ving van deze soort slechts

een enkel 2.

Behalve de drie reeds bovengenoemde soorten van het

geslacht Nysson ving Spreker Nysson maculatus F. in beide

sexen en bovendien een ¢ van eene soort niet opgenoemd

in Gerstaecker’s Arten d. G. Nysson (1867) noch in Chevrier’s

Essai monogr. sur les Nysson du Bass. de Léman (1867), dus

welligt nog onbeschreven. Tot N. maculatus F. behooren

misschien twee voorwerpen gevangen door den heer Six

en vermeld in Snellen van Vollenhoven’s Naaml. v. Ned.

Hym. (Bouwst. II) p. 262, zoo niet dan is ook deze soort

nieuw voor onze Fauna. De zeer slechte afbeelding die

VERSLAG. LXXXI

Jurine (Nouv. Méth. ete. I, pl. 10, gen. 22) geeft van eene

nog onbeschreven soort, Nysson dimidiatus, maakt het voor

het minst uiterst moeijelijk te beslissen of hij daarmede

het dier bedoeld heeft dat thans onder dien- naam verstaan

wordt. Alleen door onderzoek van typische exemplaren

van Jurine zou dit kunnen worden uitgemaakt. Voor als-

nog evenwel vindt Spreker het voorzigtig op het voorbeeld

van Gerstaecker, de soort te noemen N. dimidiatus Shuck.,

zijnde deze de eerste die haar volkomen juist beschreven

heeft. Van de beide Walchersche mannetjes dezer soort

heeft het eene geelachtige, het andere witachtige vlekken

op het achterlijf.

Lindenius armatus v. d. L. en pygmaeus Dhlb. zijn beide

niet zeldzaam. Spreker determineerde ze uit Lepel. Hym.

III en Dahlb. Hym. Eur. I; volgens zijn gevoelen zou de

soort pygmaeus Dhlb. twee soorten. bevatten, Zeer wen-

schelijk is z. i. eene goede monographische bewerking van

dit zoowel als van de andere geslachten der Crabroniden.

De tasters van Crabro elongatulus v. d. L. worden door

sommige schrijvers beschreven als geel, door anderen als

bruin. Van deze vrij gemeene soort werden een aantal

exemplaren gevangen, bij welke de tasters tusschen deze

beide kleuren varieerden. Volgens Schenck (Nass. Grabw.

p. 88) zou het laatste achterlijfssegment bij het & tamelijk

digt en fijn gestippeld zijn; bij de Walchersche voorwerpen

is de stippeling ten minste gedeeltelijk vrij grof (cf. Wesm.).

De heer Piaget houdt eene belangwekkende voordragt

over Nirmus asymmetricus Nitsch, door hem in aantal ge-

vonden op eenen Dromaeus Novae Hollandiae in de diergaaarde

te Rotterdam. Hij verduidelijkt zijne opmerkingen door

verschillende teekeningen op het bord en toont o, a. aan

hoe deze parasiet in vele opzigten sterk afwijkt van de

andere soorten van het geslacht Nirmus. Wijl de door hem

gedane mededeelingen het onderwerp uitmaken van een

opstel, dat binnen kort met de daartoe behoorende afbeel-

LXXXII VERSLAG.

dingen in het Tijdschrift zal worden opgenomen, kan hier

worden volstaan met daarnaar te verwijzen. 1)

De heer Snellen van Vollenhoven zegt dat hij met veel

belangstelling de voordragt van den geachten Spreker heeft

aangehoord, en ofschoon deze vergadering zich uitsluitend

tot wetenschappelijke onderwerpen moet beperken , wenscht

hij nogtans bij deze gelegenheid met een enkel woord te

vermelden, dat de heer Piaget een uitvoerig werk over de

Parasiten heeft zamengesteld, waarin met diens bekende

naauwkeurigheid een groot aantal soorten zijn beschreven

en afgebeeld; dat deze arbeid wegens zijn’ grooten omvang

niet wel in het Tijdschrift voor Entomologie kan worden

opgenomen, doch dat dezer dagen met een gewenscht ge-

volg door hem pogingen zijn aangewend bij het Kon.

Zoologisch genootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam,

om door eene aanzienlijke geldelijke toelage de afzonder-

lijke uitgave mogelijk te maken.

De Voorzitter twijfelt niet of deze laatste mededeeling

zal door de Vergadering, en niet het minst door den heer

Piaget, met veel genoegen worden vernomen; hij bedankt

den heer Snellen van Vollenhoven voor den ijver waarmede

deze de zaak heeft behartigd en meent dat onze Vereeni-

ging ook inzonderheid erkentelijk moet zijn jegens den

heer Westerman, Directeur van het Amsterdamsch genoot-

schap, aan wiens voorspraak het welslagen der gedane

pogingen grootelijks te danken is en wiens belangstelling

in de Entomologische Vereeniging reeds herhaaldelijk en

hierin op nieuw is gebleken.

De heer Beyerinck geeft een breedvoerig verslag van

zijne onderzoekingen betreffende het uit- en inwendig za-

menstel der legboor van Aphilothrix Radicis F. en de wijze

hoe deze Cynipside hare eijeren in de plant brengt, alles

opgehelderd door verscheidene schetsteekeningen, die aan

1) Zie blz. 80 en pl. 6 van dezen jaargang.

VERSLAG. LXXXIII

de Vergadering worden voorgelegd. Ook deze mededee-

lingen zullen, even als die van den heer Piaget over Nir-

mus, in een afzonderlijk stuk in het Tijdschrift worden

opgenomen, waarnaar dus hier kortheidshalve wordt ver-

wezen.

Professor Veth maakt opmerkzaam op een sedert 1875

te Praag uitgegeven, aan de bijenteelt gewijd tijdschrift,

getiteld der Bienenvater aus Böhmen, en geredigeerd door den

heer Rud. Mayerhöffer. In eene reeks van artikelen «über

edle Bienenracen und über die Veredlung der Landbienen-

race», in den eersten jaargang van dat tijdschrift geschre-

ven door den heer E. Cori, Kanzleidirector te Brün, leest

men onder anderen eenige bijzonderheden over twee soorten

van bijen op Java voorkomende, door Cori «die Ostasiati-

sche Wanderbiene» en «die grosse Apis dorsata der Insel

Java» genoemd. Wat hij daarvan wist was hij verschuldigd

aan de mededeelingen van twee Nederlandsch-Indische amb-

tenaren, met wie hij te Karlsbad had kennis gemaakt. De

heer Mayerhöffer, begeerig meer van deze Javaansche

bijen te weten, had zich tot den Spreker om nadere in-

lichtingen gewend, en hem tot dat einde de volgende

vragen gedaan: 1°. Is de Ostasiatische Wanderbiene op

Java inheemsch of niet? Is hare levenswijze zoo als de

heer Cori opgeeft? 2°. Komt Apis dorsata op Java voor?

Behoort zij tot de echte Apidae? Is de beschrijving van

den heer Cori juist? 3°. Zou Apis dorsata ook te temmen

zijn en zou er mogelijkheid bestaan ze in Europa inheemsch

te maken? 4°. Bestaat onze Apis mellifica op Java, en zoo

niet, zou men er prijs op stellen dat zij daar werd inge-

voerd? Voor dit laatste bood tevens de heer Mayerhöffer

zijne belanglooze diensten aan.

Naar aanleiding dezer vragen had de Spreker -een onder-

zoek ingesteld naar de in den Indischen Archipel en in-

zonderheid op Java voorkomende bijensoorten en naar de

wijze waarop de inboorlingen was en bijenhonig inzamelen.

LXXXIV VERSLAG.

Hij had daarbij gebruik gemaakt van Smith's Catalogue of

the aculeate Hymenoptera and Ichneumonidae of India and the

Eastern Archipelago, in the Journal of the Linnean Society,

Zoology, vol. XI (1873), p. 396, en diens resultaten door

de welwillende hulp van den heer Ritsema vergeleken met

de op het Museum van Natuurlijke Historie voorhanden

exemplaren van Oost-Indische bijen. Ongelukkigerwijze vond

hij daar slechts exemplaren van werkbijen, wat, wel is

waar, niet te verwonderen is, maar toch voor eene goede

vergelijking der soorten een groot beletsel vormt. Het

was hem voorgekomen dat op het Museum slechts exem-

plaren van drie soorten van echte Apidae uit den Indischen

Archipel voorhanden zijn, waarvan slechts twee op Java voor-

komen, terwijl ook uit de berigten der reizigers niet van

het bestaan van nog andere soorten op dat eiland blijkt.

De eerste soort is die, door Cori « Ostasiatische Wander-

biene» genoemd. Zij is de Apis indica F. en deze is,

zoo als ook Smith aanneemt, niet verschillend van Apis

Peroni Latr., terwijl Apis socialis Latr. ten hoogste eene

verscheidenheid van dezelfde soort is. De exemplaren op

ons Museum toonen duidelijk dat deze bijensoort sterk

varieert. Die verscheidenheid vertoont zich het meest in

het donker oranjegeel der twee eerste segmenten, dat bij

vele exemplaren weinig zigtbaar is en in sommigen geheel

verdwijnt. Een exemplaar was dan ook in het Museum

als Apis unicolor Latr. gedetermineerd, maar was stellig

slechts eene Ápis indica, waarin dat oranjegeel geheel ver-

dwenen was. De Apis unicolor Latr. behoort tot Apis Adan-

sonii en is slechts in Afrika te huis. Apis indica is mer-

kelijk kleiner dan onze Apis mellifica. Is het oordeel over

haar sterk variëren juist, dan bezit het Museum exem-

plaren van Java, Sumatra, Bangka, Celebes, Timor en

Ceylon. Smith noemt als woonplaatsen dezer soort: Ma-

lakka, Borneo, Java, Sumatra, Flores, Timor en sommige

deelen van Hindostan. Im de Preanger Regentschappen

bestaat eene ruwe kultuur van deze bijen, die beschreven

VERSLAG. LXXXV

is door den heer Hoogeveen in deel X van het Tijdschrift

voor Nijverheid en Landbouw in Nederlandsch-Indié , bl. 262.

Ofschoon die schrijver de bijen slechts bij hare inlandsche

namen noemt, is het naauwelijks twijfelachtig of zijne me-

dedeeling heeft hoofdzakelijk op Apis indica betrekking,

die stellig in den Archipel de meest verbreide soort is.

Men moet echter de mogelijkheid toegeven, dat naauwkeu-

riger onderzoek toonen zal dat nog andere soorten van

bijen, b. v. A. nigrocincta Smith, die op Celebes en Borneo,

gelijk ook in China voorkomt, en A. floralis F., die aan

Borneo met Hindostan en Ceylon gemeen is, op Java ge-

vonden worden en eenigermate getemd zijn.

De tweede soort Apis dorsata is eene groote, wespvor-

mige bij, die in Hindostan en op Geylon, maar volgens

Smith ook op Java, Sumatra, Borneo, Flores en Timor

gevonden wordt. De exemplaren van ons Museum zijn

van Java en Timor. Vooral op dit laatste eiland is zij zeer

menigvuldig, en zij komt in alle op dat eiland gemaakte

verzamelingen in tal van exemplaren voor. Wallace on-

derscheidt van Apis dorsata nog Apis testacea, maar Smith

houdt deze laatste voor de jonge exemplaren van dorsata.

Deze bijen leven slechts in het wild en hangen hare raten

aan de onderzijde der takken van hooge boomen op. De

wijze waarop de Timoresen deze verzamelen is door vele

reizigers beschreven, b. v. door Wallace (Malay Archipelago

I, 314), Sal. Müller (Reizen in den Ind. Archipel), van de

Velde (Gezichten van Ned.-Indië), Esser (Tijdschr. v. Nijv. en

Landb. in Ned.-Indië, X, 250).

Ook in de Lampongs op Sumatra schijnt Apis dorsata

menigvuldig voor te komen. De inzameling der raten heeft

op soortgelijke wijze plaats, zoo als blijkt uit de beschrij-

ving van den heer van Cattenburch (Tijdschr. v. Nijv. en

Landb. in Ned.-Indië, X, 253); en ook wat Wallace, Malay

Archipelago, 1, 125, omtrent bijen op Borneo berigt, komt

daarmede zoo zeer overeen, dat ook daar slechts aan Apis

dorsata kan gedacht worden,

LXXXVI VERSLAG.

Met deze resultaten vergeleek Spreker nog wat in het

werk van Low (Serawak, 1, 315) over bijen van Borneo

gelezen wordt. Deze schrijver onderscheidt de «Lanyeh or

large wasp-like bee» en de «Nuang, a smaller bee, which

is sometimes domesticated in hives or barks about their

houses.» Hier vindt men duidelijk weder Apis dorsata en

Apis indica terug. Van den honig der eerste soort zegt hij:

«the honey produced by the Lanyeh is very fine and rich,

equal to the honey of Europe, but the nests contain but

very little of it;» terwijl hij daarentegen van de Nuang

berigt, dat «she makes very little wax, but gathers

abundance of honey, which is however of a very inferior

quality.» Ook zegt hij dat de Nuang in vele verscheiden-

heden voorkomt. Dit een en ander bevestigt de meening

dat met de Nuang de Apis indica bedoeld is, op wier sterk

variéren reeds gewezen werd, terwijl het ook van elders

bekend is dat de honig der gewone Javasche bijen dun en

weinig smakelijk is.

De heer Cori heeft de beide soorten volgens de mede-

deelingen der Indische ambtenaren juist beschreven, maar

dwaalt als hij Apis dorsata voor de grootste bijensoort der

wereld houdt. Zij wordt toch in dit opzigt overtroffen

door de derde op ons Museum voorhanden soort, de Apis

zonata Smith, eene fraaije bij, geheel zwart, behalve dat

de basis van het derde en de volgende segmenten door

eene smalle witte streep is omgord. De vleugels zijn

iets minder berookt dan bij A. dorsata. De exemplaren van

deze soort op ons Museum zijn van Celebes; volgens

Smith komt zij op Celebes en de Philippijnsche eilanden

voor.

Bij deze mededeelingen voegt Spreker nog, dat de in-

heemsche bijenteelt op Java zich niet tot de echte Apidae

bepaalt, maar aok de kleine angellooze bijen van het ge-

slacht Trigona niet versmaadt. Smith noemt in zijn Cata-

logue p. 395, een groot aantal soorten van Trigona’s op,

die in den Indischen Archipel voorkomen, daaronder

VERSLAG. LXXXVII

Trigona vidua St. Farg. '), van welker voorkomen op Java

ook Junghuhn, Java 1, 444 gewaagt. Dezelfde schrijver

leert ons elders hoe in het regentschap Soekapoera eene

andere soort, Trigona minuta St. Farg. (bij Smith althans

niet onder dezen naam voorkomende), onder het afdak der

inlandsche woningen in eene soort van korven uit bamboe

vervaardigd wordt gehouden, en eene zwartachtige was

oplevert, die bij het batikken van kleedjes wordt gebruikt.

Het tot dusver vermelde maakt den hoofdinhoud uit van

hetgeen Spreker op de beide eerste vragen van den heer

Mayerhöffer had geantwoord. Op de derde vraag had hij

geen ander antwoord kunnen geven, dan dat men, zoover

hem bekend was, het temmen van Apis dorsata nooit be-

proefd had. De vierde vraag had hij bepaaldelijk ontken-

nend kunnen beantwoorden, met de opmerking dat het

hem zeer twijfelachtig voorkomt of Apis mellifica het kli-

maat van Java zou kunnen verdragen en haar honig er

zijne goede hoedanigheden zou bewaren, en daar was,

deels bijenwas, deels plantaardige, overal in den Indischen

Archipel in overvloed voorhanden is, verwacht hij niet

dat zich spoedig een sterk verlangen naar de overbrenging

van Apis mellifica op Java zou openbaren.

Den inhoud van dit schrijven had de heer Mayerhöffer

in n°. 7 en 8 des tweeden jaargangs van den « Bienenva-

ter» opgenomen. ?)

De heer van Leeuwen deelt, als vervolg op zijne

waarnemingen omtrent het aangroeijen der vleugels bij

1) Junghuhn noemt de Trigona-soorten Melipona. De naam Melipona wordt thans

gegeven aan een genus dat alleen in Amerika vertegenwoordigd is.

2) Later is nog, in verband met het vorenstaande, door Professor Veth medege-

deeld, dat hij aan den zooloog der Sumatra-expeditie heeft opgedragen onderzoek te

doen naar de op Sumatra voorkomende bijen en bijen van verschillende sexe te ver-

zamelen. Ook heeft, op ’s Hoogleeraars verzoek, de vorige Minister van Koloniën

(de heer van Goltstein) aan den Gouverneur-Generaal van Nederl.-Indié gevraagd of

“het hem wenschelijk voorkomt, dat de invoering van onze Apis mellifica op Java

beproefd worde; van een antwoord op deze vraag is echter nog niet gebleken,

LXXXVIII VERSLAG.

uit de pop genomen vlinders !), aan de vergadering mede

dat eene pop van Bombyx Populi in ’t begin van October Il.

door hem is geopend toen de vlinder kennelijk rijp was;

deze verliet dan ook de poppeschaal uit eigen beweging en

zonder eenige moeite. Het dier bragt vervolgens, aan een

takje hangende, in eene gesloten stopflesch met vochtig

zand eene week onveranderd door, waarna het ’s morgens

op zijn’ rug liggende werd gevonden en voor stervende in

eene doos werd geworpen. Hierin bragt het echter nog

drie dagen door met nog steeds onvolgroeide vleugels , en

den elfden dag kregen de vleugels hunnen vollen wasdom,

zoodat de vlinder (een mannetje) vrij goed kon vliegen;

alleen was de buitenrand der voorvleugels te droog gewor-

den en daardoor verschrompeld gebleven. Ongetwijfeld zou

het dier echter zich geheel gaaf hebben ontwikkeld, indien

het tot den elfden dag in de stopflesch was gebleven.

De beharing van het ligchaam had de tien eerste dagen

steeds het olieachtig voorkomen behouden, dat aan vlin-

ders eigen is bij het verlaten van de poppeschaal, doch

was den 44” dag wolachtig geworden; eerst toen hadden

zich ook de ringen van het abdomen zaamgetrokken.

De heer Heylaerts spreekt over Psychiden. Hij

zegt, dat het inderdaad moeijelijke genus Psyche Schr.

en de onderafdeelingen Epichnopteryæ Hübn. en Fumea Hübn. ~

slechts met vrucht kunnen bestudeerd worden door hem,

die de daartoe behoorende species uit de rups, of liever

nog van het ei af kweekt. Immers de mannelijke vlinders eener

soort verschillen zoowel in vleugelvorm als in aderstelsel

soms zoozeer, dat alligt aan twee of meer soorten zou ge-

dacht worden. Hij meent er op te moeten wijzen, dat

voor eene goede soortkennis het volstrekt noodig is, dat

én de rups in hare verschillende levensperioden (want zij

1) Zie Verslag der Wintervergadering van 1875 (Tijdschr. voor Entom. dl, XIX, -

bla. cvs.

VERSLAG. LXXXIX

verschilt in teekening bijna bij elke vervelling, althans bij

vele soorten) én vooral het wijfje (in niet ingedroogden

staat) moeten worden waargenomen. De kweeking van

Psychiden werd tot heden voor buitengewoon moejjelijk

gehouden, en sommige soorten, als b. v. Ps. graslinella Brd.,

waren op de gewone wijze ook niet tot ontwikkeling te

brengen. Toch is de zaak niet zoo moeijelijk als men

denkt: open lucht in winter en zomer en zonneschijn

zijn daartoe het eenvoudig middel. Spreker kweekt thans

niet alleen Psyche-, maar ook Epichnopteryx- en Fumeu-spe-

cies uit het ei, terwijl vele Zuid-Europesche soorten door

hem te Breda in zijnen tuin tot ontwikkeling kwamen. Door

die waarnemingen kwam hij tot het resultaat, dat vele als

afzonderlijke soorten opgegevenen tot ééne kunnen worden

teruggebragt. Zoo is E. Pulla Esp. stellig één met E. Sie-

boldii Reutti en Hering Hein., F. intermediella Brd. één

met F. affinis Reutti, met I. crassiorella Brd. waarschijnlijk

en stellig met F. roboricolella Brd. enz. enz.

Spreker bezit, op 4 of 5 soorten na, alle Europesche

Psychiden met hare respectieve rupsen, poppen en wijfjes,

terwijl hij van vele tropische soorten uitstekende af beel-

dingen en beschrijvingen heeft. Een hem uit Afrika toe-

gezonden, reusachtigen zak met de tamelijk goed bewaarde

rups, hoopt hij spoedig als Oiketicus (Psyche) Moddermani

n. s. te beschrijven.

Dezelfde Spreker vermeldt verder, dat hij, behalve een

paar voor de Breda’sche Fauna nieuwe Macrolepidoptera,

in 1876 ook eene voor de Nederlandsche Fauna nieuwe

Eupithecia verkreeg en wel E. virgaureata Dbld., waarvan

de rups door hem in October 1875 op Solidago virgaurea

was gevonden.

Voorts werden Spanrupsen door hem in een magazijn

van kruiden, en wel in November op gedroogde bladeren:

van Malva sylvestris ontdekt. Vergelijking met de rupsen

van Acidalia herbariata Tr. deden hem zien, dat de gevon-

denen stellig tot deze soort behooren. Hij vermeent dat

XC VERSLAG,

zijne collega’s wel zullen doen, insgelijks nasporingen te

doen in gedroogde kruiden: daardoor zou welligt blijken,

dat deze zeldzame spanner ook op andere plaatsen van

ons land voorkomt.

Als nieuwe Microlepidoptera voor onze Fauna, worden

verder door hem, als te Breda gevonden of gekweekt, op-

gegeven :

1. Pempelia perfusella Zell. in litteris. In Julij een wijfje,

dat roode ovale eitjes legde, die

niet uitkwamen.

2. Teras Shepherdana Steph. Een wijfje bij Breda in Augustus.

3. Dichrorampha acuminatana Zell. Enkele mannetjes in de

Loopschans te Breda op 29 Mei ll.

4. Diplodoma marginepunctella Steph. De zakken in de dreef

van 't Speelhuis, de vlinders kwa-

men in Junij uit.

5. Hypatima inunctella Zell. Twee exemplaren op ’t Heike

bij Breda in Julij.

6. Heliodines Roesella L. In Julij gekweekt uit rupsen, die

in Chenopodium album mineerden.

6. Cosmopterye scribaiella v. Heyd. In Junij gevangen. Dit

jaar vele mijnen in October.

7. Leioptilus tephradactylus Hb. Vele exemplaren uit rupsen

van S. Virgaurea gekweekt. Weldra

verschijnt de beschrijving in Sepp.

De opgegeven zeven laatste soorten zijn ook door Pro-

fessor Zeller gezien.

Ofschoon nog enkele Sprekers waren ingeschreven, wordt

door hen, wegens het late uur, van het woord afgezien

en sluit de Voorzitter de Vergadering, onder dankzegging

aan allen, die door hunne mededeelingen hebben bijgedra-

gen om haar belangrijk te doen zijn.

EERST RBRBOOBRA »

op Java verzameld

DOOR

Mr. M. C. PIEPERS,

met Aanteekeningen en Beschrijvingen der nieuwe soorten

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

SPHINGINA.

Genus Macroglossa Ochs.

1. Gyrans Boisd. Suit. à Buff. Het. I, p. 336. — Kens in C. ?)

Aanmerking. Schijnt ook de Gyrans van Walker te

zijn, doch nu Boisduval den vlinder heeft beschre-

ven, kan Walker wel gepasseerd worden. Sn.

Genus Chaerocampa Dup.

2. Celerio L. — Gewoon in B.

Aanmerking. Het eenig overgezonden exemplaar

is groot, maar wijkt anders niet van Europesche

voorwerpen af. i Sn.

3. Alecto L. Boisd. p. 229. — Gewoon in B.

4. Thyelia L. Boisd. p. 231. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Eson Cr. 226 c. zou volgens Boisduval

eene andere soort zijn. De door den heer P. over.

1) De Sphinginen en Bombyces zijn volgens Walker’s Catalogus van het Britsch

Museum gerangschikt, de Noctuinen en Geometrinen volgens Guenée, de Pyraliden

naar Lederer.

2) Zie voor de beteekenis der letters A, B, C, ter aanduiding van de vindplaats,

Tijdschr. v. Entom. dl. XIX, blz. 141,

À HETEROCERA OP JAVA.

gezonden exemplaren hebben allen eene breede bleek

roodachtig grijze streep over den rug, waarvan

Boisduval niet spreekt. Sn.

5. Oldenlandiae F. Boisd. p. 242. — Zeer gewoon in B.

6. Silhetensis Boisd. p. 240. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Drie exemplaren komen goed met

Boisduval’s beschrijving overeen. Een is zeer gaaf

en stelt mij in staat om nog het volgende bij de

beschrijving te voegen: De rug van den thorax is

met twee korte gouden langslijntjes versierd en die

des achterlijfs is op het midden donkerder, waardoor

de witte langslijn nog meer uitkomt. Sn.

7. Velox F. Lucas Boisd. p. 254. — Zeer gewoon in B.

8. Phoenyx H.S. Boisd. p. 246. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Boisduval’s Ghaer. Geryon , p. 244, pl. 7,

fig. 3 gelijkt zeer op Phoenyx. Ik zou geneigd zijn

beiden voor eene soort te houden, indien Boisd.

zijn Geryon niet beschreef en afbeeldde met eene

witte vlek aan den wortel der achtervleugels, die

bij geen der vier exemplaren van den heer P. voor-

komt. Sn.

Genus Pergesa Walk.

9. Acteus Cram. Boisd. p. 256. — B.

Aanmerking. Op den kop van den vlinder beginnen

twee koffijbruine strepen die tot over de helft des

achterlijfs doorloopen en daar verdwijnen. Sn.

10. Nessus Cram. 226 D. Equestris F. sec. Boisd. p. 260. — B.

Genus Otus Hbn. (Darapsa Walk).

41. Hypothous Cram. Boisd. p. 291. — B.

Genus Sphinx L.

42. Abietina Boisd. p. 108. Cerberus Voll. Mus L.B.&? Analis

Felder, Nov. II, 2, pl. 78, fig. 4 — Gewoon in B.

De groote rups is op den rug roodbruin, doch voor

HETEROCERA OP JAVA. 9

het overige groen met schuine zijstrepen, waarvan

elke zich over twee geledingen uitbreidt. Deze strepen

zijn wit doch worden als het ware door de groene

of bruinroode kleur heen gezien, zoodat zij zich als

vuilgeel of rose voordoen. Op den rug ziet men aan

het begin van elke geleding eene rooskleurige vlek.

Op de drie voorste geledingen ontbreken echter

zoowel deze vlekken als de zijstrepen, dach bevin-

den zich op den rug eenige witte stipjes. De hoorn

op het achtereinde is grijsgroen met witte knobbeltjes

bezet.

De rups verpopt zich in den grond in eene paarse

pop met eene bijzonder groote, zich ver van het lijf

verwijderende en daaraan een ruimen beugel vor-

mende, gekromde zuigerscheede. Op den 22” dag

kwam de vlinder uit.

Aanmerking. De vlinder komt zeer goed met Bois-

duval’s beschrijving overeen. Forestan Cramer IV,

pl. 394 B is stellig na verwant. Sn.

43. Convolvuli L. — Zeer gewoon in B. De vlinder heeft eene

zeer onbesuisde wijze van vliegen en is daardoor,

wanneer hij des avonds de verlichte woningen binnen

en aldaar onophoudelijk tegen menschen en zaken

aanvliegt, dikwijls zeer hinderlijk. Zijne oogen zijn

even als bij de Europeesche exemplaren bijzonder

schitterend.

De rups vond ik op eene zeer gewone Convolvu-

lus-soort met witte bloemen. Een exemplaar was

vuilbruin met donkerbruine onduidelijke dubbele

be schuine zijstrepen; langs de zijden even onder

de luchtgaten liep eene breede vleeschkleurige streep

en op het achtereinde bevond zich een kleine zwarte

hoorn. Een ander was geheel vuilgeel met bruin-

zwarten hoorn. Beide deze rupsen verpopten zich

zeer spoedig, zoodat men mag aannemen dat hare

4 HETEROCERA OP JAVA.

kleuren reeds verflaauwd waren. Zij verpopten zich

in den grond, wat deze soort echter niet altijd

schijnt te doen. De groote gekrulde zuigerscheede

der poppen scheen mij toe veel platter en ovaler

van vorm te zijn dan afbeeldingen van Europeesche

exemplaren die vertoonen.

Aanmerking. De overgezonden exemplaren komen

geheel overeen met die in Nederland gevangen of

gekweekt. Sn.

Genus Acherontia Ochs.

14. Styx Westwood. Boisd. p. 6. — Gewoon in B.

45. Satanas Boisd. p. 7. — Gewoon in B.

Aanmerking. Bij het eenige mannetje van Satanas

is de witte stip der voorvleugels niet aanwezig, bij de

wijfjes zeer verschillend in duidelijkheid. Overigens

merk ik op dat bij het mannetje en drie der wijfjes het

zwart tegen de punt des achterlijfs zich op de boven-

zijde zoo uitbreidt dat het geel geheel verdrongen

wordt. Bij een, overigens niet verschillend wijfje

zijn echter de zijden van het achterlijf tot aan de

punt met groote gele vlekken geteekend. Lachesis

Fabr., waarover Boisduval spreekt, zal dus wel de-

zelfde soort zijn als Satanas en de naam van Fabricius

moeten worden aangenomen. - Sn.

ZYGAENINA.

Genus Xenares H.S.

16. Mahisa Moore. — B.

Aanmerking. Het genus Xenares Herr-Sch. is syno-

niem volgens Moore met en ook jonger dan Walker’s

genus Phauda. Het eerste kan zijn, maar tevens is

het niet onmogelijk dat Walker’s genus nogmaals

onder 6 of 7 verschillende benamingen in 2 of 3

familién der Lepidoptera voorkomt (zie Stal, Stett.

Ent. Zeit. 1863, p. 97 en Lederer, Beitrag zur

HETEROCERA OP JAVA. a)

Kenntniss der Pyraliden, p. 13) en dus neem ik

liever Herrich-Schaffer’s naam aan. Ik kan mij echter

moeijelijk vereenigen met Herrich-Schaffer’s ziens-

wijze betreffende de plaatsing van dit genus in de

familie der Cossina, alleen omdat de vlinder geen

bijoogen heeft. Ik houd de Zygaenina, Cossina en

Cocliopodina voor drie zeer verschillende familién

der Lepidoptera, die naar leefwijze en habitus zeer

goed zijn gescheiden, doch waarvoor, tot onderschei-

ding der volmaakte insecten betere kenmerken moe-

ten worden gevonden dan die van Herrich-Schäffer.

Xenares is voor mij een Zygaeninen-genus , dat van

de mij bekende genera met smalvleugelige vlinders

(tot welke het behoort), zijnde Procris F. (Ino Leach),

Aglaope Latr. en Zygaena F., wordt gescheiden door

dat ader 2 op voor- en achtervleugels zich tegen het

eind met ader 1b der voor- en 1c der achtervleu-

gels vereenigt en verder door het gemis der bijoogen.

De nervuur is overigens als bij Procris, het achter-

lijf door de lange beharing anders, de sprieten spits

gepunt, met twee rijen tanden die in het midden

het langst zijn. Bekleeding der vleugels haarvormig.

Palpen kort. Zuiger niet aanwezig. Pooten alleen

met eindsporen. Sn.

LITHOSINA.

Genus Nyctemera Hbn.

17. Coleta Cram. — B.

48. Tripunctaria L. — Gewoon in B.

Genus Hypsa Hbn.

19. Albifera Felder, Nov. II, 2, pl. 106, f. 3. (Plana Walk.,

Nephele de Haan). — Gewoon in B. De rupsen vond

ik op eene te Batavia Daun laloewi genaamde plant.

Sommigen waren koffijbruin met helder gele ringen,

anderen groengeel van kleur; de twee voorste gele-

6 HETEROGERA OP JAVA.

dingen oranje met een zwart puntje op elke zijde,

de kop en de zes voorste pooten zwart, de overige

pooten oranje; de rug en zijden met enkele lange

witte haren bezet. De rups verandert in een opge-

rold blad in eene bruine pop van gewonen vorm.

Van drie op één dag verpopte rupsen kwamen alle

de vlinders op den 14” dag binnen hetzelfde uur uit.

20. Monycha Cram. — Uiterst gewoon in B.

21. Caricae F. Alciphron Moore, Cat. of Lep. Ins. II, pl. XII,

fig. 6, 6a (rups, pop, spinsel). — Gewoon in B. De rups

die op dezelfde plant als H. Silvandra Cram. leeft, is

zwart, doch heeft op den rug op elke geleding twee

gele, een zwart puntje bevattende vlekken, welke

alzoo te zamen twee overlangsche gele strepen over

den rug vormen, die echter op de 4 en de voor-

laatste geleding door zwarte zijstrepen zijn afgebro-

ken. Ook bevindt zich op elke zijde eene onduide-

lijke gele streep. Kop rood; pooten vuilgeel. De

rups verandert in een bruin popje in spinsel; op

den 9" dag verscheen reeds de vlinder.

Aanmerking. Deze beschrijving komt met Moore's

afbeelding overeen. Sn.

Genus Melania Felder.

22. Punctigera Felder, Nov. II, 2, pl. 106, f. 34 (2) 35 (3). — B.

Aanmerking. Deze soort is door Felder in beide

sexen afgebeeld, doch de beschrijving heeft nog niet

het licht gezien. Ik geef die dus van het wijfje naar

twee voor mij staande gave exemplaren van 19 mm.

Sprieten iets korter dan de helft van den voorrand

der voorvleugels. Geene bijoogen. Palpen iets langer

dan de kop, dun, rond, vrij spits, glad beschubd.

Zuiger lang. Thorax glad behaard; het achterlijf

met eene dikke staartpluim. Voorvleugels met sterk

gebogen voorrand; zij hebben even als kop en thorax

HETEROCERA OP JAVA. 1

eene onzuiver witte grondkleur en tot teekening een

aantal zwarte stippen van ongelijke grootte, die

meestal zeer verstrooid staan; op twee derden staan

echter eenige zeer fijne en vier van middelbare

grootte in den vorm eener tweede dwarslijn geschaard.

Franjelijn met fijne zwarte stippen; de franje als de

vleugels, met eene zwarte stip boven de helft. Ach-

tervleugels licht geelachtig grijs, ongeteekend; de

franje iets meer witachtig. Achterlijf als de vleugels;

de staartpluim geelachtig. Onder zijn de voorvleugels

bruinachtig grijs met ten deele van boven door-

schijnende zwarte stippen. Achtervleugels meer wit-

grijs dan boven, langs den voorrand bruinachtig als

de voorvleugels; op hunne dwarsader staat een don-

kergrijs vlekje. Franje witgrijs.

Voorvleugels met smalle, ongedeelde middencel en

reste dwarsader; ader 2 uit de helft van den bin-

nenrand, 3—5 uit of bij den binnenrandshoek, 6 bij

de spits der dwarsader, 7—9 gesteeld wit de spits,

10-14 uit den voorrand der middencel , 12 vrij.

In de achtervleugels 2 digt bij den staarthoek der

middencel, 3 en 4 daaruit, 4 tegen den wortel ge-

bogen, 5 ontbrekende, 6 en 7 lang gesteeld, 8 uit

de helft van den voorrand der middencel.

Pooten glad beschubd, gewoon gevormd en gespoord.

De man is naar Felder grijs gekleurd en met lich-

tere achtervleugels en heeft gebaarde sprieten. Sn.

Genus Bizone Walk.

23. Puella Drury. Moore, Cat. of Lep. Ins. II, pl. XII, fig.

13, 13a (rups, pop, spins.). — Gewoon in B. De zeer

zonderlinge pop vond ik in een zeer dun spinsel op

een blad van den boeni-boom (Antidesma bunias Sprg.)

Zij is groen, met gele stippen op de luchtgaten,

lange zwarte haren op het dikke kopgedeelte en

eenige witte haren aan het tegenovergesteld uiteinde,

24.

25.

26.

27.

28.

30.

92.

HETEROCERA OP JAVA.

en gelijkt zoo zeer op eene rups, dat men eerst bij

nauwkeurige beschouwing bemerkt geene rups maar

eene pop voor zich te hebben. Na weinige dagen

kwam de vlinder uit.

Aanmerking. Dit is anders dan Moore afbeeldt.

Volgens hem zou de pop gewoon gevormd en zwart

zijn en in een wijdmazig spinsel rusten. Sn.

Genus Deiopeia Steph.

Pulchella L. var. — Uiterst gewoon in B en C. De varie-

teit met gele in plaats van roode vlekken vond ik

slechts eenmaal. |

Aanmerking. De voorwerpen zijn kleiner dan Euro-

pesche. Sn.

Genus Arctia Schrank.

Strigatula Moore. — B.

Horsfieldii Saunders. — B.

Genus Spilosoma Boisd.

Maculifascia Moore. — B.

Genus Greatonotos Hbn.

Interrupta L. — Uiterst gewoon in B.

Genus Aloa Walk.

. Lactinea Cram. — Zeer gewoon in B.

Genus Amerila Walk.

Melanthus Cram. — B.

LIPARIDINA.

Genus Psalis Hbn.

Securis Hbn. Moore, Cat. II, pl. XIV, fig. 12, 124 (rups).—B.

Genus Leucoma St.

Impressa Snellen nov. sp. pl. 1, f. 1. — B.

Aanmerking. Deze vlinder heeft geene aanhangcel

HETEROCERA OP JAVA. _9

in de voorvleugels en aan de achterpooten slechts

eindsporen. Hij is dus, ook volgens Herrich-Schäffer

(Syst. Bearb. VI, p. 97) eene Leucoma en komt vrij

wel, wat de voornaamste kenmerken aangaat, met

onze Leucoma Salicis overeen. Alleen zijn de vleugels

wat smaller en ontspringt ader 5 der achtervleugels

uit één punt met 4, terwijl ader 6 en 7 ongesteeld

uit één punt komen. Bij Salicis staat de genoemde

ader 5 even ver van 4 als deze van 3, en 6 en 7

zijn gesteeld. Ook zijn de sprietbaarden iets langer.

Vlugt 36—37 mm. Sprietbaarden, palpen, alle

tarsen, de voorscheenen geheel en de anderen aan

het eind, eidojergeel, het overige van kop, thorax

en vleugels onder en boven glanzig sneeuwwit, de

voorvleugels met drie schuine, met den achterrand

evenwijdig loopende dwarsstrepen van zuiver witte,

doffe schubben, die tevens iets minder vlak liggen

dan de andere schubben, zoodat het den schijn heeft

of er zich op de voorvleugels drie ingedrukte strepen

bevinden.

Het achterlijf is wit behaard, doch is, welligt door

de werking van de vochten die er zich in bevonden,

vlekkig grijsachtig geworden. Ik vermoed dat het

bij het levende dier sneeuwwit zal zijn.

Naar mijn uittreksel van Eversmann’s beschrijving

gelijkt deze vlinder zeer op zijne Lip. Ochropoda,

doch deze heeft zwarte tanden aan de sprieten en

ik heb niets van eenige teekening der vleugels bij

Ochropoda genoteerd.

Drie gave wijfjes. on.

Genus Euproctis Hbn.

33. Incomta de Haan, Mus. Lugd. nov. sp. pl. 1, f. 2. — B.

Aanmerking. Hoewel in teekening eenigszins van

de overige soorten van Euproctis ') afwijkende, be-

1) Het genus Porthesia Stephens komt mij thans voor wel te kunnen vervallen.

HETEROGERA OP JAVA.

hoort deze vlinder ten opzigte der eigenlijke ken-

merken ten volle daartoe; hij is volkomen gebouwd

als onze beide Europesche soorten; alleen zijn de

pooten en palpen wat minder langharig. Achtervleu-

gels met ader 5.

Ik heb vier mannetjes van 29—32 mm. van deze

soort voor mij, die in donkerheid van tint verschillen.

Sprieten met grijsgele schaft en bruinachtige baar-

den. Thorax en achterlijf bruingrijs tot bleek grijs-

achtig okergeel. Voorvleugels evenzoo gekleurd, bij

drie exemplaren sterk verduisterd door grijsachtig

bruine schubben, die zich zelfs bij een voorwerp in

het wortel- en franjeveld zoo opeenhoopen dat het

bij de overigen door twee grijsbruine dwarslijnen

ingesloten middenveld zich daar als een lichtere band

vertoont. Het vierde voorwerp heeft bijna zuiver

grijsachtig bleek okergele voorvleugels, waarop zich

slechts sporen der dwarslijnen vertoonen, het dui-

delijkst van de tweede lijn. Bij allen is eene dikke

grijsbruine stip op de dwarsader zeer duidelijk. Geene

golflijn. Franje als de vleugels. Achtervleugels bleeker

van grondkleur dan de voorvleugels, vuilwit, onge-

teekend. Onderzijde geheel ongeteekend; de voor-

vleugels bruinachtig grijs; de achtervleugels als boven,

eer iets bleeker. Lijf en pooten als de onderzijde

der voorvleugels; de tarsen helderder geel,

Een exemplaar is door den heer Piepers op Java

gevangen, twee door hem op Celebes en het vierde ont-

ving ik van ’s Rijks Museum van Natuurlijke Historie

onder den soortnaam Incomta de Haan in litt., dien

ik hierbij aanneem. Sn.

34. Flavata Cram. — B.

35. Digramme Boisd. (Gutta Brit. Mus.) — B.

36. Rubiginosa Snellen nov. sp. PL 1, f. 3. — B.

Aanmerking. Zeer na verwant aan de voorgaande,

HETEROCERA OP JAVA. 14

die op het Britsch Museum in het genus Artaxa

Walker geplaatst is. Beiden onderscheiden zich

van onze beide, typische Europesche soorten van

Euproctis alleen door iets grootere, opgerigte, korter

en gladder behaarde palpen, zoodat ik het waag te

betwijfelen of dit bij den tegenwoordigen toestand der

systematiek genoegzaam is tot eene verwijdering uit

Euproctis, vooral daar zij beiden volgens Herrich-

Schäffer (Syst. Bearb. VI, p. 97) ook tot het genus

Euproctis behooren.

Vlugt 20 mm. Sprietschaft geelwit, de baarden

bruinachtig. Palpen bleek okergeel. Lijf op de bo-

venzijde door een roestig geel gekleurd, dat ook in

den vorm van bestuiving de overigens bleek oker-

gele voorvleugels tot drie vierden kleurt. In dit

roestgeel zijn op het midden der voorvleugels twee

zeer flaauwe, digt bijeenstaande dwarslijnen uitge-

spaard, die beiden driemaal gegolfd zijn. De eerste

staat iets schuin buitenwaarts, de tweede loodregt,

zoodat zij aan den binnenrand nader bijeenstaan

dan aan den voorrand. In cel 5 staat digt bij den

achterrand een ovaal zwart vlekje. Achtervleugels

geelwit, tegen den binnenrand eenigszins roestkleu-

rig geel.

Onderzijde der vleugels ongeteekend, geelwit,

even als de pooten. Achterlijf en borst bleek roest-

kleurig geel.

Franje overal als de vleugels, ongeteekend.

Een gaaf mannetje. Sn.

37. Atomaria Brit. Mus. Moore, Cat. II, pl. XVI, fig. 1, da

(rups). — B.

Beschrijving. Pl. 1, fig. 4. 42—44 mm. Drie vrij

gave voorwerpen, twee mannetjes en een wijfje.

Palpen als bij de voorgaande soorten, bleekgeel , bij

het mannetje op zijde met een zwart lijntje. Sprieten

bij den man met bruingele schaft, bij het wijfje

12 HETEROCERA OP JAVA.

smaller met bleek okergele schaft; baarden bij beiden

bruinachtig. Kop, thorax en voorvleugels bij het

mannetje saffraangeel, bij het wijfje okergeel en bij

beiden met fijne zwarte schubben bestrooid, die bij

laatstgenoemde sexe gelijkmatig over den geheelen

vleugel verbreid zijn, doch bij den man eenigszins

bijeengetrokken zijn om twee zeer flaauwe, paars-

achtig roestgele dwarsstrepen. Deze staan aan den

voorrand (dien zij niet bereiken) ver uit elkander,

doch vloeijen in cel da ineen, zoodat de teekening

eenigermate den vorm eener grieksche v verkrijgt.

Op de dwarsader staat eene zwarte stip.

Achtervleugels okergeel, bij het wijfje zeer bleek,

bij het eene mannetje meer saffraankleurig, doch bij

alle drie voorwerpen veel bleeker dan de voor-

vleugels.

Achterlijf bij het wijfje licht grijsachtig bruin, bij

den man donker okergeel. Onderzijde bij laatstge-

noemden licht okergeel, bij het wijfje zeer bleek.

Deze soort is naar de nervuur en pooten eene

tvpische Euproctis. Ik ontving haar onder den naam

Atomaria van het Britsch Museum terug met opgave

dat het ook de Atomaria van Walker is. Zonder te

onderzoeken of deze schrijver onze soort ook buiten-

dien nog onder een dozijn verschillende namen in

even zoovele genera heeft beschreven (of tweemaal

onder verschillende namen in hetzelfde genus wat

ook voorkomt !), geloof ik toch dat zij onder den

naam Atomaria meer bekend geraakt is dan onder

dien van Grocata de Haan, zoo als zij op het Leidsch

Museum voorkomt. Ik had anders om meer dan eene

reden aan laatstgenoemden naam de voorkeur ge-

geven.

1) Het is ook nog meermalen gebeurd dat twee verschillende soorten onder

denzelfden naam in een genus werden beschreven. Men heeft dus voorbeelden van

alle denkbare slordigheden.

HETEROCERA OP JAVA. 43

De rups gelijkt, naar Moore’s afbeelding, zeer

op die van onze Europesche Org. Pudibunda. Sn.

38. Mülleri Voll. Mus. Lugd. nov. sp. — B. De kleine kort-

harige rups, met eene overlangsche gele streep op

den rug, veranderde in een gewoon popje in een zeer

dicht, wit, langwerpig spinsel, waaruit op den 10”

dag de vlinder kwam.

Beschrijving. Pl.1, fig.5 (8) en fig. 6 (g). 4 SAT,

9 62—65 mm. Zeer in grootte en bovendien ook in kleur

en teekening verschillende, is het alleen ten gevolge

eener waarneming van den heer Piepers, die beide

sexen gepaard ving, dat ik die juist kan bijeen voegen.

Palpen wat meer naar die onzer Europesche soor-

ten gelijkende dan bij de voorgaande soorten !),

geel met zwarte lijntjes. Sprieten bij beide sexen

met bruingele schaft en lichtbruine baarden, bij het

wijfje wat smaller dan bij den man. Thorax zeer

ruig en ijl behaard. Bij den man is hij even als de

kop helder donker okergeel, bij een wijfje eveneens

donker okergeel doch grijsachtig, bij vier anderen

donker grijsbruin, alleen op zijde der schouderdek-

sels geel.

Voorvleugels bij den man eenkleurig okergeel ,

bijna goudgeel, geheel ongeteekend, of hetzij met

eene donkere stip op de dwarsader of met zeer

flaauwe sporen van eene roestbruine tweede dwars-

streep, wat echter niet te zamen voorkomt. De

donkere middenstip is bij twee exemplaren zwart,

bij twee kleiner en meer bruin als een ingeroest

ijzer stiftje. Achtervleugels en ongeteekende onder-

zijde iets bleeker okergeel. Franje overal als de

vleugels. Achterlijf, borst, buik en pooten donker

okergeel.

1) Waar zij zijn zoo als bij Incomta is beschreveti.

14 HETEROCERA OP JAVA.

Bi) al de wijfjes zijn de voorvleugels okergeel,

minder levendig dan bij den man, zeer gelijkmatig

met fijne zwartbruine stippen bestrooid; ook onder

de binnenrandsfranje bevinden zich zulke haren,

doch de achterrandsfranje is zuiver okergeel. Ach-

tervleugels bijna even donker okergeel als de voor-

vleugels, bij een exemplaar evenzeer zwart bestoven

als de voorvleugels doch meer tegen den achterrand,

bij de anderen geheel ongeteekend. Onderzijde ge-

kleurd als de bovenzijde der achtervleugels, zwart

bestoven, bij het exemplaar met op de bovenzijde

zwart bestoven achtervleugels zeer sterk, bij de

anderen minder.

Rug en zijden van het achterlijf bij twee wijfjes

zeer licht bruingrijs met okergelen wortel, bij twee

zeer donker grijsbruin met grijsgelen wortel en

staartpluim. Buik en borst bij allen grijsgeel.

Een wijfje is door den heer Piepers op Java ge-

vangen, tien mannen en vier wijfjes op Celebes.

Bij de laatsten komen de voorwerpen voor met grijs-

bruine kleur op de bovenzijde van het lijf.

Op het Leidsch Museum komt deze soort voor

onder bovengenoemden, door Dr. Snellen van Vollen-

hoven gegeven naam '), dien ik gaarne aanneem. Sn.

39. Virguncula Br. Mus. — B.

Aunmerking. Pl. 1, fig. 7. Om dezelfde reden als

bij Eup. atomaria vermeld, geef ik, ofschoon noode,

de voorkeur aan den naam waaronder ik deze soort

van het Britsch Museum terug ontving, boven dien

waaronder zij op het Leidsch Museum voorkomt,

t. w. Proxima Snell. v. Voll. Deze laatste naam is

waarschijnlijk gekozen wegens de groote gelijkenis op

de beide Europesche soorten van Euproctis. Vooral ge-

lijkt zij veel op Similis Fuessly (Auriflua Wien. Verz.).

1) Eenige voorwerpen van ’s Rijks Museum werden door Dr. S. Müller gevangen

en overgezonden.

HETEROCERA OP JAVA. 15

Het wijfje verschilt alleen door dat de tweede helft

van het achterlijf en dus niet alleen de staartpluim,

vuil okergeel is; ook is het wit onzuiverder. Bij het

veel kleinere mannetje daarentegen is op de onder-

zijde de wortelhelft der voorvleugels zwartgrijs met

drie tanden, een lange aan den voorrand, een korte,

spitse op den wortel van ader 4 en een stompe,

weder iets langere, in cel 4b. Ook de voorrands-

wortel der achtervleugels is zwartgrijs. Bij Similis mas

is het zwartgrijs van de onderzijde der voorvleugels

vooral op de franjehelft te vinden; op de wortelhelft

ziet men alleen eene streep onder den voorrand.

De bovenzijde is bij beide sexen van Virguncula

geheel ongeteekend.

Vlugt van het mannetje 25, van de beide wijfjes

38—39 mm.

Drie exemplaren. Sn.

Genus Dasychira Steph.

40. Misana Moore. — B. De 16pootige rups, gevonden op Zea

mays L., is met lange haren bezet. De kleur is

goudgeel, hetwelk over de geheele lengte van den

rug door eene breede zwarte streep in tweeén ge-

deeld is. Op deze streep bevinden zich vier dikke

lichtgrijze borstels. Die geledingen, welke geene

borstels dragen, bezitten op den rug vleeschkleurige

met witte haren bezette knobbels; in de zijden zijn

mede twee rijen zulke knobbels bezet met zeer lange

witte haren, die aan het uiteinde witte stipjes ver-

toonen. Aan elke zijde van den kop steekt een bos

lange donkergrijze haren met witte uiteinden uit; op

het achtereind vindt men mede een bos lange don-

kergrijze haren.

De geelbruine, vrij groote pop van gewonen vorm

is in een zeer dicht, lichtgrijs met haren vermengd

spinsel besloten en gaf op den 9” dag den vlinder.

16 HETEROCERA OP JAVA.

Aanmerking. Het exemplaar van den heer Piepers

is een wijfje van 55 mm. vlugt; het komt in kleur

en teekening zeer goed met het bij Moore afgebeelde

mannetje overeen, doch ik merk op dat hij de grond-

kleur der voorvleugels in de beschrijving wit noemt.

Sn.

Genus Lymantria Hbn.

44. Nov. sp. — B. Een exemplaar, doch niet gaaf genoeg

om te publiceeren. Sn.

NOTODONTINA.

Genus Crinodes H. S.

42. Sommeri Hbn. Des nachts in mijne verlichte woning

in B. binnengevlogen.

Aanmerking. Eene echte Notodontine aan Uropus

en Hybocampa verwant. Sn.

Genus Phalera Hbn.

43. Sangana Moore. — B. De groote, vette op beloentas (Pluchea

indica Less.) levende rups is zwart en met uitzon-

dering van eenige bosjes bruine haren geheel kaal.

Zij verandert in eene losliggende zwarte pop met

bijzonder groote langwerpige luchtgaten en aan het

achtereinde uitloopende in een afgeplat van fijne

tanden voorzien kammetje. Op den 14” dag kwam

de vlinder uit. | |

Aanmerking. De palpen zijn wat langer dan bij onze

beide Europesche soorten en de sprieten draadvormig ,

doch overigens heeft deze vlinder volkomen den bouw

van Phalera Bucephala en Bucephaloides en is ook

eveneens geteekend. Sn.

COCLIOPODINA.

Genus Miresa Walk.

44. Nitens Brit. Mus. Moore, Cat. IT, pl. XXI, fig.4, 4a, 40

(rups en spinsel). — B. Op 15 Juni vond ik de prach-

HETEROCERA OP JAVA. 17

tige rups op pisang (Musa paradisiaca L.) Haar lichaam

bestond schijnbaar uit twee deelen, waarvan het

bovenste als het dak eener woning op het onderste

rust. Dit bovenstuk nu is zeer schoon goudgeel

van kleur, midden op den rug door eene overlang-

sche streep van bruin en hemelsblauw afgebroken

en met acht gele doornen bezet, waarvan de vier

grootsten aan wederzijde van den kop en het ach-

tereind uitsteken en twee iets kleineren zich aan elke

zijde van den rug bevinden. Het meer groengele,

eenige zwarte zijstrepen vertoonende onderstuk is

met 24 nog kleinere dergelijke doornen bezet. Na

eene vervelling die op 25 Juni plaats vond, veran-

derde de grondkleur der rups in zeer licht geel-

groen; de schoone bruine en hemelsblauwe streep

op den rug bleef bestaan, doch de doornen veran-

derden allen, de vier grootsten in lange stijve pen-

seelen, de vier minder grooten en de 24 kleineren in

harde stekelige borstels, die op den rug geel, die

op het onderstuk van dezelfde lichtgroene kleur als

het lichaam; en nu vertoonde zich verder de her-

haalde verandering dier borstels of doornen, waar-

van reeds melding is gemaakt in het verslag der

30° Algemeene Vergadering van de Ned. Ent. Veree-

niging, gehouden te Amsterdam op 24 Juli 1875

(zie Tijdschr. dl. XIX, p. xx1).

Op 2 Juli werden de kleuren dof en den volgen-

den dag veranderde de rups in eene lichtgele pop,

die in een kogelrond, bruin, zeer dicht en hard,

op een pisang-blad vastgelijmd spinsel besloten was.

Den 21” van dezelfde maand kwam de vlinder, na

uit het spinsel een zuiver rond stukje als ware het

met eene schaar er uitgeknipt, verwijderd te hebben,

te voorschijn en zette zich in rust op zeer vreemde

wijze met afhangenden kop op een takje neder.

Aanmerking. Bovenstaande , door den heer Piepers

48 HETEROCERA OP JAVA.

medegedeelde waarneming bewijst niet minder dan

de vlinder, dat dit dier tot de Cocliopodina behoort,

eene familie van welker rijkdom aan vormen onze

beide Europesche soorten ons volstrekt geen denk-

beeld kunnen geven. Hierbij vindt men op pl 1,

fig. 8, eene afbeelding van den vlinder naar een

fraai Javaansch mannetje uit mijne collectie en tevens

eene van de nervuur die, zoo als men ziet, niet veel

van die van Limacodes Testudo verschilt. De sprieten

en palpen zijn echter geheel anders en het aange-

zigt draagt eene spitse kuif, waaronder evenwel

geen hoornige punt of plaat verborgen is. Pooten

kort, dik, gewoon gespoord.

De beschrijving der rups komt overigens niet zoo

juist met Moore's afbeelding overeen , dat men niet

aan eene tweede, verwante soort zou kunnen denken,

waartoe Moore's rups zou behooren, doch de vlinder

behoort tot de soort die het Leidsch Museum van

het Britsche als Mitens ontving. Sn.

Genus Parasa Moore.

45. Lepida Cram.— B. De op klapperbladeren (Cocos nucifera

L.) levende rups is schoon groen met eene lintvor-

mige lilas-streep langs de geheele lengte van den

rug. Op kop en achtereind en aan beide zijden der

laatste geleding bevinden zich zwarte punten, terwijl

het gansche lichaam bezet is met korte groene, in

bosjes bij elkander geplaatste doornen. De bruine

pop bevindt zich in een dik, hard op een blad ge-

lijmd spinsel. Op den 25” dag kwam de vlinder uit.

Aanmerking. Mede eene Cocliopodine , doch het

exemplaar is vrij sterk beschadigd, zoodat ik alleen

van de nervuur iets zeggen kan. Ik geef daarvan

eene afbeelding op pl. 2, fig. 9. Men ziet dat zij

van die van Miresa nitens verschilt door dat in de

voorvleugels de deelingsader der middencel franje-

HETEROCERA OP JAVA. AQ

waarts gevorkt is en alleen ader 8 en 9 gesteeld in

den achterrand uitloopen, terwijl 7 uit de spits en

40 uit den voorrand der middencel komt. Sn.

DREPANULINA.

Genus Drepana Schrank.

46. Fulvata Snell. nov. sp. — B. PI. 2, fig. 10.

Beschrijving. Een man van 20 mm. vlugt.

Eene echte Drepana, de nervuur geheel als bij

onze Europesche soorten, verder de pooten alleen

met eindsporen en de achterrand der voorvleugels

ongetand, op ader 3 niet met eene bogt, maar bene-

denwaarts van de vleugelpunt vrij vlak. Het dier is

dus na verwant aan Cultraria en Binaria, van welke

het verschilt door de eenkleurige, helder gele boven-

zijde met bruine halve maan onder de voorvleugel-

punt en bruine middenvlek dier vleugels.

Palpen, aangezigt en sprieten lichtbruin; schedel

achter de sprieten, halskraag en punt des achterlijfs

grijswit; overigens de geheele bovenzijde helder geel

gekleurd, tusschen goudgeel en okergeel in. De

voorrand der voorvleugels is mede jets bruinachtig,

de halvemaanvlek onder de vleugelpunt op den

vleugel paarsachtig met twee donkerder vlekken, op

de franje roestbruin. Het middenvlekje is roestbruin

en staat niet op de dwarsader, maar aan den wortel

van cel 3. Verder ziet men nog een bruin stipje op

de helft der middencel en sporen van twee dwars-

lijnen als bruine streepjes in het midden der cellen,

benevens enkele zwartgrijze voor den achterrand als

aanduiding eener golflijn. Achtervleugels met flaau-

were middenvlek en sporen van twee dwarslijnen

en eene golflijn als op de voorvleugels.

Onderzijde geelwit, ongeteekend, behalve eene

flaauwe schets van de halvemaanvlek der voorvleu-

gels. Pooten bruinachtig. Sn.

47.

50.

HETEROCERA OP JAVA.

SATURNINA.

Genus Tagora Walk.

Amoena Moore. — Gewoon in B.

Aanmerking. Dit dier behoort tot de familie der

Saturnina. Sn.

Genus Cricula Walk.

. Trifenestrata Helf. — Gewoon in B. De poppen in dikke,

sterke, goudkleurige spinsels tegen kanarieboomen

(Canarium commune L.).

Aanmerking. Cricula is een Saturninen-genus, ook

volgens Herrich-Schäffer. Sn.

. Crameri Felder. — Gewoon in B. De rupsen op de bla-

deren van ketappan (Terminalia catappa L.); dadap

(Erythrina indica L.), enz.

Aanmerking. Houd ik slechts voor eene varieteit

van Atlas. Sn.

Ricini Jones. (Cynthia Cr. nec Drury = Insularis Voll.) —

Gewoon in B.

Genus Antheraea Hbn.

. Mylitta F. — Gewoon in B.

Genus Bombyx L.

. Waringi Teysm. in litt. nov. spec. Pl. 2, fig. 44.

Van deze soort vond ik eens eene menigte rupsen

gezellig bijeen op een waringin-boom (Ficus benjaminea

L.?), welke rupsen, kaal, lichtgroen van kleur en

van een’ hoorn op het achtereind voorzien zijnde,

volkomen het miniatuurbeeld vertoonden eener groote

Sphinx-rups. Zij verpopten zich in een dicht, geel,

op een blad vastgehecht spinsel, waaruit reeds op

den 6” dag de vlindertjes te voorschijn kwamen.

Beschrijving. Twee wijfjes van 26 en 31 mm.

Achterrand der voorvleugels zonder uitsnijding

onder de vleugelpunt, overigens de nervuur geheel

HETEROCERA OP JAVA. 21

als bij Mori L. Kop, thorax en pooten zijn bij het

grootste exemplaar geheel licht roestgeel, bij het

andere zijn halskraag en thorax-rug onzuiver wit,

gelijk bij beiden de dun beschubde, ongeteekende

vleugels onder en boven zijn. De vleugels hebben

eenigen glans. Sprieten bleek roestgeel.

Achterlijf wit als de vleugels, de staartpluim aan

de spits iets geelachtig, vooral op de onderzijde, Sn,

BOMBYCINA.

Genus Gastropacha Ochs.

53. Vishnou Lefebvre. Moore, Cat. II, p. 425, pl. XXI,

fig. 3, 3a—3d. — Zeer gewoon in B en C.

De rups, die ik te Batavia op ketappan (Terminalia

calappa L.) en later te Mangkasar in Z. W. Celebes,

op djamboe mer (Cerocarpus aqueus Hassk.) vond,

heeft eene zonderlinge overeenkomst in gedaante met

die van Amathusia Phidippus L., doch niet de aan

deze laatste eigene groene kleur. Een exemplaar

van Batavia was geelgrijs van kleur met vele haren

bezet, welke zwart waren met uitzondering van een

aan de beide zijden uitstekenden rand van lange witte

haren en van een aan elke zijde van den kop uitste-

kenden zeer langen haarbos, uit licht bruine aan den

wortel met witte vermengde haren bestaande. Op

den rug vertoont zich eene zeer schoone, overlangsche

als het ware uit witte en gele vloszijde geborduurde

streep en op elke geleding ter zijde van die streep twee

zwarte punten. De kop is rood met twee gele streepjes,

de 16 pooten zijn mede rood. Alvorens deze rups

tot verpopping overging, vertoonde zij de zonderlinge

kleurverandering , vermeld in het bovenaangehaald

verslag van de 30° vergadering der Ned. Ent. Veree-

niging. Zij veranderde in eene gele pop, die in een

zeer dicht, met de gekleurde haren vermengd en van

HETEROCERA OP JAVA.

twee stompe punten voorzien spinsel besloten is,

hetwelk aan de bovenzijde van een takje is vastgehecht.

De rupsen en poppen der beide in volmaakten

toestand zoo verschillende sexen dezer soort onder-

scheiden zich slechts daardoor, dat die der mannetjes

steeds veel kleiner blijven dan die der wijfjes en de

rupsen der mannetjes alzoo veel sneller volwassen

zijn en zich spoediger inspinnen.

Aanmerking. Met deze beschrijving der eerste toe-

standen komt de bij fig. 3 door Moore afgebeelde

rups tamelijk wel overeen. De afbeelding fig. 3c is

kennelijk met minder zorg vervaardigd. Als voedsel

noemt Moore nog: Ricinus communis, Punica grana-

tum en Shorea robusta. Sn.

COSSINA.

Genus Cossus F.

5%. Strix L.— Gewoon in B. De rups vond ik niet te Batavia

maar later te Mangkasar in Z. W. Celebes. Zij was

vingerlang en vingerdik, wit van kleur en vet gelijk

sommige larven van Coleoptera en leefde in het

hout van den toerie-boom (Agati grandiflora D. C.).

Zij veranderde mede aldaar in eene groote bruin-

roode pop, die in een zeer dicht met spaanders ge-

mengd spinsel besloten is.

NOCTUINA.

Genus Thyatira Ochs.

55. Vicina Gn. — B.

Aanmerking. Een wijfje dezer soort, die wel zeer

in teekening op onze Th. Batis gelijkt, maar er ge-

neriek niets mede te maken heeft. Vicina is geene

Cymatophorine, gelijk Guenée aanneemt, maar eene

typische Noctuine, tot de Quadrifiden behoorende. De

nervuur is normaal (voorvleugels met aanhangcel); de

HETEROGERA OP JAVA. 93

pooten zijn glad beschubd, ongedoornd; de oogen

naakt, onbewimperd. Als bijzonderheid stip ik aan

dat zich aan den wortel der sprieten een kleine

schubbentand bevindt en de schulpvormige halskraag

zeer groot is. Sn.

Genus Leucania Ochs.

56. Extenuata Gn. — B.

Aanmerking. Ken wijfje komt zoo zeer met Guenée’s

beschrijving overeen, dat ik niet aarzel om onze

soort voor Extenuata Gn. te houden.

Tangala Feld. Novara II, 2, pl. 109, fig. 12 van

Ceylon schijnt mij dezelfde soort. Sn.

97. Leucostigma Snell. nov. sp. — B. PI. 2, fig. 12.

Beschrijving. Drie mannetjes en een wijfje van

25—26 mm.

In teekening kennelijk het naast verwant aan

Leucania turca, doch de pooten bij beiden sexen glad

behaard, gewoon gevormd. Palpen zemelkleurig ,

op zijde donkerbruin. Sprieten draadvormig, kort

behaard. Kop, thorax en voorvleugels zemelkleurig ,

met enkele fijne zwarte schubben bestrooid en de

laatsten tegen den achterrand grijs bestoven. Eene

ronde witte stip onder aan de dwarsader, die bij

twee exemplaren tegen den binnenrandshoek eenige

zwartgrijze schubben heeft, is bij alle vier de exem-

plaren duidelijk, doch overigens is de gewone Noc-

tuinenteekening slechts ten deele te zien. De halve

dwarslijn, de ronde vlek en de golflijn ontbreken,

de eerste dwarslijn wordt door twee donkergrijze

boogjes onder de subcostaalader (bovenste midden-

ader) vertegenwoordigd en loopt schuin. Van de

schaduwlijn zijn slechts sporen te zien. Tweede dwars-

lijn ver naar achteren, gelijkmatig gebogen, grijs,

met zwarte stippen op de aderen. Franje iets don-

kerder dan de vleugels. Achtervleugels wit, glanzig,

HETEROCERA OP JAVA.

met paarsen weerschijn en roodachtig geelwitte franje.

Achterlijf iets lichter en grijzer dan de voorvleugels,

evenzoo de onderzijde der voorvleugels, die van het

lijf en de pooten; de achtervleugels als boven, tegen

den voorrand grijsgeel. Franjelijn onder en boven

ten deele met donkere stippen. sn.

58. Coenosa Snell. nov. sp. — B. PI. 2, fig. 13.

Beschrijving. Drie mannetjes van 30—31 mm.

Eene verwante van Putrescens, Punctosa en Uda

Guenée , doch zich onderscheidende door de scherp

licht en donker gedeelde vleugelpunt. De grondkleur

van kop, thorax en voorvleugels is een vuil geel-

achtig of roodachtig grijs. Palpen op zijde zwart-

grijs. Kop en halskraag, bij het eene exemplaar ook

de geheele thorax, paarsachtig zwartgrijs verduisterd

en de halskraag bij allen met drie donkerder langs-

lijnen. Eene donker slijkkleurig grijze, vervloeijende

langsstreep komt uit het midden van den vleugel-

wortel en heeft juist onder de middenader eene

scherp zwarte langslijn met eene stip aan het eind

bij den wortel van ader 2. Boven de middenader

begint dan eene tweede donkere lijn die even

scherp als de eerste is, doch donkerbruin. Deze

lijn strekt zich uit tot het tweede derde van den

vleugel, doch wordt onder aan de dwarsader af-

gebroken door eene scherpe witte stip en heeft

aan haar einde de uit zeer fijne donkerbruine stip-

pen en streepjes bestaande, bijna zamenhangende

tweede dwarslijn. Vleugelpunt zeer juist en scherp

geelgrijs en slijkkleurig zwartgrijs gedeeld. De laatste

kleur beslaat den geheelen achterrand als een drie-

hoek, welks punt met de langsstreep uit den wortel

ineenvloeit, terwijl de tweede zijde, tegen den bin-

nenrand, zeer onmerkbaar wortelwaarts vervloeit.

Cellen tegen den achterrand met fijne donkerbruine

langslijnen die in randstippen eindigen. Franje zwart-

HETEROCERA OP JAVA. 95

grijs. Achtervleugels wit, iets berookt, vooral op

franje en achterrand en deze met fijne zwarte stip-

pen. Achterlijf licht roodachtig grijs, de staartpluim,

vooral van onderen , donkergrijs. Buik met twee zwarte

langslijnen. Onderzijde der voorvleugels, de voor-

rand en het bovengedeelte der overigens witte ach-

tervleugels donker bruingrijs. Pooten donker grijs,

de achterscheenen lichter.

Een der exemplaren is van Java en vrij afgevlo-

gen, de beide anderen van Celebes en zeer gaaf.

Sn.

59. Yu Gn. — B.

Aanmerking. Zeer vreemd geteekend, doch eene

echte Leucania. Sn.

Genus Glottula Gn.

60. Dominica Cram. — Gewoon in B. De 16pootige rups is

kaal en zwart van kleur, doch heeft op elke geleding

een witten ring, bestaande uit kleine niet samen-

hangende witte vlekken. De kop is rood. Ik vond

de rupsen binnen in de dikke bladeren eener als

sierplant gekweekte leliesoort. Zij veranderden in,

of sommigen op de aarde in kleine zwarte poppen.

Aanmerking. Men ziet uit bovenstaande beschrij ving

dat ook de rups en hare leefwijze zeer op die van

Pancratii Cyrillo gelijken. Ik houd het specifiek ver-

schil van beiden dan ook niet voor ontwijfelbaar.

Bij de door Guenée opgegeven verschilpunten voeg

ik echter nog dat bij mijne exemplaren van Pancralii

de tarsen wit geringd zijn en de sprieten geel,

terwijl bij de exemplaren van Dominica de eersten

eenkleurig donker en de laatsten grijsbruin zijn.

Sn.

Genus Spodoptera Gn.

61. Mauritia Boisd. — B.

Aanmerking. Het wijfje is minder bont geteekend

26 HETEROCERA OP JAVA,

dan de man en mist de lange beharing der pooten.

Wanneer wij deze, als niet aan beide sexen eigen,

buiten rekening laten, kan Spodoptera Mauritia hoog-

stens aanspraak maken op eene plaats in Caradrina

A, b van Lederer. De vlinder is na aan Exigua

verwant. Sn.

Genus Prodenia Gn.

62. Retina H. S. — Zeer gewoon in B.

Genus Apamea Ochs.

63. Modestissima Snell. nov. sp. — Gewoon in B. Pl. 2, fig. 14.

Beschrijving. Zestien exemplaren van 30—34 mm.

Om de overeenkomst in teekening met de vlinders

van Guenée’s genus Apamea daarin geplaatst, doch

overigens volgens Lederer eene echte Hadena. De

pluimpjes op den rug des achterlijfs en achter den

halskraag zijn echter klein, en alleen bij gave exem-

plaren goed te zien en weinig donkerder dan het lijf.

Ik heb niet onderzocht hoe de staartkleppen van

het mannetje gevormd zijn, daar het mij hoogst on-

doelmatig voortkomt om daarnaar de genera der

Noctuinen nader te verdeelen. Naar vleugelvorm,

kleur en teekening is de vlinder na aan Gemina Hbn.

en Unanimis Tr. verwant. Hij heeft den vleugelvorm

van eerstgenoemde soort en de grondkleur van den

type der laatste, doch vuiler en de teekening is

flaauw. Sprieten draadvormig. Kop met palpen,

thorax en voorvleugels vuil roodbruin, de halskraag

met een zwart lijntje. Het middenveld der voor-

vleugels is onder de ondervoorrands- (bovenste mid-

den-)ader donkerder, doch overigens de vleugel vrij

eenkleurig. Ook varieert de tint van het roodbruin

slechts weinig. Dwarslijnen gegolfd, iets lichter dan

de grond, met donkergrijze halve maantjes aan de

toegewende zijden. Golflijn met drie bogten, fijn

HETEROCERA OP JAVA. 7

getand, licht als de dwarslijnen, wortelwaarts met

donkere beschaduwing, die bij een wijfje in den

vorm van onduidelijke pijlvlekken bijeengetrokken is.

Ronde en niervlek iets lichter, meer grijsachtig dan

de grondkleur; de eerste staat schuin en is lang-

werpig; de tweede is aan de randen met grijswitte

stippen geteekend. Tapvlek onduidelijk, zwartgrijs.

Schaduwlijn onduidelijk. Voorrand met lichte, rood-

achtige stippen geteekend als begin der dwarslijnen

en verder nog met drie boven aan den gewaterden

band. Voor de franje lichte, roodachtige stippen op

de adereinden en in de cellen; zij worden door eene

eveneens gekleurde, zeer fijne lijn tot eene gefeston-

neerde teekening vereenigd. Franje grijsbruin. Ach-

tervleugels bij de mannetjes witgrijs, bij de wijfjes

bruingrijs, bij beide sexen het aderbeloop en het

achterrandsderde nog donkerder. Franje grijsgeel.

De dwarsader is iets donkerder beschubd, doch dit

is alleen bij de mannen te zien.

Achterlijf, pooten en onderzijde bruingrijs, bij de

mannen de wortelhelft der achtervleugels, bij de

wijfjes alleen de binnenrand daarvan witachtig.

Deze soort schijnt in Nederlandsch Oost-Indië niet

zeldzaam te zijn; vijf der door den heer Piepers

overgezonden exemplaren zijn van Java, de overigen

van Celebes. Sn.

Genus Agrotis Ochs.

64. Interjectionis Gn. — Uiterst gewoon in B.

Aanmerking. Echte Agrofis en na verwant aan

Trux en Segetum.- Sn.

Genus Mamestra Ochs.

65. Nigrocuprea Moore. — B.

Aanmerking. Plaatsing slechts provisoneel. Sn.

Genus Heliothis Ochs.

66. Armigera Hbn. — B.

28 HETEROCERA OP JAVA.

Genus Anthophila Ochs. (Thalpochares Led.)

67. Accedens Feld. et Rog. Nov. II, 2, pl. 108, fig. 8. —

Gewoon in B.

Aanmerking. Behoort tot het genus Thalpochares

Led. Sn.

Genus Homodes Gn.?

68. Thermesioides Snellen nov. sp. —B. PI. 2, fig. 15, a—e.

Beschrijving. Een gaaf mannetje van 23 mm.

Slechts voorloopig hier geplaatst om de overeen-

komst in kleur en teekening, overigens meer aan

eene Thermesia herinnerend.

Palpen licht kaneelbruin, glad beschubd, weinig

breeder dan de helft der oogen; lid 2 schuin opge-

rigt, 3 rolrond, dunner en de helft korter dan lid

2, horizontaal, iets geneigd. Zuiger aanwezig. Oogen

naakt, onbewimperd; geene bijoogen. Voorhoofd met

een kort kuifje. Sprieten draadvormig, bijna naakt.

Lijf glad behaard.

Vleugels onder en boven bruingeel; de bovenzijde

zeer gelijkmatig met vele fijne purperroode dwars-

schrapjes, van welke eenigen zich op de achtervleu-

gels tot eene gebroken fijne dwarslijn vereenigen.

Verder ziet men eene purperroode, franjewaarts iets

vervloeijende dwarslijn, die even onder de voorvleu-

gelpunt zeer fijn begint en onafgebroken en iets

dikker doorloopende, een weinig boven de helft van

den binnenrand der achtervleugels eindigt. Franje

met licht kaneelbruine wortel- en purperroode bui-

tenhelft. Op de onderzijde zijn de dwarsschrapjes

en de dwarslijn paarsbruin, fijner maar meer afge-

broken; bovendien ziet men nog onvolkomen paarse

ringen op de dwarsaders en is de wortelhelft der

franje door eene fijne donkerpaarse lijn van de bui-

tenhelft gescheiden.

Wat de nervuur aangaat behoort de vlinder tot

HETEROCERÀ OP JAVA. 29

de Quadrifiden van Guenée; de middencel der

achtervleugels is zeer kort, al hunne aderen zijn

ongesteeld. In de voorvleugels ontspringen ader

2-11 mede uit de middencel, 4 en 5 uit één punt,

6 iets onder, 7 en 8 uit een punt uit de spits der

middencel, 9 en 10 digt bijeen; geene aanhangcel.

Pooten gewoon gespoord, ongedoornd, de midden-

en achterscheenen tegen het eind met verbreede

platgestreken beharing; evenzoo het eerste lid der

voortarsen; de beharing der voorscheenen aan de

onderzijde uitgesneden. Sn.

Genus Plusia Ochs.

69. Verticillata Gn. — B.

Aanmerking. Is eene echte Plusia. Sn.

Genus Calpe Tr.

70. Minuticornis Gn. — B.

Aanmerking. Een gaaf wijfje. Voorvleugels zon-

der tand aan den binnenrandshoek, doch overigens

eene echte Calpe ook volgens Lederer. Sn.

Genus Hyblaea F.

7A. Puera Cram. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. De uiterst kleine kop onderscheidt de

vlinders van dit genus van al de Europesche genera. Sn.

Genus Anomis Hbn.

72. Fulvida Gn. — B.

Aanmerking. Een wijfje dat goed met Guenée’s

beschrijving overeenkomt, hoewel hij Noord-Amerika

als vaderland opgeeft. Moore vermeldt in de Proc.

Zool. Soc. 1867, p. 64 onze soort ook uit Indië. Sn.

Genus Pantydia Gn.

73. Sparsa Gn. — B.

Aanmerking. De meeste, doch niet alle exemplareti

hebben bij den wortel van cel la der voorvleugels

HETEROCERA OP JAVA.

een koolzwart teekentje dat varieert van eene stip

tot eene komma. De achtertarsen van het mannetje

zijn behaard, hetwelk dit genus naar de verwant-

schap van Remigia verwijst. Doornen zie ik niet aan

de pooten. Sn.

Genus Polydesma Gn.

74. Umbricola Boisd. — B.

75. Nov. sp.? — B. Een niet gaaf wijfje; blijft dus onbe-

schreven. Het genus Polydesma heeft geene Europe-

sche verwanten. Sn.

Genus Alamis Gn.

76. Umbrina Gn. — Gewoon in B.

Genus Stictoptera Gn.

. Cucullioides Gn. — B.

78. Transversa Snell. nov. sp. — B. PI 3, fig. 16.

Beschrijving. Ken mannetje van 42 mm.

Palpen grijsachtig geel. Schedel bruinachtig, met

vier donkerbruine stippen. Halskraag bruin. Thorax

ten deele ontschubd. Voorvleugels houtgeel, met

een paar zwarte stipjes aan den: wortel en eene

bruine dwarsstreep schuin van twee vijfden van

den voorrand tot vóór den binnenrandshoek waar

zij fijn eindigt. Deze streep heeft franjewaarts eene

witte afzetting, die de vleugelranden niet bereikt, in

het midden het breedst is en de onderhelft der

overigens fijn bruin gerande en gekernde niervlek

bedekt. Boven de beschreven teekening, dus onge-

veer in het midden, is de voorrand grijsachtig be-

stoven. De beide gewone dwarslijnen zeer flaauw,

dubbel gegolfd. Achter de tweede twee donker-

grijze stippen in cel 2 en 3. Van de golflijn slechts

het wortelwaarts bruin afgezette ondergedeelte te

zien even als bij de Europesche Cucullién der

Verbasci-groep waaraan ook deze soort doet den-

HETEROCERA OP JAVA. 31

ken, en achter het zigtbare gedeelte der golflijn het

franjeveld grijsachtig. Juist onder den voorrand bij

de vleugelpunt vier zwartbruine langsstreepjes op

roestkleurigen grond. Op de zeer fijne gele franjelijn

voor den gegolfden achterrand bruine halvemaantjes

in alle cellen.

Achtervleugels aan den wortel glanzig doorschij-

nend paarswit met zwart aderbeloop. De achterrand

breed bruinzwart, de franje okergeel. Achterlijf

donkergrijs.

Onderzijde der voorvleugels bruingrijs, in cel 2 en

3 paarswit, doorschijnend, daarachter eene donker-

der booglijn en onder het midden van den voorrand

een donker grijsbruin streepje. Cel la en 1b en de

donker gestippelde voorrand tegen de punt, benevens

het aderbeloop zijn geelachtig. Achtervleugels onge-

veer als boven, doch het zwarte aderbeloop van het

paarswitte wortelgedeelte is ten deele geel beschubd

en ook de voorrand is in cel 7 en 8 geelachtig met

een bruingrijs teekentje, gevormd zoo als een ver

weg vliegende vogel wordt afgebeeld. Buik en borst

geelachtig, ook de pooten, deze met bruingevlekte

tarsen.

Mogelijk is dit dier slechts eene varieteit van de

soort die ik voor Cucullioides Guenée houd, want de

bouw der onderzijde en de achtervleugels op de

bovenzijde zijn eveneens, terwijl bij beiden de grijze

stippen in cel 2 en 3 der voorvleugels en de zwart-

bruine streepjes onder den voorrand worden gevonden.

Bij Guenée’s beschrijving der generieke kenmerken

voeg ik nog: Oogen naakt, onbewimperd. Beklee-

ding van den kop met de puntjes die men bij Xylina

en Calocampa vindt. De schouderdeksels zijn het

niet die soms omhoog staan bij den man, maar twee

lange pluimen van schubben en haren achter den

halskraag, welke gewoonlijk plat op den rug liggen.

83.

84.

85.

86.

HETEROCERA OP JAVA.

Pooten ongedoornd, gewoon gespoord. Nervuur der

voorvleugels de gewone der Trifide-Noctuinen. Sn.

Genus Ophideres Boisd.

. Fullonica L. — Gewoon in B. Beide sexen van eene

80.

81.

. Hypermnestra Cram. — B.

Cajeta Seba, Cram. — B. ) soort ? Sn.

Salaminia Cram. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Het genus is aan Pseudophia ver-

want, doch heeft ongedoornde pooten en is buiten-

dien onderscheiden door het lange, geknopte eindlid

der palpen. Salaminia en Hypermnestra moeten echter

ieder in afzonderlijke genera komen. Sn.

Genus Phyllodes Gn.

Eyndhovii Voll. Tijdschr. v. Ent. (1859) p. 86, pl. 6. — B.

Aanmerking. Een wijfje. De afbeelding in het

Tijdschrift is goed, doch bij ons exemplaar gelijkt

de niervlek der voorvleugels niet zoo precies op een

eendekuiken als daar is voorgesteld. Ook is het

eindlid der palpen dikker. Sn.

Genus Potamophora Gn.

Manlia Cram. — B.

Aanmerking. Pooten ongedoornd, eindlid der pal-

pen plat, naar boven verbreed en regt afgesneden,

op een scheermes gelijkende. Sn.

Genus Anisoneura Gn.

Hypocyana Gn. — B.

Aanmerking. Een wijfje. Middenscheenen (alleen)

bedoornd. Nervuur als Pseudophia. Palpen met dun,

plat regtlijnig eindlid. Sn.

Genus Patula Gn.

Macrops L. — Gewoon in B.

Aanmerking. Twee wijfjes. Eindlid der palpen dunner

HETEROCERA OP JAVA. 33

en langer dan bij Anisoneura; lid 1 en 2 vormen

een regten hoek. Midden- en achterscheenen be-

doornd. Nervuur als bij Pseudophia. Middencellen zeer

kort, vooral die der achtervleugels. Sn.

Genus Argiva Hbn.

87. Hieroglyphica Drury. — Gewoon in B.

Aanmerking. Een wijfje. Deze soort is niet generiek

van Patula onderscheiden, ten minste niet de wijfjes.

Sn.

Genus Nyctipao Hbn.

88. Crepuscularis Hbn. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Twee wijfjes, mede wel niet generiek

van Patula verschillend. Het genus zal dus Nyctipao

Hbn. moeten heeten. Sn.

Genus Spirama Gn.

89. Retorta L. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Een wijfje. Suffumosa Gn. is het man-

netje. De palpen van het wijfje zijn afgebroken; de

midden- en achterscheenen bedoornd. Sn.

Genus Hamodes Gn.

90. Crebrerrima (Br. Mus.). — B. Pl. 3, fig. 19,

Beschrijving. Een gaaf wijfje van 42 mm.

Palpen, bouw en teekening als door Guenée van

de beide andere soorten beschreven (Pallida Felder

is mij onbekend), doch veel kleiner en de grondkleur

onder en boven onzuiver bruingeel.

De snede van den voorrand der voorvleugels, de

bovenrand van den halskraag en de dwarslijn van

de bovenzijde der vleugels zijn fijn en scherp licht-

geel, terwijl langs den geheelen voorrand der voor-

vleugels, over den rug en achter de dwarslijn eene

ongeveer 2 millim. breede donker kaneelbruine, ver-

vloeijende streep loopt; tegen den achterrand, vooral

der achtervleugels is de grond zwartgrijs gewolkt

met sporen eener lichtgele, op de achtervleugels ge=

34 HETEROCERA OP JAVA.

tande golflijn. Gewone teekening onduidelijk, vlekkig,

donkergrijs. Op de achtervleugels eene donkergrijze

streep over de wortelhelft als voortzetting van de

schaduwlijn der voorvleugels. Voor de gegolfde

zwarte franjelijn zwarte stippen in alle cellen. Franje

geelachtig met donkergrijze deelingslijn. Achterlijf

donkergrijs.

Onderzijde op de voorvleugels met twee, op de

achtervleugels met drie zwartbruine dwarslijnen,

waarvan de buitensten uit stippen bestaan en de

anderen getand zijn. Verder zwarte ringen op de

dwarsader, nog eene stip in de middencel der voor-

vleugels en donkergrijze bestuiving, als strepen,

tusschen de lijnen. Voor de grijsgevlekte franje

dezelfde stippen als boven.

Buik en pooten geel, de laatsten lang met vrij

dunne tarsen, behaarde, ongedoornde, gewoon ge-

spoorde scheenen, op zijde bruin gevlekt, de mid-

den- en achterknieën zwart.

De vlinder is eene Quadrifide, met korte midden-

cellen (vooral de achtervleugels) en gewoon geaderde

voorvleugels.

Het mannetje is mij onbekend.

Deze soort is onder bovenstaanden naam door den

heer van Medenbach de Rooy Jr. op het Britsch

Museum gevonden. Eene beschrijving, behalve de

niet in aanmerking komende van Walker, is mij niet

bekend. Sn.

Genus Hulodes Gn.

91. Caranea Cram. — Uiterst gewoon in B.

Aanmerking. Dit genus is na aan Remigia verwant. Sn.

Genus Lagoptera Gn.

92. Honesta Hbn. — B.

93. Magica Hbn. — Gewoon in B.

Aanmerking. Beide soorten zijn volkomen als Pseu-

HETEROCERA OP JAVA. 35

dophia Tirrhaea gebouwd en dus zie ik geene reden

om haar niet met dat genus te vereenigen. Sn.

Genus Ophisma Gn.

94. Gravata Hbn. — B.

Aanmerking. Bij Guenée goed beschreven. Niet in

eenig Europeesch genus behoorende. Middenscheenen

bedoornd. Palpen kort met zeer onduidelijk eindlid

en glad beschubd. Nervuur als Pseudophia. Sn.

95. Rectilinea Snell. nov. sp. — B. Pl. 2, fig. 16.

Beschrijving. Twee paren van 60—62 mm.

Naast Rigidistria Gn. doch anders gekleurd, met

eene loodregte paarswitte dwarsstreep op de achter-

vleugels en geheel ongeteekende onderzijde.

Kop met palpen, thorax en voorvleugels bij het

mannetje donker bruingrauw, bij het wijfje veel

lichter, roodgrauw. Het eindlid der palpen bij den

man zeer kort en stomp, bij het wijfje dunner,

langer, iets geneigd. Sprieten draadvormig, bruin,

bij beide sexen aan de binnenzijde met eene licht

grijsgele langslijn, die op het korte voorhoofdskuifje

eindigt. Halve en eerste dwarslijn der voorvleugels

duidelijk, donker, de laatstgenoemde schuin, meer-

malen gebroken; tweede dwarslijn en golflijn hoogst

onduidelijk, onder ader 6 digt naast elkander loo-

pende als twee steile evenwijdige rijen donker grauwe

boogjes, boven ader 6 uiteenwijkend en de drie-

kante ruimte tusschen beiden verduisterd door eene

donkerbruine, tegen den voorrand sterk vervloeide

schaduw die de vleugelpunt deelt. Ronde vlek een

zwart stipje; niervlek boonvormig. Geene tapvlek.

Achter de niervlek loopt eene scherpe, loodregte,

donkerbruine lijn over het middenveld, die bij de

mannen wortelwaarts grijsgele stippen op de aderen

heeft. Voor de ongeveer met den vleugel eenkleu-

rige franje zwarte stippen in de cellen,

HETEROCERA OP JAVÁ.

Boven beschreven, over het geheel niet scherpe,

teekening is bij de beide mannen vrij goed zigtbaar,

bij het eene wijfje flaauwer, doch bij het tweede

zijn de tweede dwarslijn en de golflijn niet te vinden

en ziet men alleen eene bruine schaduw op den

voorrand tegen den vleugelpunt.

Achtervleugels zwartbruin, tegen den wortel blee-

ker, met eene paarswitte, onderaan iets omgebogen,

in cel de eindigende dwarsstreep; de franje en aan-

grenzende achterrand, bij de mannen echter eerst

onder ader 5, grijsachtig. Achterlijf ongeveer als |

de achtervleugelwortels, bij de mannen met een

paar onduidelijke, iets donkerder pluimpjes op den

rug en eene bruinachtig gele staartpluim.

Onderzijde der vleugels geelgrijs, bij het wijfje

tegen de vleugelwortels geler, bij het mannetje tegen

den achterrand veel donkerder, grijsbruin, tegen

den wortel en binnenrand der achtervleugels bijna

okergeel.

Middenscheenen (doch alleen bij het wijfje) ge-

doornd, de achterscheenen en alle dijen bij den

man dik wollig behaard, overigens de pooten bij

beide sexen gewoon gevormd en gespoord, sterk

gebouwd.

De vlinder is eene Quadrifide, met korte midden-

cel der achtervleugels. Voorvleugels met eene aan-

hangcel en de gewone nervuur der Noctuinen. De

oogen zijn naakt en onbewimperd; de bijoogen aan-

wezig. SIL.

Genus Achaea Gn.

96. Melicerta Drury. — Zeer gewoon in B. Uit de paarse

in een wit spinsel besloten pop kwam op den 12"

dag de vlinder.

Aanmerking. Nervuur, pooten enz. als bij Ophisma

rectilinea beschreven en dus generiek van deze en

O. gravata, alleen door de hier stompe, daar spitse,

—_-

HETEROCERA OP JAVA. 37

omgebogen voorvleugelpunt verschillende. Genus

Pseudophia Lederer. Sn,

Genus Naxia Gn,

97. Absentimacula Gn. — B.

Aanmerking. Genus Ophiusa Lederer, Sn.

98. Lageos Gn. — B.

Aanmerking. Genus Ophiusa Lederer. Sn.

Genus Hypaetra Gn.

99. Renosa Hbn. — B.

Aanmerking. Een wijfje. Geen Europeesch genus.

Nervuur als Pseudophia; palpen sterk gebogen met

dunner, rolrond, stomp eindlid. Pooten ongedoornd.

Sn.

Genus Ophiusa Ochs.

100. Joviana Cram. — B.

Aanmerking. Echte Ophiusa. Sn.

Genus Grammodes Gn.

101. Stolida F. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Genus Leucanitis Lederer. Niet van

Europesche exemplaren verschillend. Sn.

102. Mygdon Cram. — Gewoon in B.

Aanmerking. Behoort niet met de voorgaande in

een genus, want de scheenen zijn geheel ongedoornd,

bij het mannetje sterker behaard dan bij het wijfje.

Ook is het eindlid der palpen veel korter. Genus

Chalciope Hbn., Verz. Sn.

Genus Trigonodes Gn.

103. Maxima Gn. — Gewoon in B.

104. Cephise Cram. — Zeer gewoon in B.

105. Hyppasia Cram. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Het genus Trigonodes is aan Kecrita

en Cerocala Led. verwant, maar in de Europesche

fauna niet vertegenwoordigd. De midden- en achter-

HETEROCERA OP JAVA.

scheenen zijn bij het wijfje gedoornd. (Verg. Tijdschr.

v. Ent. 1872, p. 61.) Sn.

Genus Remigia Gn.

406. Frugalis F. — Uiterst gewoon in B.

107. Archesia Cram. — Uiterst gewoon in B.

Genus Zethes Ramb.

108. Sondaicus Snell. nov. sp. — B. Pl. 2, fig. 17.

Beschrijving. Een gaaf doch iets verbleekt mannetje

van Java (33 mm.) en een zeer frisch wijfje van

Celebes (34 mm.).

Met Insularis Rambur vergeleken, bevindt men

dezen vlinder bijna van denzelfden vleugelvorm,

alleen zijn de vleugels wat smaller, de tand op ader

4 der achtervleugels stomper en de geheele achter-

rand sterker gegolfd, bij het wijfje zelfs op ader 2

en 3 der achtervleugels getand.

De palpen zijn langer, bijna twee en een half

maal zoo lang als de kop, doch over het geheel

eveneens gevormd als bij Insularis, bij het wijfje

iets langer dan bij den man. Overigens draagt de

vlinder de kenmerken van het genus Zethes, zoo als

die door Lederer in zijne voortreffelijke Noctuinen

Europa's op p. 197 worden opgegeven.

Voorhoofdskuif, twee vlekjes op zijde van lid 2

en een op lid 3 der palpen olijfgroen, overigens de

grondkleur van palpen, sprieten, halskraag , achterlijf

en vleugels met franje licht paarsachtig-grijs oker-

geel bij het frissche wijfje, bleek okergeel bij het

mannetje, met fijne bruine schubben. Over den

thorax en het midden der vleugels loopt eene breede

olijfgroene streep, die tusschen de scherpe, zwarte

halve en sterk gebogen eerste dwarslijn der voor-

vleugels zich tot den binnenrand, bij het wijfje ook,

doeh in mindere mate tot den voorrand verbreidt.

Tweede dwarslijn mede duidelijk, gegolfd, in de

HETEROCERA OP JAVA. 39

groene langsstreep scherp gebroken, zwart, franje-

waarts vergezeld door eene flaauwe, breedere, bruin-

achtige lijn, Golflijn eveneens scherp, zwart; daar-

achter zwarte stippen in de cellen, die in eene

halfronde bruine plek op den achterrand in cel 5—7

veel dikker zijn. Franjelijn op die plaats bij het

mannetje mede dik zwart, overigens flaauw; bij het

wijfje is zij overal fijn en scherp zwart, op boven

vermelde plaats nog dikker. Dwarsader met zwart,

wortelwaarts olijfgroen beschaduwd halfmaantje. Ach-

tervleugels met een donker streepje op de dwars-

ader, twee zich bij de dubbele tweede dwarslijn der

voorvleugels aansluitende dwarslijnen, die iets gegolfd,

verder ongebogen zijn en boven den staarthoek ein-

digen, benevens met een olijfgroen vlekje in cel

, een olijfgroen lijntje tusschen het einde der

dwarslijnen en een zwart vlekje op den achterrand.

Zwarte stippen en franjelijn als op de voorvleugels.

Onderzijde grijsgeel, met twee donkere dwarsstre-

pen over de franjehelft der vleugels.

Met Zethes Hesperioides Guenée, mede van Java,

heeft deze soort geene overeenkomst. Sn.

Genus Sympis Gn.

109. Rufibasis Gn. — B.

Aanmerking. Mede geen genus der Europesche

fauna. Sn.

Genus Pinacia Hbn.

110. Molybdaenalis Hbn. — Zeer gewoon in B.

Aanmerking. Deze bij Hübner zeer goed afgebeelde

vlinder is door Guenée geheel met stilzwijgen voor-

bijgegaan. Hij behoort tot het laatste gedeelte der

Noctuinen (Deltoides Gn.) en moet in een apart genus

(Pinacia) komen, naast Helia, waarvan hij zich door

breed beschubd eindlid der lange palpen en een

anderen vleugelvorm onderscheidt. Sn.

HETEROCERA OP JAVA.

Genus Acropteris Hbn.

444. Mendax Snellen. — B,

GEOMETRINA.

Genus Hyperythra Gn.

112. Limbolaria Gn. — B.

Genus Boarmia Tr.

413. Concentraria Snell. nov. sp. — B. Pl. 3, fig. 20.

Beschrijving. Ken gaaf mannetje van 40 mm.

In alles tamelijk na verwant aan Boarmia repan-

data L., vooral door den vorm der tweede dwarslijn

van de voorvleugels, die even als daar, ten minste

bovenaan ongetand is en op ader 5 sterk neusvor-

mig vooruitspringt. Deze lijn maakt echter bij Re-

pandata in cel 1b nog eene dergelijke, kleinere hogt,

terwijl zij bij Concentraria onder ader 2, flaauw ge-

tand, regt naar den binnenrand gaat. Daarentegen

maakt de tweede dwarslijn op de achtervleugels bij

Concentraria eene bogt op ader 5, terwijl zij bij

Repandata regt is.

Sprieten gebaard, met draadvormig puntderde.

Bekleeding der palpen aan de voorzijde uitgesneden.

Voorhoofdskuif op de palpen liggende. Achterrand

der voorvleugels effen; die der achtervleugels flaauw

gegolfd. Grondkleur der bovenzijde witgrijs; de

bovenrand der schouderdeksels donkergrijs, de tho-

rax-rug en het wortelveld der geheel, doch dun

donker gesprenkelde voorvleugels, benevens hun

franjeveld, vooral naar boven, bruinachtig verduisterd.

Dwarslijnen zwartgrijs, duidelijk, de eerste alleen op

de voorvleugels aanwezig; de tweede op de achter-

vleugels tegen den voorrand flaauwer, tegen den

binnenrand iets getand. Middenvlekken groot, blaauw-

achtig lichtgrijs, zwart gerand, die der voorvleugels

HETEROCERA OP JAVA. 4A

door eene korte donkergrijze schaduw, die er dwars

over heen gaat, verduisterd, onder aan met eene

flaauwe, gegolfde, bruinachtige schaduwlijn, die ook

over de middenvlek der achtervleugels gaat en onder

deze dikker en donkerder wordt. Achter en parallel

met de tweede dwarslijn loopt eene min of meer

roestkleurige streep, die in cel 5 van voor- en ach-

tervleugels zwartgrijs verduisterd is. Golflijn duide-

lijk, gelijkmatig getand, als de grond gekleurd, aan

beide zijden bruingrijs beschaduwd; wortelwaarts is

deze beschaduwing van den binnenrand der achter-

vleugels tot ader 3 der voorvleugels door eene smalle

streep der grondkleur tamelijk scherp gescheiden

van de roestkleurige streep langs de tweede dwars-

lijn; boven gemelde ader 3 vloeijen die streep en

de schaduw ineen. Tegen de golflijn staat op ader

o der voorvleugels eene zwartgrijze vlek; daarachter

laat de bruingrijze beschaduwing in cel 1b en 3

overal vlekken der grondkleur vrij. Franjelijn met

grijsbruine, iets verlengde stippen. Franje grijsgeel,

donkergrijs gevlekt. Achterlijf op den rug met acht

zwarte stippen tegen de punt en twee, hoefijzer-

vormig vereenigde lijntjes tegen den wortel.

Onderzijde grijswit; groote middenvlekken en eene

naar boven zeer verbreede schaduw op den achter-

rand der vleugels, die aan de vleugelpunten, in cel

2 der voorvleugels en op de achtervleugels onder ader

3 de grondkleur vrijlaat, donker grijsbruin.

Pooten donker gevlekt; de achterscheenen verdikt.

SIL.

414. Nov. sp. — B. Een wijfje, niet gaaf genoeg om te

beschrijven.

Genus Hypochroma Gn.

115. Pseudoterpnaria Gn. — B.

Aanmerking. Het genus is na aan Pseudoterpna

49 HETEROCERA OP JAVA.

verwant; ader 5 der achtervleugels even dik als de

andere aderen, digt bij de ongesteelde aderen 6 en 7

ontspringende. Voorvleugels zonder aanhangceel. Ach:

dE Au e

terpooten dikker, korter en met vier sporen. Sn.

Genus Thalassodes Gn.

116. Quadraria Gn. — B.

Aanmerking. Het genus kan niet van Nemoria

worden gescheiden. Sn.

Genus Acidalia Tr.

117. Eulomata Hagenbach, Mus. L. B. — B. PL 3, fig. 21.

Beschrijving. Ken gaaf wijfje van 24 mm.

Eene soort uit groep V van Guenée, verwant aan

zijne Nictata en mijne Subnictata, doch van de eerste

verschillende door dat op de franjelijn alleen zwarte

stippen staan, de eerste dwarslijn ontbreekt en de

tweede alleen aan den binnenrand en in cel 4 en 5

der voorvleugels paarsgrijze vlekjes achter zich heeft

en op die plaatsen uit koolzwarte halvemaantjes be-

staat; overigens is zij zeer licht bruingrijs, weinig

donkerder dan de vuil witgrijze grond. Schaduwlijn

eene flaauw gebogene, bruingrijze, schaduwachtige

streep, die op de voorvleugels onder den voorrand

begint en dikker en iets donkerder, op een derde

van den binnenrand der achtervleugels eindigt , boven

het zwarte middenpunt, terwijl zij er op de voor-

vleugels vrij ver achterloopt, halfweegs de tweede

dwarslijn. Voor den achterrand twee flaauwe, ge-

golfde bleek bruingrijze lijnen, waartusschen eene

golflijn der grondkleur is uitgespaard. Rug van het

achterlijf met zwarte stippen. Palpen grijswit doch

tegen het aangezigt zwartbruin als dit en de hals-

kraag, de schedel grijswit.

Onderzijde helderder grijswit, de teekening bijna

als boven, doch fijner, scherper, donkerder; de

HETEROCERA OP JAVA. 43

franjelijn bijna zamenhangend bruingrijs, waardoor

men ziet dat de achterrand iets gegolfd is. Het

midden der voorvleugels grijs bestoven.

De schaduwlijn is bij mijne kleinere Subnictata ge-

golfd, donker grijsbruin, hetgeen haar dadelijk van

Eulomata onderscheidt.

Nervuur normaal; ader 6 en 7 der achtervleugels

ongesteeld. Achterscheenen met 4 sporen.

Op ’s Rijks Museum is deze soort mede van Java

aanwezig en reeds sedert Hagenbach’s dood (1825)

onbeschreven in de collectie staande. sn.

Genus Micronia Gn.

418. Adspersata Snell. nov. sp. — B. PI. 3, fig. 22.

Beschrijving. Twee wijfjes van 34 mm.

Tot de groep van Rectinervata Guenée behoorende,

over de geheele helderwitte bovenzijde gelijkmatig

met eenigszins gegolfde bruingrijze streepjes ge-

sprenkeld, doch op de. achtervleugels iets minder.

Op de voorvleugels ziet men twee dwarsstrepen,

uit ineengevloeide bruingrijze streepjes bestaande.

Zij beginnen op een derde en twee derden van den

binnenrand vrij breed en loopen schuin, ongebogen

en naar boven dunner wordende naar de vleugelpunt

dien zij echter niet bereiken. Achtervleugels met

drie eveneens zamengestelde strepen, waarvan de

buitenste in het midden iets gebogen is. De achter-

vleugels hebben verder op ader 4 een spitsen tand

met een zwart vlekje; boven en onder hem staan

op den achterrand telkens nog twee zwarte streepjes.

Onderzijde geheel wit, ongeteekend, langs den

voorrand der voorvleugels iets bruinachtig.

Palpen en aangezigt zwart; de sprieten donkergrijs

met wit bestoven wortel.

Ader 3—4 en 6—7 der achtervleugels uit één

punt; 6—7 en 8—10 der voorvleugels gesteeld en

HETEROCERA OP JAVA,

de nervuur dus eveneens als bij Rectinervata , waar-

van deze soort, behalve door de bij laatstgenoemde

ontbrekende randvlekjes der achtervleugels, zich on-

derscheidt door ongedeelde, niet zuiver donkergrijze

maar bruinachtige dwarsstrepen en geheel gespren-

kelde bovenzijde.

Grammearia Hbn. en Caseata Gn. hebben volgens

dezen eene grijze onderzijde, de andere soorten hebben

meer afgeronde achtervleugels of met den achterrand

evenwijdige dwarsstrepen op de voorvleugels. Sn.

Genus Erosia Gn.

119. Plicata Snell. nov. sp. — B. PL 3, fig. 23.

Beschrijving. Een gaaf wijfje van 22 mm.

Verwant aan mijne Nigrocapitata (Tijdschr. 1873/4

(XVID) p. 66, pl. 5, fig. 3), de vleugels eveneens

gevormd, d.i. de voorvleugels ongetand, de achter-

vleugels met gegolfden, tusschen twee spitse tanden

uitgesneden achterrand.

Palpen en aangezigt zwart, sprieten en bovenzijde

van lijf en vleugels licht aschgrauw, de voorvleugels

fijn donker bestoven, in den staarthoek digter, met

eene alleen in het midden duidelijke, steile, fijne

zwartbruine dwarslijn op een derde en eene tweede,

eveneens hier en daar uitgewischte , die even voor

het tweede derde van den voorrand begint, een

klein bogtje, dan een tandje op ader 4 maakt en op

tweederden van den binnenrand, dus weinig verder

naar achteren dan de oorsprong, met een regtstan-

dig, dik zwartbruin streepje eindigt. Tusschen ader

4-6 voor den achterrand een gebogen, franjewaarts

hol en donkergrijs beschaduwd zwartbruin streepje

met eene donkergrijze stip er boven. Franje iets

donkerder dan de vleugel.

De achtervleugels hebben alleen aan de punt en

HETEROCERA OP JAVA. AB

op eene wortelwaarts spitse wigvormige streep tus-

schen ader 1b en 5 donkere bestuiving, die tegen

den voorrand, schijnbaar als eene vouw, roestgeel

begrensd is en op welke kleur een mede roestbruin

middenstreepje eindigt. Zij worden doorsneden door

eene fijne, lichtgele, aan den voorrand met eene

zwarte stip beginnende, hier en daar scherp donker

afgezette dwarslijn, die op ader 4 een spitsen, langen

tand heeft en op ader 1b een kleineren; juist boven

den laatsten staat eene wortelwaarts afgeronde,

dikke zwartbruine halve maan in cel 4c. Franjelijn

in de uitsnijding zwartbruin, voorbij de onderste

tand een zwartbruin, door een geelwit streepje be-

grensd vlekje.

Onderzijde der voorvleugels lichtgrijs, die der ach-

tervleugels grijswit en op eenige bruine sprenkels

tegen den achterrand na, ongeteekend. Nervuur

geheel als bij Nigrocapitata. Pooten ontbrekende of

ontschubd. Sn.

Genus Tephrina Gn.

420. Medardaria H.S. — B. (Genus Petelia Herr.-Sch. Sn.)

Genus Numeria? Dup.

191. Fulvocapitata Snell. nov. sp.—B. PI. 3, fig. 24 a en b.

Beschrijving. Een vrij frisch, onafgevlogen wijfje

van 32 mm.

Eenigszins, doch zeer verwijderd, verwant aan

Numeria, wordt deze vlinder van dat genus en al

de verwanten gescheiden door den vreemden vorm

der palpen. Deze zijn namelijk vrij lang en breed,

schuin opgerigt en hebben een vrij lang, horizon-

taal eindlid, terwijl de beschubbing van lid 1 en 2

aan de voorzijde getand is (fig. 24b). Het voorhoofd

heeft een kuifje. Zuiger aanwezig. Sprieten afge-

broken.

HETEROCERA OP JAVA.

Kop met palpen roestgeel, de borst bij den kop

geelwit. Geheele bovenzijde blauwgrijs, als beslagen

lood, op den halskraag aan den wortel van cel 12 der

voorvleugels en langs den achterrand der achter-

vleugels in eene breede, wortelwaarts getande streep

iets glanzig, overigens dof. Voorvleugels met effe-

nen, tegen de iets spitse vleugelpunt regteren ach-

terrand; de gelijkmatig gebogene der achtervleugels

flaauw spits gegolfd. Op de voorvleugels ziet men

vier steile, ets met den binnenrandshoek conver-

geerende smalle dwarsstrepen, de eerste iets gebo-

gen, de anderen bijna regt. De drie eersten zijn

bruinachtig, de vierde, naast bij den achterrand

staande, is donkergrijs en tegen den voorrand flaau-

wer. Op de dwarsader eene zwartgrijze stip.

Achtervleugels met eene fijne donkere stip op de

dwarsader, eene bruingrijze streep, die zich bij de

tweede der voorvleugels aansluit, en op tweederden,

met eene zeer scherpe, ongebogen, donkerbruine,

franjewaarts grijswit afgezette dwarslijn, waarachter

de dofgrijze kleur als eene vooral in het midden

sterk stomp getande streep tegen den glanziger ach-

terrand staat. Franjelijn scherp donkerbruin, de

franje aan den wortel grijswit, verder bruinachtig.

Onderzijde paarswit, iets glanzig, langs den ach-

terrand met donkere vlekken, die op de voorvleugels

donkergrijs, op de achtervleugels bijna zwart zijn.

Ader 3 en 4, en 6 en 7 der achtervleugels uit één

punt; 5 veel dunner; 8 geheel vrij, slechts aan den

wortel iets langs de middencel loopende. In de

voorvleugels 3 en 4 uit één punt, 5 uit het midden

der dwarsader, 6 bovenaan, 7—10 gesteeld, 14 door

12 doorsneden.

Pooten gewoon gevormd en gespoord, glad be-

schubd, grijs, tegen het eind en aan de voorzijde

geelachtig. Sn.

—_

HETEROCERA OP JAVA. 47

Genus Hyposidra Gn.

122. Janiaria Gn. — B.

Aanmerking. Een mannetje; dit is na verwant aan

het genus Terpnomicta Led. dat Stegania Dup. moet

heeten (zie Catalogus Staud. et Wocke, 2° ed. p. 155).

. De voorvleugelpunt is scherper, iets omgebogen en

de palpen zijn breeder. Sn.

Genus Remodes Gn.

423. Abortivata Gn. — B.

Aanmerking. Zeer merkwaardig genus. De sprieten

zijn in het midden dikker en de achtervleugels van

het mannetje minder ontwikkeld dan die van het

wijfje. Behoort overigens tot de Phytometrina Herr.

Schäffer. Sn.

PYRALIDINA.

Genus Botys Tr.

124. Multilinealis Gn. — B.

125. Abnegatalis Led. — B.

Genus Eurycreon Led.

126. Nov. sp. — B.

Aanmerking. Het exemplaar is niet gaaf genoeg

ter publicatie dezer soort. Sn.

Genus Cnaphalocrocis Led.

427. Jolealis Led. — Zeer gewoon in B.

Genus Margarodes Gn.

128. Glauculalis Gn. — Zeer gewoon in B.

Genus Æuchocnemidia Led.

129. Squamopedalis Gn. — B.

Genus Phakellura Gn.

430. Gazorialis Gn. — B,

131

132

437.

138.

HETEROCERA OP JAVA.

Genus Siriocauta Led.

. Testulalis Hbn. — B.

Genus Zinckenia Zell.

. Recurvalis Tr. — B.

Genus Parapoynx Hbn.

. Linealis Gn. — B:

Genus Schoenobius Dup.

. Punctellus Zell. — B.

. Nov. sp. — B.

Aanmerking. Niet gaaf genoeg ter publicatie. Sn.

. Nov. sp. — B.

Aanmerking. Als voren. Sn.

Genus Doloessa Zell.

Viridis Zell. — B.

TINEINA.

Genus Simaethis.

Pronubana Snell. nov. sp. — B. PI. 3, fig. 25.

Beschrijving. Vijf exemplaren van Java en Celebes

van 15—18 mm.

Op het eerste gezigt van dit diertje werd ik sterk

herinnerd aan het genus Dasycera, doch bij nader

onderzoek bleek het mij dat het wegens de korte

palpen en de zeer ontwikkelde achtervleugels gansch

niet bij de Gelechiden te huis behoorde, maar veeleer

verwanten had onder de Choreutina, wordende om

verschillende redenen eene vereeniging met de overige

meer breedvleugelige Tineinen verboden. Inderdaad

komt de bouw geheel en al overeen met de door

mij in het 18° deel van dit Tijdschrift, p. 74, pl. 6,

fig. 7 bekend gemaakte Simaethis aurofasciana en

plaats ik Pronubana, even als de genoemde West-In-

HETEROCERA OP JAVA. 49

dische soort slechts voorloopig in het genus Simaethis.

Stellig moet voor beiden een nieuw genus worden

gevormd, waarvoor ik, onder verbetering, den naam

Chordates voorsla.

Bouw van vleugels, lijf en ligchaamsdeelen , zoo

mede de nervuur geheel als bij Aurofasciana zijnde,

verwijs ik te dien opzigte naar bovenaangehaalde

beschrijving. De glad beschubde palpen zijn bij een

exemplaar van Java en een van Celebes aan den

wortel donkerbruin, verder zwart met metaalglans,

bij de andere voorwerpen zijn lid 1 en 2 buiten-

waarts wit, lid 3 bronskleurig. Sprieten zwart met

witten ring voor de iets langere spits. Kop metaal-

kleurig groen. Thorax donker bronskleurig, de schou-

derdeksels meer groen en alles (behalve de sprieten)

glad beschubd.

Van de voorvleugels is bij vier exemplaren het

wortelvierde franjewaarts scherp afgesneden metaal-

kleurig groen of goudgroen, bij het vijfde (van Java)

goudbruin met drie goudgroene langslijnen, waarvan

de middenste aan het eind is omgebogen en als een

regtstandig lijntje naar den binnenrand loopt. Ver-

volgens komt bij allen een goudbruine band, die bijna

zoo breed is als het tweede vierde, gedeeld wordt

door eene goudgroene streep en franjewaarts begrensd

door eene zwarte lijn. De nu volgende, grootste

tweede helft van den vleugel is op zwartbruinen,

grond vooral naar achteren digt koperkleurig violet

beschubd en ongeteekend.

De achtervleugels zijn zwartbruin doch in ver-

schillende mate okergeel gestreept. Bij een exem-

plaar is bijna de geheele wortel tot tweederden oker-

geel met twee fijne okergele strepen in den donkeren

binnenrand, bij een tweede is de voorrandshelft van

de wortelhelft geel met smal zwarten voorrand en

vertoont de binnenrandshelft slechts een smal geel

HETEROCERA OP JAVA.

streepje, terwijl bij de drie anderen slechts eene

kolfachtig of wigvormig verbreede gele streep uit het

midden van den wortel komt en tot twee derden

doorloopt.

De franje der voorvleugels is zwartbruin, die der

achtervleugels vuilwit, tegen den staarthoek grijs-

bruin of geheel roetbruin.

Bovenzijde van het achterlijf en onderzijde der

vleugels roetbruin , het achterpaar met de gele tee-

kening van boven, doch deze onzuiverder van tint.

Borst metaalgroen, buik en pooten roetbruin, op

de laatsten vlekjes der vier achterscheenen en op de

tarsen geel of grijswit.

Bij een voorwerp, van Celebes, is de tweede helft

van de bovenzijde der voorvleugels niet koperkleurig

violet, maar even metaalkleurig groen als de vleugel-

wortel en middenstreep.

De exemplaren die ik beschrijf, bevinden zich in

de door den heer Piepers bijeengebragte verzameling

en in mijne eigene. Sn.

Genus Tinea L.

439. Nov. sp. — B.

Aanmerking. Twee exemplaren, aan de monddeelen

beschadigd en vervuild, buitendien iets afgevlogen

en dus ongeschikt ter publicatie. Sn.

NI;

ARANEZ EXOTICA,

QUAS QUONDAM IN INDIà ORIENTALI

(praesertim insulà Amboinà)

collegit Cel. Dr. C. L. DOLESCHALL,

AC, PRO MUSEO LUGDUNENSI,

DETERMINAVIT

Dr. A. W. M. VAN HASSELT.

EPEIRIDES.

4. Plectana (Gasteracantha) arcuata Walck. 9.

9. Plectana (Gasteracantha) flavida Dol. e.

Spinis lateralibus minimis notabilis. Rara.

3. Plectana (Gasteracantha) praetextata

Walck. 9.

N°. 4. Epeira (Argyopes) crenulata Dol. g.

N°. 5. Epeira (Argyopes) trifasciata Dol. g.

N°. 6. Epeira (Argyopes) ornatissima Dol. g.

N°. 7. Epeira (Nephila) Walckenaeri Dol. g.

N°. 8. Epeira (Nephila) penicillum Dol. ¢ Jun.

N°.

N°

Pullus foret, sec. Doleschall, Nephilae praecedentis (2).

9. Epeira (Nephila) Hasseltii Dol. 2 (?).

Magnopere cum Epeird chrysogaster Walck. convenit.

10. Epeira Radja Dol. g.

. 44. Epeira De Haanii Dol. ¢.

52 ARANEAE EXOTICAE.

N°. 12. Epeira caput lupi Dol. g.

Rara et perpulchra quoad abdominis dorsalem figuram ,

faciei lupinae, aut si mavis vulpinae, simillimam.

Vide Tabulam IV, Litt. A.

N°. 43. Epeira, exanthematicae Dol. affinis, 9.

Apex abdominis bifidus deést, dorsum vero « punctis

numerosis, nitentibus, pustulaeformibus » perspersum est.

N°. 14. Epeira (Euryzoma) paradoxa Dol. g.

Pulcherrimum exemplar, cum descriptione cel. Thorell

Caerostris mitralis Vinson, var. turrigerae, omnino con-

veniens.

N°. 15. Epeira (Singa?) bifida Dol. 9.

No. 46. Teivasnatha serra Do.

N°. 17. Tetragnatha nepaeformis Dol. gs. (2)

N°. 48. Ariadne (Ariamnes); flagellum Dol. 9.

Rarissimum.

Licet omnibus pedibus privatum, tamen vermiculare

corpus singularissimum , uti pingitur in «Bijdrage tot de

kennis der Arachniden van den Indischen Archipel»

(Natuurk. Tijdschr. voor Ned. Ind. Deel XIII, 1857, pag.

434, tab. 1, fig. 1) perfecte dignosci potest.

THERIDIDES.

N°. 19. Theridion(?) tubicolum. Del. g.

Magis ad genus Latrodecti accedere videtur.

AGELENIDES.

N°. 20. Tegenaria(?) dolomedes Dol. ¢ Jun.

N°. 21. Tegenaria(?) argentata Dol. 9.

In valde mutilato exemplari, attamen ventris linea alba

mediana clare conspicitur.

ARANEAE EXOTICAE. 53

N°. 22. Hersiliasclnidiea Hue, ‘3.

Quoque vitiata; abdominis pictura vero evidenter per-

spicua.

DRASSIDES.

N°. 23. Drassus(?) luctuosus Dol. g.

Oculi medii postici non Drassoidearum typici.

PHOLCIDES.

N°. 24. Pholcus sisyphoides Dol. 4.

Pulchre cum figura et descriptione Pholci Borbonici

Vinson convenit.

N°. 25. Pholcus elongatus Vins. g et à.

Rectissime de illo Vinsonius perhibet: «le dessin du

dos représente assez bien une feuille de Mimosa ».

LYCOSIDES.

N°. 26. Dendrolycosa (Dolomedes?) fusca Dol. g.

Oculi nec definite «minimi», nec «totidem aequales »;

ceteroquin cum Doleschallii figura et descriptione satis

conveniens.

N°. 27. Sphasus striolatus Dol. g.

De ejus «striato» mihi vix differre videtur. An potius

varietates dicendae ?

THOMISIDES.

N°. 28. Olios (Ocypete) Javensis Dol. g et 4.

N°. 29. Olios (Ocypete) Malayanus Dol. 2.

N°. 30. Olios (Ocypete) mygalinus Dol. 2.

N°. 31. Olios (Ocypete) lunula(?) Dol. 4.

Inter sese hae species multopere convenire videntur,

saltem in spirità; pro diagnosi differentiali necesse sic-

cari debent, si cum descriptione comparare velis.

54 ARANEAE EXOTICAE.

N°. 32. Thomisus dilatatus Dol. 9 Jun.

N°. 33. Sparassus psittacinus Dol. 2 et 4.

Propter coloris viridis et rubri evanescentiam difficile

certo determinabilis.

ATTIDES.

N°. 34. Attus Galticus) alfurus Dol.

Plura exemplaria, praesertim dd.

N°. 35. Attus (Salticus) cornutus Dol.

Plura exemplaria , praesertim gg.

Plexippo mutillario G. Koch simillimus.

N°90. Attus (@alticusy forceps Doll

N97. Attus (Salticus) venustus Dole

N° 38. Attus Galticus) viridifasciatus Dols

Luce refractä pulchre iridescit.

N°. 39. Attws Galticus) fimbriatus Del 222:

N°. 40. Attus species incognita, praecedenti valde affinis

quoad pedum «fimbrias», sed multo major. 2.

N°. 41. Attus (Saltieus) regulus Dol. 3

Colore, hic illie, praesertim in luce solari, adhuc pul-

cherrime «azureo et aureoviridi ».

N°. 42. Attus (Salticus) sexpunctatus Dol. 4.

Verosimiliter idem exemplar, de quo Doleschallii fi-

gura 8, tab. IV, in ejus Tweede Bijdrage tot de kennis der

Arachniden v. d. Indischen Archipel, desumta fuit!

N°. 45. Attus (Diolenius) obisioides Dol. ¢.

Rarissimus. Valde vitiatus eheu! par vero pedum pri-

mum typieum conservatum est, uti pingitur fig. 2, tab. 1

in «Eerste Bijdrage» (Natuurk. Tijdschr. supra citato),

multo clarius quam in «Tweede Bijdrage» fig. 1, tab. IV.

ARANEAE EXOTICAE. 55

MYGALIDES.

N°. 44. Mygale Javanensis Dol. ¢ Jun.

N°. 45. Gteniza Malayana Dol. g.

Valde rara. Palpi et longitudine et marginibus pulchre

denticulatis spectabiles.

DYSDERIDES.

N°. 46. Scytodes pallida Dol. ¢.

N°. 47. Nidus araneae, longissime petiolatus (9 ad 10 centim.),

mihi incognitae; aderat in lagenà cum araneis Amboi-

nensibus Doleschallii. — Vide Tabulam IV, Litt. B.

Multis annis praeteritis vir amicus Snellen van Vollen-

hoven me rogavit, an collectionem Aranearum Amboinen-

sium, a D" Doleschallio, Museo Lugdunensi dono datam ,

determinare vellem. Hae araneae, licet statim novo spiritu

praeditae, jam in itinere valde vitiatae erant. Tune tem-

poris occasio mihi deficiebat hoc opus suscipiendi. Quum

autem mense Januarii hujus anni, cum viro amico Ritsema,

Musei arachnida inspiciebam, mihi patuit, Doleschallii

araneas adhuc confertim suis lagenis originalibus inesse,

et, ulteriorem perniciem metuens, nunc, in memoriam cele-

berrimi arachnologi, suscepi adhucdum servare quod potui.

Licet plurimas ejus araneas, putrefactione et emollitione,

pedibus palpisque perditis, nullius valoris invenerim, et

hae, quas supra determinare periclitatus sum, quoque plus

minusve defectae sint, ita ut de nonnullarum diagnosi mihi

certe non constet, tamen credo, me oleum et operam non

totidem perdidisse.

56 ARANEAE EXOTICAE.

Plura exemplaria exotica rara, nonnulla typica aut unica

nunc demum universali destructione immunia, pro caro

nostro Museo conservari contigit.

Inter haec praesertim Ariadne flagellum, Altus obisioides

et Epeira caput lupi in specie notanda sunt.

)

«Capitis lupi» figuram memorabilem, multo meliorem,

quam quae incolorata et non tam luculenter, jam a Dole-

schallio ipso (Tweede Bijdrage, tab. VIII, fig. 6) data fuit,

Vollenhovenius noster, cognità suà dexteritate, huic qua-

licumque meo operi adjungi posse curavit.

Hagis Comitum ,

mense Juli anni MDCCCLXXVI.

BIJDRAGE TOT DE KENNIS

DER GEDAANTEWISSELING VAN DIPTERA

DOOR

8. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

(Zie Plaat 4, onder.)

Elk steentje aangedragen tot den opbouw van den groot-

schen tempel, dien men kennis der natuur heet, zal wel

zijne betrekkelijke waarde hebben, al munt het noch door

omvang, noch door bewerking uit, en zoo veroorloof ik

mij eene zeer geringe en onvolledige waarneming mede te

deelen als bijdrage tot de natuurlijke geschiedenis der

Diptera. Deze toch, ofschoon zij in de laatste twintig jaren

zeer merkwaardige stappen voorwaarts gedaan heeft door

het onvermoeide streven van mannen als Westwood, Perris

en Frauenfeld, vertoont nog zoo vele leemten, dat iedere,

zelfs onaanzienlijke bijdrage aan hare onderzoekers welkom

moet zijn.

Zoo is nog weinig bekend omtrent de metamorphose der

Dolichopoden, dier vlugge meestal goudglanzige vliegen,

die wij des zomers in talrijke scharen de bladeren van

lage planten en heesters zien bevolken.

De Geer, dien wij telkens ontmoeten, wanneer van

waarnemingen omtrent gedaantewisseling sprake is, heeft

de eerste observatie betreffende deze Dipteren-familie ge-

daan en ons in zijne Mémoires 1), de levensgeschiedenis

van Dolichopus ungulatus L. medegedeeld. Na deze waar-

1) Vertaling van Goeze, Deel VI, bl. 78 vlgg. Plaat 11, fig. 14—22.

58 BIJDRAGE TOT DE KENNIS DER

neming, die even voor 1776 moet gedaan zijn, komt een

verbazend lang tijdperk van stilstand in dezen tak van

natuurlijke historie, zoodat wij met eenmaal overspringen

tot in het midden dezer eeuw, om te vernemen dat de

larven en chrysaliden van Porphyrops fuscipes Meig. door

Heeger onder den bast van Pinus abies aangetroffen wer-

den, dat zekere soort van Systenus door von Heyden uit

afgevallen hout werd opgekweekt en dat Staeger de larve

van Dolichopus popularis Wied. aangetroffen heeft onder

beukenschors. Voeg hier nu nog bij een opstel van den

heer Laboulbéne (Metamorphoses d'un Diptère de la famille

des Dolichopodes, Systenus adpropinguans Löw, par Mr. le

Dr. Alex. Laboulbéne, dans les Annales de la Société entom.

de France, 5° Série, tome 3, p. 49, avec figures Pl! 5), en

gij zult, zoo ik mij niet vergis, alles bijeen hebben, wat

tot nog toe over de gedaantewisseling der insecten dier

familie wereldkundig gemaakt is.

Ik durf dus gerust met mijne zeer geringe bijdrage voor

den dag komen.

Op den 19” Junij, daags na de excursie van 1876, bevond

ik mij met drie vrienden aan den Scheldedijk bij Woens-

drecht, zoekende naar onbekende of ten minste zeldzame

insecten, toen een hunner, de heer Groll, mij opmerkzaam

maakte op zekere eivormige zandhuisjes (fig. 1) die aldaar

in de nog vrij natte klei der schorren te vinden waren.

Een daarvan brak in onze handen en vertoonde ons in zijn

omhulsel een geelwit popje; drie anderen deed ik in eene

doos en nam hen mede naar huis.

Den volgenden dag onvoorzigtig onder meer andere do-

zen, het doosje waarin de cocons waren openende in een

vertrek waarvan het raam openstond, had ik de smart van

plotseling eene vlieg daaruit te zien ontsnappen, die zoo

vlug verdween, dat ik zelfs niet bespeuren kon tot welke

familie zij behoorde. Ik zag echter met een oogopslag dat

er geen tweede vlieg in de doos was en begon nu met

voorzigtigheid een der eivormige hulsels te openen en vond

GEDAANTEWISSELING VAN DIPTERA. 59

daarin een popje, dat ik bij fig. 2 vergroot afgebeeld heb.

Dit popje kwam mij zeer merkwaardig voor. Het was dik

en bultig van thorax, met den kop ingedrukt en neerge-

bogen en het achterlijf daaronder eenigzins naar de buik-

zijde gekromd. Op den kop zag men een paar bruine

verhevenheden, de bovenste breeder en stomper dan de

onderste; onder den kop was een uitspringend tentaculum

als een baardje. De poot- en vleugelscheeden waren dui-

delijk te herkennen en naar de borst en tevens naar be-

neden gebogen; aan hare spitsen waren zij okerbruin,

even als de uitsteeksels aan den kop; op de rugzijde ston-

den eenige korte haren steil overeind. Aan zes ringen van

het abdomen zag men aan de rugzijde eene rij van korte

stijve borstels in de gedaante van een’ kam en aan het

laatste lid zag men geheel onder aan twee bruine stijve

doorntjes en naar de buikzijde toe twee gekromde bruine

haakjes. Het merkwaardigste echter van deze pop waren

twee schoorsteenvormige kokertjes op den thorax-rug, waar-

uit zich naar boven twee ongelede bruine buisjes verhie-

ven, op wier top nog een klein priemvormig of langwerpig-

kegelvormig deel te zien was.

Dat deze buisjes ademhalingswerktuigen waren, was

duidelijk genoeg, de vraag was echter waartoe zij der pop

dienstig waren als zij binnen een gestoten coconnetje bevat

was. Hier was oogenschijnlijk tegenstrijdigheid en wel

eene die niet zoo gemakkelijk scheen op te lossen. Eerst

bezag ik de brokstukken van het cocon en bevond dat dit

van klei- en zandkorrels vervaardigd, van buiten eenigzins

ruw, doch van binnen glad en glanzig was, zonder eenige

opening op den top. Ik bezag daarna de buisjes onder

het microscoop en vond hen hol, doch niet uit leedjes

zamengesteld, behalve het bovenste priemvormige leedje;

op zijde vond ik iets dat op een’ naad geleek (zie fig. 3).

Na dit onderzoek stelde ik mij de zaak op deze wijze voor.

De larve heeft hoogstwaarschijnlijk in het kleiachtig en zan-

derig aanspoelsel der schorreplaat geleefd en van die sub-

60 BIJDRAGE TOT DE KENNIS DER

stantie onder water haar cocon vervaardigd; zoolang dit

nat was had de lucht uit het water door de poreusheid

der zandbekleeding toegang tot het inwendige of wel de

chrysalide kon met de fijne priempjes aan het einde der

buizen door het klei-omhulsel doordringen; toen echter

het cocon buiten het water kwam te liggen, trok in het

laatste geval de pop hare priempjes terug, die door het

indroogen van het omhulsel beklemd geraakten. In het

eerste geval bleef het cocon altijd gesloten, doch poreus,

in het tweede werden de bijna onzigtbare openingen , door

de priempjes der luchtbuizen veroorzaakt, door het indroo-

gen van het cocon gesloten en de pop zou onvermijdelijk

moeten stikken, indien niet de vloed, door het cocon te

verwerken, haar op nieuw de gelegenheid verschafte lucht

uit het water op te nemen.

Mijne popjes waren dus ter dood gedoemd, zoo het co-

con niet verbroken werd. Werkelijk veranderde wel de

chrysalide uit het cocon dat ik den 20° Julij verbroken

had, maar die uit het andere cocon, dat ik eerst twee

dagen later opende, is ineengeschrompeld, verdroogd en

bruinzwart geworden.

Ik behoefde niet lang in de onzekerheid te blijven welke

vlieg in dit popje ingewikkeld lag, want 8 dagen nadat

ik het afgebeeld had, zag ik tot mijn genoegen eene Doli-

chopode onder het glas rondloopen en met behulp van

Schiner’s Diptera Austriaca kon ik bepalen dat mijn insect

tot het genus Machaerium behoorde, doch ik behoefde de

voorlichting van onzen uitstekenden Dipteroloog van der

Wulp om tot de wetenschap van den soortsnaam te gera-

ken. Deze zou eigenlijk zijn Maritimae Hal., want onder

dien naam heeft Haliday ons insect beschreven in het

Zoological Journal, V, 352, n°.4; doch daar dit adjectivum

in genitivo op geen voorgaand woord slaat, neem ik de

vrijheid aan een lapsus calami of eene drukfout te denken

en noem het insect Machaerium marılımum.

De beschrijving der imago is als volgt:

GEDAANTEWISSELING VAN DIPTERA. 61

Lengte 5 mm. Het dier is voor eene Dolichopode vrij

kort en gedrongen, de kleur goudgroen en grijs (verg. fig. 4).

De kop is schijfvormig, de schedel tusschen de oogen in-

gedeukt, het achterhoofd uitgehold. De oogen ovaal, na

den dood paarsbruin, in het leven purperblaauw, geel en

oranje in verticale ineensmelting; het voorhoofd daartus-

schen driehoekig en goudgroen; het aangezigt en de mond-

deelen naar het vallen van het licht donkergrijs of zilver.

De lange sprieten, in omtrek afgebeeld bij fig. 5, zwart;

de rand om de oogen wit, het achterhoofd grijsgroen, de

baard sneeuw wit.

Thorax op den rug goudgroen, met twee naar het vallen

van het licht blaauwgroene of bronskleurige langsstrepen :

de zijden iriseren in goudgroen en zilvergrijs, het schildje

in blauwgroen en zilvergrijs, de metathorax is groen.

Vleugels doorschijnend, iriserend met gele inplanting;

kolfjes geel. Heupen en apophysen grijs. De pooten licht

okergeel, dik met zwarte haren en borstels bezet; tarsen

bruinachtig, voorste tarsen met groote witte zuiglappen.

Het achterlijf goudgroen met grijzen weerschijn en zwarte

haartjes, die uit zwarte stipjes oprijzen.

De schedel en de rug van den thorax zijn met zwarte

gekromde borsteltjes bezet.

Wegens de groote zuiglappen aan de voorpooten, hetgeen

volgens Haliday een kenmerk yan het mannetje is, kan

mijn voorwerp niet anders dan een mannetje zijn, ofschoon

de genitaliën, bij andere geslachten der Dolichopoden zoo

duidelijk, hier naauwelijks zigtbaar waren,

Met deze beschrijving stemt die van Haliday nagenoeg

in alle opzigten overeen.

Laat ons nu aan het einde nagaan in welke bijzonder-

heden de pop van Machaerium maritimum van de overigen,

die in deze familie beschreven zijn, verschilt.

Van die van Dolichopus ungulatus L. naar de beschrijving

en afbeelding van de Geer, verschilt zij in menig opzigt.

Vooreerst toch heeft deze, volgens de afbeelding een’ zon-

69 BIJDRAGE TOT DE KENNIS DER

derlingen, boven den thorax uitstekenden kop met drie

vrij groote stekels, waarvan de Geer zegt dat 2 daarvan

eenigzins geleken op een geopenden bek, ten andere heeft

haar achterlijf negen ringen volgens text en plaat en dus

een meer dan bij ons voorwerp; ten derde zijn bij Ungu-

latus ook wel twee hoorntjes of buisjes op den thorax te

zien, doch deze zijn zeer kort, steken slechts even boven

den kop uit en hebben geen dikker kegelvormig basaal-

stuk, gelijk onze soort zoo duidelijk vertoont. Eindelijk

was het popje van Ungulatus niet in een cocon ingesloten ,

maar schijnt — als ik de beschrijving wel versta — geheel

los in de aarde gelegen te hebben.

Het komt mij voor dat de Senator von Heyden, die eene

soort van Systenus uit hout opkweekte, noch hare larve,

noch hare chrysalide gezien heeft en omtrent de popjes

door Heeger en Staeger waargenomen weet ik niets te

zeggen, aangezien het mij onbekend bleef of en waar

hunne waarnemingen gepubliceerd zijn, maar wat den

Systenus adpropinquans van Laboulbene betreft, ben ik in

staat vrij naauwkeurige vergelijking te maken, daar hij

zijn voorwerp omstandig beschreven en keurig afgebeeld

heeft. Zijne chrysalide heeft wel in het algemeen denzelfden

vorm als de mijne, doch er bestaan toch tusschen beide

zeer belangrijke verschillen. Zoo is de kop bij zijne pop

niet zoo sterk gebogen, maar van twee veel grooter uit-

stekende doornen voorzien; ik zeg twee, want Laboulbene’s

text zegt duidelijk: «la partie antérieure de la tête est

munie de deux fortes épines noirâtres», maar zijne figuur

9 toont even duidelijk aan dat er vier zijn. Boven op den

kop staan, altijd volgens fig. 9, vier borsteltjes, daarentegen

echter staan geen haren of borstels op den thorax. Volgens

de teekening bij fig. 6 zouden er ovale oogbedekkingen te

zien zijn, waarvan echter de text niet gewaagt. Boven op

den thorax staan ook twee luchtbuizen, maar veel korter

en anders gevormd dan bij de onzen. Het onderstuk, dat

aan de onzen gezien wordt, ontbreekt daar, zoomede het

GEDAANTE WISSELING VAN DIPTERA. 63

eenigzins scheef staande puntje; daarentegen is het laatste

derde gedeelte afgebeeld als geringeld of ten minste van

dwarse inkervingen voorzien, terwijl in den text gespro-

ken wordt van «noueux».

Voorts bespeur ik nog de beide volgende verschillen:

de pooten zijn bij den Systenus tot aan het voorlaatste ab-

dominaal segment uitgestrekt en het laatste segment ver-

toont in het geheel geene haken, noch aan de buik-, noch

aan de rugzijde. Eindelijk mag ik niet verzwijgen dat La-

boulbene aan de ringen van het achterlijf ter wederzijde

zeven zeer kleine stigmata heeft bespeurd, die ik bij mijne

chrysalide niet heb kunnen waarnemen.

TRYPHON PRAEROGATOR Grav.

Gravenhorst beschreef in het 2° deel zijner Ichneumono-

logia Europaea blz. 427 een Tryphon praerogator, die gelijk-

vormig zou moeten zijn aan Linnaeus’ Ichneumon praerogator

n°. 44, Syst. Nat. ed. XII, doch daarvan in allen gevalle

verschilt door de kleur der pooten, die bij Linnaeus geel,

bij Gravenhorst geelachtig rood (fulvus) is. Geen der vol-

gende schrijvers of zamenstellers van Catalogen heeft dit

insect vermeld, behalve Holmgren, die in zijne Monographia

Tryphonidum op bladz. 223 het vermoeden uitspreekt, dat

de soort van Linnaeus identiek zou zijn met zijn’ Acroto-

mus canthopus en die van Gravenhorst in Scandinavië on-

bekend.

Ik meen het verloren schaap teruggevonden te hebben,

namelijk de soort van Gravenhorst. In eene oude doos

met insecten, in het jaar 1862 door wijlen Dr. J. Wttewaall

op Wickenburg bij Houten verzameld, vond ik 3 wijfjes

van een’ Mesoleius, die nagenoeg geheel overeenstemt met

de beschrijving van den Breslauschen Hoogleeraar. De

verschillen zijn alleen deze: de — vrouwelijke — voorwerpen

zijn 13 lijn langer, het eerste lid der sprieten is zwart,

het stigma is vrij donker bruin, op de knieën der achter-

pooten zijn geene zwarte vlekjes te zien, daarentegen zijn

de 4 laatste leedjes der tarsen aan die pooten even donker

als het eerste.

SH:

heel Oe TRR À.

op Sumatra verzameld, voornamelijk in Atchin, !)

DOOR

J. J. KORNDORFFER,

Kapitein 1ste klasse, Oud-Kommandant van het Detachement Mariniers in Atchin,

MET BESCHRIJVING VAN EENIGE NIEUWE SOORTEN,

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

Onderstaande opgave der meestal in Atchin verzamelde

Lepidoptera had ik gaarne willen inleiden met eene korte

beschrijving van het land van waar het grootste gedeelte

der soorten afkomstig is. Dit is mij echter niet wel mo-

gelijk, maar zeker zal ik dit opstel niet aanvangen zonder

een woord van hulde aan de verdiensten van den heer

Korndörffer, die de vrije oogenblikken welke hem zijne

moeijelijke pligten te midden van het krijgsgewoel overlie-

ten, nog wist dienstbaar te maken aan de belangen der

wetenschap !

Ik zal mij, wat de bekende soorten aangaat, tot eene

bloote opgave der namen bepalen. De Rhopalocera zijn

gerangschikt naar Herrich-Schaffer’s Prodromus en voor de

de Lycaeninen en Hesperidinen naar Kirby's Catalogus, de

Heterocera naar Walker (Sphinginen en Bombycinen), Guenée

(Noctuinen en Geometrinen) en Lederer (Pyralidinen).

1) Van enkele soorten is het voor mij twijfelachtig of zij niet in hoogere streken

dan Atchin zijn verzameld. Allen zijn echter stellig van Sumatra.

66 LEPIDOPTERA VAN SUMATRA.

De voorwerpen berusten in de verzameling van het ge-

nootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam, dat mij

de determinatie opdroeg.

Acraea Terpsichore L.

Danais Chrysippus L.

» Hegesippus F.

Cyllo Leda L.

Mycalesis Justina Cram.

» Hesione Cram.

Yphthima Pandocus Moore.

» Hübneri Kirby.

Debis Rohria F.

» Europa F.

Neptis Aceris Lep.

Amathusia Phidippus L.

Diadema Bolina L.

» Misippus L.

Vanessa Cardui L. ')

Argynnis Niphe L.

Atella Phalantha Drury.

Cirrochroa Clagia God.

Adolias Alpheda God.

Junonia Orythia L.

» Asterie L.

» Laomedia L.

Doleschallia Bisaltide Cram.

Cupido Celeno Cram.

» Boeticus L.

Deudoryx Melampus Cram.

Cathaemia Belisama Cram. ')

Callidryas Scylla L.

Terias Hecabe L.

Papilio Helena L.

1) Wel niet in de laag gelegen Atchineesche kustlanden gevangen, maar waädr-

schijnlijk elders op Sumatra.

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. 67

Papilio Pammon L.

» _ Sarpedon L.

Casyapa Thrax L.

Pamphila Julianus F.

» Augias L.

Chaerocampa Alecto L.

» Celerio L.

» Silhetensis Boisd.

» Thyelia L.

» Velox F. (Butus Cram.)

Elibia Dolichus Westw.

Panacra scapularis Moore.

Acherontia Satanas Boisd.

Chalcosia marginata Guerin.

Aganais Sylvandra Cram.

Creatonotos interrupta L.

Aloa Vacillana Moore.

Deiopeia pulchella L.

Bizone peregrina Walk.

Arctia Strigatula Moore.

Spilosoma Maculifascia Moore.

Lithosia Chilomorpha Snellen nov. sp. Pl. 5, fig. 4, a—d.

Een vrij gaaf paar van 29 (4) en 32 (2) mm.

Moet later zeker een nieuw genus vormen wanneer de

oude Bombyces eens beter geclassificeerd zijn ; voorloopig

plaats ik de soort in Lithosia.

Palpen niet langer dan de kop, een weinig gebogen,

bijna horizontaal, stomp, plat, met naar voren in lengte

verminderende, bij het mannetje iets langere beschubbing,

Oogen naakt. Geene bijoogen. Aangezigt vlak. Sprieten

draadvormig; bij den man 5—6 leden boven den wortel,

aan de eene zijde iets door beschubbing verdikt (fig. b).

Voorvleugelpunt bij het wijfje nog iets meer sikkelvor-

mig omgebogen dan bij den afgebeelden man. Nervuur der

voorvleugels bij beide sexen dezelfde; ader 5 ontbreekt;

68 LEPIDOPTRRA VAN SUMATRA.

3 en 4 gesteeld; b uit de dwarsader; 7—9 gesteeld, 14

door 12 gesneden (fig. c). In de achtervleugels bij het

wijfje 7 aderen; 2—4 als in de voorvleugels; 5 ontbreekt;

6 en 7 gesteeld; 8 uit een derde van den voorrand der

middencel; deze heeft (ook in de voorvleugels) twee vijfden

der vleugellengte; dwarsaders steil.

Bij den man is de achtervleugel abnormaal gevormd,

korter, breeder, stomper gepunt, aan den staarthoek meer

verlengd dan bij het wijfje en heeft aan den voorrand een’

omslag, waardoor eene ader loopt en die onderaan met eene

franje van lange, platte schubben bezet is. Ader 2 ont-

springt geheel bij het eind der middencel; 4, 5 en 6 ont-

breken (fig. d).

Pooten dun, glad beschubd , gewoon gevormd en gespoord.

De voorborst heeft bij den man eene dikke zwartbruine

beschubbing, die aan een antieken jabot herinnert, en zijn

achterlijf eene breede staartpluim.

Kop, thorax en bovenzijde der voorvleugels zijn geelgrijs ,

ook de eerste leden van den achterlijfsrug; het overige

met achtervleugels en onderzijde en de geheele franje bleek

okergeel. De onderzijde der voorvleugels is tegen den

achterrand zwartgrijs, borst en pooten graauwachtig; de

buik tegen de punt donker okergeel.

Hypocrita H.S. (Barsine Walk.) inclusa Snellen nov. sp.

Pl. 5, fig. 2, a—e.

Drie vrij gave exemplaren (1 &, 2 9) van 28—35 mm.

Palpen zwart; evenzoo de draadvormige kort behaarde

sprieten. Geene bijoogen (fig. b). Kop en thorax goud-

geel, alles overal zwart gerand. De voorvleugels met franje

zijn vaalzwart met groote helder okergele, overal door

de grondkleur breed ingevatte vlekken en eene in het

midden afgebroken gele tweede dwarslijn. Achtervleugels

en achterlijf bleek okergeel; de eersten tegen den binnen-

rand, het laatste tegen de punt donkerder.

Op de onderzijde zijn de voorvleugels bijna als boven

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. 69

geteekend doch met geel bestoven wortelhelft; de achter-

vleugels bleek okergeel; een vlekje op het midden van den

voorrand en eenigen tegen de punt zwartgrijs.

Voor de nervuur verwijs ik naar mijne afbeelding (fig. 2, c).

Pooten glad beschubd, gewoon gevormd en gespoord,

zwart, de scheenen met gele langslijnen.

Pseudoblabes bifasciata Felder. Felder (Novara-reis) beeldt

van dit dier het wijfje af als Lithosia bifasciata. Naar twee

mannen op ’s Rijks Museum behoort deze soort tot het

genus. Pseudoblabes Zeller.

Porthesia fumosa Snellen nov. sp. Pl. 5, fig. 3 (4) en 4 (@).

Een gaaf paar; de man 42, het wijfje 35 mm.

Kop en thorax zijn bij den man donkerbruin, iets

graauwachtig, zijne voorvleugels donker grijsbruin met bleek-

gelen achterrand en geheel zwart bestoven; de dwarsader

heeft een dik zwart middenpunt. De achtervleugels zijn

zwartgrijs met helder lichtgelen achterrand, het achterlijf

zwartgrijs met gele staartpluim.

Bij het wijfje zijn thorax en voorvleugels licht bruin-

grijs; de laatsten vertoonen behalve het dikke, zwarte,

hier vuilwit gerande middenpunt, daarachter nog twee pa-

rallele, vuilwitte dwarslijnen. Achtervleugels vuilwit, bruin-

grijs bestoven, vooral tegen den binnenrand; achterlijf

bruingrijs.

Op de onderzijde de vleugels bij den man met bogtig

uitgesneden zwartgrijze wortelhelft en zwart middenpunt,

bij het wijfje bijna eenkleurig geelgrijs met donkergrijze

middenpunten.

Lymantria hilaris Voll.

Odonestis Vita Moore.

» Vishnou Lefevre.

Parasa Loésa Moore.

Leucania extenuata Gn.

» Yu Gn. — Klein exemplaar.

70 LEPIDOPTERA VAN SUMATRA.

Glottula Dominica Cram.

Spodoptera Mauritia Boisd,

Prodenia Testaceoides Gn.

Apamea modestissima Snellen. (Zie de beschrijving en

afbeelding in de lijst der Javaansche Heterocera door den

heer Piepers verzameld, hiervoren blz. 26, Pl. 2, fig. 14).

Agrotis Interjectionis Gn.

Heterochroma leucographa Snellen nov. sp. PL.5, fig. 5, ad.

Een vrij gaaf paar. & 25, ¢ 28 mm.

Palpen en kop lichtbruin, thorax donkerbruin; evenzoo

de voorvleugels. Deze met twee roomkleurig witte dwars-

strepen geteekend en tegen den achterrand iets bleeker

bruin, vooral op den gewaterden band, tusschen de

tweede dwarsstreep en de plaats waar anders de golflijn

wordt gevonden, zijnde van de laatste hier niets te zien.

Op de plaats der ronde vlek vindt men eene witte stip,

terwijl zich op die der niervlek eene driekante witte vlek

bevindt, die met een voorrandsvlekje, twee stippen en een

gebroken lijntje daaronder de tweede witte dwarsstreep

vormt, zijnde de eerste onafgebroken en getand.

Op de zeer fijne bruingele franjelijn staan zwarte, drie-

hoekige stippen en de franje is even donker bruin als de

vleugel.

Achtervleugels paarsachtig bruingrijs, bij het wijfje een-

kleurig, bij den man tegen wortel en binnenrand iets

lichter, bij beide sexen met een donker middenvlekje.

Achterlijf als de achtervleugels gekleurd, met donker-

bruine pluimpjes.

Onderzijde bruingrijs met donkere boogstreep, die alleen

op de tegen wortel en binnenrand witachtige achtervleugels

duidelijk is.

Oogen naakt, onbewimperd; bijoogen aanwezig. Pal

pen smal, opgerigt. Zuiger opgerold (fig. b). Sprieten bij

den man tot 2/3 met bewimperde zaagtandjes, verder

korter en gelijkmatig bewimperd; bij het wijfje draadvor-

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. 71

mig. Pooten ongedoornd, gewoon gevormd en gespoord.

De achtervleugels zijn geaderd als bij Hadena, Lederer,

doch in de nervuur der voorvleugels is eene bijzonderheid

op te merken. De aanhangcel ontbreekt namelijk bij beide

sexen en 8—10 zijn gesteeld, 7 komt uit de spits der

dwarsader en is bij het mannetje aan den wortel gebogen,

terwijl ook de steel van 8—10 aan den wortel als door

eene pletting (de vleugel vertoont op de plaats der aan-

hangcel een ligt indruksel) is uitgewischt. Bij het wijfje

ontbreekt deze bijzonderheid (fig. ce, d).

Onder de Europeesche Noctuinen zou voor deze soort

dus een nieuw genus moeten worden gevormd, doch bij

den tegenwoordigen staat van de classificatie der exotische

kan zij voorloopig wel in het genus Heterochroma worden

gehuisvest.

Heliothis armigera Hbn.

Xanthodes transversa Gn.

Plusia signata F., Gn.

Cosmophila Auragoides Gn.

Checupa (Moore) tinctoides Snellen nov. sp. Pl. 5, fig. 6,

a—c.

Een gaaf mannetje van 48 mm.

Palpen grijswit, op zijde van lid 2 eene zwarte streep

en stipje en een zwart stipje aan de punt van lid 3. Kop

(met een kuifje tusschen de oogen) muisgraauw, de sprie-

ten bruin. Thorax bruin, geelgrijs en witgrijs gemengd,

evenzoo de voorvleugels die buitendien geheel gewaterd

zijn met donkerder dwarsschrapjes. Het witgrijs bevindt

zich vooral aan den wortel en in den omtrek van den bin-

nenrandshoek. Eerste dwarslijn fijn zwart, schuin, doch

niet tot den binnenrand doorloopende; van de tweede en

golflijn niets te zien. Ronde vlek onduidelijk. Niervlek

een fijne zwarte ring, die franjewaarts een tandje heeft en

vrij donker bruin gevuld is. Bij de vleugelpunt eene zwart-

72 LEPIDOPTERA VAN SUMATRA.

grijze voorrandsvlek met twee zwarte lijntjes en boven den

binnenrandshoek een zwart streepje.

Achterlijf en achtervleugels bruingrijs, de wortel, eene

naar boven verflaauwende dwarsstreep en de franje der

laatsten grijsgeel. Onderzijde grijsgeel, de achterrand der

vleugels en eene boogstreep bruingrijs.

De oogen zijn naakt, onbewimperd; bijoogen aanwezig.

Zuiger zeer klein. Palpen smal, glad beschubd, ruim twee-

maal zoo lang als de oogen, bijna horizontaal; lid 3 lang,

dun, rolrond, aan de punt iets dikker (fig. b). Sprieten

naauwelijks half zoo lang als de voorvleugels, draadvormig ;

de iets dikkere wortelhelft kort behaard. Thorax en achter-

lijf vrij plat, de eerste met platte haren bekleed, zonder

pluimpjes, vierkant; het lijf fijn behaard met sporen van

pluimpjes. Voordijen en scheenen met eene dikke, platte

beharing (fig. c) bekleed en ook de overige pooten dik

behaard, overigens kort en stevig, ongedoornd, gewoon

gespoord. Achtervleugels met even dikke ader 5, deze

met 3 en 4 uit den binnenrandshoek der. middencel, die

jets korter is dan de halve vleugels. Voorvleugels als bij

Hadena Led. geaderd.

Alamis Umbrina Gn.

Ophideres Salaminia Cram.

Odontodes Aleuca Gn.

Potamophora Manlia Cram.

9 Nyctipao Ephesperis Hbn. var. obscur.

Schijnt mij toe eene donkerbestoven varieteit te zijn

van deze soort. Gebrek aan materiaal ter vergelijking

belet mij echter dit met zekerheid uit te maken.

Pseudophia Tirrhaea L.

Achaea Ambidens Rog. en Feld. Een exemplaar dat zoo

wat het midden houdt tusschen de afbeelding in de Novara-

reis en die van de op dezelfde plaat voorgestelde Anetica

R. en F. Welligt maken beiden slechts ééne soort uit.

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. Ten

Ophiusa Joviana Cram.

Remigia Archesia Cram,

Sympis Rufibasis Gn,

Madopa? quadristrigata Snellen nov. sp. Pl. 5, fig. 7.

Een paar mannen van 24—25 mm.

Palpen lichtbruin met witte spits. Kop lichtbruin. Hals-

kraag paarsachtig donkergrijs. Thorax ontschubd. Voor-

vleugels bij het eene mannetje dat vrij frisch is ; paarsachtig

donkergrijs met vier zwarte dwarsstrepen, waarvan de

beide laatsten iets gebogen en wortelwaarts witachtig af-

gezet zijn. Bij het andere, meer afgevlogen exemplaar

draagt de vierde streep bovenaan twee witte vlekjes, waar-

van bij het gavere slechts sporen te zien zijn. Op de

dwarsader staat bij beide exemplaren een dun, lang zwart

streepje.

Achtervleugels paarsachtig grijs, tegen den wortel lichter.

Het slanke achterlijf evenzoo gekleurd, zonder pluimpjes.

Onderzijde bruinachtig; de voorvleugels bij het eene

exemplaar met twee witte stippen en de achtervleugels

met een wit langslijntje tegen den achterrand. Pooten bruin.

Wijkt van Madopa salicalis W.V. af door kortere palpen

met korter eindlid, gemis van een voorhoofdskuifje en van

bijoogen, dikkere onbehaarde sprieten, stompere voorvleu-

gels en door ader 5 der achtervleugels, die met 3 en 4 uit

een punt ontspringt. Het overige is eveneens.

Oxydia Korndörfferi Snellen nov. sp. PL 5, fig. 8, a, b.

Een gaaf mannetje van 34 mm.

Palpen niet ten volle zoo lang als de kop, gebogen, smal,

het eindlid een derde zoo lang als lid 2, dunner dan dit;

hunne kleur zwart even als die van het aangezigt. Schedel

licht paarsgrijs, evenzoo de schaft der tot 4/5 zwartgrijs

gebaarde sprieten.

Thorax groengrijs. Bovenzijde der vleugels olijfgroen,

behalve het voorrandsderde der achtervleugels dat okergeel

74 LEPIDOPTERA VAN SUMATRA.

is. Het aderbeloop is ten deele iets donkerder groen, even

zoo fijne dwarsschrapjes waarmede de geheele bovenzijde,

doch niet digt, bedekt is. Voorvleugels met twee donker

purperroode dwarsstrepen en eene dergelijke, in het mid-

den fijn grijze, groote ovale middenvlek. De tweede dwars-

streep komt onder de vleugelpunt uit eene halfronde,

donker paarsgrijze, zwartgerande vlek en de voorrand is

voor de eerste dwarslijn tot de middencel grijsachtig.

Achtervleugels met purperroode middenstreep, van drie

vijfden des binnenrands tot de helft der dwarsader, en kleine

purperroode midden vlek.

Achterlijf grijs met okergele punt en zijden.

De onderzijde is oranje-okergeel, op de voorvleugels het

helderst en hun binnenrand tot de helft van cel 1b geelwit.

Verder zijn die vleugels grof purperrood gesprenkeld en

geteekend met eene paarse middenvlek en twee onvolko-

men dwarsstrepen, waarvan de eerste purperrood is. De

tweede, uit de paarsbruine vleugelpunt komende, is eerst

paarsbruin en dan onderaan purperrood. Achtervleugels

veel spaarzamer rood gesprenkeld en met kleine purper-

roode middenvlek.

Franje der voorvleugels onder en boven paarsbruin, die

der achtervleugels donker okergeel. Slechts één middenpoot

is overgebleven, die eene okergele dij heeft en verder grijs is.

Achtervleugels met dunnere ader 5; 8 uit den wortel;

3 en 4 en 6 en 7 verwijderd van elkander. Voorvleugels

met 12 aderen; 2—4 ver van elkander; 5 uit de helft der

dwarsader; 6 uit de spits; de steel van 7—9 uit 4/5 der

middencel; 7 in den achterrand; 10 met 11 gesteeld en de

laatste door 12 gesneden (fig. b).

Benoemd naar den heer Korndörffer.

Boarmia concentraria Snellen nov. sp.

(Zie beschrijving en afbeelding in de lijst der Javaan-

sche Heterocera door den heer Piepers verzameld, hier-

voren blz. 40, Pl. 3, fig. 20).

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. 19

Boarmia acutaria Snellen nov. sp. PI. 6, fig. 1 en 2.

Een paar; de man 35 mm., het spitsvleugelige wijfje

32 mm.

Palpen licht bruin, smal, iets langer dan de kop, met

horizontaal eindlid. Sprieten draadvormig. Vleugels met

scherpe hoeken, vooral bij het wijfje, de voorvleugels bijna

driekant met ongebogen randen; de achterrand der achter-

vleugels gebogen, bij den man sterk getand, bij het wijfje

slechts rond gegolfd.

Grondkleur der bovenzijde een onzuiver geelachtig wit-

grijs, bruingrijs besprenkeld en gewolkt en met twee bruin-

grijze dwarsstrepen en zulk eene middenvlek geteekend,

alles flaauw en vervloeijend. Buitendien ziet men eene rij

donkerder stippen over het midden der vleugels en derge-

lijke randstippen. Franje witgrijs.

De man vertoont eene onduidelijke, sterk getande golflijn.

Onderzijde meer geelachtig dan boven, bij den man

groote middenvlekken en drie dwarsstrepen bruin, bijna

roestkleurig; bij het wijfje ziet men kleinere middenvlekken

en slechts twee dwarsstrepen.

Pooten en nervuur als bij de typische Boarmién; de

middencellen vrij kort.

Thalassodes quadraria Gn.

Timandra amataria Linn.

Een exemplaar, niet verschillende van Europeesche.

Zanclopteryx saponaria Gn.

Een gaaf mannetje van 17 mm.; buitendien heb ik nog

een wijfje dat door den heer Piepers op Celebes is gevan-

gen; de soort is dus tamelijk verbreid (Ceylon, Sumatra,

Celebes). Het genus Zanclopterye Gn., welks beide andere

soorten (Aculeataria H. S. en Zincaria Gn.) ik mede thans

voor mij heb, is na verwant aan mijne Chionopteryx aluci-

taria van het Prinsen-eiland. !) De nervuur is dezelfde, maar

1) Zie Tijdschrift deel XVI, blz. 72, pl. 4, fig. 1.

76 LEPIDOPTERA VAN SUMATRA.

de vleugels zijn korter, het lijf niet zoo lang en dun, de

bouw daardoor meer gedrongen; ook de kop staat bij

Zanclopteryx niet op zulk een langen hals en de achter-

scheenen zijn ongebogen en langer. Hierbij bepaalt zich

het verschil, het overige is eveneens.

Ik geef hieronder eene meer uitvoerige beschrijving dan

Guenee:

Sprieten met hoekige leden, ook bij het wijfje; bij den

man fijn behaard. Bovenzijde blaauwachtig wit, de vleugels

zeer dun beschubd, zoodat men daaronderliggend schrift

bijna lezen kan.

Voorrand der voorvleugels tot bij de punt met fijne grijze

schrapjes. Eene stip op de dwarsader en fijne op den

achterrand in het midden van alle cellen zwart; verder

ziet men sporen eener bruinachtige, afgebroken dwarslijn

digt bij den achterrand. Achtervleugels met eene bruin-

achtige middenvlek en eene dergelijke dwarslijn, doch die

iets duidelijker is dan op de voorvleugels, benevens fijne

zwarte stippen langs den geheelen achterrand in de cellen.

Franje fijn, wit. Onderzijde als boven geteekend, doch veel

flaauwer.

Voorpooten grijs; midden- en achterpooten wit; de schee-

nen der achterpooten iets verdikt en plat.

Zancl. Zincaria Guenée, eene na verwante soort, waarvan

ik een zeer gaaf mannetje uit Dr. Staudinger’s collectie

van Malakka en een op Celebes gevangen wijfje voor mij

heb, is grooter (23 mm.) en heeft een gelijkmatig licht bruin-

grijzen voorvleugelvoorrand, grootere zwarte middenvlek

der voor- en kleinere bruinachtige der achtervleugels en

op beide vleugels drie vlekkige, bleekbruine dwarslijnen.

Verder is de onderzijde bijna ongeteekend en de sprieten

volkomen draadvormig. Vleugelvorm en nervuur zijn

eveneens.

In Peru komt nog eene vierde, geheel ongeteekende

soort voor, die mede in Dr. Staudiger’s collectie aanwe-

zig is.

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. 77

Asopia Gerontesalis Walker.

Botys tridentalis Snellen.

Gelijk aan mijne Afrikaansche exemplaren. Komt boven-

dien op Java en Celebes voor.

Enchocnemidia squamopedalis Gn.

Glyphodes Piepersialis Snellen nov. sp.

Deze soort zal ik weldra publiceeren in mijne opgave

der door den heer Piepers op Celebes gevangen Pyrali-

den en laat dus de beschrijving hier achterwege.

Glyphodes Westermani Snellen nov. sp. Pl. 6, fig. 3.

Van deze soort, die ik zoo vrij ben naar den talentvollen

bestuurder van het Amsterdamsch genootschap Natura

Artis Magistra, eerelid der Ned. Ent. Vereeniging, Dr. G. F.

Westerman te benoemen , heb ik twee vrij goede mannen

van 30 mm. voor mij. Zij behoort te huis in eene groep

van het genus Glyphodes, waar de achtervleugels tot aan

den donker geteekenden achterrand glanzig licht zijn en

de voorvleugels twee convergeerende glanzig lichte dwars-

tanden hebben die in den voorrand uitloopen. Van de

soorten dezer groep (Nyctealis Snell. en Piepersialis Snell.)

onderscheidt zij zich door den lichtgelen achterrand der

vleugels.

Palpen onderaan wit, in het midden zwart, bovenaan

lichtbruin als de sprieten. Kop en thorax witgeel, ook de

zijden van het achterlijf. Dit met geelgrijzen, donkergrijs

geranden rug. Voorvleugels tot de helft bruingeel, de

binnenrand smal witgeel, van het bruingeel gescheiden

door een donkerbruinen zoom en met een rugwaartschen

tand voor de helft. Deze bruingele wortelhelft vertoont

eene fijne en eene breedere doorschijnende geelwitte dwars-

streep, beiden schuin en fijn bruin gerand. De tweede is

onderaan spits en eindigt aan ader 4 in een okergeel

plekje. Vervolgens komt eene breede, steile, wigvormige,

geelwitte, doorschijnende fijn bruin gerande streep, die

78 LEPIDOPTERA VAN SUMATRA.

bij het einde der tweede schuine uitloopt, wortelwaarts

iets rond is gebogen ‘en franjewaarts eenen tand heeft.

Van daar tot den witgelen achterrand komen twee zwart-

bruine dwarsstrepen, die ieder door eene okergele lijn ge-

deeld en door eene paarse streep gescheiden zijn. Achter-

vleugels geelwit, doorschijnend, vooral tegen den voorrand,

met een bruin streepje op de dwarsader en een ongeveer

als op de voorvleugels geteekenden achterrand. Franjelijn

donkerbruin, in de cellen verdikt. Franje witgeel.

Onderzijde glanzig wit, de teekening van boven door-

schijnende, met donkergrijze strepen voor den witgelen

achterrand.

Hedylepta vulgalis Gn.

Terastia proceralis Led.

Stenurges caliginosalis Snell. nov. sp.

Van deze soort zal weldra eene beschrijving met afbeel-

ding verschijnen in een stuk over nieuwe Pyraliden dat

gereed ligt en misschien nog wel voor dit het licht ziet.

Ik verwijs dus daarnaar.

Zinckenia recurvalis F.

Coptobasis luminalis Led.

Gonocausta invertalis Snell. nov. sp. Pl. 6, fig. 4.

Ken niet geheel gaaf mannetje van 24 mm.

Heeft geheel den vleugelvorm van Gonocausta zephyralis

Led., doch van de sprieten is slechts een stuk van den

linker overgebleven. De teekening is juist omgekeerd als

bij genoemde soort, daar de lichte vlekken der voorvleugels

niet op den binnenrand rusten maar aan den voorrand

hangen. Ook zijn de achtervleugels geheel donker.

Palpen lichtbruin, lid 4 slechts onderaan smal wit. Kop

lichtbruin. Thorax tamelijk ontschubd. Hij schijnt paars-

prijs te zijn geweest, zooals het achterlijf op de bovenzijde

is. Dit heeft eene fijne, zwarte, vrij lange staartpluim.

LEPIDOPTERA VAN SUMATRA. 79

Voorvleugels paarsgrijs, tusschen twee groote aan den

voorrand hangende, olieachtig gele, doorschijnende, fijn

donkerbruin gerande vlekken oranjebruin, paars bestoven.

Het midden van den voorrand is leemkleurig en het paars-_

grijs zwart bestoven. Achtervleugels paarsgrijs, zwart be-

stoven; de voorrand en sporen eener dwarslijn geelachtig.

Franjelijn bruingeel; franje donkerbruin.

Onderzijde bijna als boven geteekend, maar helderder

wit op grijzeren grond.

Borst, buik en pooten wit, de voorscheenen ‘bruin.

Conchylodes Caberalis Gn.

Oligostigma gibbosalis Gn.

Schoenobius punctellus Zell.

Buitendien zijn door den heer Korndörffer nog een 31-tal

soorten van Lepidoptera overgezonden, wel meestal nieuw

doch te slecht om met zekerheid te worden gedetermineerd

of beschreven en afgebeeld. Het getal der verzamelde

soorten bedraagt dus in het geheel 135.

Rotterdam, 12 April 1876.

DESCRIPTION: DU

NIRMUS ASYMMETRICUS Nrrzscu

(Giebel p. 151, taf. VIII, fig. 8 et 9)

PAR

M. le Docteur E. PIAGET.

Nitzsch qui a le premier decouvert ce parasite, pas plus

que Giebel aprês lui, ne parait avoir remarque combien il

differait par son organisation de toutes les espèces connues

jusqu'ici. Cette difference est telle que je proposerais la

création d’un nouveau genre; car si comme chez quelques

Nirmi, les trabécules sont réduites à une excroissance

insignifiante, d'autre part les antennes, la mobilité du

clypéus, la forme des derniers segments, les taches géni-

tales, les pelottes des tarses, le séparent absolument du

genre où Nitzsch l’a placé.

La tête est conique et échancrée en avant, mais non

pas tronquée obliquement (Giebel). Dans quelques individus

l’échancrure est plus profonde et les angles du clypéus

très aigus (Pl. 6, fig. e). Ge qui a trompé nos auteurs au point

de leur faire croire que le clypéus était tronqué oblique-

ment ') (fig. f), c'est que l’avant-tête est mobile, que l’ani-

mal en rapproche les bords en dessous, ou plutôt rapproche

celui de droite de l’autre, et forme ainsi une gaîne aux

deux tiers fermée jusqu'à peu de distance des mandibules.

De la une espèce d’asymmétrie. Il est à remarquer que

1) »Tief und schiefwinklig ausgeschnitten, in welchen Ausschnitt die tiefe Futters

rinne der Unterseite ausläuft».

DESCRIPTION ETC. 81

dans les jeunes cette asymmétrie n'existe pas; le clypéus

est alors tronqué droit et la gaine est une simple dépres-

sion; tous les changements apparaissent peu a peu. L’avant-

tête porte trois soies en avant, trois en arrière et un poil

à la base des trabécules, qui sont ici à peine distinctes.

Les antennes trés poileuses et colorées different dans les

deux sexes; chez le mâle sensiblement plus longues, le

9° article égale le 3 et tous deux sont à peine plus courts que

le 2°; chez la femelle le 2° plus long que les autres. Le

sinus antennal est peu concave; les tempes avec une tache

mal limitée en arrière de Voeil, angulairement arrondies,

avec 6 soies dont une au bord de l’oeil, implantées à égale

distance sur des pustules, et deux fortes épines en arrière;

l’occiput rentrant et un peu convexe; les bandes occipitales

arquées l’une contre l’autre, donnent une branche à la

racine postérieure des mandibules et s’avancent jusqu'aux

bandes antennales; celles-ci de largeur inégale, longent le

bord jusqu'à langle du clypéus et reviennent ensuite for-

mer le bord de la gaine. En dessous (fig. a) on distingue

dans la gaine une dépression semicirculaire incolore en

avant, puis un petit talus parallèle, ensuite les faisceaux

musculaires avec le demi-cercle de chitine auquel ils pa-

raissent s'attacher, — les coussins musculaires en avant

des mandibules, entre lesquels un point noir dont j'ignore

la signification ,— les mandibules entr’ouvertes pour montrer

que l’une est à trois petites dents, l’autre à deux, — les

organes buccaux , — deux bandes peu colorées qui ne cachent

pas entièrement les bandes occipitales, enfin une tache

subtriangulaire à l’occiput qui se termine sur cette face

par deux pointes renflées et très foncées.

Le prothorax convexe sur les côtés, droit postérieurement

avec deux taches séparées par un sillon incolore, et une

soie implantée en avant de l’angle postérieur arrondi. Le

métathorax sans sillon incolore, arrondi latéralement, trans-

verse, droit ou plutôt concave au côté postérieur; la tache

parallèle à ce bord avec 3 échancrures de chaque côté et

82 DESCRIPTION DU NIRMUS

quelques pustules enclavées en arrière des angles. Par

une particularité dont je ne connais pas d’autres exemples,

la partie incolore du métathorax n’est pas continue avec le

reste mais s'en sépare brusquement par une échancrure

et est plus étroite. A la face sternale (fig. a) le thorax pré-

sente entre les 1” et 2" coxis une bande noire transverse

ondulée, avec deux appendices longitudinaux sur la ligne

médiane, et sur la ligne même une tache triangulaire. Les

pattes longues colorées et poileuses; les 4 coxis postérieurs

inserrés plus prés du bord que les premiers; les fémurs

assez robustes, avec 5 poils dorsaux dont deux plus longs

que les autres; les tibias avec une bande dorsale, plus

longs et plus gréles, trés épineux a la face interne — les

epines des 1"* plus longues et moins nombreuses (3) —,

et avec deux soies dorsales et deux forts ardillons; les

tarses longs, avec deux onglets aussi forts et aussi colorés

Yun que l’autre et une petite pelotte transparente qui fait

penser a celle des Liothéides.

L’abdomen chez la femelle ovale et très allongé, porte sur

les six premiers segments seulement des bandes latérales

linéaires, noires au milieu et dépassant a peine la suture

antérieure, — des taches arrondies au côté interne, plus

ou moins longues selon lage, isolées des bandes latérales,

avec une échancrure au bord antérieur et 3 ou 4 au pos-

terieur; la fovéole stigmatique est très limitée; les soies

épaisses et raides relativement courtes, sont sur deux

rangées par segment dont l’anterieure s’arréte aux taches,

la 2% occupe toute la largeur. Les trois derniers segments

n’ont pas de sutures distinctes; la tache du 7° qui n’atteint

pas les côtés, est effacée au bord postérieur; le 8° porte

une valvule bilobée bordée en arrière de tres petits poils;

la transparence laisse entrevoir les taches de la face ven-

trale; le 9° segment échancré en arrière et séparé du 8° par

un étranglement avec une longue soie et une épine de

chaque côté, Les angles antérieurs, sauf les 2 premiers,

laissent entrevoir 3, puis 4 a 5 soies courtes et raides. A

ASYMMETRICUS NITZSCH. 83

la face ventrale, les soies sont comme à la dorsale; sur

les 7° et 8° segments deux bandes étroites longitudinales ,

irrégulières, avec une continuation en avant plus étroite et

moins colorée, en outre sur le 7° une proéminence laterale

un peu arrondie, en arrière de laquelle une serie de soies

implantées en demi-cercle (fig. b).

L’abdomen du mâle d'un tiers plus court que celui de la

femelle, à côtés presque paralleles; les taches des 7 premiers

segments transverses sont aussi séparées de la bande latérale,

et avec une seule échancrure au bord antérieur et une

série au postérieur; le & laisse entrevoir au travers de sa

petite bande un demi-cercle de chitine trés noir et en ar-

riere une série de soies plus courtes que les autres; le 9°

segment arrondi, avec 5 à 6 soies de chaque côté (fig. c).

A la face ventrale une tache latérale, arrondie sur les 7

premiers segments et une terminale sur le 9° très acuminée

en avant.

L'apparail sexuel (fig. d) trés long et trés étroit et un

peu étranglé à l’articulation des appendices latéraux ; ceux-ci

arqués et aigus dépassent de fort peu le pénis.

La couleur du fond est blanchatre, les taches, le thorax

et les pattes fauves, la téte plus foncée.

Les dimensions sont considérables: 35')—36 e, 24 4.

longueur 2 d largeur 2 d

téte 0,00095 0,00079 0,0007 0,00064

thorax 052 043 068 058

abdomen 24 44 093 066

antennes 023 037

3 femur 029

9° tibia 041

3° tarse 02

En très grand nombre sur un Dromaeus Novae Hollandiae

du Jardin zoologique de Rotterdam.

La description de Giebel est très incomplète et sur plu-

1) Par abréviation pour 0,0035,

84 DESCRIPTION ETC.

sieurs points inexacte, quant à la forme et aux détails de

la tête. Il n’a pas reconnu la différence dans les antennes

des deux sexes, les particularités de la face inférieure, la

forme si caractéristique du métathorax; les soies des tibias ;

les échancrures aux taches de l’abdomen, leur isolement

de la bande latérale, l'existence même de cette bande, la

double rangée de soies; l’apparence de la face sternale

ni celle de la ventrale , la difference entre l’abdomen des deux

sexes, les taches génitales, etc. ete. Et le dessin donné

par Nitzsch n’est guéres propre à corriger les erreurs.

J'ai cru devoir augmenter la transparence de ma figure

pour mieux laisser voir les détails de la tete.

AANTEEKENING OVER DE EUROPESCHE SOORTEN

VAN HET GENUS PANCALIA STEPH,

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

In het beroemde werk over de Europesche Lepidoptera

van Dr. Herrich-Schäffer: Systematische Bearbeitung der

Schmetterlinge von Europa worden, deel V, p. 210, drie

soorten van bovenvermeld genus opgenoemd; meer worden

er in den laatsten Catalogus van Staudinger en Wocke

niet vermeld en volgens het in October 1876 verschenen

laatste gedeelte van het werk over de Lepidoptera van

Duitschland en Zwitserland, dat na von Heinemann’s dood

door Dr. Wocke is bezorgd, komen zij alleen in de beide

genoemde landen voor.

Herrich-Schäffer onderscheidt de twee soorten die reeds

sedert lang bekend waren (volgens hem, Lewwenhoeckella

Wien. Verz. en Latreillella Steph.) en die beiden goudbruine,

donker gerande voorvleugels hebben, waarop een dwars-

band bij den wortel en vijf randstreepjes zilverkleurig zijn,

door de grootte, de donkerheid van de grondkleur der

voorvleugels, den stand van het laatste dorsaalstreepje en

de sprieten, zijnde Latreillella de grootste, de lichtste,

met iets schuins staand dorsaalstreepje en geheel zwarte

sprieten , welke laatsten bij Leuwenhoeckella een’ breeden

witten ring voor het eind hebben. Verder voegt hij er

eene derde soort aan toe, Nodosella Mann. (Verh. d. Zool.-Bot.

Vereins 1854, p. 586), waarvan hij zegt: «Der L. sehr

nahe. Die Grundfarbe der Vorderflügel viel dunkler braun,

86 AANTEEKENING OVER PANCALIA STEPH,

‘die Silberflecke mehr tropfartig erhoben, der kleine auf der

Mitte des Innenrandes fehlt, die Fühler hinter der Mitte

durch abstehende Schuppen verdickt, das Stück vorwärts

davon an der Wurzel weiss.» — Uit Spanje en noordelijk

Italie. Ik heb Mann’s beschrijving niet met Herrich-Schäffer

vergeleken, doch zij is in Stainton’s Tineina of Southern

Europe p. 107, 116 en 245 herhaald en besproken, en ik

kan mij niet herinneren bij het lezen van dit boek eenige

afwijking met Herrich-Schäffer te hebben opgemerkt, zoo-

dat diens Nodosella en die van Mann wel dezelfde zijn.

Wat de kenmerken der beide oudste soorten aangaat,

zoo zegt reeds Frey in zijne Tineen der Schweiz, p. 166,

dat Leeuwenhoeckella «mit Ausnahme des weissen Gürtels

vor der Fühlerspitze und etwas plumperer, kürzerer Flügel

mit der vorigen Species (Latreillella) ganz übereinstimmt.»

Alleen teekent hij in de diagnose der eerste aan, dat de

dwarsband bij den wortel dikwijls afgebroken is. Stainton’s

Insecta Brittannica en Manual kan ik niet vergelijken, doch

Mr. H. W. de Graaf merkt in de Bowwstoffen voor eene

Fauna van Nederland, deel II, p. 264, noot sub n°. 181,

aan dat Leewwenhoeckella zich alleen door den breeden witten

gordel voor het eind der sprieten onderscheidt. Von Noleken

gaat in zijne Lep. Fauna von Estland ete. p. 602 nog

verder en beweert dat ook de wijfjes van Latreillella wit

geringde sprieten bezitten. Zijne zienswijze wordt door

von Heinemann gedeeld, want deze noemt alleen de man-

nelijke sprieten van Latreillella «ganz dunkelbraun » en zegt

dat de vrouwelijke voor de spits witachtig zijn gelijk in

beide sexen van Leewwenhoeckella. Het wordt dus vrij

moeijelijk deze twee soorten steeds te onderscheiden en

als constante kenmerken blijven voor beiden slechts de

plompere bouw en mindere grootte van Leewwenhoeckella

over — beide zaken echter al te zeer aan het bij Fransche

Entomologen zoo geliefkoosde «un peu plus» en «un peu

moins» herinnerende om ons groot vertrouwen in te

boezemen.

AANTEEKENING OVER PANCALIA STEPH. 87

Voor Nodosella blijft bij von Heinemann wel het verschil

in den bouw der sprieten, maar niet het verschil in kleur

en teekening der voorvleugels bestaan, want zijne diagnose

is voor de vleugels voor alle drie de soorten dezelfde en

de zilveren teekening noemt hij bij allen drupvormig. In

grootte staat Nodosella tusschen de beide anderen in.

In ons vaderland was sints lang Leeuwenhoekella als in-

landsch bekend, daar zij reeds in het eerste deel der

Bouwstoffen op p. 45 wordt vermeld. Later in deel III, 1. c.,

komt Latreillella Curtis er bij. Ik zelf had alleen de laatste

gevangen, welke over dag talrijk in April in de duinen vlie-

gende voorkomt. Leeuwenhoeckella kende ik in natura slechts

door een zeer klein voorwerp dat Dr. Piaget voor mij uit

Zwitserland had medegebragt, doch had die niet gevangen.

Nooit verwachtte ik de in Dalmatie, Spanje en Italie (vide

Staudinger en Wocke) levende Nodosella in ons land te

zullen aantreffen. Zeer aangenaam werd ik dus verrast

door een geschenk van den heer van der Wulp, bestaande

in eene Pancalia met verdikte en daarvóór breed witte

sprieten, die ik voor Nodosella moest houden en die volgens

het briefje aan de speld den 6% Mei 1865 bij ’s Graven-

hage gevangen was. Bijna had ik die derde soort als nieuw

voor onze Fauna opgegeven, want zoo min aan de waar-

heid als aan de juistheid van de medegedeelde vangplaats

mogt ik bij mijnen naauwgezetten en degelijken collega

twijfelen , toen ik, bij naauwkeurige vergelijking en herle-

zing der bovenvermelde beschrijvingen en aanteekeningen !)

op een nieuw denkbeeld werd gebragt. Ik begon namelijk

te vermoeden dat ik in de drie soorten van Pancalia, die

zoo eveneens gekleurd en geteekend zijn, slechts de beide

sexen van ééne species voor mij had en Leewwenhoeckella

alleen ontstaat doordat de vrij loszittende zwarte verdik-

king der sprieten van Nodosella door het vliegen verloren

1) Alleen het laatste gedeelte van von Heinemann’s werk, dat ik eerst in de

laatste dagen leerde kennen, uitgenomen.

88 AANTEEKENING OVER PANCALIA STEPH,

gaat. De plompere bouw, de uitstekende eijerlegger en

het gespleten vleugelhaakje deden mij verder zien dat

Nodosella het wijfje is, terwijl bij de exemplaren der jets

slankere Latreillella het vleugelhaakje enkelvoudig is.

Mijn vermoeden klom dus tot zekerheid en werd nog

verder bevestigd toen ik in April 1875, in de Wasse-

naarsche duinen een fraai exemplaar van den man en een

niet minder gaaf van het wijfje bij elkander vond. Nu

wordt ook het «angeblich im Nordosten Deutschlands»

dat von Heinemann bij Nodosella vermeldt, verklaarbaar.

Wij hebben dus in onze (tot dus verre eenige) Europe-

sche Pancalia het merkwaardige voorbeeld van eenen vlin-

der, bij welks wijfje de sprieten meer versierd zijn dan

bij den man, terwijl anders volgens de mij bekende voor-

beelden, het tegendeel plaats vindt.

De sprieten van den man zijn vrij dik, bijna naakt,

draadvormig, eenkleurig donker bronsbruin, even als palpen,

kop en thorax; die van het wijfje zijn dunner, overigens

bij Herrich-Schäffer (zie bij Nodosella) goed beschreven;

palpen, kop en thorax iets lichter dan bij den man. De

voorvleugels zijn zeer donker oranjebruin, de randen en de

wortel tot aan de eerste dwarsstreep zwartbruin. Deze

dwarsstreep, even als de overige teekeningen wortelwaarts

fijn zwart gerand, dik opliggende en roodachtig zilver, is

iets gebogen en kan (zie Treitschke IX, 2, 167 Oec. Schmidtella

en Frey, l. c.) in het midden afgebroken zijn. Ik bezit

hiervan geen voorbeeld. Vervolgens komt op twee vijfden

van den voorrand een regt streepje dat niet halfweegs den

vleugel komt. Hier tegenover staat, doch niet altijd (het

ontbreekt bij 2 mijner 10 exemplaren geheel) een stipje

op den binnenrand. In den staarthoek staat een streepje

dat loodregt, schuin of gebogen kan zijn; als voortzetting

daarvan loopt een vijfde streepje in den voorrand uit, dat

in diens franje wit wordt en op de onderhelft van den

achterrand vindt men eene zesde streep. Achtervleugels,

geheele franje en onderzijde zeer donker grijsbruin, iets

AANTEEKENING OVER PANCALIA STEPH, 89

glanzig. Achterlijf, buik en pooten ijzerzwart. Achter-

scheenen met twee witte vlekjes.

De kop is plat en breed, het lijf ineengedrongen, stevig

gebouwd en alles glad beschubd; de vleugels zijn spits-

lancetvormig en hebben zeer lange franje.

In den Catalogus van Staudinger en Wocke heet de

soort Lewwenhoekella en wordt Linnaeus als auteur opge-

geven. Volgens Werneburg (Schmett, älterer Autore) heeft

Linnaeus haar in de 2° editie der Fauna Suecica sub n°. 1400

het eerst. beschreven, doch onder den naam van Loeven-

hoekella ; later in de 12° editie van het Syst. Nat. als Leu-

venhoekella. Is het eerste citaat juist, dan moet het dier,

ofschoon Linnaeus den vlinder kennelijk ter eere van onzen

grooten Antony van Leeuwenhoeck heeft willen benoemen,

toch stellig Pancalia Loevenhoekella heeten; de rest kan men

er dan bij denken,

De rups is, voor zoover ik weet, nog onbekend.

Aan exotische soorten is het genus Pancalia nog niet

rijk. Mij zijn er geene bekend en of de in de Novara-reis

II, 2, pl. 140, fig. 10, afgebeelde Stellaris van Bogota in-

derdaad eene Pancalia is, zou ik, om het vraagteeken

achter den generieken naam, betwijfelen.

Rotterdam, 28 Januarij 1877.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

BESCHREVEN EN MEERENDEELS 00K AFGEBEELD

DOOR

S.C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

Zevende stuk met vier platen.

NEGENDE FAMILIE — HEBROIDEN.

HEBROIDES.

Deze familie is, even als de derde, hier te lande slechts

vertegenwoordigd door eene soort, zoodat de familie- en

geslachts-kenmerken zamenvallen. Eene inlandsche bena-

ming bestaat voor haar niet, aangezien de eenige soort

hoogst zelden voorkomt en dus tot heden voor de oogen

van het groote publiek verborgen bleef. De ware plaatsing

der familie is bovendien eenigzins moejjelijk, daar zij naar

hare levenswijs groote verwantschap toont met de volgende

familie der Oeverwantsen en zelfs met de geslachten Velia

en Hydroessa onder de Waterwantsen, doch in ligchaams-

gedaante en vooral in den vorm van den zuiger en de

tarsen overeenkomst toont met de Netwantsen.

Het ligchaam is vrij breed en ineengedrongen, hard van

bekleeding. De kop is middelmatig groot, van boven gezien

bijna vijfhoekig, op zijde gezien driehoekig met gebogen

voorrand. De oogen staan op de zijden van den kop en

zijn klein, ovaal en grof van facetten; daartusschen, verder

van elkander dan elk van het oog aan zijne zijde, twee

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 91

ocellen. De sprieten staan meer naar voren dan de oogen,

elke op een kleine verhevenheid en bestaan uit vijf leedjes ,

waarvan echter de beide voorlaatsten aan de basis nog

eene afsnoering hebben, zoodat er schijnbaar 7 leedjes

aanwezig zijn. Het eerste lid is het langste en dikste, de

3 middelsten zijn slanker, echter 2 dikker dan 3; 5 is

dikker dan 2 em spoelvormig. De zuiger bestaat uit 4

leedjes, waarvan het eerste het langste en geheel in eene

gleuf aan de keel verborgen is.

De prothorax is grof en breed, doch fe bijzonder lang,

in het midden der zijden ingedeukt en aan den pollen

achterrand meer dan tweemaal zoo lang als aan den voor-

rand. Het schildje is klein, korter dan zijne basis lang is;

in het midden is een fijn dwarsgleufje en de punt is meer

stomp dan spits. De dekschilden bezitten clavus, corium

en membraan, doch de eerste en laatste zijn van dezelfde,

van aderen ontbloote lederachtige zelfstandigheid, terwijl

het corium hoornachtig is; de dekschilden zijn aan het

eind zeer breed naar gelang hunner lengte en bedekken

het abdomen geheel; de vleugels hebben eene driehoekige

cel aan de basis en eene van daar uitloopende ader. Het

abdomen is aan de bovenzijde plat, aan de buikzijde toe-

gerond, doch in het midden weder eenigzins afgeplat. De

genitaalsegmenten zijn slechts van onderen zigtbaar.

De pooten zijn matig lang, wat gebogen; hunne tarsen

hebben twee leedjes, doch het eerste daarvan is bijzonder

klein; het tweede draagt 2 klaauwtjes en twee zuiglapjes.

Genus HEBRUS Curt.

Kenmerken hierboven opgegeven.

A. Hebrus pusillus Fall.

Plaat 7, fig. 1, 1a, 10.

Fallen, Mon. Cim. 71, 19. — Germ. Faun. Ins. Europ.

45, pl. 44. — Westw. Ann. d. U. Soc. Ent. III, p. 692,

09 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Pl. 6, f. 6. — Flor, Rhynch. Lil. I, p. 374. — Dougl,

et Scott, Brit. Hem. p. 266, Pl. 19, f. 4,

Lengte 2 millim. — Zwart, aan de onderzijde met grijze

haartjes bezet. Kop aan den voorkant witachtig, om den

zuiger heen ros; zuiger zelf bruinachtig geel. Oogen bruin.

Sprieten zwart, doch de basis van het 4° lid en het 2° bijna

geheel bruingeel. De achterrand van het borststuk bruin.

Corium donker zwart met een wit streepje in het midden

aan de basis; clavus aan de basis sneeuwwit; membraan

bruinachtig met 3 witte vlekjes, 2 aan de zijden en een

aan de spits. Pooten vuilgeel met de spits der tarsen zwart.

Dit diertje leeft in slooten en waterpoelen op kroos. De

heer A. G. Six ving er eenige exemplaren van bij Drie-

bergen. Waarschijnlijk is het in ons land niet zeldzaam

en maar alleen door zijne kleinheid aan het oog van andere

entomologen ontsnapt.

TIENDE FAMILIE — OEVERWANTSEN.

RIPARII.

Dat de naam der familie van het oponthoud der Oever-

wantsen aan de oevers van beekjes, moerassen en poelen

afgeleid is zal wel niet behoeven gezegd te worden. Zij

schijnen voornamelijk in menigte voor te komen bij plassen

van zeewater op de eilanden en in of bij brak water aan

de rivieroevers.

Hun ligchaam is eivormig, korter of langer, van boven

zeer flaauw gewelfd, van onder veel sterker. Hun kop

is van boven gezien min of meer driehoekig, met een

zeer kort halsje en met bijzonder groote bolle, uitpuilende

oogen en 2 kleine digt bijeen staande bijoogjes daartusschen

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 93

op het voorhoofd. De sprieten staan voor de oogen, ter

zijde onder den voorrand van den kop, zijn korter dan

het ligchaam en bestaan uit 4 leedjes, waarvan het tweede,

dunner en langer dan de overigen, die meestal onderling

van gelijke lengte zijn, gewoonlijk een weinig gekromd is.

De zuiger is lang en dun, geheel onbedekt, doch naar de

zijde van den buik uitgestrekt; hij bestaat uit drie leedjes,

waarvan het eerste zeer kort en het tweede veel langer is

dan het derde.

Het borststuk is aan den achterrand altijd veel breeder

dan aan den voorrand en heeft gewoonlijk rond gebogen

zijden, terwijl de achterrand diep naar voren ingedeukt is;

er zijn twee dwarsgleuven, een aan den voorrand, de

tweede in het midden; tusschen deze beiden ziet men wel

eens twee knobbeltjes. Het schildje is groot, gewoonlijk

veel langer dan de prothorax. De dekschilden bestaan uit

duidelijke clavus, corium en membraan, en bedekken steeds

het geheele achterlijf. Op het corium ziet men dikwijls 2

of 3 verhevene aderen; de membraan onderscheidt zich van

die van andere wantsen doordien hare 5 of 4 langsaderen voor

den rand in elkander loopen, zoodat er 6 of 5 gesloten cellen

en eene randcel ontstaan. Somtijds blijven de vleugels on-

ontwikkeld en in dat geval zijn ook de verdeelingen der

dekschilden onduidelijk. De pooten zijn tot loopen, niet

tot zwemmen geschikt, vrij lang en slank; hunne heupen

staan bij paren tegen elkander aan, hunne dijen gewoon-

lijk onderling van gelijke dikte, hunne scheenen met ste-

keltjes bezet. De tarsen zijn vrij lang en zeer dun, uit 3

leedjes bestaande, waarvan het eerste zeer kort is; de

klaauwtjes zijn lang en fijn, weinig gebogen.

Genus SALDA F.

De kenmerken van dit eenige inlandsche geslacht worden ,

als ook die der familie zijnde, hierboven vermeld.

I ©

PUS

CO OF

8 (7).

9 (2).

10 (11).

11 (10).

12 (13).

13 (12).

Ah (45).

15 (14).

16 (A).

17 (48).

18 (17).

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Tatelegder soorten:

. Zijden van den prothorax bol uitgebogen.

. Rand van den prothorax zwart.

Corium geheel zwart.

Sp. 2. Flavipes F.

Corium zwart met witte vlekjes of wit met zwarte.

. De witte vlekjes alleen aan den achterrand van

het corium. Lengte 7 mm.

Sp. 1. Zosterae F.

De witte vlekjes ook op het midden.

. De witte vlekjes op het midden, oogvormig.

Sp. 3. Saltatoria L.

Eene vrij groote vlek voor en op het midden, band-

vormig.

Sp. 4. Pallipes F.

Rand van den prothorax wit of geelwit.

Dekschilden harig.

Sp. D. Pilosa Fall.

Dekschilden kaal of slechts met een paar haartjes

aan den rand.

Corium wit met een bruin vlekje aan den buitenrand.

Sp. 6. Eburnea Fieb.

Corium zwart met witten zijrand.

Het wit aan den buitenrand een ongetande strook.

Sp. 7. Lateralis Fall.

Het wit getand naar binnen inspringend.

Sp. 8. Pulchella Curt.

Zijden van den prothorax hol ingebogen.

Twee laatste sprietleden verbreed.

Sp. 9. Geminata Cost.

Twee laatste sprietleden niet verbreed.

Sp. 10. Cincta H. Sch.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 95

1. Salda Zosterae F.

Plaat 7, fig. 2 en 2a.

Fabr. S. Rh. 143, 4.— Burm. Handb. II, 216, n°. 1.—

Herr.-Sch. W. Ins. VI, t. 194, f. 599. — Flor, Rh. Lil.

MON 2D.

Lengte bijna 7 mm. — Ovaal, zwart, kaal, schijnbaar

olieachtig en dus met een’ zeer matten glans. Clypeus en

bovenlip bruinachtig geel. Oogen slechts matig uitpuilend |

bruin. Sprieten langer dan de helft van het ligchaam; de

beide eerste leedjes bruingeel, de beide laatsten zwart,

allen uiterst fijn behaard. De zijden van den prothorax

zijn bol naar buiten gebogen; hun zoom is een weinig op-

gewipt en zwart; de achterrand loopt in het midden krom

naar voren. Schild lang uitgerekt driehoekig met 2 scheeve

indruksels, waardoor de basaalhoeken uitpuilen. Dekschil-

den langer dan het achterlijf, een weinig gewelfd, hun

zijrand opgewipt; de beide middenaderen van het corium

naderen op het midden tot elkander en tusschen hen is

aldaar eene wratvormige verdikking. Op den achterrand

van het corium naar den naad toe ziet men flaauwelijk ter

wederzijde twee wigvormige lichtbruine vlekjes. Membraan

lichtbruin met den buitenrand, de langsaderen en eene

rij langwerpige vlekken tusschen dé aderen donkerbruin.

Pooten lichtbruin en vrij lang; de basis der heupen zwart;

onderkant der voordijen zwart; spitsen der scheenen en tar-

sen donkerbruin. Haren en stekeltjes aan de scheenen zwart,

In mijne naamlijst staat dat deze soort bij Utrecht ge-

vangen werd; ik kan dit nu niet meer verifieeren, maar

betwijfel de juistheid mijner toenmalige determinatie, Zeker

is het dat Zosterae in het begin van Junij door den heer

Ritsema op Vlieland en ter Schelling en in Julij door mij

op de schorren aan den oever der Schelde gevangen is;

ook ving Mr. Leesberg een exemplaar in Junij in de om-

streken van den Haag. Het voorwerp van den Schelde-

96 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

oever is eene verscheidenheid met 4 gele vlekjes onder

elkander tusschen de beide middenaderen van het corium.

2. Salda flavipes F.

Plaat 7, fig. 5.

Fabr. S. Rh. 114, 3.— Fieber, Eur. Hemipt. p.147, 14.

Misschien Flor, Rh. Livl. I, p. 710 Morio.

Lengte 5 mm. — Deze soort gelijkt in vorm sterk op de

voorgaande, doch verschilt 4°. in grootte, 2°. in kleur en

3°. daarin, dat de kop en de prothorax met een zeer fijn

vilt van zilverachtige haartjes bedekt zijn. Het zal overi-

gens voldoende zijn de punten van verschil in kleur aan

te geven.

De beide voorste leedjes der sprieten zijn lichter van

kleur, de beide laatsten schijnen mij toe langer behaard.

Prothorax en schildje hebben een’ bruinen gloed. De dek-

schilden vertoonen geene witte vlekjes op het corium.

De membraan is dof zwart met eenigzins glanzige zwarte

aderen, eene lichtere spits en twee zeer kleine bruinachtig

witte stipjes tegen de eerste ader van buiten af. De poo-

ten zijn veel lichter geel; de basis der heupen, de spits

der scheenen en het laatste tarsenlid zijn zwart.

Het zou kunnen wezen dat deze soort niets dan eene

verscheidenheid der vorige ware, gelijk Flor en na hem

Douglas en Scott schijnen te meenen; Fieber daarentegen

deelt die meening niet.

Een voorwerp in mijn bezit werd door den heer Heylaerts

in Mei aan de Schelde bij Bergen op Zoom bemagtigd.

3. Salda saltatoria L.

Plaat 7, fig. 4.

Linn. S. N. Ed. 13, 729, 93. — Fabr. S. Rh. 115, 13. —

Fall. Hem. Suec. I, p. 73, 3. — Burm. Handb. II, p. 216,

n°. 3, — Am. Serv. Hem. p. 405, n°. 2, — Hahn, W. Ins.

II, t. 55, f. 167. — Panz. D. Ins. 92, 13. — Wolff, Ze.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 97

Cim. p. 77, t. 8, f. 74. — Flor, Rh. Lul. p. 713. —

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 522.

Lengte 3—4 mm. — Dof zwart, met microscopische haartjes

bedekt, ovaal. Kop minder breed dan bij de vorige soor-

ten; sprieten korter dan de helft van het ligchaam; hun

eerste lid aan de binnenzijde geelbruin, aan de buitenzijde

zwart; de overigen zwart. Borststuk met rond gebogen

zijden en diep naar voren ingebogen achterrand. Schildje

met een’ dwarsnaad over het midden. Dekschilden zwart

met eenige witte vlekjes; bij fraai geteekende voorwerpen

staat een langwerpig vlekje op den clavus even voorbij het

midden; op het midden van het corium scheef naast elkander

twee oogvormige vlekken met zwarte pupillen, daarnaast

eene witte vlek aan den rand, en eindelijk aan de spits

een langwerpig bijna vierhoekig vlekje. De membraan is

geelachtig wit met grijsbruinen rand en bruine aderen;

tusschen deze eene rij bruine streepjes en aan den rand

een zwart vlekje. Somtijds echter is van al deze versie-

ringen niet veel te zien. Pooten bruingeel of bruin ; hunne

dijen aan den onderrand zwart en dikwijls aan de achter-

zijde bezet met zwarte stippen; de basis en spits der

scheenen zwartachtig, zoo als ook het laatste lid der tar-

sen of ten minste de spits er van.

Deze soort, die in geheel Europa voorkomt, is ook bij

ons tamelijk gemeen en houdt zich op in vochtige lage

streken, aan den kant van poelen en waterplassen. Zij

werd gevonden in het Haagsche bosch, aan den oever van

de voormalige Haarlemmermeer, bij Heemstede, op ter

Schelling, bij Utrecht en Driebergen, bij Roozendaal in

Gelderland, in Friesland, bij Breda, bij Bergen op Zoom

en op Walcheren.

4, Salda pallipes F.

Plaat 7, fig. 10.

Fabr. S. Rh. 115, 12. — Fallen, Hem. Suec. 1, p. 73,

n°. 4. — Hahn, W. Ins. II, p.82, pl. 55; f. 166. — Herr.-

98 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

Sch. W. Ins. VI, p. 43, pl. 194, f. 600 (onjuist). — Flor,

Rh. Livl. I, p. 715. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 527.

Lengte 3,5 mm. — Deze soort schijnt in teekening op

de dekschilden zeer te varieeren; het eenige mij bekende

inlandsche voorwerp is als volgt:

Ovaal, zwart, met microscopische haartjes bekleed,

waardoor een zijdeachtige glans ontstaat. De kop zeer

breed, met een uiterst fijn geel streepje tusschen de bruine

oogen; clypeus en eerste lid der sprieten van onder geel.

Sprieten overigens zwart, korter dan het halve ligchaâm.

Halsschild aan de zijden bol uitgebogen, aan den achterrand

veel minder ingebogen dan bij de vorige soort. Het schildje

schijnt eene flaauwe dwarse indrukking te hebben in het

midden. De dekschilden zijn zwart met geelwitte versie-

ring; van de laatste kleur zijn op elk dekschild een klein

driehoekig vlekje aan de punt van den clavus, een vrij

breede, boven en onder getande dwarsband op het corium

voor het midden, daaronder zes langwerpige vlekjes, waar-

van het meest in het oogvallende tegen den buitenrand;

de membraan aan den binnenhoek zwart met 2 witte

vlekjes, verder geelwit met zwarte aderen en daartusschen

langwerpige zwarte vlekjes; aan den rand naar de spits van

het corium toe een zwart vlekje tusschen 2 witten, en het

overige van den buitenrand berookt. Pooten geel; de dijen

met eene zwarte streep van onderen, de scheenen met eene

zeer fijne zwarte streep aan den buitenkant en met de spits

zwart; de 2 voorste leden der tarsen wit, het laatste zwart.

Dit voorwerp werd den 1" September door Dr. Piaget in

het duin, waarschijnlijk bij ’s Gravenhage, gevangen.

>. Salda pilosa Fall.

Plaat 7, fig. 3.

Fall., Mon. Cim. 29, 3. — Id. Hem. Suec. 74, 5. —

Burm. Handb. II, 216, n° 2. — Germ. Faun. Germ. 10,

45. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 518.

Lengte 4—5 mm.— Deze soort laat zich van de overige

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 99

inlandschen dadelijk onderscheiden doordien zij niet alleen

met zeer fijne nederliggende gele haartjes bekleed is, maar

ook aan de bovenzijde met verspreid staande langere op-

staande zwarte haren. Zij is zeer breed en gedrongen van

vorm, vooral breed voorbij het midden en ook wat boller

dan anderen. Haar kleur is licht geelachtig bruin of geel,

doch er is verschil in kleur bij de individuen. Op het

midden van den kop staat een zwart, hoekig vlekje, waarin

de ocellen. De oogen zijn bruin. De beide eerste leden

der sprieten zijn geel, de beide overigen zwart, bezet met

enkele zwarte haartjes. De zuiger is geel met bruine spits.

De prothorax is aan den voorrand vrij breed en de zij-

den zijn zeer weinig uitgebogen, zoodat er duidelijke voor-

hoeken ontstaan; de achterrand is vrij sterk naar voren

ingebogen; alle randen zijn geel of bruingeel, het midden-

veld is zwart of donkergrijs. Het schildje is vaal grauw-

bruin en vertoont in het midden een’ dwarsnaad. De

dekschilden hebben den clavus vaal grauwbruin met gele

spits, het corium geel of bruin met de basis zwart en eene

zwarte hoekige of halfronde vlek voor de spits. De mem-

braan heeft roestkleurige aderen en daartusschen dikwijls

lichtbruine streepjes. De pooten zijn geel met rijen bruine

stippen op de dijen, die bovendien dikwijls aan de onder-

zijde eene donkere langsstreep vertoonen; de spits der

scheenen is zwartachtig even als het laatste lid der tarsen;

de scheenen hebben zwarte stekeltjes en roestbruine haren.

Van deze zeer kennelijke soort werden verscheidene voor-

werpen gevangen in Mei op de schorren der Schelde bij

Bergen op Zoom door den heer Heylaerts, in Junij op ter

schelling door den heer Ritsema en op Walcheren door

den heer Gerth van Wijk.

6. Salda eburnea Fieb.

Plaat 7, fig. 6 en 6a.

Fieber, Europ. Hemipt. p. 144, n° 3.

Lengte 3 mm. — Gedrongen van gedaante, kort en breed;

400 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

kaal. Kop breed met zeer uitpuilende oogen, glanzig zwart

op den schedel, grijs op het aangezigt en verder naar den

zuiger toe wit. Oogen en ocellen bruin. Sprieten kort,

schier onbehaard, vuil geel, met een zwart langsstreepje

onder tegen het eerste lid; het 4° grijsachtig. Bovenlip

geelachtig wit en zuiger zwart. Prothorax zeer kort en

zeer breed met rond uitgebogen zijden en diep ingebogen

achterrand; aan den hals een dwarsgleufje en over het

midden een ander, daartusschen twee glanzige knobbels;

de zijden breed lichtgeel, het overige zwart. Schildje tame-

lijk groot, zwart met eene dwarsgleuf over het midden;

het voorste gedeelte zijdeachtig, het andere meer als ver-

lakt blinkend. Dekschilden geheel geel, ook de membraan,

alleen een bruin of zwart vlekje aan den buitenrand voorbij

het midden, en een zeer klein even zoo gekleurd stipje

aan de spits. De aderen der membraan zijn weinig zigt-

baar. Onderzijde glanzig zwart met gele zoomen en gelen

anus. Pooten geel of wit, met een haarfijn zwart streepje

onder de dijen, een zeer smal zwart bandje aan de spits

der scheenen en het laatste lid der tarsen aan de punt van

dezelfde kleur.

Twee voorwerpen werden door den heer Ritsema den

2” Junij 1872 op ter Schelling gevangen; de heer Gerth

van Wijk trof de soort aan op Walcheren.

7. Salda lateralis Fall.

Plaat 7, fig. 7.

Fall. Mon. Cim. 30, 4. — Id. Hem. Suec. 74, 6. —

Fieber, Europ. Hem. p. 144, n° 2. — Dougl. and Scott,

Brit. Hem. p. 519.

Lengte 3,5—4 mm.— Langwerpig ovaal met de grootste

breedte voorbij het midden, glanzig zwart met microsco-

pische haartjes bezet en met gele versiering. Kop met de

oogen en den zuiger als bij de vorige soort. Sprieten bijna

zoo lang als de helft van het ligchaam, geelachtig wit op

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 101

de bovenzijde van lid 1 en op het geheele tweede lid; het

overige zwart. Prothorax als bij de vorige, doch het wit

der zijden vrij wat minder uitgestrekt. Schildje groot,

glanzig zwart; ik bespeur aan mijn exemplaar geene dwars-

gleuf, slechts eene vrij breede verdieping. Dekschilden

glanzig zwart met eene langwerpige gele, aan beide uit-

einden spitse streep aan den buitenrand tot even voorbij

het midden; de spits vertoont eene ovale gele vlek, die

zich na een klein bruin vlekje ingesloten te hebben op de

membraan voortzet. Het overige deel der membraan bruin-

achtig geel met vrij onduidelijke aderen en een bruin vlekje

aan de spits. Pooten lichtgeel met zwarte langsstreepjes

op de dijen, boven en onder; aan de scheenen zijn de

basis en de spits, even als de fijne stekeltjes bruin, aan

de tarsen de basis van het eerste lid en de spits van het

laatste.

Ook deze soort werd (met eene verscheidenheid) op ter

Schelling aangetroffen door den heer Ritsema. De heer

Heylaerts ving eenige exemplaren in Mei bij Bergen op

Zoom aan den oever der Schelde.

8. Salda pulchella Curt.

Plaat 7, fig. 8.

Curtis, Brit. Ent. XII. Pl. 548. — Fieber, Eur. Hem.

p. 144, n° 4. — Herr.-Sch. W. Ins. IX, p.131, tab. 308,

f. 947. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p.520, pl. 17, f. 9.

Lengte 3 mm. — In gedaante overeenstemmend met S.

eburnea. Kop breed, zwart, grijs bestoven met wit bene-

dengedeelte en witte bovenlip. Oogen bruin, ocellen zwart.

Sprieten bijna zoo lang als de helft van het ligchaam, fijn

behaard; 1° lid licht geel met een bruin streepje aan den

onderkant, 2° licht bruin of vuil geel, de laatsten donker-

bruin. Zuiger bruin met gele basis. Halsschild naar voren

glanzig zwart, naar den achterkant bruinachtig dof zwart,

met de zijden bedekt door een’ witten zoom, voor smal,

102 DE INLANDSCHE HEMIPTÊREN.

achter tamelijk breed. Schildje bruinachtig zwart met grijze

beharing; korter en breeder dan bij Lateralis. Dekschilden

bruinachtig zwart met grijze beharing; de uiterste basis en

spits van den clavus zijn geelwit; van dezelfde kleur is eene

wigvormige vlek aan den voorrand, strekkende van den

schouder tot over de helft van het corium en zijnde eens

ingekeept aan haren achterrand; de spits is wit gekleurd

door eene driehoekige liggende vlek, onder welke op de

vuilwitte membraan een bruin veegje te zien is; de aderen

der membraan en nog een paar vlekjes daartusschen zijn

bruin. De onderzijde is zwart, op de borst met eenige

witte vlekken. De pooten zijn geel, met streepjes en stip-

pen als bij de voorgaande soort.

Ken enkel exemplaar dezer soort ving de heer Ritsema

2 Junij op ter Schelling; de heer Heylaerts trof een paar

voorwerpen aan in Mei op de schorren bij Bergen op Zoom.

9. Salda geminata Cost.

Plaat 7, fig. 9.

Fieber, Europ. Hem. p. 147. 1)

Lengte 3 mm. of iets meer. — Deze soort verschilt van

al de voorgaanden door de gedaante van het halsschild,

tgeen aan de zijden ingebogen is, zoodat de randlijn con-

caaf en niet convex is; bovendien is er groot verschil in

de gedaante der sprieten, waarvan de beide laatste leden

sterk verdikt zijn.

Het geheele ligchaam op de rugzijde met opstaande

zwarte haren bedekt. Kop van boven gezien breed en kort,

naar beneden onder de oogen echter smal en vrij sterk

verlengd, overal, ook op de bovenlip, glanzig zwart. Oogen

zeer sterk uitpuilend, donkerbruin. Zuiger licht bruin.

Sprieten korter dan het halve lijf, vrij forsch van bouw

voor dit genus: 1° lid zwart tot op de helft, dan geel,

1) Costa’s beschrijving dezer soort bleef mij onbekend; ik moest mij behelpen met

Fieber’s korte opgaaf, waarin ik bovendien nog fouten vermoed.

GEE”

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 103

2° geel met zwarte basis, 3° bijna zoo lang als 2, doch

dikker, spoelvormig, zwart met zwarte beharing, 4° gelijk

aan 3 doch iets puntiger aan de spits. Thorax aan den

voorrand weinig breeder dan het halsje van den kop en

aan den naar voren ingebogen achterrand slechts weinig

breeder dan de kop met de oogen, op het midden met 2

dwarsgleuven voorzien, knobbelig aan den hals en op de

schouders, glanzig zwart. Schildje kort, breed, driehoekig,

zonder dwarsgleuf, glanzig zwart. Dekschilden zwart met

gelen zoom, die zeer flaauw begint, op de helft van het

corium vrij breed is, daarop plotseling hoekig smaller wordt

en zich aan de spits wederom wat verbreedt. Daartegen

aan staan twee kleine ronde vlekjes, het bovenste geel,

het onderste, bijna tegen de membraan aan, wit. Boven-

dien is er een zeer klein wit vlekje aan de spits van den

clavus. De membraan is bruinachtig geel met bruine ade-

ren, tusschen welke de membraan in het midden donker-

der is; de zoom is grijs berookt. Pooten roodachtig geel

met een weinig bruin op de knieën en aan de spits der

scheenen en der tarsen.

Twee voorwerpen d en g werden 25 Julij bij Hilversum

gevangen door den heer C. Ritsema Cz.

10. Salda cincta H. Sch.

Herr.-Sch. Wanz. Ins. VI, 40. Pl. 194, f. 598. — Fieb.

Eur. Hem. p. 148.

Lengte 3 mm. — Twee voorwerpen heb ik voor mij, on-

derling niet geheel gelijk, van eene soort, na verwant aan de

voorgaande, doch met onverdikte sprieten, welke

noch geheel passen op de beschrijving van Cincta H. Sch.,

noch op die van Elegantula Fall. , doch het meest gelijken

op de eerstgenoemde.

Kop als bij Geminata, doch iets meer vooruitstekend,

bovenlip zwart, zuiger bruingeel. Sprieten tamelijk kort

en vrij slank, gekleurd als bij de vorige. Thorax en schildje

10% DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

als bij Geminata. Dekschilden dofzwart met gelen zoom,

die bij het eene voorwerp vrij regelmatig doorloopt tot de

spits, bij het andere meer golvend en voor de spits een-

maal afgebroken. Membraan bij het eerste lichtbruin met

donkerder aderen, bij het tweede lichtgeel met 2 bruine

vlekjes aan den rand. Pooten als bij de vorige soort.

Het eene, vrij goed bewaarde werd in Mei door Perin

bij Rijnsburg aangetroffen; het andere, minder van ge-

halte, werd voor jaren door den heer Six bij Driebergen

gevangen. Het eerste zou, indien de sprieten meer verbreed

waren, voor een wijfje van Geminata kunnen doorgaan

In het algemeen komt het mij voor dat de soorten van

dit geslacht niet zuiver van elkander zijn afgescheiden en

dat bij kennisneming van geheele serien, eenigen zullen

blijken uiterste einden te zijn van eene doorloopende serie,

ELFDE FAMILIE. — ROOFWANTSEN.

REDUVINI.

Roofwantsen zullen wij de insecten dezer familie betitelen,

omdat zij voor zoo verre waargenomen is, andere levende

insecten grijpen en uitzuigen; een onder hen, de oudst

bekende, doet zelfs het menschdom in dat opzigt voordeel

door als verklaarde vijand der bedwantsen , hun overgroot

aantal eenigermate te verminderen.

De ware kenmerken der familie bestaan hierin: 4° dat

de zuiger onbedekt en loshangend is, 2° dat de ocellen

staan achter eene denkbeeldige lijn getrokken dwars over

den kop, zoo dat zij de achterranden der oogen aanraakt,

3° dat de kop achter de oogen halsvormig is uitgerekt,

4° dat de tarsen uit 3 leedjes bestaan, 5° dat de voordijen

dikker zijn dan de achterdijen.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN, 105

Kop gewoonlijk klein naar gelang van het ligchaam ; aan-

gezigt uitgerekt voorbij de zijdelingsche inplanting der

sprieten; achter de oogen en ocellen een halsje, soms

tamelijk lang en door eene dwarsgleuf van den schedel af-

gezonderd. Oogen bol, uitpuilend met vrij grove facetten.

Ocellen, gelijk boven gezegd is, nimmer tusschen, altijd

achter de oogen. Sprieten zijdelings voor de oogen op een

knobbeltje ingeplant, slank en vrij lang, soms zweepvormig

van vier leedjes, waartusschen echter dikwijls zeer kleine

leedjes ingevoegd zijn, doch zoo dat een zoodanig leedje

eigenlijk altijd als afgezette basis bij het volgende groote

lid behoort. Zuiger loshangend, bij de meeste geslachten

kort, gezet en slechts van 3 leedjes, bij een enkel lang en

slank van 4 leedjes. Prothorax aan den voorrand meest

zeer smal, naar achteren vrij regelmatig verbreed, door

twee dwarsgleuven in drie deelen verdeeld, waarvan het

voorste gewoonlijk zeer kort is. Schildje klein, driehoekig,

soms vrij puntig aan de spits. Achterlijf van zes duide-

lijke ringen, met de huid aan de zijden zeer dikwijls op-

gewipt. Vleugels dikwijls slechts half ontwikkeld; indien

zij volledig uitgegroeid zijn, bestaan zij uit clavus, corium

(zonder cuneus of embolium) en membraan, de laatste

dikwijls met vele langsaderen. De pooten zijn middelmatig

van lengte, bij een genus zeer slank en lang; de voordijen

zijn altijd dikker dan de achterdijen en de voorpooten in

'tgeheel tot grijpen en vasthouden ingerigt; de tarsen be-

staan uit drie leedjes, waarvan het eerste zeer klein is en

het laatste van 2 klaauwtjes voorzien.

Tafel der geslachten.

1 (6). Zuiger van drie leedjes, kort en vrij dik.

2 (5). Voorheupen gewoon. De voorpooten dienen tot gaan

en grijpen. Ocellen aanwezig.

3 (4). Sprieten zeer dun en zweepvormig.

Genus 2. Repuvıus F.

106 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

4 (3). Sprieten niet bijzonder dun, draadvormig.

Gen. 3. HARPACTOR Lap.

5 (2). Voorheupen zeer dun en lang; de voorpooten dienen

niet tot gaan, maar slechts tot grijpen. Ocellen

ontbreken.

Gen. 5. PLOEARIA Scop.

6 (1). Zuiger van vier leedjes.

7 (8). Zuiger en voorpooten kort en dik, prothorax aan

den voorkant bol.

Gen. 1. PROSTEMMA Lap.

8 (7). Zuiger slank, tot voorbij de voorheupen reikend; pro-

thorax niet bol aan den voorkant. Voorpooten vrij lang.

Gen. 4 Nasis Latr.

Gen. 1. PROSTEMMA Lap.

Dit genus dient wel vooraan te komen omdat hier het halsje

nog zeer onduidelijk is en de ocellen min of meer tusschen

de oogen zijn geplaatst, zoodat het geslacht nog niet in

allen opzigte voldoet aan de kenmerken der familie. Niet-

temin is Prostemma een Reduvide en wel even zeker als

Ploearia, dat door andere karakters weder eenigzins van

den typus der familie afwijkt. De eerstgegeven naam

Prostemma werd door Laporte gekozen, omdat hij ten on-

regte meende dat de ocellen, stemmata, voor de oogen

staan; Léon Dufour, die de onjuistheid daarvan. inzag,

veranderde den naam in Postemma (post stemma), doch

Amyot, die geen hybridisch gevormden naam wilde aanne-

men, veranderde dit weder in Metastemma van meta en

stemma ; doch, ofschoon nu de benaming etymologisch

zuiver is, beteekent zij niets, want zij geeft geen karakter

van het genus, maar alleen een der kenmerken der familie

aan. Ik keer dus weder tot Prostemma terug.

Kop tamelijk lang, bol, krom naar beneden gebogen,

van een uiterst smal halsje voorzien. Oogen uitpuilend en

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 107

ovaal; ocellen zeer duidelijk, tegen den hals aan staande,

doch niet geheel achter de oogen. Sprieten harig, slank

van 4 leedjes, waarvan echter het 2° aan de basis in een

condylus is afgesnoerd, ten gevolge waarvan verschillende

schrijvers 5 leedjes tellen. Het 1° lid is kort en reikt niet

voorbij de spits van den kop; het 2°is driemaal zoo lang,

naar de spits verdikt en daar zeer harig, het 3° is iets

korter en mede van langere haren voorzien, het 4° nog

korter met eene soort van dons bedekt. Zuiger van 4

leedjes, waarvan het 1° zoo kort en ringvormig, dat het

door Curtis bij de spits van den kop werd gerekend; het

2° iets langer, minder dik, doch naar het eind toe zich

uitzettend, het 3° nog langer kegelvormig, het 4° zeer kort

en harig.

Prothorax aan de voorzijde bol en bijna bultig op den

rug, in de zijden voorbij het midden een weinig ingedeukt,

daarop weder sterk uitgezet. Schildje vrij breed en kort,

volstrekt niet spits aan het einde. Dekschilden zeer breed,

in het eenig bekende inlandsche voorwerp kort, zonder

clavus en aan den achterrand flaauwelijk ingebogen met

eene uiterst korte membraan zonder aderen. Het abdomen

veel langer en veel breeder dan kop en thorax te zamen,

boven weinig, onder zeer bol, met scherpe, opgewipte

zijranden; de laatste ring wat ingetrokken. Pooten krach-

tig, vooral de voorpooten (zie plaat 7, fig. 11°) wier dikke

heupen aan de onderzijde voorbij het midden met eene

dubbele rij fijne stekeltjes bezet zijn; hunne scheenen,

die naar de spits sterk verbreed zijn, hebben aan de on-

derzijde van de basis tot over het midden mede eene rij

stekeltjes. De tarsenklaauwtjes vrij lang.

1. Prostemma guttula F.

Plaat 7, fig. 11.

Fabr. S. R. 281, 70. — Laporte, Hem. 12, n° 13. —

Curtis, Brit. Ent. XV, Pl. 684, — Léon Duf. Ann. Soc.

108 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

Ent. de France III, p. 350, Pl. 5, f. 8. — Hahn, W. Ins.

II, p. 28, t. 44, f. 130. — Dougl. and Scott, Brit. Hem.

ps 546, PIAS SATA:

Lengte 8 mm. — Kop en thorax blinkend zwart, met

vrij lange opstaande haren bedekt, Oogen donkerbruin.

Sprieten aan de onderste leden roodgeel, de laatsten zwart.

Zuiger zwart aan de basis, met de beide laatste leden

geelachtig. De thorax op den bollen rug eenigzins metaal-

achtig van glans. Schildje zwart met roodgele zijhoeken.

Het corium der korte dekschilden oranje met haren van

dezelfde kleur bezet; de membraan vuilwit met een bruin

vlekje. Achterlijf zwart met metaalglans, vooral op het

midden; de ringen fijn gestippeld met gladde zoomen; de

voorlaatste ring sterk behaard. Pooten oranjerood met de

heupen donkerbruin, de uiteinden der scheenen en het

laatste lid der tarsen bruin; de haren licht- en de stekeltjes

der voorste dijen en scheenen donkerbruin.

Slechts een voorwerp dezer merkwaardige en fraaije soort

is mij als inlandsch bekend geworden. Het werd op Wal-

cheren gevangen door den heer N. La Fontijn, die de bij-

zondere welwillendheid had het mij voor mijne verzameling

af te staan.

Gen. 2. Repuvıus F.

In vroegeren tijd omvatte dit geslacht de geheele familie,

tegenwoordig slechts een zeer gering getal soorten. Onder

de inlandsche genera kenmerkt het zich door den korten

zuiger van 3 leedjes, door niet uitsluitend tot grijpen ge-

schikte voorpooten en door den vorm der sprieten; in de

inlandsche fauna bevat het slechts eene soort.

Bouw krachtig; het geheele ligchaam met alle deelen

behalve dekschilden en vleugels, met zijdeachtige haren

dun bekleed, Kop van langer hals voorzien dan het voor-

gaande genus; deze hals is van den schedel afgescheiden

door eene dwarsgleuf; de kop draagt op zijn hoogste punt

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 109

de groote bijoogen. Oogen groot, uitpuilend, aan de on-

derzijde van den kop elkander bijna aanrakend, uit grove

facetten bestaande. Sprieten digt voor en tegen de oogen

aan ingeplant, zoo lang als de halve lengte van het lig-

chaam, van vier leedjes en zweepvormig; 1° lid zoo lang

als de kop, in het midden wat spoelvormig uitgezet, tus-

schen 1 en 2 een condylus-leedje, 2 minder dik dan À maar

tweemaal langer, 3 en.4 iets korter maar bijna haarvor-

mig, waardoor de geheele spriet op eene zweep gelijkt.

Zuiger van 3 leedjes, vrij dik, de voorheupen aanrakend.

Prothorax aan den uitgebogen achterrand breeder dan in

het midden lang, voor smal; zijn eerste helft (na het smalle

voorzoompje) in het midden door eene langsgleuf verdeeld

en zijne tweede helft door drie zulke gleuven, waarvan de

middelste het diepst gaat. Schildje vrij groot, spits driehoekig

met opstaande lijstjes voor de zijranden en daartusschen

ingedrukt; de spits doornachtig opgewipt (zie PL 8, fig. 1°).

Dekschilden met smallen clavus en groote, aan den buiten-

rand bijna lederachtige membraan met drie aderen, welke

door haar kronkelen twee gesloten cellen vormen. Pooten

vrij lang; de voorheupen kegelvormig, hunne dijen niet

bijzonder sterk verdikt, hunne scheenen en die van het tweede

paar van onderen aan de spits van eene holle, behaarde

zool voorzien, die aan het einde in een krom uitsteeksel

uitloopt. Achterlijf anderhalfmaal zoo lang als de thorax

met den kop, weinig breeder dan de borst, boven eenig-

zins hol, onder vrij bol, aan de bovenzijde van den laatsten

ring sterker behaard dan op andere punten.

À. Reduvius personatus L.

Plaat 8, fig. 1 en 1a.

Linn. S. N. 13 ed. 724, 64, — Fabr. S. Rh. 267, 7.—

De Geer, Mémoires (vert. Goeze) IT, p. 185. Tab. 15,

f. 1-9. — Panzer, Faun. Germ. 88 f. 22. — Hahn,

W. Ins. II, p. 17. PL 39, £.125.— Wolff, Ic. Cum. p. 79.

440 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

tab. 8, f. 76. — Flor, Rh. Livl. I, p. 679. — Doug]. and

Scott, Brit. Hem. p. 544, PL 18, f. 3 et 3a, b, c.

Lengte 15 of 16 mm.— Grauwbruin of donkerbruin met

zijdeachtige lichtbruine haren bekleed, voornamelijk op de

pooten. De basis van het eerste lid der sprieten geel; de

spits van den kop met de bovenlip geelachtig bruin, de

basis der scheenen geelachtig wit; het verdient vermelding

dat dit laatste wel bij alle inlandsche voorwerpen plaats

grijpt, terwijl een tweede voorwerp uit mijne verzameling

dit kenteeken mist, welk exemplaar echter een Spanjaard is.

Voor ongeveer 40 jaren vond ik eens op een’ zoldertrap

eene larve van deze soort; zij kwam volkomen overeen

met de beschrijving bij de Geer en had zich geheel met

stof en zandkorrels bedekt. Om deze bekleeding gaf Lin-

naeus aan de soort den naam van Personatus (vermomde).

De volwassen insecten zijn nachtdieren, die op roof uit-

gaande des avonds wel door de openstaande vensters komen

binnenvliegen. Men zegt dat zij bedwantsen tot voedsel

gebruiken, waarschijnlijk echter ook nog vele andere in-

secten. Met zekerheid kan ik meêdeelen dat hun steek

bijzonder pijnlijk is.

De soort werd aangetroffen te Leyden, Warmond, Woer-

den, ’s Gravenhage, Driebergen, Brummen en Middelburg,

meestal binnen ’s huis. Zij schijnt echter niet zeer gemeen.

Gen. 3. Harpacror Lap.

Van het vorige onderscheidt zich dit genus hoofdzakelijk

door den vorm der sprieten, wier beide laatste leden niet

zoo uiterst fijn zijn en meer overeenkomen met de beide

voorgaanden; overigens stemt het met het voorgaande in

het aantal leedjes des zuigers overeen.

Kop klein, doch van een vrij langen hals voorzien.

Zuiger van 3 leedjes, dik; het 2° lid in lengte gelijk aan

het eerste of iets langer. Oogen zeer bol uitpuilend. Sprie-

ten zoo lang als de helft van het ligchaam, of iets langer,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 444

slank, van 4 leedjes; bij de eene soort een tusschenleedje

aan de basis van het 1°, bij de andere aan de basis van

het 3° lid; het 2° lid steeds het langste.

Borststuk aan de voorzijde hoekig en smal, aan de ach-

terzijde bij de eene soort zeer breed, bij de andere minder;

over het midden door eene dwarsgleuf in 2 deelen verdeeld.

Schildje klein, puntig opgewipt. Dekschilden bij de eene

soort (Pedestris) gewoonlijk niet ontwikkeld, bij de andere

wel ontwikkeld en in de rust over elkander gevouwen,

veel smaller dan het abdomen, met groote membraan,

waarin vier aderen, van welke de 3 buitensten 2 gesloten

cellen vormen. Achterlijf langer dan kop en borststuk, en

in het midden 14 maal breeder dan het laatste, aan de

zijden opgewipt, dus hol op den rug, doch bootvormig als

men het op zijde beziet. Pooten matig dik en lang, met

de voordijen niet bijzonder gezwollen.

De beide inlandsche soorten van dit genus zijn, vooral

aan de pooten met opstaande haren bezet; zij zijn door

de kleur gemakkelijk van elkander te onderscheiden , daar

de eene geheel grijs en zwart is (Pedestris); terwijl de

andere aan abdomen en pooten eene bloedroode kleur ver-

toont (Annulatus).

A. Harp. pedestris Wolff.

Plaat 8, fig. 2 en 2a.

Wolff, Icon. Cim. p. 205, tab. 20, f. 199 (Pedestris). —

Burm. Handb. II, 230, 3. — Curtis, Br. Ent. X, pl. 453

(Coranus subapterus). — Hahn, W. Ins. II, p. 25, t. 4,

f. 129. — Flor, Rhynch. Livl. I, p. 684 (Subapterus). —

Douglas and Scott, Brit. Hemipt. p. 544, Pl. 18, f. 2.

Lengte ongeveer 10 mm. — Grijs met zwarte en gele

vlekjes, met grijze zijdeachtige opstaande haren bezet,

zelden met uitgegroeide dekschilden en vleugels. Kop met

een vrij langen, naar achteren kegelvormig versmalden

hals. Zuiger aan de basis grijs, naar de spits zwart en

412 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

glanzig. Oogen uitpuilend, donker bruin of zwart. Sprieten

donker bruingrauw, aan de eerste leden harig; voor het

2° lid, dat het langste is, een klein tusschenleedje. Borst-

stuk achter niet zeer veel breeder dan voor, bij de gevleu-

gelden iets meer. Schildje klein, opgewipt. Van daar

naar voren tot op het midden van den kop een smal

lichtgrijs streepje. Dekschilden als zij onontwikkeld blijven,

viltig grijs met zeer korte scheeve bruine membraan;

ontwikkeld, tot aan den anus reikend, minder viltig, bruiner,

met zeer groote bruine membraan. Midden van het abdo-

men op den rug, met gladde, glanzige vierkante plekken,

de opgewipte zijden geblokt vuil geel en zwart, de buik

in het midden glanzig bruin, met vuil gele vlekken daar-

tegen aan. De zeer harige pooten zijn geringeld vuilgeel

en zwart, de dijen gegolfd knobbelig.

Deze soort is op enkele plaatsen gemeen, bijv. in het

dennenbosch te Driebergen onder heideplanten en in de

duinen tusschen den Haag en Scheveningen. Men vindt

haar volwassen in het najaar. Behalve op de genoemde

plekken werd zij aangetroffen bij Katwijk (de Graaf),

Noordwijk (v. Bemmelen), Utrecht en Brummen (v. V.),

Breda (Heylaerts) en Domburg (de Man). Voor het overige

is zij over geheel Europa verspreid.

Een gevleugeld inlandsch exemplaar ving o. a. Perin.

2. Harpactor annulatus L.

Linn. S. N. 5° ed. p. 495, 71. — Fall. Mon. Cim. 120,

2. — Fabr. S. Rh. 271 , 24. — Panz. Faun. Germ. 88, f. 23. —

Wolff, Ic. Cim. p. 81, tab. 8, f. 78. — Hahn, W. Ins.

II, p. 22, tab. 40, f. 128. — Flor, Rh. Lil. I, p. 683.

Lengte 12 mm. — Zwart met bloedroode versierselen,

geheel met zachte opstaande zwarte haren bezet. Sprieten

zwart, langer dan bij de voorgaande soort; een tusschen-

zetsel aan de basis van het 3° lid. Het halsje is korter dan

bij Pedestris en aan den voorkant mieer gezwollen. Het

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 145

halsschild heeft uitstaande puntjes op zijde van den voor-

rand en is aan den achterrand tweemaal zoo breed als

tusschen die puntjes. Dekschilden altijd volgroeid en de

zwarte membraan zeer groot. De spits van het schildje

niet opgewipt. De opgewipte zijden van het abdomen

bloedrood en zwart geblokt. Pooten zwart, behalve het

grootste gedeelte der scheenen en twee breede ringen om

de voor- en achterdijen, die bloedrood zijn.

Van deze fraaije soort zijn door den heer Hevlaerts eenige

voorwerpen aangetroffen in het Ulvenhoutsche bosch bij

Breda.

Gen. 4. Napıs Latr.

Dit geslacht heeft even als het eerste den zuiger van

vier leedjes, doch wat de gedaante betreft, sluit het zich

veel nader bij het voorgaande aan.

De gedaante van het ligchaam zonder den kop is lang-

werpig ovaal, voor een groot deel met evenwijdige zijden.

De kop is vrij lang, zonder de oogen smal, met een voor

deze familie zeer kort halsje, dat bovendien dikwijls onder

den voorrand van het halsschild teruggetrokken wordt. De

oogen zijn zeer sterk uitpuilend, de bijoogjes digt bi

elkander geplaatst, niet zoo zeer achter dan wel tusschen

de oogen. Sprieten ter wederzijde op een knobbeltje in-

geplant halverwege tusschen de oogen en de spits van den

kop, zeer slank draadvormig; lid 1 de helft zoo lang als

2, dit iets langer dan 3 en 4 weinig langer dan 1, ja zelfs

ook wel iets korter. Zuiger lang en dun, voorbij de

voorste heupen reikend, van 4leedjes, waarvan het 1° zeer

kort is en het 2° het langste. Borststuk op den rug gezien,

van den vorm van een afgeknotten kegel met afgeronde

achterhoeken, aan den achterrand tweemaal zoo breed als

voor, soms iets langer dan breed, met 2 dikwijls zeer on-

duidelijke dwarsgleuven, waarvan de voorste vlak bij den

hals, de 2° iets voorbij het midden ligt. Schildje klein,

breed driehoekig. Dekschilden soms zeer kort, dikwijls

114 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

met de membraan de spits van het abdomen niet berei-

kend; zijn zij onvolgroeid, dan zijn de 3 deelen dikwijls

niet van elkander te onderscheiden; zijn zij volkomen, dan

is de clavus naar achteren breed, dan vindt men 2 midden-

nerven op het corium en 4op de membraan, die zich naar

den rand vergaffelen.

Achterlijf op den rug plat met opstaande randen, aan de

onderzijde kielvormig. Pooten vrij lang; hunne heupen

zwaar, bij paren digt bijeen staande; dijen van het voorste

paar zeer dik, die van het 2° iets dunner maar even lang, die

van het 3° langer en smaller; scheenen der beide voorste

paren forsch, verbreed naar het eind en aldaar van onder

van een viltig zooltje voorzien; achterscheenen langer en

smaller. Tarsen met een zeer klein eerste lid; het 2° aan

de achterpooten even lang als het 3°; klaauwtjes lang,

slank, ongetand en weinig gekromd.

Fabel der soorten.

4 (3). Kleur bruinachtig rood; dekschilden en membraan

meestal bruin gemarmerd; beiden zelden goed

ontwikkeld.

2 (4). Grootte 1 em. Kop van boven gezien tweemaal

zoo lang als breed.

Sp. 1. N. brevipennis Hahn.

4 (2). Grootte 7 mm. Kop van boven gezien anderhalf-

maal zoo lang als breed.

Sp. 2. N. apterus F.

3 (4). Kleur geel, grauw of grauwrood; dekschilden niet

gemarmerd ; membraan meestal met donkerder

aderen.

5 (6). De membraan der dekschilden reikt over het lig-

chaam heen.

Sp. 4. N. ferus L.

De membraan reikt niet tot aan den anus.

7 (8). Grooter, donkergrauw met gelen rand.

Sp. 3. N. flavomarginatus Scholz.

©)

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 445

8 (7). Kleiner, niet donkergrauw, de dekschilden zeer

verkort.

9 (10). Kleur geel of grijsachtig.

Sp. 9. N. brevis Scholz.

40 (9). Kleur rood uit den grauwen.

Sp. 6. N. dorsalis Duf.

1. Nabis brevipennis Hahn.

Plaat 8, fig. 3 en 3a.

Bahn, ans. Ins. III, p: 32, Pl. 83, f. 253. — Elor,

Rh. Livl. I, p. 694. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 549.

Lengte ongeveer 1 cm. — Kenbaar aan de grootte. Van

gedaante fleschvormig, van kleur rood of roodbruin, met

bedekking van grijs vilt. Kop cylindervormig met toege-

ronde spits, 2 maal zoo lang als tusschen de oogen breed;

het bijna altijd zigtbare achterste gedeelte van het halsje

glanzig zwart. Voor de bijoogjes een zeer flaauw en fijn

dwarsgleufje, dat gebogen achter de oogen loopt. Oogen

rond, uitpuilend, donkerbruin. Zuiger dun, lang, glanzig

roodbruin. Sprieten nog al ver voor de oogen ingeplant,

zeer slank, op > der lengte van het ligchaam, geelbruin

met een donker bandje aan de basis van lid 1, een ander

even voor de spits van dat lid en een derde even voor de

spits van lid 2. Prothorax met weinig ingedeukte zijden,

die zeer rond naar beneden loopen, aan den achterrand

naauwelijks 2 maal breeder dan aan den voorrand; de

achterrand dikwijls donker gemarmerd, het middengedeelte

aan de zijden dikwijls donker gevlekt. Schildje gelijkzijdig,

dof zwart, soms met (door dikke beharing) lichtere zijden.

De dekschilden reiken niet tot op het midden van het ab-

domen en hebben geene aderen, maar wel eene scheef

aangehechte korte membraan. Hunne kleur is bruinrood

of roodgrauw met donkerder marmering, de membraan is

grauw, iets lichter naar den zoom. Achterlijf veel langer

en tevens veel breeder dan kop en borststuk, met opgewipte

416 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

zijden, die aan den rand een oranje vlekje vertoonen aan

de basis der ringen 2 tot 6. Na den 6° ring is het lig-

chaam plotseling toegespitst. De pooten zijn roodgrauw

met vele donkere dwarsbanden, die echter in het midden

van dijen en scheenen niet bij alle voorwerpen te zien zijn.

Nabis brevipennis werd gevangen binnen Leyden in den

hortus op hagedoorn in Augustus (de Graaf), bij Heem-

stede in September, in het Haagsche bosch en de Scheve-

ningsche boschjes, mitsgaders aan de Rhedersteeg in den

herfst (v. Voll.) en bij Breda (Leesberg). Mij zijn slechts

wijfjes bekend en ik zie dat Flor in hetzelfde geval ver-

keerde. Douglas en Scott schijnen gelukkiger te zijn geweest.

2. Nabis apterus F.

Plaat 8, fig. 4.

Fabr. S. R. 281,72. — Hahn, Wanz. Ins. 1, p. 35, tab.

VI, £ 24. — Wolff, Ic. Cim. p. 201, tab. 20, f. 200

(nymf). — Fieber, Eur. Hem. p.160 (Subapterus de Geer).

— Doug]. and Scott, Brit. Hem. p. 550.

Fieber haalt bij deze soort de beschrijving en plaat van

Reduvius subapterus bij de Geer (Mémoires (Duitsche vert.)

HI, p.189, pl. 15, f. 10, doch stellig ten onregte. Vooreerst

toont de vergroote afbeelding van den kop (fig. 11) reeds

aan dat hier Harpactor pedestris bedoeld is, maar ten over-

vloede leert ons de text dat de zuiger kort en dik is,

‘tgeen op geen Nabis past. Of de fig. 200 van Wolff, die

eene nymf voorstelt, hier juist geciteerd is, zal latere

kweeking moeten leeren.

Lengte nog niet ten volle 7 mm. Het zal voldoende zijn

bij de groote gelijkenis met de vorige soort het verschil

tusschen beide kenbaar te maken. Apterus is kleiner, heeft

lichter kleur op kop en thorax en langer dekschilden; die

tot over de helft van het abdomen reiken. Voorts

is het abdomen op de rugzijde donkerder, bijna zwart, en

het oranje vlekje op den zesden ring is veel grooter naar

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 4417

rato en niet scherp begrensd. Eindelijk heeft de prothorax

aan wederzijde eene donkerbruine of zwarte vlek.

De soort werd met en zonder membraan aan de dek-

schilden in April en Mei in het Liesbosch bij Breda aan-

getroffen door den heer Heylaerts; de Man ving er eene

27 April bij Middelburg en Ritsema schonk mij eene nymf

door hem in Augustus bij Rozendaal gevangen.

3. Nabis flavomarginatus Scholz.

Plaat 8, fig. 5.

Scholz, Aufzähl. 1) n°. 2 p.? — Fieb. Eur. Hemipt.

pi 101.

Lengte 9 mm. — Van gedaante een langwerpig ovaal,

dat naar voren kegelvormig is toegespitst, van boven vrij

plat, van onder kegelvormig verheven, donker grijs of grauw

met gele randen. Kop van den voorrand der oogen tot de

spits even lang als van den voorrand der oogen naar het

halsschild, boven zwart met 2gele strepen tegen de oogen

aan en eenige gele vlekjes voor en tusschen de inplanting

der sprieten. Deze weinig langer dan de helft van het

ligchaam, lichtgrauw, bruin aan het einde met een donker

bandje aan de spits van het 2° lid. Oogen bruin. Zuiger

glanzig licht bruin met gele basis. Keel even als de voor-

borst licht geel. Borststuk op den rug grauw met drie

breede donkere langsstrepen; de zijden licht onzuiver geel.

schildje zwart met gele zijden. Dekschilden bruingrauw

met de helft van den buitenrand geel gezoomd; de mem-

braan zeer groot, van dezelfde grauwe kleur doch met

lichtere vlekken tusschen de aderen. Het achterlijf op zijde

buiten de dekschilden uitstekend en ook iets langer, zwart,

doch de opstaande zijrand vuilgeel. Onderzijde aan den

rand breed geel, dan bruin en glanzig, in het midden

1) Dit opstel bleef mij onbekend; het komt voor in de Arbeiten der Schlesischen

Gesellschaft fiir Kultur, 1846.

118 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

echter met eene rij van ronde gele vlekken. Alle heupen

geel met zwarte basis; de 4 voorpooten zeer forsch ge-

bouwd, geel; hunne dijen met donkere dwarsstrepen ge-

tijgerd. Achterpooten langer en slanker, geel; de uiteinden

der dijen en de spits der scheenen en der tarsenleedjes

zwart.

De korte beschrijving bij Fieber stemt niet geheel met

deze overeen, doch is op verscheiden punten onduidelijk.

De gelijknamige soort bij Flor schijnt eene andere.

De soort werd gevangen bij Leyden in September door

Perin, op Walcheren door den heer La Fontyn, bij Loos-

duinen door Generaal Dr. van Hasselt, en 10 October door

mij bij Scheveningen. Ook werd eene nymf dezer soort bij

Loosduinen aangetroffen.

4, Nabis ferus L.

Plaat 8, fig. 6.

Linn. S. N. ed. 13, 734, 108. — Fabr. S. Rh. 255, 11

en 12. — Fall. Hem. Suec. I, p. 133, 9. — Wolff, Ic. Cim,

p. 159. Tab. 16, f. 153. — Burm. Hdb. Il, p. 242, 1. —

Hahn, W. Ins. Ill, p. 34, pl.-83, £252: — Flore

Lil. I, p. 698. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 555.

Lengte 6—7 mm. — Licht geel met een bruinen of

grauwen glans, veel smaller dan de vorige naar gelang

der lengte. Kop klein, niet sterk uitstekend voor de oogen,

met eene tamelijk breede zwarte langslijn in het midden

en een vlekje achter ieder oog. Sprieten iets langer dan

de helft van het ligchaam, vuil lichtgeel; het 4° lid, of-

schoon zeer dun, toch dikker dan de overigen, een weinig

naar beneden gekromd; 2 en 3 met bruine bandjes om de

spits. Borststuk smal van voren en van achter 24 maal

zoo breed en aldaar boller dan bij de vorige, met eene

naar achteren smaller wordende zwarte middellijn ; van den

hals tot den 2” dwarsnaad ter wederzijde bij den zijkant

aanduiding van nog eene dergelijke lijn. Schildje zwart

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 119

met 2 gele vlekjes in de hoeken. Dekschilden geheel vol-

groeid, reikende tot een geheel eind over de spits van het

abdomen. Clavus naar den naad toe verbreed; corium met

bolle aderen en 3 zwarte vlekjes onder elkander, waarvan

het laatste op den rand van corium en membraan staat.

Membraan een weinig grijzer dan het corium, met licht-

bruine aderen. Abdomen op den rug zwart met breeden

gelen zoom, aan de onderzijde helder geel met eene zeer

smalle langslijn in het midden en twee iets breedere aan

de zijden. (Deze teekening is soms onduidelijk). Pooten

vaalgeel met eenige donkere puntjes en streepjes op de 4

voorste dijen.

De soort varieert wel in donkerder grijze of grauwe tint

en met bruine membraan.

Zij is vrij algemeen verspreid over het geheele land op

drooge gronden en komt in grooten getale voor op de

heide en de duinen. Ik heb indertijd te Heemstede waar-

genomen dat zij in het najaar zeer belust is op frambozen,

‘tgeen niet wegneemt dat hare eigenlijke spijze dierlijk

voedsel zal wezen.

De beide nu volgende soorten zullen misschien later

blijken niet anders te zijn dan verscheidenheden van Ferus.

5. Nabis brevis Scholz.

Plaat 8, fig. 7.

Scholz, Arbeiten, Aufz. n°. 2 — Fieber, Eur. Hemipt. p. 160.

Lengte 6 mm. — In het algemeen meer geteekend dan

de vorige, maar vooral van korter dekschilden voorzien en

misschien ten gevolge daarvan slanker in de schouders.

De algemeene kleur is een koud geelwit, min of meer

grijsachtig. Kop, sprieten, zuiger, oogen als bij de vorige.

Het middengedeelte van het borststuk is met zeer fijne

zwarte slingerstreepjes fraai beteekend, — en van daar

uit loopen 5 of 7 donkere streepjes naar achteren, van

welke die in ’t midden de duidelijkste is. Dekschilden

120 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

niet geheel uitgegroeid, met vrij sterk verhevene aderen

en een zeker aantal zwarte vlekjes, gewoonlijk zeven op

elk, soms minder, soms ook tot streepjes in een vloeijend.

In de vrij korte membraan zijn veel minder aderen en die

somtijds niet eenmaal anastomeeren. De pooten zijn vrij

sterk met rijen zwarte stippeltjes bezet en schijnen daar-

door donkerder dan bij Ferus.

Brevis werd in Mei bij Utrecht gevangen (Piaget); in het

voorjaar onder dorre bladeren bij Breda (Heylaerts); bij

den Haag, Scheveningen en Noordwijk in Aug. (v. Voll.)

6. Nabis dorsalis Duf.

L. Dufour, Recherch. 62, 1, tab. 5, 1. 55, Ames

Serv. Hémipt. p. 332, 4. Scholz. Aufzähl. n° ? (Erice-

forum). — Fieber, Eur. Hem. p. 160. — Flor, Rh. Livl.

I, 690 en II, 618. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 552.

Fieber en Scholz noemen dezen Nubis: Ericetorum , welke

naam stellig karakteristieker is dan die van Dorsalis, die

niets beteekent ten minste om het onderscheid met Ferus

te doen uitkomen; doch de naam van Léon Dufour is ouder.

Zijne beschrijving bleef mij onbekend, doch die van Amyot

et Serville, naar de zijne vervaardigd, slaat uitmuntend

op onze voorwerpen.

Lengte 5—6 mm. — Kleur glanzig bruinrood, met don-

kere langsstreep over kop en thorax. lets slanker dan

Ferus en vooral minder behaard; overigens daarop in allen

deele gelijkende, behalve in de lengte der dekschilden, die

slechts weinig over het midden van het abdomen heen

reiken. Hunne aderen zijn vrij hoog oppuilend, op het

corium is eene rij van 4 zwarte vlekjes te zien; de mem-

braan is zeer kort en telt minder aderen dan bij Ferus.

Van deze soort werden eenige voorwerpen zeer laat in

het jaar onder heideplanten en op gras in den omtrek van

Breda en met name in het Liesbosch gevangen door den

heer Heylaerts.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 491

Gen. 5. PLOEARIA Scop.

Van Scopoli ontving dit genus den naam van Ploearia

(eigenlijk schreef hij Ploiaria) tusschen 1785 en 88; Fa-

bricius gaf er in 1794 den naam van Gerris aan. De

eerste benaming is dus de oudste, doch, al ware zij dit

niet, dan zou toch mijns inziens de tweede naam verme-

den moeten worden, omdat Gerris ook gebruikt is om het

geslacht aan te duiden dat wij met Fabricius en anderen

Hydrometra noemen; zoo ontgaan wij alle verwarring.

Het is van de vorigen zeer gemakkelijk te onderscheiden

door de bijzonder lange voorheupen en de bestemming der

voorpooten, kennelijk niet voor den gang, maar alleen

voor het grijpen en vasthouden eener prooi. De beide in-

secten, die tot dit afwijkende geslacht behooren gebruiken

dan ook in het gaan de lange sprieten als voorpooten,

waarop zij werkelijk steunen, terwijl het ligchaam overigens

tusschen de vier achterpooten, wier knieën ver boven den

rug uit komen, hangt te schommelen.

Ligchaam zeer smal; kop en borststuk slechts een vijfde

gedeelte der geheele lengte uitmakende. Kop +4 korter

dan het borststuk met een bol opgezetten hals, die door

eene dwarsgleuf van den eigenlijken kop afgescheiden is.

Geen bijoogjes; oogen sterk uitpuilend met grove facetten;

daarvoor de dikke grondknobbels der sprieten en geen

uitsteeksel daartusschen. Zuiger kort en dik, tot tusschen

de voorheupen reikend, van 3 leedjes. Sprieten zeer dun,

haarvormig, langer dan het ligchaam, met een tusschen-

leedje aan de basis van lid 1; de beide laatste leedjes te

zamen slechts half zoo lang als het tweede, 3 driemaal

langer dan 4. Borststuk slechts weinig breeder achter dan

aan den hals en iets langer dan breed. Schildje vrij groot,

doch door eene gleuf in 2 deelen verdeeld, waarvan het

voorste veel hooger ligt dan het andere en bovendien van

een opgewipt stekeltje voorzien, zoodat dit voorste deel

het geheele schildje schijnt uit te maken.

122 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

Dekschilden iets langer dan het achterlijf en dit geheel

bedekkend ; zij zijn zeer smal aan de basis en verbreeden

zich bijzonder sterk voorbij het midden; de membraan

neemt er het grootste gedeelte van in. Deze heeft even

voor de binnenzijde eene lange ader, van waar kleine

dwarsaderen uitgaan, naar eene andere ader in het midden.

Achterlijf van onder kielvormig met opgewipten dunnen

zijrand. Voorpooten met zeer lange heupen, des niettegen-

staande echter in het geheel niet veel langer dan de dijen

der achterpooten. Voordijen vrij dik, midden- en achter-

dijen zeer dun en bijzonder lang, even als hunne scheenen ;

tarsen daarentegen kort.

Door hunne gedaante en het hangen tusschen de pooten

doen deze insecten aan sommige soorten van muggen

(b. v. Limnobia) of wel aan het geslacht Berytus denken.

Zij worden meest in tuinhuisjes en dergelijken aangetroffen.

Flor verzekert dat zij snel vliegen. Inlandsch zijn twee

soorten, eene grootere en eene kleinere.

1. Ploearia vagabunda L.

Plaat 8, fig. 8 en 84.

Linn. S. N. Ed. 43, p. 732, 119. — Fahr. S. Rh. 2028

9. — De Geer, Mémoires vert. II, 212, 44, tab. 17,

fi 1-7. — Wolff, de. Gimp. 203, tab. 20 RASE

Schellenb. Cim. Helv. p. 24, tab. 8, f.1 a—d.—H. Sch.

W. Ins. IX, p. 117, tab. 305, f. 941. — Flor, Rh. Lil

I, p. 689. — Dougl. and Scott, Br. Hem. p. 536. PI. 18, fig. 4.

Lengte 7 mm.— Kop grauw, aan de spits en achter de

zwarte oogen bruin. Zuiger geelachtig wit met 4 donkere

bandjes. Sprieten, 4° lid en benedenhelft van het 2° wit

met fijne zwarte bandjes, het overige van het 2° met 3

wit, 4 grijs. Borststuk lichtgrauw met eenige bruine

schrapjes op de voorhelft. Schildje aan den voorrand licht-

grauw met eene witte spits, het overige zwartachtig. Ach-

terlijf bruin met eene roodachtige streep aan wederzijde.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 493

Dekschilden gemarmerd grijs met witte aderen; 2 bruine

vlekjes aan den buitenrand, waarvan de achterste grooter

en donkerder, begrenzen een helder wit langsstreepje; spits

der membraan lichtbruin bewolkt met 4 witte vlekjes aan

den rand. Voorpooten met tamelijk lange haren be-

haard; alle pooten geelachtig wit; voordijen naar de spits

toe met 3 vrij breede bruine bandjes, voorscheenen desge-

lijks, maar de bandjes flaauwer. Vier achterpooten met

tal van fijne zwarte bandjes.

Ik heb eenmaal deze soort gevangen op de Gliphoeve bij

Bennenbroek, zoo ik mij wel herinner in een grotwerk ,

op klimop; Prof. J. van der Hoeven ving er een in een

tuinhuisje bij Leyden; voorts zag ik nog een exemplaar

door den heer de Gavere te Groningen gevangen, en twee

voorwerpen die de heer Schepman in October te Rhoon

aantrof, kruipende op stammetjes van hazelaren. In Enge-

land is de soort plaatselijk gemeen op klimop; het is dus

vreemd dat men haar hier te lande, waar zoo veel klimop

wast, zoo zelden aantreft.

2. Ploearia erratica Fall.

Plaat 8, fig. 9.

Fall. Mon. Cim. 117, 6. — Id. Hem. Suec. 164, 2. —

H. Sch. W. Ins. IX, 118. — Burm. Hab. II, p. 224 —

Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 536.

Lengte 5 mm. — Deze soort, veel kleiner dan de voor-

gaande, is bovendien herkenbaar aan de volgende kentee-

kens: de voorpooten zijn onbehaard; de kleur is iets don-

kerder; de spits der membraan is bepaald bruin, met fijne

witte aderen, de zijrand van het achterlijf is geblokt,

zwart en wit en de bandjes om de achterpooten zijn iets

breeder.

Deze soort is niet zoo zeldzaam. Zij werd aangetroffen :

bij Rotterdam (Gijsberti Hod.), bij den Haag (de Gr., v.

Hass., v. d. Wulp), bij Leyden (van Voll), bij Utrecht

124 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

(Six) en bij Breda (Hevlaerts). Zij komt voor van Mei tot

in October, in huizen en tuinhuizen.

TWAALFDE FAMILIE. — WATERBEROEIJERS.

HYDRODROMICI.

De vertaling van den Griekschen naam zou eigenlijk in

het Hollandsch luiden op het water loopers, doch daargela-

ten dat dit moeijelijk tot een woord zamen te vatten is,

loopt eigenlijk slechts eene soort uit de familie over het

water (Limnobales Stagnorum), terwijl de overigen op het

water drijvende, zieh met hunne pooten roeijende voort-

bewegen.

De familie onderscheidt zich van alle vorigen door de

inplanting der klaauwtjes, die zeer klein zijnde, geplaatst

zijn in eene inkeeping voor het einde van het laatste lid

der tarsen. Hierop maakt nu wel het geslacht Limnobales

eene uitzondering, doch wat de overige karakters betreft,

behoort het kennelijk tot deze groep, zijnde een overgangs-

vorm tusschen de evenzeer lang uitgerekte Ploearien en

het geslacht Hydrometra dat de hoofdstam is in deze familie.

Gedaante meestal lang gestrekt, zelden klein en gedron-

gen, onderzijde van het ligchaam steeds met zijdeachtige,

zeer digte, als metaal blinkende beharing bedekt, die het

water niet tot het ligchaam laat doordringen. Kop gewoon-

lijk klein. Oogen steeds bol en uitpuilend. Bijoogjes ont-

breken of zijn moeijelijk te zien. Sprieten van 4 leedjes,

aan de zijden van den kop, voor de oogen ingeplant.

Zuiger los, doch tegen de borst aangedrukt van 3 of 4

leedjes, waarvan het middelste of voorlaatste verreweg het

grootst. De prothorax strekt zich met een uitsteeksel, den

—

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 125

zoogenaamden processus, over den mesothorax en het

schildje heen. De dekschilden en vleugels ontbreken dik-

wijls; wanneer de eersten aanwezig zijn, zijn zij van basis

tot spits van eene en dezelfde lederachtige hoedanigheid,

doch van krachtige aderen voorzien, die echter weinig

cellen vormen. Het abdomen levert geene bijzondere ken-

merken op. De pooten zijn zeer verschillend gevormd;

die van Limnobates zijn looppooten (de dieren loopen op

het water), die der andere geslachten zijn roeipooten of

grijppooten met dien verstande dat het voorste paar ge-

bruikt wordt om de prooi te grijpen en te houden, terwijl

de beide andere paren tot roeijen dienen, zijnde hier het

middelste paar altijd langer. De beweging is bij het 4° paar

verticaal, bij de beide anderen horizontaal. De tarsen

hebben 2 of 3 leedjes; over de inplanting der klaauwtjes

in het laatste is reeds gesproken.

Men ziet deze dieren hetzij aan den oever van stilstaande

wateren loopen en zich tusschen kroos en andere water-

planten bewegen, hetzij op stroomende beekjes in grooten

getale roeijend zich tegen den stroom opwerken en met fu

elkander spelen. Hun roeijen is niet gelijkmatig, maar

geschiedt bij schokken. Hun voedsel bestaat in kleinere

insecten.

De familie telt slechts 4 geslachten, die zeer gemakkelijk

in schema te brengen zijn.

Tabel der geslachten.

4 (2). Kop langer dan de prothorax; voorpooten tot gaan

geschikt.

Gen. 1. LIMNOBATES Burm.

2 (1). Kop korter dan de prothorax; voorpooten niet tot

gaan geschikt.

3 (4). Borststuk langer dan breed.

Gen. 2. Hyprometra F,

126 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

4 (3). Borststuk zoo lang als breed of breeder dan lang.

5 (6). Het 4° lid der sprieten het langste. Tarsen van 3

leedjes.

Gen. 3. VELIA Latr.

6 (5). Het 4° lid der sprieten het langste. Voortarsen van

2, achtertarsen van 3 leedjes.

Gen. 4. MIcROVELIA Westw.

Gen. 1. LIMNOBATES Burm.

ken geslacht van bijzondere gedaante. Ligchaam slank.

Kop langer dan het borststuk, bijna eylindervormig, doch

in het midden dunner dan aan de beide einden; het ge-

deelte voor de oogen veel langer dan dat er achter. Oogen

middelmatig, uitpuilend, cirkelrond. Zuiger zeer slank,

zoo lang als de kop, van 3 leedjes, de beide uitersten on-

geveer even kort. Sprieten zijdelings bijna op het eind

van den kop ingeplant, hun grondlid iets dikker dan de

3 haarvormige volgenden; het 3° langer dan 2 en 4 vereenigd.

Thorax tweemaal zoo dik als de kop, prothorax zeer kort,

mesothorax korter dan de metathorax. Vleugels en dek-

schilden zelden ontwikkeld; zijn zij het dan reiken zij

bijna tot de spits van het achterlijf; dekschilden lederachtig

met 2 langsaderen en bij de spits 2 scheeve dwarsaderen;

vleugels met 2 langs- en eene dwarsader. Achterlijf bij de

mannen zeer slank, bij de wijfjes in het midden uitgezet

met opstaanden rand, bij beiden iets korter dan kop en

thorax te zamen genomen. Pooten zeer slank en vrij lang,

allen, ook die van het voorste paar, tot gaan ingerigt; de

heupen staan vrij ver van elkander en zijn tamelijk dik;

dijen en scheenen zijn zeer dun, tarsen van 3 leedjes, met 2

klaauwtjes aan de spits, niet in eene inkeeping onder de spits.

Limmobates Stagnorum L.

Plaat 9, fig. 1 en 1a.

Linnaeus, S. N. ed. 13, p. 732, 118. — Fabr, S. Rh.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 197

258, 6. — Fall. Mon. Cim. 116, 4. — Curtis, Brit. Ent.

I, pl. 32. — Burm. Hdb. II, AA. — Herr.-Sch. W. Ins.

IX, p. 118, tab. 304, f. 938, 939. — Dougl. and Scott,

Bris Hem: po 916, ple 19,167.

Lengte ongeveer 1 cm. — Zwart of zeer donker bruin.

Zuiger- pekbruin. Eerste leden der sprieten aan de basis

roodachtig. Somtijds drie zeer fijne zilverachtige langs-

lijntjes op het borststuk. Als de vleugels aanwezig zijn,

draagt de thorax op de achterhelft aan de zijden twee

kleine ronde, gladde bultjes. Dekschilden bruin met vuil

okerbruine vlekjes tusschen de aderen, Het onbedekte

abdomen vertoont soms goudglanzige bestuiving op de

zijden van den rug. De pooten zijn roodbruin, doch wor-

den donkerder van het midden der scheenen naar het eind.

Men vindt deze dieren aan den oever van slooten en

poelen; zij loopen er langzaam over het kroos en zelfs

over het water, en zijn misschien ook nachtdieren. De

meeste voorwerpen, die men aantreft, zelfs laat in den

herfst, hebben geene uitgegroeide dekschilden en vleugels.

Gen. 2. HYDROMETRA F.

Dit en de beide volgende geslachten bevat insecten, die

op het water roeijen, niet loopen als Limnobates, noch ook

onder water zwemmen, gelijk de waterwantsen. Hydrometra

onderscheidt zich van de beide anderen door dat het borst-

stuk langer dan breed is, volgens andere schrijvers ook

doordien alle tarsen uit niet meer dan 2 leedjes bestaan ;

dit kenmerk is echter niet gaaf aan te nemen, daar het

microscoop bij sommigen een derde leedje doet ontdekken.

De benaming werd door Fabricius gegeven, Latreille noemde

hen Gerris, een’ naam later ook door Fabricius gebruikt,

doch ook gegeven aan het vroeger beschrevene geslacht

Ploearia en daarom maar liever geheel te verwerpen, vooral

daar er een betere en misschien ook oudere bestaat.

Ligchaam langwerpig, min of meer spoelvormig, aan de

498 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

onderzijde geheel met zijdeglanzig vilt bekleed, dat goud-

of zilverstof nabootst. Kop vrij klein, tot aan de oogen

in den prothorax verzonken, voor de oogen in eene stompe

punt uitgestrekt op wier zijden ter halver lengte van de

spits de sprieten op knobbeltjes zijn ingeplant. Oogen

groot, bolrond, aan den binnenkant een weinig ingesneden.

Bijoogjes zeer klein en meest onder beharing verborgen.

sprieten met 4 leedjes van ongelijke lengte, ten hoogste

zoo lang als de kop met den thorax; tusschen lid 2 en 3

gewoonlijk een tusschenzetsel. Zuiger kort, kegelvormig,

los hangend, van 3 leedjes, waarvan het middelste verre-

weg het langste. Prothorax aan den hals van een dwars-

gleufje en daarachter van een paar bultjes voorzien, in

de zijden naar achteren toe verbreed en over den meso-

thorax uitgestrekt met een rondloopend uitsteeksel (Pro-

cessus), dat de plaats van een niet aanwezig schildje inneemt,

maar niet den geheelen mesothorax bedekt. Dekschilden

en vleugels zijn bij enkele soorten niet, bij anderen wel

ontwikkeld; in dit laatste geval zijn zij zoo lang als of iets

korter dan het achterlijf en tussehen de opgewipte zijran-

den daarvan in de rust plat op het abdomen nedergelegd;

de dekschilden vertoonen geene afscheiding in clavus, co-

rium en membraan, en bezitten drie langsaderen, waarvan

de beide voorsten gegaffeld zijn en onderling door een

smal dwarsadertje verbonden. Abdomen op den rug vlak,

aan den buik bol, met scherpe, eenigzins opgewipte

zijranden, onder welke eene fijne vrij diepe langsstreep

loopt. Het zesde segment eindigt aan beide zijden in

eene punt, die bij een paar soorten als een werkelijke

doorn naar achter uitsteekt. Na dit zesde hebben de

wijfjes nog 2, maar de mannetjes nog 3 korte genitaal-

segmenten. De voorpooten zijn zeer ver van de overigen

af ingeplant, gezet en vrij kort; hunne beweging is nage-

noeg verticaal, terwijl die der vier anderen horizontaal is;

dezen zijn veel langer, vooral de middenpooten. De vier

achterheupen ziet men op zijde uitsteken, als men de die-

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN, 129

ren op den rug beschouwt. Dijen en scheenen der achter-

pooten zeer slank, tarsen vrij lang en slank van twee

leedjes; hunne klaauwtjes aan de onderzijde voor het einde

ingeplant.

Tabel der soorten.

1 (4). Eerste lid der sprieten duidelijk langer dan 2 met

3. Achterlijfshoeken als doornen uitstekend.

2 (3). Zijrand van het abdomen geel. Kerste tarsenlid

der achterpooten bijna 2 maal langer dan het tweede.

Sp. 1. H. Paludum F.

3 (2). Zijrand met het abdomen eenkleurig. Dekschilden

en vleugels ontbreken meest. Eerste tarsenlid der

achterpooten slechts 14maal zoo lang als het tweede.

Sp. 2. H. aptera Schumm.

4 (4). Eerste lid der sprieten korter dan 2 met 3.

9 (6). Doornen van het 6° segment lang en kegelvormig.

Sp. 3. H. rufoscutellata Latr.

6 (5). Uitsteeksels van het 6° segment kort, breed en plat.

7 (8). Zesde segment bij & aan den buik met 2 naar

voren gerigte haakjes. Eerste bij g dwars ingedrukt.

Sp. 4 H. odontogaster Zett.

8 (7). Zesde segment bij ¢ zonder haakjes. Eerste bij ¢

met een’ kiel.

9 (10). Thoraxrug naar het eind roestgeel.

Sp. 9. H. thoracica Schumm.

10 (9). Thoraxrug geheel zwart of donkerbruin.

41 (14). Grooter dan 7 millim.

12 (13). Buik zwart met eene smalle roestgele middenstreep.

Sp. 6. H. gibbifera Schumm.

13 (12). Buik bij 9 geel met 2 breede zwarte zijstrepen.

Sp. 7. H. lacustris L.

44 (11). Gewoonlijk kleiner dan 7 millimeter, zwart met

zilverstreepjes.

Sp. 8. H. argentata Schumm.

130 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

1. Hydrometra Paludum F.

Plaat 9, fig. 2 a en 6.

Fabr. S. R. 258, 3. — Schumm. Ploteres, 29, t.4, f.5

et 4—13. — Burm. Handb. II, 210, 1.—H. Sch. W. Ins.

IX, pe O7 vet 770751: 500, 1.926. — lors Shh Kal

p. 732. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 559.

Lengte 14—15 mm. — Donkerbruin, op de bovenzijde

hier en daar met goudgele haartjes bezet, onderzijde loodgrijs

met zilverglans. Kop van onder zilverwit, welke kleur in

den hals loodregt tegen het bruin aanligt. Oogen, bijoogen,

zuiger en sprieten zwart; van deze laatsten is lid 4 bijna

zoo lang als de 3 volgenden te zamen, 3 korter dan 2,en

ook dan 4. Voorborststuk met een klein stekeltje aan

wederzijde van voren, en in het midden aldaar een kort

geel streepje; middengedeelte naar achter wat verbreed en

aan de achterhoeken in een knobbeltje uitloopend; over

het midden, dat bol oprijst, een fijn rigcheltje; processus

bol met platten rand, waarop een geel bandje. Aan de

zijden der borstringen een zeer zwart streepje op den zil-

verglanzigen grond. Dekschilden zeer donker bruin met

goudgele beharing aan de basis. Pooten zwart; heupen

der achterpooten met hunne pannen geel. Midden- en

achterdijen even lang; middenscheenen ongeveer zoo lang

als de achterscheenen met hunnen tarsus; eerste tarsenlid

der middelpooten meer dan 3 maal, dat der achterpooten

slechts 2 maal zoo lang als het daarop volgende lid. Ach-

terlijf in het midden met een flaauw kieltje, in iedere zijde

met eene rij van 5 zilverwitte vlekjes op den achterrand

der 5 voorste segmenten; zijdestrepen vuil oranje. Stekels

van het 6° segment bij het ¢ zoo lang als, bij het 2 langer

dan de genitaalsegmenten.

In de tweede naamlijst staat dat deze soort in Holland in

een exemplaar door den heer van Bemmelen gevangen

werd; het bedoelde voorwerp bleek echter tot H. aplera

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. ; 134

Schumm. te behooren; doch op ’s Rijks Museum voor na-

tuurlijke geschiedenis te Leyden staan drie voorwerpen van

H. Paludum met het etiquet «Calkoen, Holland». (Calkoen

was een handelaar in naturalien te Amsterdam, omstreeks

1820).

2. Hydrometra aptera Schumm.

Plaat 9, fig. 3 en 3a.

Schumm: lot 32, o tab. At. 4 en 90-94. TI,

Duf. Recherch. p. 69, tab. 5, f. 59 (Canalium). — Flor,

Rh. Livl. I, p. 734 1). — Dougl. and Scott, Brit. Hem.

p. 560.

Lengte 13—17 mm. — Mij zijn geene andere dan onge-

vleugelde voorwerpen als inlandsch bekend. De soort ver-

schilt van de voorgaande in de volgende opzigten. Zij

wordt grooter in de vrouwelijke sexe, vertoont minder zil-

verglans op de onderzijde en heeft veel korter stekels aan

het 6° segment. Het 4° lid der sprieten is in lengte gelijk

aan het 3°; er is geen stekeltje aan de zijden van den

prothorax, geen streepjes in het midden, geen geel bandje

aan den processus, geen oranje zijdestrepen aan het ach-

terlijf. Op de borst ziet men 2 divergeerende langsvlekken;

daarachter volgt eene zalmkleurige vlek tusschen de mid-

denpooten. Middelscheenen iets langer dan de achterscheenen

met hunnen tarsus. Eerste tarsenlid der achterpooten slechts

14 maal langer dan het tweede.

Deze soort komt hier te lande veel meer voor dan Pa-

ludum; zij werd gevangen bij den Haag (v. d. Wulp), bij

Warmond (v. Bemm.), op Sterkenburg bij Driebergen in

Aug. (v. Voll), bij Hattem (Piaget), onder Wolfheze in

Aug. (de Graaf), bij Nijmegen (van Bemm.), bij Breda in

Mei (Heylaerts).

1) Ik haal de Geers Cimer Najas niet aan, omdat het mij voorkomt dat be-

schrijving en afbeelding eer op H. lacustris slaat; evenmin citeer ik Schellenberg’s

Aquarius Paludum , omdat ook daar de soort niet te bepalen is.

182 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

3. Hydrometra rufoscutellata Latr.

Plaat 9, fig. 4 en 4a.

Latr. Gen. Cr. et Ins. III, p. 134. — Cuvier, Règne An.

Pl.92, f.5.—Schumm. Plot. p: 323 1.3, tet 2b

f. 4, 2, 14—19. — Herr. Sch. W. Ins. IX, p. 62, t. 300,

f. 924 et t. 299, f. g h i. — Flor, Rh. Lil. I, p. 756.

Lengte 15 mm. — lets kleiner dan de vorige, er op

gelijkend, doch slanker en vooral lichter van kleur. Kop

van boven zwart, aan de zijden en van onder glanzig als

geelachtig zilver. Zuiger slank, grijs. Sprieten langer dan

bij de andere soorten, langer dan kop en borststuk,

roestbruin met zwarte einden der leedjes; lid 4 aan de

basis wat naar binnen gebogen, 1imaal zoo lang als 2;

3 korter dan, 4 gelijk aan 2, het vierde soms zwart. Oogen

groot, glanzig zwart. Voorborststuk op den rug zwart met

een roestkleurig middenstreepje, middenborststuk roest-

kleurig met zwarte zijden vooral naar voren toe, processus

geheel roestkleur. Aan de zijden van den thorax eene

zwarte langsstreep en daaronder de zwarte borst met

zilvervilt behaard. Dekschilden en vleugels ontwikkeld; de

eersten roodbruin met donkerder aderen, bezet met gele

haartjes. Pooten rosbruin met donkerder tarsen. Eerste

tarsenlid der middenpooten 4—5 maal, dat der achterpoo-

ten 2-maal zoo lang als het volgende lid. Buik met fijne

middenrigchel. Doorntjes van het 6° segment vrij lang en

stekelig, bruinachtig geel, bij het wijfje zoo lang als de

genitaalsegmenten, bij het mannetje veel korter.

Deze soort werd in Holland aangetroffen door den heer

van Bemmelen, bij Wassenaar in het voorjaar door den

heer de Graaf en in de omstreken van Breda door den heer

Heylaerts. Ik vond haar vroeger in overvloed in Junij en

Julij op den vijver van de Gliphoeve onder Heemstede en

bij Sterkenburg.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 133

4. Hydrometra odontogaster Zett.

Plaat 9, fig. 5,

Zetterstedt, Fauna Lap. 506, 3. — Schumm. Plot.

p: 36, tab.’3, f. 810. Hi Sch. Wanz: Ins: IX, p.73,

t 301, f. 931. — Flor, Rh. Livl. I, p. 738.

Lengte 7,5—8,5 mm. — Zeer sterk gelijkend op Lacustris

(de gemeenste soort), doch in de mannelijke sexe daarvan

duidelijk te onderscheiden door de kleine buikhaakjes aan

segment 6, in de vrouwelijke moeijelijker door een’ dwarsen

indruk in het eerste genitaalsegment.

Zwart, door de beharing op den rug bruin; buikzijde

loodgrijs met zilverwitten weerschijn. Sprieten bijna tot de

middelheupen reikend, zwart; lid 1 nagenoeg als 2+3, 3

het kortste der vier. Een streepje op den prothorax en de

zijden van den thorax geelachtig. Een flaauw langsrig-

cheltje op den processus. De zijden der borst vertoonen

in bepaalden stand eerst een looden, dan een kopergelen

gloed, door een smal bruin streepje van elkander afge-

scheiden. Dekschilden zwart met blaauwen glans en bruine

aderen. Pooten geelachtig bruin; voordijen zwart met

gele basis of geel met zwarte streep aan de buitenzijde.

Eerste lid der tarsen aan de middenpooten 3 maal langer

dan het tweede.

Zoomen van het achterlijf bleek rood; zesde segment bij

den man diep ingesneden met 2 korte naar voren gebogen

haakjes. Bij het wijfje is het eerste genitaalsegment dwars

ingedeukt.

Deze zeer zeldzame soort werd tot nog toe alleen ge-

vangen door den heer Mr. H. W. de Graaf en wel bij

Wassenaar in het eerste voorjaar onder dorre bladeren en

in April op de slooten aldaar.

5. Hydrometra thoracica Schumm.

Schumm. Ploteres, p. 46. — Herr. Sch. W. I. IX, p. 71,

134 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

PI. 301, f. 928 en pl. 299, Z aa, bb. — Flor, Rh. Lil.

I, p. 739. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 562.

Lengte 10-41 mm. — Deze soort is met geene andere

te verwarren als men let op grootte en kleur.

Zwart of donkerbruin met een streepje op den prothorax,

de achterhelft van den mesothorax met den processus rood-

bruin en de zijranden van het achterlijf geel. De sprieten

zijn zeer kort en reiken slechts tot de helft van den me-

sothorax, zij zijn roodachtig lichtbruin met zwarte spitsen.

De randen van den processus en de dekschilden zijn don-

kerbruin. De onderzijde is zilverglanzig met een geel

streepje op de zijden van den mesothorax. Pooten aan de

heupen geel, verder geelbruin en aan de tarsen zwart.

Eerste lid der middeltarsen slechts 2 maal langer dan het

tweede. Spitsen van het 6° segment plat en vrij breed,

roodachtig geel even als de genitaalsegmenten.

Eene vrij gemeene soort, gevonden bij Wassenaar, Ley-

den, den Haag, Haarlem, Breda, Middelburg en Koude-

kerke, meestal in het voorjaar.

6. Hydrometra gibbifera Schumm.

Plaat 9, fig. 6.

Schumm. Plot. p. 41, tab. 3, fig. 5—7. — Herr. Sch.

Wins. TX p. 12, tab:.30A 58.999.

Bri, Hem. p..964 Pl. 19,1%

Dougl. and Scott,

Lengte 8—10 mm. — Kenbaar aan het roode bultje op

het midden van de buikzijde van den mesothorax, overigens

sterk gelijkende op Lacustris.

Ligchaam van den gewonen vorm, boven zeer donker-

bruin, onder zwart met loodglans. Kop gewoon gevormd.

Sprieten kort, slechts tot aan de middenheupen reikend,

zwart; 1° lid gelijk aan 2 + 3, laatste langer dan 3. Over

den rug eene middenrigchel, die aan den prothorax rood-

achtig betint is. Zijden van den thorax voor de inplanting

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 135

der vleugels vrij sterk bultig; juist daaronder in de zijden

een kort geel streepje. Dekschilden bruin. Zijrand van het

abdomen roodgeel; hoeken van segment 6 van boven bijna

onzigtbaar. Voorpooten aan heupen, apophysen en basis

der dijen zeer licht geelrood, dijen verder zwart, scheenen

lichtbruin met hunne uiteinden en tarsen donker. De vier

overige pooten aan de basis geelrood, naar het eind toe

bruin. Onderzijde van het lijf zwart; bij den man op het

midden van den metathorax een oranje knobbel; van daar

eene smalle gele middelstreep naar den anus; zijranden,

achterzoom en genilaalsegmenten geel. Bij het wijfje ont-

breekt de knobbel, doch schijnt aldaar eene hoekige gele

vlek aanwezig.

Ik ken slechts een inlandsch voorwerp dezer soort; het

is een mannetje, door mij in Julij op een der slooten bij

Schothorst ten noorden van Amerstoort gevangen.

7. Hydrometra lacustris L.

Plaat 9, fig. 7.

Linn. S. N. 13 ed. 732, 117. — Schumm. Plot. p. 43,7.

Pl. 3, f. 11.— Burm. Handb. II, p. 210, n° 2. — H. Sch.

WV nst UX, op: 63: en 13, SPL 4304, £7930" en Pl; 299.

f. T—V.— Flor, Rh. Livl. I, p. 742. — Dougl. and Scott,

Brit. Hem. p. 566.

Lengte 8—9 mm.— De meest gewone soort, op den rug

zwart, door fijne goudgele beharing bruin, aan den buik

zilverglanzig en loodgrijs, in de zijden bij het wijfje koper-

achtig. Een streepje op het midden van den prothorax,

een veegje onder tegen de zijranden van den mesothorax

en de zoomen van het achterlijf met de genitaalsegmenten

geel. De middelkiel over den thorax is vrij sterk opgezet

en vooral op den processus ietwat kamvormig. De sprieten

zijn als bij de vorige soort, ook de dekschilden. Het gele

zoompje van het achterlijf is weder door een zeer smal

zwart randje omgeven. De pooten zijn bruinachtig geel

136 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

aan de basis, langzamerhand donker wordend, zoodat de

tarsen bijna zwart zijn; de voordijen hebben op de boven-

zijde eene zwarte langsstreep. Eerste tarsenlid der midden-

pooten bijna 4 maal, dat der achterpooten tweemaal zoo

lang als het daarop volgende lid. Aan de onderzijde loopt

over de borst eerst een middengleufje, dat echter reeds

ter hoogte van de middelheupen in een rigcheltje verandert

en als zoodanig ver over het midden van het abdomen

heenloopt. Bij den man is het achterlijf eenvoudig zwart

of donkergrijs met gele zijranden en achterrand, ook de

rand van het 1° genitaalsegment en het geheele tweede

zijn geel; bij het wijfje is het achterlijf meestal bruingeel

met 3 zwarte langsstrepen, een over het midden, de ande-

ren langs de zijden.

Men treft deze soort in zeer vele slooten en stilstaande

wateren van ons land aan. De heer Mr. H. W. de Graaf

ving onder de anderen ook volwassen voorwerpen met ver-

korte dekschilden.

8. Hydrometra argentata Schumm.

Plaat 9, fig. 8.

Schumm. Ploteres, p. 49, 9.— Herr. Sch. W. Ins. IX,

p. 68 en 74. Pl. 301, f. 932. — Flor, Rh. Livl.1, p. 740. —

Dougl. and Scott. Brit. Hem. p. 568.

Lengte 7—8 mm. — De kleinste soort, bovendien her-

kenbaar aan eenige in eene bepaalde lichtrigting glinsterende

streepjes op den thorax. Bovenzijde donkerbruin, onder-

zijde zwart met loodgrijze of kopergele spiegeling. Gedaante

als bij de vorige. Sprieten zwart, lid À = 2 + 3, deze

beiden aan elkander gelijk, lid 4 iets langer. Over den

thorax loopt een langsrigcheltje dat op den prothorax vuil

oranje is gekleurd. De zilverglans, die bij zekere rigting

van het licht gezien wordt is of op dit rigcheltje of op het

midden van den processus of wel op de zijden daarvan.

Dekschilden soms maar half uitgegroeid, zwart met een

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 497

blaauwen weérschijn. Zoom van het achterlijf zwart, doch

in het midden met een zeer fijn oranje streepje geteekend.

Pooten van boven gezien bruin, van onder bruingeel, de

heupen zeer licht gekleurd. Voorheupen met een donker

vlekje. Achterscheenen met hunne tarsen bijna 4 korter

dan de middenscheenen alleen. Eerste tarsenlid der mid-

delpooten 3 maal, dat der achterpooten slechts 1} maal

langer dan het daarop volgende. Aan den buik geene

lichte strepen of vlekken, behalve de randzoom, die geel is.

Ik ken van deze soort slechts twee vindplaatsen, de om-

streken van Breda (Heylaerts, Leesberg) en duinslooten

om ’s Gravenhage (van der Wulp in Juli).

Gents. VELA. katr.

Ligchaam vrij gedrongen, naar gelang der lengte breeder

dan bij het voorgaande geslacht. Kop even als daar, tot

aan de oogen in den prothorax gedoken, breeder dan lang,

bol op het voorhoofd en dan regt naar beneden gebogen.

Zuiger van 3 leedjes tot aan de middelheupen reikend.

Oogen rond en bol; bijoogjes ontbreken. Sprieten op een

knobbeltje onder de oogen, bij de basis van den zuiger

ingeplant, van 4 leedjes; het eerste langer en ook iets

dikker dan elk der overigen afzonderlijk, de 3 anderen

ongeveer gelijk van lengte. Borststuk voor breeder dan de

kop met de oogen, op ? der lengte zeer breed, gewelfd

en met een korten processus, die echter bij gevleugelde

individuen wat langer is. Meestal zijn er geene dekschil-

den, noch vleugels; waar zij voorkomen, zijn zij iets kor-

ter dan het achterlijf en liggen in de rust op elkander

tusschen de opstaande zijden. Deze zijn scherp en bij on-

gevleugelden op den rug vrij digt bijeengebragt, aan het

einde vormen zij driehoekige opstaande lappen; van onder

is het achterlijf zeer buikig gewelfd; het is niet veel langer

dan kop en thorax. Het 6° segment is langer dan de

overigen en van achteren loodregt afgesneden. Pooten

138 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

tamelijk lang en dik, de voorpooten niet veel korter dan

de anderen en meer naar buiten gekeerd dan bij Hydrometra ;

hunne heuppannen staan vrij digt bij die der middelpooten.

De heupen der laatsten staan zeer wijd uiteen. Achterdijen

van den man sterk gezwollen en van 2 grootere tanden,

tusschen welke eene rij kleinere, voorzien. Middelscheenen

aan den binnenkant met vrij lange haren bekleed. Tarsen

van 3 leedjes, waarvan het 1° zeer kort is, het 2° aan de

voorpooten korter, doch aan de achterpooten langer dan

het 3°. Klaauwtjes vrij lang en tamelijk ver van de spits

des tarsen ingeplant.

Velia currens F.

Plaat 9, fig. 9.

Fabr. S. Rh. 259, 12. — Fall. Hem. I, 160, 2. — Burm.

Handb. II, p. 212. — Curtis, Brit. Ent. I, tab. 2. — Wolff,

Ic. Cim. p. 201, tab. 20, f. 195. — Schumm. Plot. p. 19,

lab, 1, 1. 8 et 2, 1.1, 2 — Herr. Sch W. Tas 18

p. 76. — Flor, Rh. Livl. I, p. 746. — Dougl. and Scott,

Hem. Brit. p. oil, PL 19.27. 2.

Lengte 6—8 mm. (de gevleugelden langer). Zwart, door

de digte beharing chocolaadbruin, het achterlijf van onder

en de opstaande zijden peenrood. Sprieten en oogen zwart,

zuiger glanzig bruin. Op den prothorax twee vrij groote

driehoekige zilverglanzige vlekken en de streek daartus-

schen is min of meer helder rood. Het abdomen zwart,

zonder bruine haarbekleeding, doch aan wederzijde 5 zil-

verglanzige vlekken in eene langsrij. De roodgele opstaande

randen zwart ingekerfd. Het laatste buiksegment geelach-

tig, de genitaalsegmenten bruin. Pooten boven donker-

bruin, onder bruinrood.

Bij de gevleugelde individuen zijn de dekschilden zwart

met vier doorzigtige vlekjes, waarvan 2 digt bijeenstaan

aan de basis, een op het midden en het 4° digt voor den

achterrand. De gevleugelde voorwerpen zijn zeldzaam.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 139

Men heeft deze soort aangetroffen in de provincien Zuid-

Holland, Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant; als bij

Katwijk (Perin), Wassenaar (de Gr., v. V.), Warmond (de

Graaf), Woerden (id.), bij Zeist (v. V., de Gr.), Driebergen

(v. Bemm., Six), Wolfheze (Piaget), Doorweerth (de Gr),

den Keijenberg nabij Renkum (v. V.) en Breda (Hevl.).

Waarschijnlijk komt zij ook in andere provincien voor; zij

houdt zich liefst op stroomend of zachtvlietend water op.

Gen. 4. MICROVELIA Westw.

Wij hadden dit geslacht in onze vroegere naamlijst

Hydroessa genoemd naar Burmeister, doch de benaming

Mierovelia dagteekent van een jaar vroeger.

Het grootste verschil tusschen beiden ligt in de sprieten

en tarsen, daargelaten de relatieve meerdere breedte. Het

ligchaam is slechts 2 maal zoo lang als breed en dus zeer

gezet, van de schouders af naar achteren slechts weinig

smaller wordend. Kop kort, van het achterhoofd tot den

zuiger spheroidaal naar beneden gebogen, met uitpuilende

oogen en zonder bijoogjes. Zuiger iets voorbij de voor-

heupen reikend, van 3 leedjes, waarvan het 4° kort, het

2° anderhalf maal langer dan 3. Sprieten even voor de

oogen ingeplant, zoo lang als de voorscheen met haren

tars, van 4 leedjes, waarvan 2 het kortste, 4 het langste;

twee tusschenleedjes aan de basis van 2 en 3. Thorax breed

en bol, met ingedrukte zijden voor de dekschildbasis, een

indruksel over het midden en den processus ietwat puntig

toeloopend. Dekschilden en vleugels zoo lang als het ach-

terlijf; de aderen op de eersten vormen 3 gesloten cellen.

Pooten ongeveer als bij Velia, doch die van het middelste

paar niet veel langer dan de achterpooten en de trochan-

ters langer dan daar. Tarsen der voorpooten van 2, die

der overige pooten van 3 leedjes.

140 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Microvelia pygmaea Duf.

Plaat 9, fig. 10.

Léon Dufour, Ann. Soc. Ent. de Fr. III, p.115, tab. 6B,

f. 1.— Westw. ibid. III, 647. — Burm. Handb. II, 213. —

Curtis, Brit. Ent. XV, tab. 681. — Flor, Rh. Livl. I, p.

749. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 574, pl.19, f. 3.

Lengte 1,7 mm. — Fluweelachtig olijfbruin; randen der

oogen en onderzijde bekleed met zilverachtig vilt. Kop

met een flaauw middelrigcheltje. Sprieten zwart met het

eerste lid rood aan de basis. Over den prothorax aan den

hals een smal rood bandje, in het midden afgebroken en

in weerschijn zilverachtig. Abdomen dof zwart, doch met

een paar glanzige veegjes aan de basis. Dekschilden

zwart met eenige doorzigtige vlekjes tusschen de aderen ;

de meesten zijn langwerpig, doch het grootste is rond en

staat het digst bij de spits. Pooten zwart met roode heu-

pen, trochanters en basis der dijen.

Tot nog toe werd deze soort in ons land uitsluitend ge-

vangen door den heer G. A. Six bij Driebergen in Sept.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 441

WATERWANTSEN.

HYDROCORES.

Deze tweede afdeeling der Hemiptera heteroptera wordt

door de schrijvers met verschillende benamingen bestempeld.

Burmeister noemt de dieren daartoe behoorende Hydro-

cores, Amyot en Serville Hydrocorises, Flor en Fieber

Cryptocerata.

De insecten daartoe behoorende leven allen in het water,

"t zi) zij daarin zwemmen of op den bodem rondloopen;

echter vliegen zij ook wel uit het water op en vindt men

hen dan toevallig op den grond rondspringen ter plaatse

waar zij niet behooren en waar zij slechts gekomen zijn,

doordien hun de kracht ontbrak om verder door te vliegen

of doordien zij zich door het zintuig van het gezigt lieten

bedriegen (b.v. wanneer zij het glas der broeibakken voor

water aanzien). Ofschoon nu eenige Geocores op het water

of aan den oever van het water leven en dus door toeval

een enkele maal onder het water kunnen geraken, blijven

deze waterwantsen de eenige Hemiptera die onder water

hun verblijf houden.

In den ligchaamsbouw hebben zij tevens een doorslaand

kenmerk ter afscheiding van de landwantsen in hunne

sprieten, die korter zijn dan de kop en aan de onderzijde

van dien zijn ingeplant, hebbende altijd de basis of het

grondlid bedekt. Men kan daar als algemeene kenmerken

nog bijvoegen: de bijoogjes ontbreken bij allen; de sprie-

ten hebben slechts 3 of 4 leedjes; de dekschilden bestaan

uit drie deelen, corium, clavus en membraan; de voorpoo-

ten zijn altijd geschikt om eene prooi vast te houden.

Overigens echter is de ligchaamsgedaante zoo verschillend

142 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

(ofschoon het aantal soorten in betrekking tot de vorige

afdeeling zeer gering is), dat het onmogelijk is een alge-

meen beeld der Hydrocores te geven.

Zij worden op natuurlijke wijze in vier familien verdeeld

volgens dit schema:

1 (6). Zuiger uitwendig zigtbaar, uit leedjes zamengesteld.

2 (5). Voorheupen op het midden of aan den voorrand der

voorborst ingeplant. |

3 (4). Sprieten van 3 leedjes, waarvan het tweede een

zijdelingsch uitsteeksel vertoont. Eene uitstaande buis

aan het achterlijf.

4° Fam. Nepina.

4 (3). Sprieten van 4 leedjes, zonder uitsteeksels. Geene

uitstaande buis aan het achterlijf.

2° Fam. Naucoridea.

5 (2). Voorheupen tegen den achterrand der voorborst in-

geplant. Eenvoudige sprieten van 4 leedjes.

3° Fam. Notonectica.

6 (1). Zuiger onder de bovenlip verborgen, van een leedje.

4° Fam. Corisidea.

EERSTE FAMILIE — WATERSCORPIOENEN.

NEPINA.

Het komt mij gepaster voor met deze niet zwemmende

familie den aanvang te maken, dan wel, gelijk gewoonlijk

geschiedt met de Naucoridea. Dat de waterscorpioenen

hunnen naam verkregen naar zekere overeenkomst in ge-

daante met de ware scorpioenen, is ligt te gissen; die

overeenkomst is echter slechts schijnbaar.

Bij de twee geslachten, die hier te lande tot deze familie

behooren, is de gedaante verschillend, zijnde of plat ovaal

of lang cylindrisch. De punten waarin beide geslachten

overeenstemmen , zijn de volgenden: Kop klein met bolle

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 143

oogen. Sprieten zeer kort van 3 leedjes, onder de oogen

ingeplant, het tweede lid met een uitsteeksel aan de boven-

zijde. Zuiger kort, priemvormig van 3 leedjes. Dekschil-

den en vleugels ontwikkeld, de eersten uit clavus, corium

en membraan bestaande. Buik eenigzins gekield. Voor-

pooten tot grijpen geschikt, zonder klaauwtjes, achterpoo-

ten niet tot zwemmen ingerigt, met twee klaauwtjes aan

den tars. De spits van het achterlijf draagt twee uitge-

holde lange platen, die tegen elkander sluiten en zoo eene

holle buis vormen.

Over deze buis is eenig verschil van inzigt bij de ge-

leerden, waarover men kan naslaan Flor, Rhynch. Livlands

p. 760 vlg. Naar mijne meening moet men het meest ge-

loof hechten aan hetgeen Léon Dufour en Burmeister op

grond van zootomische onderzoekingen voor waar verkla-

ren. De buis is dan een ademhalings-toestel, die het dier

vergunt te ademen ook wanneer het in slijk bedolven ligt.

Want de dieren dezer familie leven in het slijk der

slooten en poelen, en kruipen over dag tusschen de wortels

der waterplanten rond. Des nachts en in de schemering

vliegen zij dikwijls uit het water en zelfs in de allereerste

fraaije voorjaarsdagen ook wel midden op den dag (even

als vele waterkevers), waardoor het geschiedt dat men hen

wel eens op landwegen aantreft, waar zij echter eene zeer

onbeholpen figuur maken.

Er zijn in deze familie slechts twee geslachten inheemsch

waarvan de eene Nepa van de andere Ranatra verschilt

doordien het ligchaam van boven zeer plat is en de voor-

heupen veel korter zijn dan de voordijen.

Gen. 1. Nepa L.

Ligchaam zeer plat, ovaal, aan den voorkant als afgesne-

den en voorbij het midden het breedst. Kop klein, plat

vooruitstekend, tot aan de oogen in het halsschild gedo-

ken, in het midden met een langsrigcheltje. Oogen vrij

144 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

groot, grof van netwerk, naar boven uitpuilend. Sprieten

in de rust achter de oogen verborgen, van 3 leedjes,

waarvan het 4° het kleinste en bijna kogelvormig, het 2°

veel langer en met een doornvormig uitsteeksel, waaronder

het 3° dat lang en priemvormig is. Zuiger naar beneden

gebogen, kort, van 3 leedjes; het 1° smal aan de inplan-

ting eng, aan den rand breed, het 2° langer en versmallend

naar het einde, het 3° korter dan dik, priemvormig.

Prothorax breed vierhoekig, met scherpe randen, de

voorrand diep klaverbladvormig ingesneden om den kop

op te nemen; de rugvlakte ongelijk, hobbelig. Schildje

groot, driehoekig met scherpe punt naar achteren en de

zijvanden ietwat gegolfd. Dekschilden het geheele achterlijf

bedekkend, het corium met 2 langsaderen en daartusschen

eenige fijne, geslingerde dwarsadertjes; membraan bijna

van dezelfde lederachtige zelfstandigheid als het corium met

vele adertjes en vliezigen zoom. Buik met eene kiel in

het midden over de lengte. Pooten wijd uiteen ingeplant;

heupen der voorpooten dik, hunne apophysen zijdelings

uitgebogen, hunne dijen scheef daarop ingeplant, naar be-

neden zeer sterk uitgezet en aldaar van eene gleuf voor-

zien, waarin de zeisvormige scheen kan geborgen worden;

tars der voorpooten van een lid, zonder klaauw. De 4

overige pooten, gewone looppooten, zijn langer en smaller,

hunne heupen zijn kort, hunne dijen aan de onderzijde

kantig, doch zonder gleuf, hunne scheenen regt, hunne

tarsen van 1 lid en met 2 lange klaauwen voorzien.

Nepa cinerea L.

Linn. S. N. 13° ed. 714, 5. — Fabr. S. Rh. 107, 8. —

Panz. Faun. Germ. 95, 14. — Schellenberg, Cim. Helv.

p. 32, tab. 14, f. 1. — Rösel v. Rosenh. Ins. Bel. HI,

p. 133, tab. 22. — Voll. Gelede Dieren, p. 284, tab. XIX,

f. 9. — Flor, Rh. Livl. I, p. 762.

Lengte 17—21 mm. — Algemeen bekend onder den

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 145

dwazen naam van waterscorpioen. Grijs of aschkleurig

grauw, soms bruin, met de bovenzijde van het achterlijf

vermiljoen-rood, bij den man voor en achter zwart gevlekt.

Ook de basis der vleugels is rood, en hunne voorste ade-

ren. De adembuis is geelachtig en somtijds 1 cm. lang.

Bij enkele voorwerpen ziet men lichtere en donkerder rin-

gen om de dijen; de scheenen der 4 achterpooten zijn aan

de binnenzijde met eene franje van vrij lange zachte haren

bezet.

Deze soort van insecten, waarvan de ontwikkeling en

levenswijze omstandig door Rösel von Rosenhoff beschre-

ven is, schijnt door geheel Europa, behalve het hooge

noorden voor te komen. Bij ons werd zij in de provincien

Zuid- en Noord-Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland,

Noord-Braband en Friesland waargenomen en zal in de 4

overigen wel niet ontbreken. Het is wel te betreuren dat

er van de fauna onzer Noord-Oostelijke grenzen nog zoo

weinig bekend is.

Gen. 2. RANATRA F.

Dit geslacht onderscheidt zich van het voorgaande bij

den eersten opslag van het oog door het lange cylindrische

ligchaam en de uitgerekte voorste heupen.

Lijf ongeveer 7 of 8 maal langer dan breed. Kop bij-

zonder klein, horizontaal geplaatst met twee sterk uitpui-

lende oogen, onder welke de zeer korte sprieten verborgen

zijn. Deze (zie fig. 11a) van 3 leedjes, het 1° cylindervor-

mig, het 2° bijna driehoekig, met eene punt naar beneden

uitstekend, het 3° ongeveer boonvormig. Zuiger iets langer

dan de helft van den kop, vrij slank, van 3 leedjes, waar-

van het middelste iets langer dan de beide anderen. Thorax

bijna vijfmaal langer dan de kop, rond in de zijden, voor

scheef afgesneden, achter op den rug diep ingekerfd voor

het schildje, voorbij het midden breeder wordend en ook

van onderen wat uitgezet aan de voorheupen. Schildje van

146 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

voren puntig, naar achteren wapenschildvormig. Dek-

schilden smal en lang, doch niet het geheele achterlijf

bedekkend. Buik sterk in de lengte gekield. Pooten zeer

lang en slank; voorpooten (zie PI. 9, fig. 116) bijna onder

den kop ingeplant, hunne heupen langer dan de helft van

de dijen, apophysen sterk naar boven opgewipt; dijen even

voorbij de helft beneden van een tandje voorzien, daarna

een weinig krom naar boven loopend en aan de onderzijde

gegleufd, de rand der gleuf met eene rij korte borsteltjes

bezet; voorscheenen en tarsen een sikkelvormig geheel

uitmakend zonder klaauwtje. Achtertarsen van een lid

met 2 uiteenstaande dunne klaauwen.

Ranatra linearis L.

Plaat 9, fig. 11, 11a en 110.

Linn.“S.:N. ed..43, 714, 7.—Fabr.-S. Rh: 1095252,

Fall. Hem. Suec. 1, p. 169. — Panz. Fn. 95, 15. —

Curt. Brit. Ent. VI, t. 281. — Rösel, Ins. Bel. III, p.

444, tab. 23. — Hahn, W. Ins. Il, p.30, tab. 42, f. 131. —

Flor, Rh. Livl. 1, p. 765. — Dougl. and Scott, Brit, Hem.

pls 205 fe 2:

Lengte 30—36 mm. Adembuis 30 mm. — Licht grauw

of lederkleurig, het borststuk aan de onderzijde met zwarte

vlekken in de lengte, aan de zijden naar achteren geel-

achtig. Van deze laatste kleur zijn ook de zijranden van

den buik en de adembuis; de rug van het abdomen is

menierood.

Dit insect, ofschoon door geheel Europa verbreid, schijnt

hier te lande zeldzamer dan het voorgaande. Exemplaren

werden gevangen bij Bleiswijk en Voorschoten (v. V.), bij

Leyden (Herklots en v. V.), bij Noordwijk (de Gr.), bij

Overveen (Rits.) en bij Driebergen (Six).

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 147

TWEEDE FAMILIE — NAUCORIDEN.

NAUCORIDEA.

De eenige inlandsche soort van waterwantsen, welke tot

deze familie gebragt kan worden, heeft tot heden geene

bijzondere Hollandsche benaming ontvangen.

Volgens onze tabel der familien verschilt deze tweede

van de eerste door het gemis van eene ademhalingsbuis

en in den vorm der sprieten; er zijn echter nog meer

punten van verschil. Ligchaam breed, ovaal, een weinig

gewelfd. Kop kort en zeer breed, van voren afgerond;

aangezigt verticaal. Oogen groot, van boven gezien min

of meer driehoekig. Sprieten kort en vrij dik, van 4 leedjes

zonder uitsteeksels. Zuiger breed, kort van 3 leedjes,

waarvan het 2° veel langer dan het 1°, en het derde kegel-

vormig en kort.

Thorax vierhoekig met toegeronde zijden, veel breeder

dan lang, van voren echter iets smaller dan van achter,

met naar voren verlengde voorhoeken. Schildje groot, breed

driehoekig met gegolfde zijden. Dekschilden met clavus,

corium en membraan, de laatste zonder aderen. Vleugels

breed. Abdomen breed met platten zijrand en eene kiel in

het midden van den buik; luchtgaten klein. Pooten vrij

kort en gezet; de voorpooten zeer ver naar voren ingeplant,

met dikke heupen en zeer gezwollen dijen, die aan de on-

derzijde eene gleuf vertoonen, waarin de fijne, gebogen

scheen en tars als een knipmes geborgen kunnen worden;

de tars is onbewegelijk en heeft geen’ klaauw. De vier

andere pooten hebben minder dikke dijen, scheenen die

aan de binnenzijde sterk gedoornd zijn en beweegbare

tarsen van twee leedjes, waarvan het laatste aan het eind

twee lange klaauwtjes draagt.

Er is slechts een geslacht in deze familie.

148 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Gen. Naucoris Geoffr.

Bij de opgegeven karakterschets der familie dient hier

generisch nog vermeld te worden: dat het voorhoofd twee

kromme rijtjes van fijne putjes vertoont, dat de achterrand

van het borststuk iets gewelfd is en van het voorste ge-

deelte afgescheiden door eene dwarsrij van ondiepe putjes,

dat clavus en corium beide eene lengteader bezitten en |

de membraan van dezelfde lederachtige hoedanigheid is als

deze beiden, dat de achterrand van ieder buiksegment aan

de zijden doornachtig uitsteekt en dat de achtertarsen aan

de binnenzijde met lange zwemharen bezet zijn.

De Naucoriden zwemmen en vliegen zeer goed, doch

loopen slecht op het drooge, waarop zij soms toevallig in

hunne vlugt nederkomen. De steek met hunnen zuiger

is zeer pijnverwekkend, doch de pijn verdwijnt binnen

korten tijd.

Naucoris cimicoides L.

Plaat.10, fig. 1.

Linn. S. N. 13 ed. 714, 6. — Fabr. S. Rh. 110, 1. —

Panz. Fn. Germ. 95, 16. — Schellenb. Cim. Helv. p. 30,

tab. 12. — Burm. Handb. I, p. 193. — Flor, Rh. Lul.

I, 753. — Rösel, Ins. Belust. III, bl. 173, t. 28. — Dougl.

and Scott, Brit. Hem. p. 580, Pl 19,16. — x Nor

Gel. dieren v. Ned. bl. 284, Pl. 19, f. 10.

Lengte 12—15 mm. — Groenachtig of bruinachtig geel

met lichtere randen en onderzijde. Kop, thorax en pooten

zeer glanzig; schildje en dekschilden met de membraan

olijfbruin, dof. Oogen glanzig bruinzwart. Op het midden

van den thorax een licht vlekje tusschen twee grootere

donkere. Zijdoorntjes aan de ringen van het achterlijf van

boven bruin; zoom van het achterlijf lang behaard. Kanten

der gleuf aan de dijen met zeer korte geelwitte borsteltjes

digt bezet. Tarsen groen, stekeltjes der dijen bruin,

klaauwtjes bruinrood.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 149

Deze waterwantsen zijn hier te lande vrij gemeen en

werden in bijna al onze provincien aangetroffen. Men ziet

hen dikwijls aan de oppervlakte van het water hangen met

den anus naar boven; zij hernieuwen dan den voorraad

lucht onder hunne dekschilden en aan den buik.

DERDE ‘FAMILIE — ONDERSTBOVENZWEMMERS.

NOTONECTICA.

Het ware kenmerk dezer familie ligt in de wijze van

zwemmen, namelijk op den rug; men kan er echter mor-

phologisch bijvoegen dat de voorheupen veel verder naar

achter zijn ingeplant dan bij de beide vorige familien, dat

de sprieten uit 4 leedjes zamengesteld zijn, dat er geene

ademhalingsbuis aan het achterlijf is en dat de groote

zuiger voor het: bloote oog steeds zeer duidelijk te zien is.

Ligchaam langwerpig spoelvormig of ovaal, van boven

gewelfd, van onder niet. Kop kort verticaal met groote

oogen. Sprieten zeer kort van 4 leedjes, waarvan of 2 en

3, of alleen 3 langer zijn dan 1 en 4. Zuiger van 4 of 3

leedjes, langer dan de voordijen, priemvormig. Thorax

breeder dan lang, tusschen de schouders het breedst.

Schildje groot. Dekschilden met clavus en corium en ’t zij

met in de rust in de lengte geplooide membraan, ’t zij

zonder. Pooten vrij lang, vooral die van het laatste paar,

die geheel tot zwemmen zijn ingerigt en daartoe aan de

binnenzijde behaard zijn; de voortarsen dragen steeds 2

klaauwtjes, de achtertarsen in een geslacht wel, in het

andere niet. =

Hier te lande telt de familie twee genen, die aldus

kunnen onderkend worden:

150 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Achtertarsen zonder klaauwtjes, ligchaam bijna

driemaal zoo lang als breed . . . .”. ... Notonecta.

Achtertarsen met klaauwtjes, ligchaam ander-

halfomaal:z00 "lang “als breeds. rare. LR oa:

Gen. 1. NOTONECTA L.

Ligchaam bijna spoelvormig, boven gewelfd, onder plat,

niet hooger dan breed. Kop van boven gezien kort, ver-

ticaal geplaatst. Aan de wangen is een stuk door een’

gebogen naad afgescheiden, dat teugel (Lora) genoemd

wordt. Oogen zeer groot, bol driehoekig, met grove fa-

cetten. Sprieten kort van vier leedjes, 1 knobbelvormig,

2 vrij dik, subcylindervormig, even voorbij de basis het

dikst, 3 smaller maar even lang, aan de buitenzijde met

eene rij van (7?) geknopte haartjes bezet, 4 zeer kort en

dun. Zuiger reikend tot aan het metasternum, van 4 leedjes ;

1 kort en breed, bedekt door de breed driehoekige bovenlip,

2 iets korter dan het voorgaande, 3 zoo lang als 1 en 2

te zamen, naar de punt versmallend, 4 kort priemvormig.

Thorax tweemaal zoo breed als lang, van boven gezien

zeshoekig, de voorrand iets enger dan de kop met de

oogen. Schildje groot, driehoekig met uitgerekte spits.

Dekschilden het geheele abdomen bedekkend, bestaan uit

clavus, corium en membraan; het corium is fluweelig be-

haard met dikken voorrand, de membraan is in de rust

door eene overlangsplooi dakvormig in twee neêrgebogen

deelen verdeeld, hare basis is van dezelfde hoedanigheid

als het corium; aderen ontbreken; aan het eind van de

langsplooi is de membraan ingesneden. Vleugels zeer breed

met 3 langsaderen en 1 dwarsader. Achterlijf sterk behaard

aan den rand en vooral aan de spits. Pooten tamelijk

lang, achterpooten bepaaldelijk zeer lang. Voor- en mid-

denheupen zeer groot, in gleuven aan de borst gebogen;

hunne apophysen steken een eind naar achter uit en zijn

zeer groot, hunne dijen iets korter dan de scheenen, naar

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 151

beneden uitgezet, zijdelings zamengedrukt; de middendijen

(zie Pl. 10, f. 2a) met twee tandjes onder aan naar de

knie toe; hunne tarsen van 2 leedjes, waarvan het achterste

vrij klein met twee smalle lange klaauwtjes. Heupen der

achterpooten zijdelings weggedrukt, opdat de dijen daar-

over heen zouden kunnen glijden, ’t geen de Notonecten

in staat stelt hunne achterpooten bijna geheel naar voren

te brengen. Dijen dier pooten niet zoo gezet als de ande-

ren maar langer, van onder bezet met twee digte rijen

van zeer korte stekeltjes. Scheenen en tarsen dier pooten

aan de binnenzijde met lange zwemharen bezet; tarsen

van 2 leedjes, aan de spits zonder klaauwtjes.

De insecten van dit geslacht zwemmen uitmuntend,

vliegen des nachts, een enkele maal ook wel op den dag

en zijn zeer roofzuchtig. Loopen kunnen zij niet en trach-

ten dus door springen het water weder te bereiken, wan-

neer zij er toevallig zijn uitgekomen.

4. Notonecta glauca L.

Plaat 10, fig. 2 en 2a.

Linn. S. N. 43 ed. 742, 1. — Fabr. S. Rh. 102, 1, 2.

et 3.— Panz. Fn. Germ. 3, f. 20.— Rösel, Ins. Bel. III,

pl. 27.— De Geer, Mem. vertal. v. Goeze, D. III, p. 250

vlgg. PI. 18, f. 16—28. — Burm. Hdb. II, 190. — Fieber,

Rhynchotogr. p. 49, 3. — Flor, Rh. Livl. I, p. 772. —

Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 587, Pl 20, f. 4.

Lengte 15 mm. — Zwart met den kop en het voor-

borststuk vuilwit; beide zijn glanzig, glad en onbehaard;

de groote oogen zijn zeer glanzig bruin. Onder het ach-

terste gedeelte van den prothorax schijnt dikwijls het

schildje door, dat fluweelachtig zwart is. De dekschilden

zijn of vuilgeel, of lichtbruin, zelfs bij eene varieteit bijna

zwart met witte basaalvlekken. Bij de minst geteekende

voorwerpen ziet men alleen onder den voorrand eene rij

van vierhoekige donkerbruine vlekken; sterk geteekenden

152 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

hebben de dekschilden geheel met donkerbruin getijgerd.

Steeds zijn zij met zeer korte neêrliggende haartjes bezet

en daardoor dof en wat fluweelachtig. De pooten zijn geel

of bruinachtig; hunne haren en klaauwtjes bruin.

De bedoelde donkere varieteit, Furcata F., heeft de dek-

schilden roetkleurig met lichtere membraan en met twee

_vuilgele langwerpige vlekken aan de basis, waarvan de

grootste op den clavus, de andere daar tegen aan op het

corium. Wat ik van Marmorea F., Lutea Müll. en Maculala

der Engelschen denken moet, weet ik niet; zijn het soor-

ten, zijn het verscheidenheden? Verschillen zij van Glauca

in iets anders dan grootte en kleur? Zoo veel is zeker dat

ik hier te lande nooit eenig voorwerp gezien heb, dat met

zekerheid tot eene der genoemde soorten te brengen was.

N. glauca is zeer algemeen verspreid en schier in iedere

sloot aan te treffen. Furcala werd door den heer van

Medenbach de Rooy bij Nijkerk, door mij in Zuid-Holland

gevangen.

Gens 2" Pros, Peach.)

Het zal wel voldoende zijn de punten van verschil tus-

schen dit genus en het voorgaande op te geven. Het

ligchaam is kort en breed, doch nog hooger dan breed;

de kop is sterk naar beneden gebogen en met de oogen

breeder dan de thorax. De dekschilden zijn geheel leder-

achtig, zonder membraan. Aan de achterpooten zijn de

zwemharen veel korter en hebben de tarsen twee vrij lange

klaauwtjes.

4. Ploa minutissima F.

Plaat 10, fig. 3 en 3a.

Fabr. S. Rh. 104, 10. — Leach, Trans. Lin. Soc. XII,

44,4. — Burm. Handb. II, 189. — Panz. Fn. Germ. 2,

14. — Amyot et Serv. Hem. 449, 1.— Fieb. Ent. Monogr.

1) Teach schreef Plea, doch Stephens heeft dit naar de eigenaardigheid van het

Grieksch in Ploa verbeterd,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 453

47. Pl. 4, f. 27—35. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p.

Bod, «Pl: 20), fi 3vet:24, f..8:

Lengte 2 mm. — Grauw-wit of geelachtig. Op het aan-

gezigt eene vrij lange bruine langsstreep. Zuiger vuilbruin.

Oogen zwart. Thorax en dekschilden sterk gestippeld ,

schildje daarentegen glad en bruinachtig. De dekschilden

zijn of van achter alleen in de putjes donker gestippeld,

of wel zij vertoonen nog twee vlekjes in het midden van

het corium. Borst en buik zwart. Dijen aan de basis don-

ker gekleurd. |

De soortnaam Minutissima was eigenlijk door Linnaeus

aan eene andere waterwants toegekend (de volgende soort);

maar Fabricius duidde dit verkeerd en nam onze soort

voor de Minutissima aan. Naar regt van prioriteit moest

dus, indien zij niet in twee genera, zelfs in twee ver-

schillende familien waren ingedeeld, de nu beschrevene

soort haren naam verliezen.

Ploa minutissima zal waarschijnlijk wel in alle provincien

voorkomen; ik kan echter slechts de volgende vindplaatsen

opnoemen: bij Leyden (van der Hoeven); aldaar en bij

. Heemstede onder kroos in April gemeen (v. Voll); gemeen

in slooten bij Utrecht (Six); bij Breda (Heylaerts); op

Walcheren (La Fontijn en Gerth van Wijk).

VIERDE FAMILIE — DUIKERWANTSEN.

CORIXIDEA.

De laatste der familien van Waterwantsen onderscheidt

zich voornamelijk door den zuiger, die uit een leedje be-

staande steeds onder de bovenlip verborgen blijft. De

Hollandsche benaming is door mij ontleend aan de gewoonte,

die deze insecten hebben om, even aan de oppervlakte

154 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

van het water gekomen om hunnen voorraad lucht te ver-

verschen, plotseling als eene pijl uit een boog naar den

bodem te duiken.

Ligchaam langwerpig aan beide zijden afgerond, of ovaal

(Sigara), op den rug slechts weinig gewelfd. Kop van boven

gezien half cirkelvormig, van voren lang uitgerekt en aan

den zuiger naar achter gekromd; aangezigt gewoonlijk

zonder afscheiding van het voorhoofd, bij een geslacht

door een vrij scherpen kant afgescheiden. Oogen groot,

driehoekig. Sprieten van 4 of 3 leedjes. Bovenlip breed

en plat, gespleten om de borstels van den zuiger doorgang

te verleenen; zuiger korter dan deze, van een lid. Pro-

thorax een weinig bol gebogen, aan den voorrand smaller

dan de kop met de oogen, naar achter in eene punt ver-

lengd, die gewoonlijk het schildje bedekt. Schildje , wan-

neer het onbedekt is, klein driehoekig. Dekschilden en

vleugels ontwikkeld; de eersten over hetrabdomen reikend,

bestaan uit clavus, corium en eene van het corium slechts

door eene plooi gescheiden, nagenoeg gelijkvormige mem-

braan, die in de rigting van den naad geplooid is, doch geene

aderen vertoont. Vleugels doorschijnend vliezig en zeer

dun. De borst zijdelings in lappen verdeeld, doch niet bij

de schier onzigtbare voorborst, die een uitsteeksel tusschen

de voorheupen vertoont; ook tusschen de achterheupen

ontspringt een puntig uitsteeksel, dat Ayphus genoemd wordt.

Het eerste paar der pooten is tot vasthouden van den

buit ingerigt; daar zijn de dijen gezet, de scheenen kort

en dik, en de tarsen omgevormd tot eene soort van schep-

per, snoeimesvormig gebogen en aan de binnenzijde hol,

aan de kanten met borstels bezet, doch aan de spits zon-

der klaauwen; dit deel heet Pala en verschilt vrij sterk in

vorm bij de sexen. Het 2° paar pooten is het langste en

dunste; zijne tars bestaat uit een enkel cylindervormig lid

met 2 zeer lange dunne klaauwen. Met deze middelpooten

houden de Duikerwantsen zich onder water aan planten en

stengels vast. De achterpooten zijn ware roeipooten, tame-

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 155

lijk breed en plat aan dij, scheen en tars; de scheen is

bijna even lang als de dij, maar de tars, die uit 2 leedjes

bestaat is veel langer en even als de scheen aan de bin-

nenzijde met lange haren bezet. Het tweede lid is gewoon-

lijk slechts een derde zoo lang als het eerste en eindigt in

een klaauwtje.

Achterlijf van zes ringen en een genitaalsegment, dat

bij het mannetje daarin van het wijfje verschilt dat de

daarin aanwezige spleet of regts of links van het midden

afwijkt, terwijl zij bij 2 in het midden staat.

De levenswijze is vrij gelijk aan die der Onderstboven-

zwemmers; ook de dieren dezer familie zijn geweldige

roovers, en zwemmen en vliegen goed. Zij hangen echter

meer met het achterlijf aan de oppervlakte van het water,

maar bij de minste stoornis duiken zij als een bliksem-

schicht naar onder. In het eerste voorjaar vliegen zij veel

bij avondschemering.

Men treft in deze familie drie geslachten aan, waarvan

de verdeeling op de volgende tabel duidelijk te maken is.

Rarelder) geslachten.

1 (2). Schildje zigtbaar; sprieten van 3 leedjes.

Gen. 1. Sicara F.

2 (1). Schildje onder den processus verborgen; sprieten

vierledig.

3 (4). Tars der voorpooten scheppervormig, zonder klaauwtje.

Voorhoofd zonder kant in het aangezigt overgaand.

Gen. 2. CorixA Geoffr.

4 (3). Tars der voorpooten cylindervormig, bij den man

met eene krachtige klaauw. Voorhoofd bij het wijfje

door een kantje van het aangezigt afgescheiden.

Gen. 3. CvMaATIA Flor.

‘Gen. 1. SIGARA F.

Ligchaam ovaal van omtrek, vrij plat van boven. Kop

van boven gezien halvemaanvormig, met de driehoekige

156 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

oogen iets breeder dan het borststuk, van voren gezien

naar beneden puntig en naar achter gebogen; geen plooi

noch lijstje tusschen schedel en aangezigt. Bovenlip met

eene dwarsplooi, onder haar de korte zuiger onzigtbaar.

sprieten (PL. 10, f. 4a) zeer kort van 3 leedjes, het derde,

dat het langste is, in het midden naar eene zijde verbreed.

Prothorax zeer kort met de voor- en achterranden uitge-

bogen. Schildje zigtbaar, doch klein, driehoekig. Dek-

schilden en vleugels ontwikkeld, een weinig langer dan

het abdomen; clavus breed; corium zonder naad of plooi

in de membraan overgaande. Pooten als in de kenmerken

der familie opgegeven is.

1. Sigara minutissima L.

(Minuta F.)

Plaat 10, fig. 4 en 4a.

Linn. S. N. 13° ed. 712, 3. — Fabr. S. Rh. 105, 6. —

Fallen, Hem. Suec. I, p. 179. — Burm. Hdb. II, p. 188. —

Herr.-Sch. W. Ins. IX, p. 46, Pl. 295, f. 907. — Fieb.

Ent. Mon. p. 13, tab. 1, f. 11-49. 1) — Flor, Rh. Lil.

I, p. 803. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 616. PI. 20, f. 6.

Lengte 2 mm. — Grauwgeel en bruinachtig. Kop geel-

achtig wit, meestal met eene bruine langsstreep op het

midden van het aangezigt, soms met twee fijnere daarne-

vens aan wederzijde. Prothorax uiterst kort met eene

bruine, in het midden afgebroken dwarsstreep. Schildje

grauwgeel. Dekschilden vlekkig; clavus aan den boven-

rand en den naad grauwgeel, het overige vlekkig bruin;

corium met 6 onbepaalde bruine vlekjes; membraan zeer

kort, grauw aan den rand doorschijnend. Onderzijde en

pooten vuilgeel, bijna wit, haren der achterpooten bruin.

1) De voorstelling van het overslaan der membraan van den linkervleugel is veel

te sterk uitgedrukt; ten minste bij onze voorwerpen is het naauwelijks te bespeuren.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 157

Het is mij niet bekend dat dit insect door iemand anders

hier te lande gevangen is dan door Perin; hij ving het bij

Leyden in Mei en Junij. Door de welwillendheid van den

heer van der Wulp kwam ik in het bezit van 3 exempla-

ren uit die vangst.

Gen. 2. CorixA Geoffr.

Het rijkste aan soorten der drie geslachten, van het

vorige verschillend door het verborgen zijn van het schildje

onder den processus van den prothorax, van het volgende

onder anderen doordien de schedel zonder kant of rigchel

in het voorhoofd en dit in het aangezigt overgaat. De al-

gemeene beschrijving der familie is overigens geheel op

dit geslacht toepasselijk, indien men de volgende nadere

beschrijving der sprieten en voorpooten in het oog wil

houden.

De sprieten van Coriva (onder de oogen verborgen) be-

staan uit 4 leedjes, waarvan 4 en 2 kort en cylindervormig

zijn, het derde langer, eenigzins knods- of wel spoelvormig

en het vierde kort en priemvormig. Het eerste paar pooten

is het kortste der drie en vrij krachtig; de heupen zijn

langwerpig, iets korter dan de dijen; deze gezet, zamen-

gedrukt eylindrisch; scheenen zeer kort en ietwat knods-

vormig; tarsen van een lid, scheppervormig (Pala), zeer

verschillend in vorm bij de mannetjes der verschillende

soorten en daarom tegenwoordig als onderscheidingskenmerk

gebruikt, ofschoon daarbij een onvermijdelijk vereischte is

dat men daartoe voorwerpen bezitte, zoodanig opgezet dat

zij de Pala zeer duidelijk vertoonen, ’t geen gewoonlijk

niet het geval is.

De prothorax en dekschilden zijn zeer dikwijls door

uiterst fijne streepjes in de lengte als met de naald gekrast ;

in de volgende tabel en beschrijvingen zal ik om dat aan

te toonen alleen het woord gekrast gebruiken; de Duitschers

zeggen daarvoor «rastrirt», de Engelschen «rastrated ».

158

10 (5).

11 (14).

12 (13).

13 (12).

14 (11).

15 (16).

16 (15).

17 (20).

18 (19).

19 (18).

20 (17).

21 (22).

22 (21).

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Tabelrder soorten

. Borststuk en dekschilden niet gekrast. Lengte

13mm. ne = oa Geopmoyı.

. Borststuk en soms ook de deksehilden gekrast ;

lengte beneden 10 min.

. Achtertarsen met eene zwarte vlek . . . . Praeusta.

5 ongevlekt.

. Het corium niet gekrast.

. Borststuk bleek SE met zeer smalle zwarte

dwarslijntjes . . . . + « « Hicroglyphica.

. Geleen zwarte bende op den no ax al even br ed.

Een zeer kort langwerpig knobbeltje aan den

voorrand van het borststuk. . . . . . . Stalü.

. Een bijna doorloopend langsrigcheltje over het

borststukt eee hee de Canas

Het corium even zeer Le shade en Sie

gekrast.

Corium en clavus met gegolfde, doch meestal

doorloopende streepjes.

Borststuk met 4 lichte dwarsstreepjes en een

in de lengte. . . . Vote | seblellensrt.

Borststuk zonder licht tnt de . +. Regularis.

Corium met afgebroken en soms zeer verwarde

streepjes.

Thorax en dekschilden “i met fijne zwarte

streepjes . . + born LOT

Thorax en deksckilden 5 uin ‘inet gele streepjes.

Borststuk met 8 of 9 gele streepjes.

Geul aan den rand der dekschilden geel. . . Striata.

a a ae D at cab be N bruinach-

tier AWARE {0.0 i ot ey. ver allenta.

Borststuk slechts met 6 of 7 pele streepjes.

Grooter, achterrand van het borststuk scherp

geel afgezet . . . . RENE Mogan:

Kleiner, achterrand van ater TRI not Fossarum.

4. Corixa Geoffroyi Leach.

Plaat 10, fig 5 en 5a.

Leach, Trans. Lin. Soc. XII, 17, 7. — Burm. Handb.

II, p. 186, 1. — Amyot et Serv. Hem. p. 447. — Fieb.

Spec.

Cor. 14, A, tab. A, f. A. — Herr.-Sch. W. Ins. IX,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 159

p. 62, tab. 296, f. 914. — Rösel, Ins. Bel. III, tab. 29,

f. a, b, c. — Flor, Rh. Livl. I, p. 786. — Dougl. and

Scott, Brit. Hem. p. 593, Pl. 20, f. 5.

Lengte 13—14 mm. — Kenbaar aan zijne grootte en de

gladheid van den thorax. Kop, borst en pooten geel, borst

en buik met bruine vlekken, rug van het achterlijf zwart.

Borststuk en dekschilden glad zonder krassen, het eerste

bruin met 16 of meer, aan den rand in een vloeijende

zeer fijne gele dwarsstrepen. Dekschilden bruin met een

bezaaisel van- gele vlekjes en gekriewelde korte slingertjes;

de geul aan den voorrand geel; de membraan niet van

het corium afgescheiden ; de zoom harer linkerzijde vliezig. 1)

Deze soort schijnt niet zeer zeldzaam. De heer Mr. H. W. de

Graaf vond haar bij Leyden in April in slooten (ook door

mij aldaar gevonden) en in October in de duinen van

Wassenaar in eene waterput, alsmede bij den Haag. De

heer Six trof haar vroeg in het voorjaar bij Driebergen en

de Bildt in slooten aan. De heer van Medenbach de Rooy

ving haar in Oetober bij Arnhem en Nijkerk, de heer

Gerth van Wijk op Walcheren.

2. Corixa praeusta Fieb.

Plaat 10, fig. 7.

Fieber, Sp&c.iCor. p. 28,80, tab. 1717, f. 118 —

Flor, Rh. Lil. I, p. 181, n° 2.

Lengte 8 mm. — Kop, buik en pooten lichtgeel, borst

met groote zwarte vlekken. Borststuk geel met 8 fijne

zwarte dwarslijntjes, die den zijrand niet bereiken. Dek-

schilden bruin met vele geslingerde gele bandjes op clavus

en corium, en de membraan dik bezaaid met korte gele

slangetjes. Aan de onderzijde van den achtertars is het

1) Den vorm der palae in de verschillende soorten en ook bij de sexen verschil-

lend zal ik niet opgeven; omdat ik bij gebrek aan het noodige aantal exemplaren

zelf geene studie gemaakt heb; men vergelijke het aangehaalde werk van Fieber.

160 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

laatste derde van het voorste lid zwart; de zwemharen op

zijde van die vlek zijn mede zwart.

Tot nog toe alleen bij Maastricht gevonden door den

heer Mr. A. H. Maurissen.

3. Corixa carinata Sahlb.

Plaat 10, fig. 8.

Sahlb. Not. Fenn. p. 12, n° 4. — Fieb. Spec. Cor. n° 47,

tab. 2, f. 24. — Herr.-Sch. W. Ins. IX, p. 56, tab. 296, f. 913.

Lengte 8 mm. — Kop en onderzijde geel met zwart-

bruine vlekken achter de voor- en achterheupen. Borststuk

en clavus wel gekrast, doch het corium niet of slechts

flaauwelijk. Op het borststuk een bijna tot het eind toe door-

loopend langsrigcheltje in het midden. Borststuk bruin met

9 (10?) smalle gele bandjes, die wel eens gevorkt in een

loopen. Clavus bruin met 17 gele dwarslijntjes, waarvan

de zes eersten regt; corium van dezelfde kleur met iets

meer gegolfde, doch niet afgebroken gele dwarslijntjes.

Membraan zeer donker met flaauwelijk aangeduide slinger-

bandjes. Haren der achtertarsen donkerbruin.

Door Perin in Zuid-Holland (bij Leyden?) en door den

heer van Bemmelen bij Wassenaar gevonden; in menigte

door den heer Heylaerts bij Breda gevangen.

4. Corixa Stalii Fieb.

E Saunders, Synopsis in Transact. Ent. Soc. of London

1876, p. 648, n° 12.

Lengte 7 mm. — Borststuk en elavus wel, corium niet

gekrast. Kop en onderzijde geel; op de eerste buikringen

een paar bruine vlekjes. Borststuk alleen met een langs-

knobbeltje aan den voorrand, bruin met 7 tot 8 gele dwars-

streepjes, die aan den buitenrand in een loapen. Dekschil-

den bruin met afgebroken geslingerde gele bandjes, die

vrij smal zijn en alleen iets breeder aan de basis van den

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 161

clavus. Membraan bruin met geslingerde streepjes en vlekjes,

meest allen klein, doch op elkaar gedrongen tegen den

zoom. Randgeul bruingrauw. Haren der achterpooten bruin.

Ik kan voor de juistheid der determinatie niet instaan,

vooreerst om het onvolledige der beschrijving door Saun-

ders (in Fieber’s Europ. Hemipteren is de soort niet opge-

geven), ten andere omdat ik maar een enkel voorwerp ken.

Dit werd door Mr. H. W. de Graaf bij Woerden gevangen.

5. Coriva hieroglyphica Duf.

Plaat 10, fig. 9.

Léon Dufour, Hem. 86, 2, fig. 85, 87. — Herr.-Sch.

W. Ins. IX, p. 59, Pl. 297, f. 921. — Fieb. Spec. Cor.

patte A. 8.20.

Lengte 6 mm. — Kop geel met den schedel vuil besto-

ven, zelfs min of meer met eene donkere langsstreep.

Prothorax vrij donker bruin met 8—10 onduidelijke lichtere

dwarsstrepen; deze en de clavus wel, corium niet gekrast.

Dekschilden een weinig minder donker bruin met 3 dikkere

dwarsbandjes aan den grond van den clavus en overigens

met eene menigte korte afgebroken gele slangetjes, die op

het corium min of meer duidelijk 4 langsrijen vormen.

Membraan van het corium afgescheiden door eene gele

streep, donker, vooral bijna zwart aan den zoom, doch

geteekend even als het corium. Borst en buik bruin met

gele zijden; ook de zoomen der ringen van het abdomen

zijn geel. Pooten geel met grijze zwemharen.

Deze soort werd door Mr. H. W.de Graaf in October bij

Wassenaar gevonden, door mij bij den Haag in Augustus,

door Dr. Weyenbergh bij Haarlem en door den heer La

Fontijn op Walcheren.

6. Corixa Hellensii Sahlb.

Plaat 10, fig. 10.

Sahlb. Not. Fenn. p. 11, 3. — Herr.-Sch. W. Ins. IX,

p. 54. Pl. 295, f. 909.

162 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Lengte 5 mm. — Kop geler dan bij de vorige soorten met

een okerkleurig langsstreepje op het voorhoofd. Onderzijde

en pooten geel, doch de basis van den buik zwartachtig.

Borststuk, clavus en corium gekrast, even als bij alle

volgende soorten. Borststuk zeer kort, bruin met 4 flaauw-

gele doorloopende dwarslijnen en het begin van eene gele

middellijn. Clavus donkerbruin, zeer duidelijk en helder geel

gezoomd, met 10 onduidelijke, regte dwarslijntjes ; corium

even donker en mede geel gezoomd, doch met geslingerde

en deels afgebroken lijntjes; membraan zeer donker, vooral

aan den zoom, in het midden met korte gekronkelde gele

slangetjes. Klaauwen der middelpooten bijzonder lang;

zwemharen bruin.

Een enkel voorwerp bij Breda, door den heer Heylaerts

gevangen.

7. Corixa regularis H. Sch.

Herr. Sch. W. Ins. IX, p. 57, Pl. 295, f. 910. — Mis-

schien ook Fieber, Spec. Cor. n° 25, t. 2, f. 4 en Eur.

Hem. p. 94 (C. Linnéi Fieb.).

Lengte 6—8 min. — Kop lichtgeel, bijna wit, achterrand

van den schedel zwartachtig. Onderzijde lichtgeel met bruine

vlekken achter de heupen, soms ook op de achterheupen.

Borststuk bruin met gelen achterrand en zes smalle gele

dwarsbanden. Dekschilden van dezelfde kleur met zeer

smalle bijna allen doorloopende dwarsstreepjes, waarvan

die op de voorhelft van den clavus regt en de overigen

wat geslingerd zijn; membraan donkerder dan het corium,

met onduidelijke gekrieuwelde lichte slangetjes. Randgeul

lichtgrauw. Pooten geel, zwemharen bruin.

Ik zie eigenlijk geen verschil tusschen Regularis H. Sch.

en Linnei Fieb. dan misschien de grootte, doch ik begrijp

evenmin waarom Fieber Linnei schrijft en niet Linnwi,

gelijk ieder verstandig mensch doen zou.

De soort werd aangetroffen: in Holland door Dr. de Haan,

Dr. Herklots en door Perin; bij Leyden door Prof. J. van

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 163

der Hoeven; bij Driebergen in Sept. door den heer Six en

bij Woerden in Maart door Mr. H. W. de Graaf.

8. Corixa lineolata Herr. Sch.

Plaat 10, fig. 11.

Herr. Sch. W. Ins. IX, p. 55, Pl. 295, f. 911. — Mis-

schien ook Fieb. Spec. Cor. n° 40, t. 2, f. 48 (Nigroli-

neata) en Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 605, n° 12.

Lengte 6 mm. — Gemakkelijk daaraan te herkennen,

dat de donkere streepjes smaller zijn dan de gelen. Kop

geel met een vuilen, zwartachtigen schedel. Onderzijde

bruinzwart, met gele vlekken in de zijden van de borst.

Borststuk geel met ongeveer 9, niet tot den rand doorloo-

pende en vooral niet evenwijdige fijne zwarte lijntjes. Dek-

schilden mede geel met fijne zwarte dwarsstreepjes, die op

de voorhelft van den clavus evenwijdig zijn, doch verder

en op het corium onregelmatiger worden en dikwijls aan

eene van beide zijden zijn gegaffeld. Membraan geel met

donkere marmering, die aan den zoom eene soort van bor-

duursel vormt. Pooten geel, zwemharen zeer licht bruin.

De beschrijving van Nigrolineata bij Fieber past niet

best; eerder nog komt die van zijne Parallela met onze

voorwerpen overeen, doch deze soort is tweemaal grooter

en stamt uit den Griekschen Archipel.

Lineolata werd bij Wassenaar in het duinwater gevonden

door Mr. H. W. de Graaf. Ook bezit ik voorwerpen van

Perin, waarschijnlijk wel ter zelfder plaatse gevangen.

9. Coriza striata L. (Fieb.)

Fieber, Spec. Cor. n° 33, tab. 2, f. 4.—-Id. Eur. Hem.

p. 97. — Herr. Sch. W. Ins. IX, p. 58, tab. 297, f. 918

(Basalis). — Ik moet mij van meer citaten onthouden,

daar ik er geen vind, die volkomen passen.

Lengte 7 mm. — Kop en onderzijde met de pooten geheel

geel (4), buik met 3 of 4 bruinachtige banden (g). Borst-

16% DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

stuk bruin met 7, 8 of 9 gele dwarsbandjes en smallen

gelen achterrand. Basis van den clavus geel met ongeveer

7 bruine dwarsstreepjes, het overige deel bruin met afge-

broken gele streepjes; corium bruin met eene menigte

niet doorloopende, gegolfde of gekrinkelde gele vlekjes;

randgeul geel, aan het eind ietwat grauw. Membraan van

het corium afgescheiden door een zwart streepje onder een

geel, bruin met fijnen zwarten zoom en vele hieroglyphi-

sche gele slingertjes. Achterpooten met eene donkere streep

op de buitenzijde.

Door Dr. Herklots in Zuid-Holland gevonden, door den

heer de Graaf bij Woerden, bij Driebergen in April door

den heer Six, bij Nijkerk door den heer van Medenbach

de Rooy, op Walcheren door den heer La Fontijn en in

Limburg door den heer Mr. Maurissen.

10. Corixa Fallen Fieb.

Fieber, Spec. Cor. n° 34, t. 2, f. 12. — Id. Eur. Hem.

Bae

Lengte bijna 7 mm. — Verschilt van de vorige alleen

in deze punten. De onderzijde is bruin met groote gele

vlekken in de zijden en gelen rand van het achterlijf. De

gele achterrand van het borststuk is zeer onduidelijk. Op

de basis van den clavus is het geel minder verbreid. De

geul langs de dekschilden is donkerbruin, aan het einde

bijna zwart. De membraan is van het corium wel door

een geel lijntje afgescheiden, maar het zwarte daaronder

ontbreekt.

Een enkel voorwerp werd door Mr. H. W. de Graaf den

21” October in eene duinbeek bij Wassenaar aangetroffen.

41. Corixa moesta Fieb.

Fieber, Spec. Cor. n° 39, tab. 2, f. 47. — Id. Eur.

Hem. p. 98.

Lengte 7,5 mm. — Kop en borst geel; onder de voor-

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 165

heupen zwarte vlekken, de achterheupen bruinachtig, de

drie eerste ringen van het achterlijf bruin met gele zoomen.

Borststuk bruin met 6 doorloopende gele dwarsstreepjes en

gelen achterrand. Clavus bruin met ongeveer 16 gele

dwarsstreepjes, waarvan de 6 eersten regt en doorloopend;

corium bruin met donkergrauwe randgeul en vele gegolfde

en soms afgebroken gele dwarslijntjes. Membraan bruin

met gele hieroglyphische slangetjes, meest naar de randen

toe; eene zwarte veeg onder de spits van het corium langs

den buitenrand. Zwemharen der achterpooten bruin.

Een voorwerp in Maart bij Woerden gevangen door Mr.

H. W. de Graaf.

412. Corixa Fossarum Leach.

Plaat 10, fig. 12.

Herr. Sch. W. Ins. IX, p. 55, Pl. 295, f. 908. — Flor,

Rh. Livl. 1, p. 795. — Fieb. Spec. Cor. p. 32, n° 37,

tab. 2, f. 45.

Lengte 6 mm.— Kop geel met roestkleurige tint op den

schedel en aan de bovenlip. Borst donkerbruin met gele

vlekken aan den rand; buik geel aan den rand en in het

midden bruin. Borststuk bruin met 6 tamelijk breede, na-

genoeg evenwijdige dwarsbandjes; achterrand niet geel ge-

kleurd. Clavus met fijnen gelen zoom, bruin met ongeveer

16 gele dwarsbanden, waarvan de vijf voorsten iets breeder

en gelijker dan de anderen, de laatsten afgebroken en ver-

ward; corium met donkergrauwe randgeul, bruin met gele

dwarslijntjes, die zeer onregelmatig staan en als in 3 langs-

rijen onder elkander gesteld zijn. Membraan van het co-

rium afgescheiden door eene gele streep, waaronder eene

zwarte, bruin met zeer fijne gele slangetjes en puntjes;

de rand zwartachtig. Pooten roestgeel, zwemharen bruin.

Van deze soort ving de heer Six een voorwerp bij Utrecht

en de heer Heylaerts eenigen bij Breda.

166 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Ik mag niet instaan voor de zekerheid dezer determina-

tien der soorten van het geslacht Coriwa, dat ook voor

anderen een struikelblok geweest is. Werden de water-

wantsen door entomologen meer verzameld, het zou mij

misschien mogelijk worden tot meer duidelijkheid te ge-

raken, vooral ook door het onderzoek der palae en verge-

lijking daarvan met de afbeeldingen van Fieber.

Gen. 3. CyMATIA Flor.

Dit laatste genus der Heteroptera onderscheidt zich van

het voorgaande voornamelijk door den vorm van de tarsen

aan de voorpooten en ten tweede door het profiel van het

aangezigt. Kop met de oogen breeder dan het borststuk.

Spricten als bij Coriva. Schedel vlak vooruitstekend, langer

dan het borststuk, aan wederzijde met eene fijne ingedrukte

langsstreep. Aangezigt van den schedel afgescheiden door

een’ scherpen kant, en bij den man bovendien ietwat hol.

Clypeus glad. Borststuk en dekschilden glad, zonder kras-

sen in de lengte, noch streepjes in de breedte. Eerste lid

der tarsen aan de achterpooten niet veel meer dan twee-

maal zoo lang als het tweede. Tars der voorpooten cylin-

dervormig, doch een weinig dunner naar de spits toe, aan

de basis van gelijke dikte met de scheen, die driemaal

korter is, en van dezelve slechts door eene kringvormige

insnijding gescheiden; aan zijne onderzijde zeer lange

borstels in 2 rijen.

Cymatia coleoptrata F.

Plaat 10, fig. 6

Fabr. S. Rh. 105, 4.— Fall. Hem. Suec. I, p. 185, 7. —

Panz. Faun. Germ. 50, 24. — Burm. Handb. II, p. 188,

n° 4.— Amyot et Serv. Hem. p. 448, n° 3.— Herr. Sch.

W. Ins: TX, p. 53, PI. 297, £ 915. Flor, Ar. Lite

p. 800. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 614.

Lengte 3—4 mm. — Kop, onderzijde en pooten geel,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 167

bovenlip met hare omgeving roestkleurig, achterrand van

den schedel zwartachtig. Oogen zeer groot, zwart. Borst-

stuk veel korter dan de kop van boven gezien, olijfbruin,

glanzig. Dekschilden zeer glanzig en ongestippeld, iets

langer dan het achterlijf; clavus olijfbruin met gelen voor-

rand en naad; corium geel met 2 breede olijfbruine langs-

strepen tegen elkander aan; membraan donkerbruin, zeer

klein, doch aan het linker dekschild iets breeder. Rand-

geul geel, doch op de zoomen aan wederzijde eene fijne

zwarte lijn, waarvan de buitenste tot aan de membraan

doorloopt. De vleugels ontbreken. Middelpooten met don-

kere knieën en zwarte spitsen van scheen en tars. Achter-

scheenen dikwijls bruin gekleurd ; zwemharen bruinzwart.

In Holland aangetroffen door Dr. de Haan en mij: ge-

meen in de omstreken van Utrecht volgens den heer Six.

In April bij Nootdorp en in den zomer bij Breda gevangen

door den heer Mr. Leesberg; in October in de omstreken

van Maastricht door den heer Mr. Maurissen.

SUPPLEMENT

OP DE

LIJST DER IN NEDERLAND VOORKOMENDE

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN (Coleoptera),

DOOR

Jhr. Ed. EVERTS, Phil. Dr.

De behoefte aan een supplement op de voor twee jaar

door mij uitgegeven Lijst der Nederlandsche Coleoptera

heeft zich thans ruimschoots doen gevoelen.

Vele coleopterologen hebben zich wederom beijverd het

materiaal te doen bijeenkomen; niet genoeg kan ik hun

voor die medewerking erkentelijk zijn; moge deze hernieuwde

poging bij de beoefenaars onzer wetenschap den gewensch-

ten bijval vinden.

Tevens is het mij eene aangename taak mijn’ medebe-

werker Mr. A. F. A. Leesberg dank te zeggen voor zijne

zoo gewichtige ondersteuning.

Ook kan ik niet genoeg bij herhaling gedenken de be-

reidwillige hulp van de heeren A. Fauvel te Caen en J.

Putzeys te Brussel, alsmede van de heeren Allard te Parijs

(Halticiden), Desbrochers des Loges te Vitry-aux-Loges

(Curculioniden), en Edmund Reitter te Paskau in Moravie

(Nitidularién , Gryptophagiden, Lathridiiden), die ons bij

de bewerking der moeielijkste familién zoo zeer de behulp-

zame hand boden.

SUPPLEMENT OP DE LIJST ENZ. 169

Om niet al te uitvoerig te worden, heb ik het eerst

door mij opgevatte plan, om te gelijk een overzicht van al

de nieuwe vindplaatsen te geven, laten varen.

Ik veronderstel dat het aantal inlandsche Coleoptera het

maximum begint te naderen, en wanneer nu ten gevolge

van de behandeling van afzonderlijke groepen, de kennis

der soorten zich aanzienlijk zal hebben uitgebreid, dan is

het te verwachten, dat eene meer uitgebreide lijst, voor-

zien van citaten en met korte aanwijzing van levenswijze

der soorten, eene eerste behoefte zal worden, en als zoo-

danig als eene vernieuwde uitgave niet onwenschelijk zal zijn.

Even als in mijne Lijst beteekenen de cijfers achter de

vindplaats de maand der vangst; die achter de soortnaam

verwijzen naar den Catalogus van de Marseul; het teeken *

vóór eene soort duidt aan dat deze in de collectie der

Nederlandsche Entomologische Vereeniging ontbreekt; het

teeken + achter de soort beduidt hetzelfde voor mijne eigen

collectie.

* Nebria livida L. 2. — Nijmegen, Maitl.

* Dyschirius laeviusculus Putz. + 24. — Selzaete, Putzeys.

4 » remotepunctatus Putz. +. — Moerdijk, Putzeys.

* Callistus lunatus F. + 1. — St. Pieter 7, M.

* Badister unipustulatus Bon. 1. — Middelburg, La F.; Was-

senaar 4, Rits.; Haag 4, E.

* Diachromus germanus L. 1. — Ede 6, Maitl.

* Dichirotrichus obsoletus Dej. A. — Walcheren, G. v. Wijk.

* Bradycellus similis Dej. 10. — Rotterd. Sn.

* Harpalus rupicola St. | 37. — St. Pieter, M.

; » ignavus Dfts. + 94. — Tellin 5, M.; de zwarte

var. bi) Bergen op Zoom 6, E.

° Feronia aterrima F. + 72. — Breda 8, L.

* Molops elata F. 231. — Huissen, Agh.

* Amara famelica Zimm. 31. — Rott. Veth.

* » hbialis Payk 36. — Arnh. 5, d. R.

* » rufocincta Sahl. 56. — Breda, H.; Leiden, Hait.

170 SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

Amara montana Dej. 81. — Rott. Sn. (Wellicht is deze

Zuid-Europeesche soort met hout of op andere

wijze overgebracht).

Anchomenus impressus Pz. + 27. — Dieren 5, K.

„Ad scitulus Dej. 50. — Sluis-Kill (Zeeland) 7, Putz.

Pogonus luridipennis Germ. 3. — Bergen op Zoom langs

de Schelde, 6, E.; Selzaete, Putzeys.

» littoralis Dufts. 5. — Walcher. G. v. W. en La F.

Trechus rubens F. 41. — Rott. 5, Veth.

Bembidium impressum Pz. 3. — Ellecom 6, K.; Oosterbeek,

Putzeys ; Holland, Sn.

» nigricorne Gyll. + 26.— Eindhoven, door den

heer Miedel.

» pusillum Gyll. var. normannum Dej. — Walch.

Gi VW.

» ephippium Marsh. 129. — Arnemuiden 7 en

fort de Nolle 7, G. v. W. en La F.; Bergen

op Zoom 6, E.; Zierikzee 7, Fokk.

Tachys scutellaris Germ. 26. — Bergen op Zoom 6, langs de

Schelde, E. en L.

Colymbetes notaticollis Aubé + 12. — Breda 4, H.

“ Agabus guttatus Payk. + 31. — Breda 4, H.

* Hydroporus oblongus Steph. + 100. — Breda 6, L.

» melanarius St. + 107. — Breda 8, L.

» obscurus St. + 121. — Breda, H.

» æanthopus Steph. 95. — Rhoon, Schepman ;

Zuid-Holl., Per.

» granularis L. 7 134. — Vorden 7, G.

* Haliplus obliquus F. +3. — Breda, H. ; Rhoon 4, Schepman.

» mucronatus Steph. 10. — Koudekerke, G. v. Ws;

Zandvoort 7, G.

» cinereus Aubé 14. — Breda 8, L.; Huissen, Agh.

» varius Nicolai. — Amby 4, M.; Breda, H.; Vor-

den 8, G.; Middelb., G. v. W.

Gyrinus bicolor F. 4. — Middelburg 4, 6, G. v. W.; Zie-

rikzee 3, Fokk.

» opacus Sahl. 9. — Breda 6, in de Mark, L.

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. 474

* Orectochilus villosus Ill. 4. — Breda 8, in de Mark, L.

Ochthebius marinus Payk 10. — Middelb. G. v. W. en La F.;

Zierikzee, Fokk.; Rott. Veth.

* Cercyon aquaticum Steph. 12. — Haag 3, E.; Utr. Six.

» plagiatum Er. 14. — Breda 8, L.; Haag 10, E.

* Crataraea suturalis Mann. (praetexta Er.) 6.— Haag 9, E.

Lomechusa paradoxa Steph. 4. — Haag 4, duinen, Hait.

Myrmedonia collaris Payk + 4. — Breda, H.

» cognata Mark. + 8. — Breda, H.

Homalota terminalis Cryll. 33. — Haag 4, E.

» luridipennis Manh. 40. — Haag 4, E.

» cavifrons Sharp. — Haag 3, E.

» soror Er. + 102. — In Holland volgens den heer

Fauvel.

» sordida Kr. 148. — Haag 3, 4. L. en E.; Wolf-

heze 9, d. Ri

» hepatica Er. 119. — Rott. Veth.

» sodalis Er. 138. — Haag 10, E.

» villosula Kr. 182.— Haag 9, 10, E.; Rott. Veth.

» picipennis Gyll. + 235. — In Holland volgens den

heer Fauvel.

Oligota atomaria Kr. 6. — Haag 3, 4, 10, E. en L.

» _ punctulata Heer. — Haag 11, E.

* Myllaena minuta Grav. + 5. — Lochem 7, K. -

* Hypocyptus laeviusculus Manh. 8. — Utr. Six.

Mycetoporus ruficornis Kr. + 14. — Breda, H.

* Acylophorus Wagenschieberi Ksw. + 2.— Breda 8, onder mos,L.

* Heterothops praevius Er. A. — Haag 3, E.

Quedius praecox Grav. 37. — Wolfh. 9, d. R.; Utr. Six.

* Staphylinus fulvipes Scop. 13. — Baarn 7, Veth.

* Ocypus pedator Grav. + 24. — Maastr. door den heer Ziegeler.

Philonthus temporalis Muls. + 14. — Breda, H.

» scutatus Er. 16. — Haag 4, E.

» lepidus Grav. + 33. — Bergen op Zoom 6, L.

» immundus Gyll. 63. — Breda, H.; Haag 3,12

en Kuyk, E.; Middelb., G. v. W.

172 SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

Erichsonius elongatulus Er. 143. — Haag 5, E.

Xantholinus glaber Er. + 13. — Oud-Vroenhoven 4, M.

Achenium depressum Gr. 4. — Middelb. 5, 7, G. v. W.;

Bergen op Zoom 7, E.

Scopaeus laevigatus Gyll. 3. — Arnh. 10, de R.

Lithocharis ripicola Kr. 13. — Rott. 5, Veth.

Sunius pulchellus Heer (diversus Aubé) 17. — Haag 3, E.

Stenus lustrator Er. + 57. — Breda, H.

» humilis Er. 71. — Rott. 5, Veth.

» salinus Bris. 83. — Rott. 8, Sn.; Huissen 5, Agh.

» geniculatus Grav. + 117. — Breda, H.; Amst. K.

» palustris Er. 120. — Arnh. 9, d. R.; Tiel, Seipg.;

Breda 6, L.; Middelb., G. v. W.

Bledius bicornis Germ. +7.— Domburg 6, L.; Zierikzee 8; Fokk.

Lesteva punctata Er. 10. — Haagsche bosch 10, onder dorre

bladeren, E.

Coryphium angusticolle Steph. +4. — Volgens opgave van

den heer Fauvel in Holland.

Omalium riparium Thoms. 3. — Haag 10, E.

Anthobium ophthalmicum Payk 40. — Middelb. 5, La F.

Proteinus limbatus Makl. — Haag 4, E |

Megarthrus hemipterus Il. + 5. — Tiel, Seipg.

Bythinus bulbifer Rchb. 24.— Haag 4, onder dorre bladeren, E.

* Euplectus signatus Reichb. 6. — Haag 3, 4, 10. E. en L.

» piceus Motsch. 13. — Haag 3, 10, L.

» bicolor Denny 17. — Haag 3, 4, E. en L.

» intermedius Saulcy. — Haag 4, E.

Eutheia scydmaenoides Steph. 4. — Delft 4, gemeen onder

dorre bladeren, E. en L.

* Colenis dentipes Gyll. + 1. — Noordwijk 10, Weytlandt.

Liodes axillaris Gyll. 2. — Bergen op Zoom 6, in zwam-

men, L. en E.

Clambus Armadillo de G.1.— Haag 4, onder dorre bladeren, E.

* Comarus enshamensis Steph. — Utr. Gr. ; Middelb. 9, G. v. W.

Trichopteryx thoracica Gillm. 3. — Haag 3, E.

» grandicollis Manh. 9. — Haag 4, E.

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. 173

* Millidium trisulcatum Aubé (Ptilium minutissimum Ljungh).

— Haag 10, E.

Hister ruficornis Grim + 37. — Breda 8, in een fungus, L.

* Acritus nigricornis Hofm. 6. — Haag 10, E.

* Cercus rufilabris Late. + 8. — Bunde 7 en Nuth 7, M.

Sambuci Er. +. — Tellin 5, M.

* Carpophilus dimidiatus F. 10. — Haag, in rijst, E.

* Epuraea melina Er. + 5. — Nuth 8, M.

* Meligethes lumbaris St. + 2. — Maastricht, M.

Hebes Heer + 4. — Haag 10, L.

ochropus St. 33. — Haag 6, E.; Nuth, M.

difficilis Heer 35. — Haag 4, 5, E.

pedicularius Gyll. 44, — Zuid-Holl., Per.

villosus Bris. 47. — Maastricht, M.

serripes Gyll. 50. — Haag 4, E.

planiusculus Heer 63. — Wassenaar 7, v. V.

fuliginosus Er. 68. — Haag 4, 5, 7, 8. E. en L.

gagatinus Er. 83. — Haag 4, E.

* Synchita Juglandis Helw.1.— Axel, achter boomschors, Sn.

* Atomaria plicicollis Makl. — Haag 3, 4, 10. E. en L.

Herminea Reitt. — Haag 9, E.

nigriventris Steph. (nana Er.) 7.— Haag 4, E.

Rhenana Kr. 22. — Middelb. La F.; Zuid-Holland,

Per.; Haag 5, L.

peltata Kraatz 24. — Haag 10, E.

analis Er. 48. — Haag 3, 9,10. E.; Rott. 5, Veth.

testacea Steph. — Haag 10, E.

* Holoparamecus Kunzei Aubé. | — Uit rijst, v. V.

Lathridius alternans Manh. + 11.—Middelb. 6, L.; Vorden, @. -

ruficollis Marsh. 21. — Haag 5, E.

* Corticaria impressa Ol. 42. — Niet zeldzaam bij den Haag,

E. en L.

serrata Payk + 18. — Breda 8, L.

crocata Manh. 49. — Haag 7, 9. E.; Rott. Veth. ;

Noordw. Weytl.; Nuth 7, M.; Hilversum 7, L.

latipennis Sahlb. — Haag 10, E.

174 SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

Monotoma longicollis Gyll. 15.— Haag 10, E.; Middelb. G. v. W.

Murmidius ovalis Beck. — Uit rijst, v. V.

* Aphodius borealis Gyll. 24. — Texel en Vlieland, Rits. en

Roelofs.

» Scrofa F. 78. — Arnh. 5, d. R.; Breda, H.

» tristis Panz. 79.— Wassenaar 5, E.; Middelb. G v.W.

» consputus Creutz. 100. — Oranjezon 10, G. v. W.

Agrilus viridis L. 10. — Velp, Rits.

Cryptohypnus tetragraphus Germ. 9. — Bunde 7, M.

» dermestoides Hrbst. + 21. — Bunde 7, M.

Cardiophorus nigerrimus E. + 32. — Kerkrade 6, M.

* Athous crassicollis Lac. — Tiel, Seipg.: Middelb. G. v. W.;

Zierikzee, Fokk.

* Corymbites Quercus Gyll. + 13. — Breda, H. en L.

Adrastus awillarıs Er. + 2. — Haagsche bosch 7, L.

Cyphon nitidulus Thoms. 2. — Middelb. 5, La F.

Eucinetus haemorrhoidalis Germ. 1. — Middelb La F.

Malthodes Maurus Cast. 32. — Rott. 6, Piag.

Ebaeus thoracicus Ol. 7. — St. Pieter 7, M.

Clerus 4-maculatus F. 6. — Middelb. 5, La F.

* Cis festivus Panz. 27. — Schev. 8, Six.

Aspidiphorus orbiculatus Gyll. 4. — Middelb. 6, E.

Ptinus pusillus St. 34. — Breda, H.

Cistela ceramboides L. + 13.— Arnh. d. R.; Oirschot 6, M.

Rhipiphorus paradoxus L. + 4. — Soest door den heer v.d.

Honert.

Asclera coerulea L. 4. — Utrecht, in huis gevangen, 5.

Liophloeus Herbstiù Gyll. — + Nuth 7, M.

Strophosomus retusus Marsh. 5. — St. Pieter 7, M.

» curvipes Thoms. — Wolfheze 9, d. R.

Sitones tibialis Hrbst. 16. — Rott. Sn.; St. Pieter 7, M.;

Haag 4, Hait.; Velp, Rits.; Vorden 7, G.

Metallites atomarius Ol. 6. — Ellecom 6, Hait.

Polydrosus flavovirens Gyll. 24. — Ellecom 6, op wilgen K.;

Middelb. La F.

Otiorhynchus tenebricosus Hrbst. 39. — Maastr. (St. Pietersb.)

gemeen, M. en G.

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. 175

Trachyphloeus scaber L. 2. — Hilversum 7, L.; Oudenbosch,

Weytl. ; Bunde 7, M.; Texel 7, Roelofs.

» squamulatus Ol. 10. — Middelb. La F.; St.

Pieter, M.

Phyllobius Artemisiae Desbr. +. — Sluys-Kill (Staats-Vlaan-

deren) M. v. d. Broeck.

* Hylobius fatuus Rossi 8. — Rotterd. Sn.

* Dorylomus maculatus Marsh. 23. — Middelb. 6, E.

nebulosus Gyll. 35. — Holl. v. V.

* Bagous subcarinatus Gyll. 9. — Rott. Sn.

tempestivus Hrbst. 20. — Utr. S.

cylindrus Payk + 31. — Amby 4, M.

Anoplus Roboris Suf. 2. — Gelderland 6. Sn.

* Apion opeticum Bach. 2. — Vian. 6, E.; Zuid-Holl., Sn.

Caullei Wenck. 18. — Wassen. 10, v. V.

confluens Kirby + 25. — Buiksloot 8, K.

pubescens Kirby 41. — Rott. 9, Sn. en Veth. ; Walch.

1. Ga DI,

vicinum Kirby | 43. — Haag 2, L.; Breda, H.

pallipes Kirby | 62. — Maastr. 6, Gr.

cruentatum Walton 89. — Vianen 6, E.

sanguineum d. G. 9, — Haag 4, Hait.; Wasse-

naar 11, Per...

Ononidis Gyll. 98. — Haag 5 en Bergen op Zoom,

E. op Ononis repens; Zierikzee, Fokk. ; Breda, H.;

Ellecom 6, Hait.

difforme Germ. 114. — Haag 4, 5, E. en L.

Meliloti Kirby + 133. — Bunde 7, M.

simule Kirby 139. — Haag 5 en Steeg 8, E.; Leid. v.

V.; Ellecom 6, Hait.; Middelb. La F.; Hillegom 5, K.

aethiops Hrbst. + 167. — Maastr. M.

punctigerum Germ. 169. — Valkenburg 6, Roel.

ebeninum Kirby 177. — Hilvers. 7, E.; Breda 8, L.

Sedi Germ. 185. — Haag 4, duinen op Sedum acre,

Sn. en E. -

affine Kirby 193. — Middelb. 6 en Rozendaal, E.

en L.; Breda 5, H.

176 SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

Diodyrhynchus austriacus Germ. 4. — Arnh. 5, d. R.;

Middelb. La F.

Magdalinus violaceus L. + 2. — Breda 6, L.

» phlegmaticus Hrbst. | 7.— Bergen op Zoom 6, L.

> carbonarius L. 4. — St. Oedenrode 7, Veth.

“ Anthonomus Ulmi d. G. 1. — Arnh. 4, de R.

Orchestes melanocephalus Ol. 9. — Middelb. 14 en Koudekerke

6, G. v. W.; Noordwijk, Weytl.

Gymnetron melanarius Germ. + 15. — Middelb. 6, L.

» longirostris Gyll. 39. — Breda 6, v. Hall.; Maastr.

Sour

» Campanulae L. 44. — Ulvenhout 5, Piaget.;

Bergen op Zoom 6, L.; Oirschot 6, M.; Breda

5, H.; Ginneke 7, v. V.; Vorden 8, Gr.

Acalles ptinoides Marsh. + 22. — Wolfheze 5, Putzeys.

* Celiodes exiguus Oliv. 19. — Middelb. 7, G. v. W.

Rhytidosomus globulus Hrbst. + 4. — Middelb. 6, Weytl.

Geuthorhynchus melanarius Steph. 6. — Amst. 2, onder

dood riet, K.; Rott. 5, Veth.

» frontalis Bris. 17. — Middelb. La F.; Zierik-

zee 5, Fokk.

» alboscutellatus Gyll. 38. — Arnh. 4, d. R.

Phytobius Comari Hrbst. 9. — Rott., Sn.

Rhinoncus denticollis Gyll. — Middelb. La F.; Breda 6, L.

Baridius cuprirostis F. + 30. — St. Pieter 7, M.

Rhyncolus truncorum Germ. + 10, — Uit eene inl. coll. af-

komstig van den heer v. Eyndhoven te Zutphen, K.

Phloeophorus Spartii Nordl. + 3. — Haag 4, Huit.

Scolytus pygmaeus Hrbst. + 3. — Breda 11, L.

Cryphalus granulatus Ratz. 7. — Huissen 7, de R.

Dryocetus cryptographus Ratz. + 2. — St. Pieter 8, M.

Tropideres albirostris Hrbst. + 1. — Arnh. 5, d. R.

» cinctus Payk. 14. — Huissen 6, Agh.

Bruchus luteicornis Wl. 85. — Middelb. en Bergen op

Zoom 6, E.

Clytus detritus L. 1. — Zwolle, v. Tuin.

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. 477

Obrium cantharinum L. + A.— Maastr. 6 en Venlo 6, M.

Leptidia (Gracilia) brevipennis Muls. 3.— Middelb. 7, G. v. W.

Rhamnusium Salicis F. A. — Haag, Vosmaer.

Strangalia attenuata L. 7. — Middelb. La F.

Grammoptera praeusta F. + 7. — Venlo, v. d. Brandt.

Cryptocephalus flavescens Schneid. 97. — Nuth. 7, M.

Lina cuprea F. + 6. — Kerkrade 5, M.

Galeruca xanthomelaena Schr. + 3. — St. Pieter, M.

Luperus circumfusus Marsh. + 4. — Bunde 7, M.

Coccinella 14-pustulata L. A. — Gronsveld 7, M.

» labilis Muls. (magnifica Redt.) 12. — Verschei-

dene exemplaren bij St. Oedenrode 7, Veth.

Epilachna Argus Geoff. (A1-maculata F.) A. — Meerssen 6,

Veth; Kerkrade 5, M.

Seymnus marginalis Rossi + 14. — Maastr M.

Alexia globosa Sturm. 4. — Rott. Sn.

NEDERLANDSCHE HALTICIDEN. 1)

PopAGRICA Foudr.

. fuscipes F. + À. — St. Pieter, M,

. fuscicornis L. 8. — Niet zeldzaam.

Dn =

MANTURA Steph. (Balanomorpha Ghevr.)

‘A. rustica L.— Haag 5, 4, 10. Hait., L. en E.; Gorinctiem

BES Dir 6, Ce.

Chrysanthemi Koch ?) 2. — Niet zeldzaam.

ÜREPIDODERA Chevr,

* A. Salicariae Payk 5.— Vorden 6 en Ütr. 7, Gr.; Breda

5, H.; Middelb. 6, E.

1) De bewerking der Halticiden door Mr. A.F. A. Leesberg naar de monographien

van Foudras, Kutschera en Allard maakt een nieuw overzicht dezer groep noodzakelijk.

De genera zijn volgens den catalogus van Gemminger en Harold overgenomen; de

soortnamen eveneens met verwijzing naar den catalogus van de Marseul.

2) De in de lijst vermelde I. obtusata moet vervallen.

178

Sale

SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

transversa Marsh. !) 8. — Niet zeldzaam.

ferruginea Scop. 9. — Gemeen.

helxines L. 24. — Zeldzaam. Amst. Smit; Bunde en

Amby, M.

aurata Marsh. ?) 25. — Zeer gemeen.

chloris Foudr. 26. — Gemeen. De blauwe varieteit bij

Rotts Veth en on.

smaragdina Foudr. 27. — Ellecom 7, Hait.; Breda 7,

H.; Vorden 6, G.; in Holland, Sn.

Modeeri L. 29. — Gemeen.

Erirrix Foudr.

pubescens Koch 30. — Gemeen op Solanum-soorten.

Vianen 6, E.; Haag, L.en’E.; Rott. 4, Sn.;

de varieteit bij den Haag, E. en L.

Harrıca Geoff. (Graptodera Chevr.)

Quercetorum Foudr. ?) (Erucae Oliv.) 1.— Gemeen op eik,

ampelophaga Guér, 4.— Ginneken, v. V.; Haag, E., L.

en Hait.; Bergen op Zoom 6, E.; Arnh., Sn. ;

Rott., Veth.; Z.-Holl., Per.; Wolfh. 7, Sn.

Lythri Aubé 6. — Verspreid. Op Epilobium.

Tamaricis Schrk. (Hippophaés Aubé) 8— Breda, H.; Rott.,

Sn; Maastr., M.; Ellecom 6, Hait.

oleracea L. 11. — Gemeen.

Loneirarsus Latr. (Thyamis Steph.)

tabidus F. (Verbasci Pz.) A. — Arnh. 5, d. R.

niger Koch 4, — Haag 4, E.; St. Pieter 6, M.

1) Deze soort werd ten onrethte Cr. impressa F. genoemd. De laatste komt alleen

in Zuid-Europa voors

2) Deze soort, met Cr. chloris en smaragdina vermengd, was steeds voor Haltica

helxines L. gehouden.

3) De 5 hier opgenoemde soorten waten verward onler H, oleracea L. en

Erucae Oliv,

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. 479

. alricapillus Dufts. (melanocephalus All.) 5. — Zeer gemeen.

. melanocephalus de Geer (atriceps Kuts.) 8. — Leid. 4,

E.; Middelb. 6, E.; Haag 8, L.; Vorden 5

Goo Mel, Pen

. holsaticus L. 14.— Utr. 4, Drieb. 10.en Wassen. 5, S.;

Breda, H.; Haag 9, E.

. atricillus L. 24. — Niet zeldzaam.

. brunneus Dfts. 25. — Gemeen in alle varieteiten.

flavicornis Steph. 40. — Haag 10, L.; Rott., Sn.

laevis Dfts. 41. — Haag 8, 10, E. en L.; Breda, H. ;

Z.-Holl., Per. ; de Steeg 8 en Rozendaal 6, E.

. Medicaginis All. 55, — Breda, H.; Haag, L. en E.;

Gorinchem, E.; Amersfoort, Six.; Leid. 7,

vid.) We

. pusillus Gyll. 29. — Gemeen.

. Anchusae Payk. 64. — Gemeen.

. luridus Scop. 70. — Gemeen.

. fulgens Foudr. 71. — Vian. 6, E.

. piciceps Steph. + 75. — Haag, Hait.; Amst., K.; ook

de var. Poweri All.

. canescens Foudr. 79. — Haag, v. V. en v. d. W.;

Z.-Holl., Per.; Warmond 7, Rits.

. Nasturtii F. 80. — Verbreid.

. suturellus Dfts. (thoracicus Steph.) 83. — Breda, H.;

Gormnch 10, Kes Utro9 6. Vian6, E;

Haag 4, 5, E. en L.

. patruelis All. + 88. — Bergen op Zoom, H.

. Jacobeae Waterh, (tabidus Ol.) 92. — Gemeen op

Senecio Jacobea.

. ochroleucus Marsh. 95. — Bergen op Zoom 6, E.; Haag,

ya VDE LEG aay ES

‚ gracilis Kutsch. 97, — Leiden 7, v. d. W.; Wassen,

8, Per.

. ater F. (parvulus Payk) 103. — Zeer gemeen.

. suturalis Marsh. + 81. — Haag, L. en Hait,

3. Juncicola Foudr. 74. — Haag, L. en E,

480 SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

*26. candidula Foudr. 30. — Valkenburg, Per. !)

APHTHONA Chevrol.

* 4. Cyparissiae Koch 5. — Haag 8, Hait.; Brumm. v. V.;

Maastr., M.

* 2. lutescens Gyll. + 10.— Breda, H.; Utr. 6, Gr.; Goor 7, Hait.

3. albinea Foudr. *)+.—Ken exemplaar zonder nadere vind-

plaats in de collectie der Ned. Ent: Vereeniging:

4. nonstriata Goeze (coerulea Fourcr.), 14. — Gemeen op

Iris pseudacorus.

"5. venustula Kutsch. (Euphorbiae Schrk.) 26. — Amby 8,

M.; Renkum 10, G.; Huissen 4, Agh.

*6. atrocoerulea Steph. 28. — Utr. G.; Haag 10, E. en L.;

Middelb. E. en La F.

* 7. violacea Koch. 30. — Haag 6, E.

8. hilaris Steph. 3) 36. — Zeer gemeen.

PHYLLOTRETA Foudr.

4. nodicornis Marsh. *) (antennata Koch) 1. — Breda 6,

H. en L. op Silene.

2. aterrima Koch (atra Payk) 4. — Gemeen;

3. Cruciferae Goez: (obscurella Ill.) 5. — Zeer gemeen.

A: diademata Foudr. 7.— Renkum, Wtt.i Haag 4, 5, 8,

E. en L.; Ellecom; Hait.

5. nigripes F. (Lepidii Koch) 10. — Niet zeldzaam.

* 6. melaena Ill. 12. — Middelb. 6, E. en L.

7. ochripes Curt. 16. — Gemeen.

8. sinuata Steph. 17. — Holl. Wtt.; Haag, E., L. en Hait. ;

1) De drie laatstgenoemde soorten zijn als zoodanig door den heer E. Allard ge-

determineerd. De juistheid der 2de soort is door mij nog niet met zekerheid aange-

nomen, tevens betwijfel ik de opgave door dien heer van twee exemplaren van Z.

patruelis door de heeren Leesberg en Haitink bij den Haag gevangen, die te veel

van het door den heer Heylaerts bij Bergen op Zoom gevangen exemplaar afwijken.

2) Was ten onrechte gebracht tot het genus Zongitarsus door Foudras. Ik be-

twijfel echter deze determinatie van den heer E. Allard.

3) Deze soort werd ten onrechte genoemd A. Euphorbiae.

4) Ten onrechte werd deze soort als gemeen opgegeven; lees daarvoor ZZ. eruci-

ferae Goez,

13.

. nemorum L. *) 19. — Breda, H.; Oud-Vroenh., M.;

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN, 481

Vian. 6, E.; Ellecom, Hait.; Z.-Holl., Per.;

Bergen op Zoom 6, E.

Haag, Hen’ bs Zi=Holl; Per.; Vian, 6, E.

. Vittula Redt. 20. — Haag 10, E. en Hait.

. undulata Kutsch. 21. — Zeer gemeen.

. flexuosa Ill. 22. — Breda, H. (in quisquiliis); Leid.

v. V.; var. tetrastigma Comolli, Haeren, M.;

Holl, v. V.; Vian. 6, E.; Haag, L.; Rott. 4, Sn.

Exlamationis Thnb. (Brassicae F.). — Breda, H. ; Hilvers.

1, Bor Ut vS, East en BE.

CHAETOCNEMA Steph. (Plectroscelis Redt.)

concinna Marsh. (dentipes Hoffm.) 6. — Zeer gemeen.

Mannerheimi Gyll. 15. — Haag 6, L ; St. Pieter, M.;

Rott,5, Neth.

aridula Gyll. 16. — Niet zeldzaam.

confusa Bohm. (arida Foudr.) 17. — Haag, E., L. en Hait.

Sahlbergi Gyll. + 24. — Amst., K.; Haarl. 9, G.

hortensis Fourcr. (aridella Payk.) — Zeer gemeen.

APTEROPEDA Chevr.

. orbiculata Marsh. (ciliata Oliv.) 4. — N.-Brab., Sn.;

Breda 10, H. op Medicago sativa.

SPHAERODERMA Steph.

Cardui Gyll. 4. — Gemeen.

testacea F. 2. — Niet zeldzaam.

DiBoLia Latr.

Cynoglossi Koch + 10. — Eenmaal gemeen op de duinen

bij den Haag, v. V.

occultans Koch 13. — Breda, H.; Haag 4, L. en E.

1) Onder deze soort, die niet gemeen is, werden gerekend 7%. sinuata , ochripes

en wadulata.

182 SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

PSYLLIODES Latr.

de Chrysocephala L. — Gemeen. Op koolzaad, L.; var.

nigricollis Marsh. 1, Haag, E., L. en Hait. ;

Rott. 9, Sn.; Arnh. 6, d. R.; Utr. S. en G.;

Steeg 8, Sn.; Z.-Holl. Per.

2. Rapae Ill. (Napi Koch 7.) — Gemeen.

* 3. cuprea Koch 14. — Breda 8 en Haag 6, L.; Ellec. 6,

Hait.; Arnh +5, d. RB.

* 4. instabilis Foudr. 19. — Arnh. 6, d. R.; Haag 6, L.

* 5. attenuata Koch 21. — Bommelerwaard 5 op hop, Sn.;

St. Pieter, M.

* 6. .nucea Ill. 22. — Haag, 5, 6, L.; de Steeg, E.

7. marcida Ill. 24. — Gemeen langs de zeekust.

8. affinis Payk 25. — Zeer gemeen.

* 9. Allardi Bach (rufilabris All) 28. — Scheven., E.

10. Dulcamarae Koch 34. — Vian. 6, E.; Rott. 5, Sn.

“AA. chalcomera Ill. 35. — Vian.6,E.; Utr. 10, Gr.; Z.-Holl.,

Per.; Amst., 'K.; Haag, Hait.; Huissen,

Agh.; Heemstede, v. V.

12. picina Marsh. 38. — Velzen 6, E.; St. Pieter, M.;

Holl., Blume.

*43. luteola. Müll. 39. — Steeg 8, E.; Breda 12, H.

14. cucullata Ill. 4%. — Noordw., v. V.; Renkum en Vor-

den. 7, Gr.; Haag 8, v..V. en Hart

SOORTEN WELKE UIT MIJNE LIJST MOETEN

VERVALLEN.

Dyschirius apicalis Puts. wordt aeneus De}.

Philonthus aerosus Kies. wordt atratus Grav.

» corvinus Er. wordt immundus Gyll.

Stilicus affinis Er. is eene var. van orbiculatus Payk.

Anthobium scutellare Er. synoniem met torquatum Kr.) volgens den

Proteinus brevicollis Er. id. met ovalis Steph.\heer Fauvel.

Corticaria piligera Manh. is syn. met pubescens Il.

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN, 183

Monotoma spinicollis Aubé wordt picipes Hrbst.

Anaspis assimilis Voll. is volgens den heer Emery te Napels

eene var. van A. frontalis L.

» ftestacea Voll., als voren van A. maculata Geoff.

Otiorhynchus fuscipes Ol. wordt tenebricosus Hrbst. ; beide soor-

ten zijn zeer verwant en wellicht varieteiten,

Apion subulatum Kirby moet zijn opeticum Bach.

» rufierus Germ. (var. van Trifolii) is nog niet aangetroffen.

» filirostre Kirby was slechts een afgewreven exemplaar

van simile Kirby.

In mijne Lijst der in Nederland voorkomende Schild-

vleugelige insecten zijn vermeld . . . . 2145 soorten.

Af: de daaronder begrepen Halticiden. . 53 »

Bit. cs 05.2092 »

In dit Supplement zijn opgenomen. . . 229 »

en bij de nieuwe rangschikking der Halticiden

ziji deze, gebracht tat a Ash." nit a 90 »

Lerzamen mln edad »

terwijl daarentegen uit de lijst moeten

VEE A EET a SE a u Baden ita <A 14 »

Blijft alzoo voor de gezamenlijke soorten

van Coleoptera, die als bewoners van ons

land bekend zijn, een getal van . . . . 2397 »

Ten overvloede wensch ik hieronder nog aan te duiden

de soorten welke in het buitenland nabij de Nederlandsche

grenzen zijn aangetroffen, in zooverre het mogelijk was

eenige opgave daarvan te verkrijgen.

Calosoma sericeum F. Badister peltatus Panz.

» reticulatum F. Feronia parumpunctata Germ.

Cychrus attenuatus F. Amara sylvicola Zimm.

Cymindis Vaporariorum L. |Hydrophilus aterrimus Esch,

Chlaenius agrorum Ol. Aleochara rufitarsis Heer.

>» holosericeus F. Homalota aquatica Thoms.

184

Homalota laticeps Thoms.

» aegra Heer.

gemina Er.

angusticollis Thoms.

Aubei Bris,

indubia Sharp.

subaenea Sharp.

ignobilis Sharp.

dilaticornis Kr,

inquinula Er,

marcida Er.

laevana Muls.

» pulchra Kr.

Placusa pumilio Gravy.

Oligota granaria Er.

» flavicornis Lac.

Encephalus complicans Wstw.

Gyrophaena laevipennis Kr.

» minima Er.

» strictula Er.

manca Er.

Boleti L.

laevicollis Kr.

Myllaena brevicornis Math.

» elongata Math.

Gymnusa brevicollis Payk.

» variegata Kies.

Trichophya pilicornis Gyll.

Hypocyptus discoideus Er.

» seminulum Er.

Lamprinus saginatus Grav.

» haematopterus Kr.

Tachinus rufipennis Gyll.

» scapularis Steph.

» elongatus Gyll.

Tachyporus transversalisGrav.

Conurus bipunctatus Grav.

Bolitobius pulchellus Man.

» trinotatus Er.

Megacronus striatus Ol.

» inclinans Grav.

» cernuus Grav.

» rufus Er.

Mycetoporus lucidus Er.

» angularis Muls.

» nanus Er.

Acylophorus glabricollis Grav.

Euryporus picipes Payk.

SUPPLEMENT OP DE LIJST VAN

Quedius laevigatus Gyll.

» umbrinus Er.

» auricomus Kies.

Staphylinus latebricola Grav.

» fossor Scop.

Ocypus fuscatus Grav.

Philonthus nitidulus Grav.

» rufimanus Er.

» rubripennis Kies,

» astutus Er.

Erichsonius prolixus Er.

Leptacinus parumpunctatus

Gyll,

Baptolinus pilicornis Payk.

Lathrobium dilutum Er.

» angusticolle Lac.

Dolicaon biguttulus Lac.

Lithocharis castanea Grav.

» diluta Er.

» picea Kr.

Stenus argentellus Thoms.

» incanus Er.

» . sylvester Er.

» fossulatus Er.

Oxyporus maxillosus F.

Bledius pallipes Grav.

» erraticus Er.

» rufipennis Er.

Platystethus capito Heer

Oxytelus fulvipes Er.

Trogophloeus exiguus Er.

Anthophagus testaceus Grav.

Lesteva pubescens Manh.

Olophrum fuscum Grav.

» assimile Payk.

Lathrimaeum melanocepha-

lum I.

Acidota cruentata Manh.

Arpedium quadrum Gray.

Philorinum sordidum Steph.

Omalium minimum Er.

» brunneum Payk.

» pygmaeum Payk.

Anthobium Marshami Fauv.

» rectangulum Fauv.

» longipenne Er.

» Primulae Steph.

Prognatha quadricornis Kirby.

SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN,

185

Scydmaenus angulatus M. etK.!Anobium pertinax L.

Agathidium nigripenne Kug. Oligomerus brunneus OL.

Hister succicola Thoms.

Carpophilus sexpustulatus F.

Dermestes bicolor F.

Pomatinus substriatus Mull.

Aphodius arenarius Ol.

Odontaeus mobilicornis F.

Homaloplia ruricola F.

'Salpingus ater Payk.

Otiorhynchus ligneus Ol.

Omias mollicomus Ahr.

Apion Limonii Kirby.

‚Platyrhinus latirostris F.

Tropideres niveirostris F.

Sphindus dubius Gyll.

Cryptohypnus minutissimus Cryptocephalus flavipes F.

Limonius Bructeri F.

de ventralis Ill. !)

Engis sanguinicollis F.

Laricobius Erichsoni Ros. Halysia 12-guttata Poda,

Entomologen welke mij hunne bijdragen voor de Nederl.

Fauna toezonden en niet in mijne Lijst zijn aangeduid:

Agh. . .,.... Pater Aghina, thans te schiedam.

Dreess. .. de heer W. H. Dreessens te St. Odiliënberg

(Ned. Limburg).

Fokk. DNS la Ra KokkerterZierikzee:

Gye Wo. » epe. B Gerth van Wijk te Middelburg.

v.d. Hon. . » » J: van den Honert te Amsterdam.

La F. » » N. La Fontijn te Vlissingen.

Seipg. » » Emile Seipgens te Zutfen.

DW en » » K.N. Swierstra te Amsterdam.

v. Tuin » » H. van Tuinen Hz. te Zwolle.

Veth. Yee re wae Vel -bechvouerdam,

Weyl...

A. J. Weytlandt te Noordwijk.

(Voer de overige verkortingen zie mijne Lijst.)

1) De overige Haltieiden die hier te lande waarschijnlijk voorkomen

spoedig in dit Tijdschrift worden opgenomen,

zullen

OVER DE LEGBOOR

VAN

APHILOTHRIX RADICIS Far.

DOOR

Dr. M. W. BEIJERINCK.

(Plaat 11 -en 12).

Het geraamte van het achterlijf dezer galwesp is op de

volgende wijze samengesteld.

Vooreerst is het welbekend dat er bij de Cynipiden, even

als bij vele andere Hymenoptera, eene diepe insnoering

tusschen thorax en abdomen is gelegen, eene insnoering

die bij nader onderzoek de eerste achterlijfsring blijkt te zijn.

Deze ring bestaat uit één enkel stuk (fig. 4 en 2) en heeft

een harden en dikken wand, waardoor hij een uitnemend

bekleedsel vormt voor de talrijke gewichtige organen, die

door zijne nauwe holte in het achterlijf binnendringen.

Door de zeer aanmerkelijke afmetingen, die de tweede

ring bereikt, vormt hij een scherp contrast met den voor-

gaanden; even als de 5 volgende achterlijfs-segmenten

bestaat hij uit een grooter dorsaal en een kleiner ventraal

gedeelte (fig. 1, 27 en 2). Aan iedere zijde van het dorsale

stuk ligt een rossig haarbosje (fig. 1 en 3, h). De drie volgende

ringen bieden geen meldenswaardige bijzonderheden aan.

Zoo als bij alle achterlijfsringen, zijn ook hier de rugstandige

deelen aanmerkelijk grooter dan de buikstukken, die door

de eersten ten deele omsloten worden; vooral wanneer

het insect de eieren legt is daardoor van het ventrale deel

slechts zeer weinig te zien (fig. 3), behalve van den 6den

OVER DE LEGBOOR VAN APHILOTHRIX ENZ, 187

ring die door het legboor-apparaat naar beneden wordt

gedrukt. De eigenaardige vervorming die de laatstgenoemde

ring heeft ondergaan (fig. 2) staat in verband met zijne

functie om als onderst sluitstuk te dienen van de wijde

genitaal-opening, die geheel buikstandig is en aan de andere

zijde begrensd wordt door het ventrale deel van ring 7

(fig. 4). Twee kleine staafjes (fig. 2, a. v.) zijn op ’t uit-

einde ingeplant; door een vlies zijn zij verbonden en aan

de buitenranden behaard. Ik heb gezien, hoe eene andere

welbekende galwesp (Cynips quercus foli L.) van deze staatjes

gebruik maakt bij het afzetten der eieren. In het begin van

Maart zag ik n.l. het genoemd insect de nog volkomen

gesloten knoppen van Quercus pedunculata nauwkeurig

onderzoeken. Met den kop naar de punt van den knop

gekeerd schoof het met de genoemde buikstaafjes, door eene

eigenaardige beweging van het achterlijf zoo lang heen en

weer, tot zij juist onder een der knobschubben aanlandden,

deze iets ophieven en zoo toegang verschaften aan de fijne

legboor, om het jeugdig blaadje, tusschen de knopschubben

verscholen, te bereiken. De naam van «buiktasters» voor

deze staafjes scheen mij daarom niet ongeschikt.

Eindelijk moet ik nog wijzen op de twee kleine oogvlekjes

(fig. 2, 0) die het uiteinde van den ring versieren en bijv.

bij Cynips Kollar, Hart. zeer in 't oog loopend zijn, ook zonder

beschadiging van het lichaam. Het laatste segment van

het abdomen dat door den anus A (fig. 1 en 4) uitgang aan het

darmkanaal verschaft, is door den 7den ring omsloten,

(fig. 4, 7' en 7°). Het aan den rug gelegen stuk van dezen

ring is van den gewonen vorm, maar het ventrale deel is

uiterst klein en eerst bij nauwkeuriger onderzoeking te

vinden; het stelt als ’t ware het verband daar tusschen de

twee quadratische platen, die nader zullen worden beschre-

ven (fig. 3, Q en fig. 6), en het vormt, om hier nog bij herha-

ling op terug te komen, het analogon van het perineum der

zoogdieren. Nog moet ik hier eene physiologische bijzonder-

heid vermelden, die de beschouwing van het achterlijf mij

188 OVER DE LEGBOOR VAN

ophelderde. Het is bekend dat vele galwespen (zoo ik

mij niet bedrieg doen allen het) een’ eigenaardigen reuk

verspreiden, die vooral bij aanraking als de dieren angstig

worden zeer sterk is; bij geene soort nam ik dit verschijnsel

in hooger mate waar dan bij Aphilothria Radicis en Andricus

terminalis. Over den aard der afgescheiden stof is niets

bekend; de vergelijking met mierenzuur is zeker onjuist;

de geur stemt het meest overeen met die van zekere

terpenen.

Nu bleek het mij al spoedig dat de sterkst riekende in-

dividuen overal op de achterlijfsringen, maar vooral eenigs-

zins naar de buikzijde, met kleine olieachtige droppeltjes

waren bedekt; na eenig zoeken vond ik die droppeltjes

ook tusschen de ringen gelegen, en het vermoeden is nu

zeker niet al te gewaagd, dat hier aan eene afscheiding moet

gedacht worden, geheel te vergelijken met die van het bijen-

was (mijn onderzoek bepaalde zich tot Aph. Radicis).

Plaatst zich het insect in de houding om de eieren af

te zetten (fig. 3), dan heeft er eene verschuiving plaats van

de ringen van het achterlijf onderling, zoodanig dat de anders

zoo moeielijk te tellen ') ringen 5, 6, 7, nu, wat hunne

dorsaaldeelen aangaat, gemakkelijk zichtbaar worden; daar-

entegen omvatten de meer naar voren gelegen rugringen

een zoo groot deel der buikvlakte dat deze ten deele on-

zichtbaar wordt.

De oorzaak dezer verschuiving bestaat nu juist in de

spier-contractie, welke de toenadering der ringstukken ten

gevolge heeft. Natuurlijk wordt hierbij alles wat in het

achterlijf eene kleine verplaatsing toelaat, zoo als het bloed,

de eierstokken enz, zoo ver mogelijk naar achteren gedreven,

en daardoor de uitstulping van het geweldig groote geslachts-

1) Lacaze Duthiers, die even als ik <Aphilothrix Radicis onderzocht, doch meent

dat Cynips quercus foli dezelfde soort is (pag. 27), zegt: » Malgré les dissections les

plus attentives et les plus minutieuses je n’ai pu compter les tergums» (rugringen)

ete. (Récherches sur Varmure génitale femelle des insectes. Paris 1858).

APHILOTHRIX RADICIS FABR. 189

‚apparaat te weeg gebracht. Reeds aan Marcello Malpighi 1)

was de sterke verandering die de lichaamsgedaante daarbij

ondergaat bekend, en hij geeft daarvan eene verdienstelijke

afbeelding.

Met weinig moeite gelukt het om door voorzichtige samen-

drukking van het achterlijf ook aan het gedoode lichaam de

bedoelde legbooruitdrijving op te roepen. In dezen nieuwen

toestand, is het niet moeielijk twee nieuwe chitine-platen te

ontdekken, die zich in het verlengde der rug-segmenten plaat-

sen en onder gewone omstandigheden geheel in het lichaam

verborgen liggen. Zij heeten de langwerpige» -en de

«quadratische plaat» (fig. 3, O en Q). Deze namen zijn

sedert lang in gebruik voor de overeenkomstige deelen bij

de angeldragers, waar zij den vorm der deelen aanwijzen,

hetgeen hier volstrekt niet het geval is. De beide platen

zijn onderling verbonden door de (in fig. 3 onzichtbare,

in fig. 4 en later, door H aangewezen) «hoekplaat »

(Winkelplatte der Duitsche beschrijvingen). Met hare weder-

helften van de andere zijde vormen zij eene soort van

kielvormig lichaam, dat aan het naar onder gekeerde hoek-

punt de angelbasis draagt (fig. 4).

Ik kan niet nalaten hier er op te wijzen hoe de vorm

van al deze platen en de aanhechting van de legboor zelve;

goede kenmerken voor de classificatie zullen opleveren.

Neemt men nu voorzichtig het geheele angel-apparaat

uit het lichaam en snijdt men de vliezige verbinding tus=

schen de rechter- en linkerhelft geheel door, ’t geen zonder

ruwe beschadiging wèl gelukt, dan kan men een nauw-

keuriger beeld van het geheel verkrijgen zoo als dit in fig.

9 is voorgesteld. Vergelijkt men die figuur met fig. 4 dan

blijkt daaruit dat de langwerpige plaat O binnen in het

lichaam bij U vrij eindigt, dat echter de binnenste chitine-lijst

langzaam samenvloeit met de hoekplaat H. Twee andere

lijsten, o en a fig. 4 en de randlijst verloopen over de breede

1) Opera omnia. Lugd. Bat. 1687. De Gallis,

490 OVER DE LEGBOOR VAN

vlakte van het eigenlijk lichaam der langwerpige plaat en

vloeien samen in een verlengstuk aa, dat met eenig recht

canaal-taster » zou kunnen genoemd worden; de inkeeping

bij < en het vliezig bandje v zijn kenmerkend. De kleur

van dit orgaan is zeer intens bruin en de oppervlakte is

kortborstelig. De hoekplaat H is vooral aan de randen verdikt,

nabij de basis is een chitine-arm veld; zij is door het gewricht

a met de oblonge plaat, door d met de quadratische plaat

en door e met het straks te beschrijven stylet verbonden

(fig. 4, s en fig. 5, S). De vorm van de quadratische

platen -eindelijk is het best door vergelijking van de figuren

4 en 6 te leeren kennen. Terwijl de langwerpige platen

door rijke chitine-afzetting sterk verhard zijn, zijn de

quadratische platen meer van vliezige natuur en minder

donker bruin gekleurd; de lijst /. d. en de chitine-verdik-

king k (fig. 7) vallen het meest in ’t oog; de genoemde

chitine-lijst voert naar de gewrichtspan d (fig. 6) waar

de aansluiting met de hoekplaat tot stand komt. Aan het

andere uiteinde dragen de quadratische platen de staafjes

t, die door een chitine-stuk (ch) dat met het ventraal deel

van den 7° ring vergroeid is, zijn verbonden. Eene duide-

lijke beharing bewijst dat ook zij ten minste met hunne

randen aan de lichaamsoppervlakte liggen, hetgeen nog ten

overvloede wordt aangetoond door de éénledige tasters 4,

De voornaamste spieren die bij de beweging van de leg-

boor in ’t spel komen, zijn allen aan deze plaat vastgehecht,

en door hare bewegelijke ligging in het vliezig deel der

lichaamsbekleeding wordt de vervulling van de belangrijke

rol, die zij bij de voortbeweging der eieren door het nauwe

angelkanaal speelt, mogelijk gemaakt.

Voor het juiste begrip van den bouw der eigenlijke leg-

boor is het noodig een blik te slaan op hare ontwikkeling.

Het lichaam der Hymenoptera-larven bestaat met den kop

daaronder begrepen uit 14 segmenten. De 4 segmenten

dieop den kop volgen, worden zoo als algemeen bekend is,

verbruikt tot vorming van den thorax der volkomen insecten.

APHILOTHRIX RADICIS FABR. 491

Hierdoor blijven er 9 ringen over voor het abdomen. Van

dit 9-tal zijn er bij Aphilothria Radicis zoo als boven bleek 7

gemakkelijk terug te vinden, alleen de 1° die tot ’t steeltje

van het achterlijf is geworden en de laatste die den anus

omgeeft (t anaal-blaasje) leveren eenig bezwaar. Nu is uit de

onderzoekingen van Ouljanin '), Kräpelin *) en Dewitz *)

overeenstemmend gebleken dat op de 7° en 8° achterlijfs-

ringen, tegen den tijd dat de larve in poptoestand

overgaat, een 6-tal papillen zichtbaar worden; dääruit,

en uit de ventraaldeelen der betrokken ringen, ontstaat

later het geheele geslachts-apparaat, en wel wat de in-

wendig gelegen deelen betreft door woekering naar binnen

(eierstokken, giftblaas, giftklier, smeerklier), wat daaren-

tegen de uitwendige aanhangselen aangaat door woekering

naar buiten (het legboor-apparaat). Het aantal der genitaal-

papillen bedraagt, zoo als boven werd gezegd, 6. Hiervan

zijn er 4 op den 8", de twee anderen op den 7" ring ge-

plaatst. Nu plaatsen zich de 4 papillen van op één na den

laatsten ring zoodanig, dat weldra de 2 middelsten daarvan

tot één onparig stuk vergroeien, de angelgoot (fig. 4 en 7, 9),

terwijl de beide woekeringen van den 7° ring zich verlengen

tot de twee styletten of steekborstels (fig. 4, s) die over twee

ribben op de angelgoot kunnen heen en weêr schuiven,

zoo als straks nader zal blijken. Het is dus buiten allen

twijfel, dat de 4 genoemde angeldeelen volkomen homoloog

zijn met andere segment-aanhangsels zoo als de vleugels, de

pooten of de sprieten. Wat er wordt van de twee andere

papillen op het 8° achterlijfssegment en waaraan de andere

deelen van de legboor hun oorsprong ontleenen, is nog niet

volkomen vastgesteld, en omtrent het verschil van meening

dat te dien opzichte heerscht (Dewitz p. 198, Kräpelin p.

920), kan ik niet nalaten nog het volgende op te teekenen.

1) Zeitschrift f. wissensch. Zoologie. 1872 (Ref.).

2) Ibid. 1873 pag. 289. Untersuchungen über den Bau, Mechanismus u. Ente

wickelungsgeschichte des Stachels der bienenartigen Thiere. _

8) Dewitz. Ueber Bau u. Entwickelung des Stachels ete. Zeitsch. f. Wissensch,

Zoologie. 1875, pag. 174,

192 OVER DE LEGBOOR VAN

In de leerboeken der zoologie wordt gewoonlijk de vol-

gende morphologische waarde aan het angel-apparaat toege-

kend: de schrijvers stellen zich voor, dat er eene metamor-

phose van ringen heeft plaats gehad, zoo diep ingrijpend

dat daardoor het werktuig in quaestie ontstond. Het eerst

werd eene dergelijke verklaring wetenschappelijk begrond |

door Lacaze Duthiers '); zij schijnt geheel in overeenstem-

ming met het verdwijnen der 7° en 8° ringen; eene verge-

lijking toch der 7 achterlijfsringen van het volkomen insect

met de 9 abdominaal-segmenten der larven toont dit ver-

dwijnen genoegzaam aan. Toch is de opvatting in dezen

vorm onjuist, zoo als de ontwikkelingsgeschiedenis aan

bovengenoemde onderzoekers heeft geleerd. Zij hebben n.1.

gezien hoe reeds in den poptoestand de ventraal-deelen van

deze ringen zich terugtrekken onder het buikschild door

den 6" ring gevormd, daarbij geheel rudimentair wordende

(volgens Dewitz bij Cryptus) of voor een deel bijdragende

tot vorming der hoekplaten en andere deelen (Kräpelin),

terwijl de dorsaal-stukken zich even zoo terugtrekken, van

buiten niet zichtbaar zijn en als smalle rudimentaire, chitine-

arme vliezige banden een deel uitmaken der rugbekleeding

(fig. 4, wy).

Ik keer nu tot den bouw van den angel in volwassen

toestand terug. Ofschoon daarvan slechts 3 deelen zijn waar

te nemen, die op eigenaardige wijze met elkaar samen-

hangen, is het toch uit de bovengenoemde ontwikkelings-

geschiedenis gebleken, dat het oneven stuk uit de vergroeiing

van twee onderdeelen is ontstaan, en het is daarom niet

verrassend, bijv. in ’t geslacht Tenthredo de geheele zaag uit

4 vrije deelen samengesteld te vinden. Vervolgt men deze

angelgoot tot aan het punt van aanhechting in het lichaam,

dan blijkt zij alleen samen te hangen met de langwerpige

plaat, maar daarmede is zij door twee verschillende inrich-

tingen verbonden. Vooreerst (fig. 5) draagt haar sterk ge-

1) Récherches sur Varmure génitale femelle des Insectes. Paris 1853.

APHILOTHRIX RADICIS FABR. 193

zwollen en met een traliewerk te vergelijken uiteinde

aan de beide zijden een klein gewrichtshoofd h, dat in de

uitholling van den sterk verdikten chitine-rand der oblonge

plaat past, maar verder worden er twee cchitine-bogen» B.

(fig. 5) gevonden, die blijkbaar de voortzetting zijn van

den hier eindigenden rand der oblonge plaat en in de goot

overgaan; vervolgt men ze tot zoo ver dan ziet men hoe

de beide bogen (in de figuur zijn zij even als de geheele

kleppentoestel uit elkander geslagen) aan de naar elkaar

toegekeerde vlakten met borsteltjes zijn begroeid, waardoor

zij als ’t ware in elkander haken op dezelfde wijze als de

voor- en achtervleugels der wespen en bijen. Verder naar

achteren blijken zij het te zijn, die de twee ribben of

railvormige stukken (fig. 5 en 7, rr.) waarover de styletten

heen en weêr glijden, vormen. Uit fig. 7, die eene dwarse

doorsnede van den geheelen angel is, is de gedaante van

het gootvormig stuk in het verder verloop te bepalen.

Van de vergroeiingslijn der oorspronkelijke onderdeelen is

niets meer zichtbaar en eene (met bindweefsel los gevulde)

holte A” verloopt door hare geheele lengte; aan het vrije

uiteinde is zij naar beneden gebogen (fig. 4, g), niet doorboord

en van 3 zwakke kerfjes voorzien (fig. 3), eene merkwaardige

eigenschap der Cynipiden, wanneer men bedenkt dat bij alle

andere daarop onderzochte Vliesvleugeligen juist de stylet-

ten van weerhaken of insnijdingen zijn voorzien en het

gootvormig stuk geheel gaaf blijft. In de holte H’ zijn twee

fijne tracheën gelegen. De vorm der styletten of steekbor-

stels (fig. 7, s) is ook het best uit de dwarsdoorsnede af te

leiden. Het blijkt dat ook zij geheel hol zijn zonder echter aan

het eind doorboord te wezen; in het dus gevormd kanaal

is ééne luchtbuis gelegen. De verbinding der styletten met

het inwendig geraamte is zeer merkwaardig. Uit fig. 5 toch

blijkt dat elk stylet uit een versmelting van 3 fijne staafjes

bestaat, waarvan 2 (fig. 5) vrij in ’t lichaam eindigt, terwijl

4 en 3 samenhangen met het hoekstuk h; het gewrichts-

hoofd van 4 vertoont beharing. Na hunne versmelting

19% OVER DE LEGBOOR VAN

vormen zij aanvankelijk één smal plaatje, dat eerst op

eenigen afstand van de plaats der inplanting de eigenaardige

gedaante krijgt die in fig. 7 is afgebeeld op de dwars-

doorsnede.

Men ziet in deze figuur hoe aan de bovenzijde der sty-

letten eene groeve of gleuf aanwezig is, welke nauwkeurig

past op de ribbe van het gootvormig stuk en alleen daar-

langs kan verschuiven zonder dat eene zijdelingsche ver-

plaatsing mogelijk is.

Geen spoor van twijfel kan er bestaan omtrent den weg

dien het ei moet volgen, ofschoon hierover langen tijd onze-

kerheid heeft geheerscht. Boven is n. l. opgemerkt dat de

holten H’ en hh (fig. 7), die respectievelijk de angelgoot en de

styletten doorboren, met bindweefsel zijn gevuld en boven-

dien blind eindigen; er blijft dus niets anders over dan

het kanaal k, boven door de goot, terzijden door de steek-

borstels begrensd. Mocht men hiertegen eenig bezwaar

maken op grond van de uiterste fijnheid van dit kanaal

(de teekening 7 is naar 650-malige lin. vergrooting), dan

bedenke men hoe alle galwespeieren (ook die der inquilinen)

van lange stelen zijn voorzien (het eerst door Hartig waar-

genomen), die in een blaasje eindigen waardoor de ei-inhoud

verplaatsbaar is, en dat verder door de wijze van aan-

hechting der styletten eene zwakke draaiing daarvan om de

ribben en dus eene verwijding van het kanaal k mogelijk is.

Van den bouw der eigenlijke voortplantingswerktuigen,

die der eierstokken als bekend veronderstellende, moet ik

thans nog melding maken van de bijkomende klieren.

Zoo als bij alle daarop onderzochte Vliesvleugeligen, bezit-

ten ook de galwespen eene giftklier (fig. 8 A, gl. v.) die

bij oppervlakkige microscopische beschouwing volkomen op

een Malpighisch vat gelijkt. Vergroot men echter een gedeelte

sterk (fig.8, B) dan verkrijgt men eene geheel andere uitkomst.

Het kanaal dat men geneigd was te houden voor eene

holte, door celuiteenwijking gevormd, blijkt een bruinachtig

eylindrisch buisje te zijn (B, k.) van chitine, waarin een

APHILOTHRIX RADICIS FABR. 195

groot aantal zeer korte zijkanaaltjes uitkomen, die af-

komstig zijn uit druiventrosvormige secundaire kliertjes,

welke het secreet afzonderen (het eerst bij andere Hyme-

noptera in 1846 door Meckel gezien). De afgescheiden stof

vloeit nu naar de giftblaas vs, die met het boven beschre-

ven angelkanaal in verband staat; bij het leggen van elk

ei wordt een droppeltje dezer vloeistof door het kanaal

geperst en daardoor het ei ongetwijfeld vooruitbewogen.

Verlaat het ei het kanaal, dan wordt het achterna gestuurde

droppeltje zichtbaar, een verschijnsel dat reeds aan Malpighi

bekend was. Bij individuen van Cynips Kolari, die in

Augustus uit hunne gallen waren gekomen, gelukte het

mij om door drukking van het achterlijf de vloeistof uit

de zeer groote giftblaas zonder beleediging van het insect

voor den dag te brengen. Zij trad als eene gelei naar buiten,

die spoedig aan de lucht verdroogde tot een volkomen door-

schijnend glashelder staafje. Zure of alcalische reactie be-

speurde ik niet !); onder de huid veroorzaakte het geen

irritatie en op de tong bleek het smakeloos te zijn; deze

eigenschappen komen niet overeen met het vergif der

Aculeaten ?), maar hoe de verhoudingen in het vroege

voorjaar zijn, wanneer de insecten hunne eieren afleggen,

kan ik nog niet beoordeelen. Dat nu een dergelijke gift-

droppel ook in het weefsel der planten bij het onderbren-

gen der eieren wordt gevoerd, is zeer natuurlijk, maar

het komt mij tegenwoordig eenigszins twijfelachtig voor of

zij bij de Galwespen de eenige werkende oorzaak is bij de

galvorming, terwijl dit voor de Zaagwespen hoogst waar-

schijnlijk wel het geval is; hierover echter elders.

Ten laatste blijft mij nog over, eene andere accessoire

klier, die bij de Hymenoptera algemeen voorkomt, te ge-

1) Latere aanteekening. Deze galwesp vond ik in den aanvang van Mei hare

eieren leggende in gesloten knoppen; toen ik een giftblaasje, dat nog slechts weinig

inhoud bevatte, op blauw lakmoespapier verscheurde, werd dit rood.

2) Volgens Doenhof (Biezenzeitung XIV, 17) is dit eene solutie van eiwit in

mierenzuur.

196 OVER DE LEGBOOR VAN

denken. Het is de zoogenoemde smeerklier. Hier moet ik op

eene bijzonderheid wijzen, waardoor de Galwespen een eigen-

aardig standpunt innemen, bij vergelijking met de andere ver-

wante groepen. Overal in anatomische beschrijvingen vindt

men n. L vermeld, dat de smeerklier onparig voorkomt,

terwijl het mij voor 3 verschillende soorten van Galwespen

is gebleken dat zij daar parig is en wel zich voordoet in

den vorm van twee zeer kort gesteelde melkwitte zakjes

die aan de angelbasis uitmonden (fig. 8, gl. s). De inhoud

dezer klieren was in Augustus en September een groot

aantal geelachtige moleculen, zoo groot dat de Browniaansche

beweging daarvan nauwelijks zichtbaar was. Of zij werke-

lijk er toe dienen om de ribben van de angelgoot te

smeren, opdat de steekborstels gemakkelijk daar langs zou-

den kunnen schuiven, laat ik in het midden, zoo als ook

de chemische eigenschappen der afgescheiden zelfstandig-

heid, aan wier vetnatuur ik evenzeer twijfel als aan die

van het dusgenoemde «vetlichaam» der insecten.

De bewegingen die de geheele uitwendige legboor kan

volbrengen zijn veelzijdig. Behalve eene verplaatsing der

deelen onderling, waarop boven herhaaldelijk werd gewezen,

kan het geheele werktuig eene draaiing om zijne lengte-as

ondergaan, die zeer aanmerkelijk is (hiertoe dient de

spier van fig. 4, M, die boog en quadratische plaat verbindt);

verder eene zwakke buiging naar rechts en links (door eene

spier N, die het gewrichtshoofd van het helmvormig stuk

der goot met den boog verbindt). Deze bewegingen worden

geregeld door de twee elastische plaatjes KE’, die van het

genoemde helmpje uitgaande, zich inplanten op de hoekplaat

en de langwerpige plaat. De spieren M, N en O zijn de

gewichtigste motoren van de steekborstels met behulp van

de hoekplaat. Het is toch duidelijk dat wanneer de spieren

Oen M zich samentrekken terwijl N nalaat of verslapt, dat

dan de hoekplaat rondom het gewricht a zal draaien en het

daaraan bevestigd stylet s zal worden naar binnen getrok-

ken, en omgekeerd, De uitstulping van de geheele legboor

APHILOTHRIX RADICIS FABR. 497

wordt, zoo als in den aanvang reeds werd aangeduid, niet

door directe contractie van daartoe aangewezen spieren,

maar indirect door verplaatsing van den lichaamsinhoud

bewerkt.

Verklaring der Figuren !).

Allen ontleend aan Aphilothrix Radicis Fabr.

Fig. 4. Het achterlijf van terzijde. — De nummers duiden

de rangorde der ringen aan; d dorsaal-, v. ven-

traal-deelen.

a.v. Buikstaafjes van den zesden ring.

a.a. Taststaafjes van de langwerpige plaat.

A. Anus.

h. Haarbosje van het dorsaal-deel van ring 2.,

Fig. 2. Ventraal-deelen der 6 eerste achterlijfsringen vlak

uitgespreid.

o. Oogvlekjes.

1. Het eerste ringvormige segment bekleedt het

steeltje; de dwarslijn beduidt de verdeeling in

dorsaal en ventraal gedeelte.

Fig. 3. Houding der galwesp bij het leggen der eieren.

O de langwerpige plaat.

Q de quadratische plaat.

H de hoekplaat.

Fig. 4. Schema van het achterlijfsgeraamte.

x.y. De dorsaal-stukken van de rudimentaire achter-

lijfsringen, wier ventraal-deelen het legboor-appa-

raat hebben helpen vormen.

A. De anus.

ch. De chitine-lijst die de staafjes ¢ der quadratische

platen verbindt.

1) In de verschillende figuren zijn de overeenkomstige deelen door dezelfde

letters aangewezen; voor de hier niet verklaarde letters, zie men den tekst,

198

OVER DE LEGBOOR VAN APHILOTHRIX ENZ.

hae

Fig.

US.

Taststaafjes der quadratische plaat.

. Eenledig tastervormig aanhangsel.

Gewricht tusschen hoekplaat en quadratische plaat.

Elastisch vliesje tusschen quadratische en lang-

werpige plaat.

Gewricht tusschen hoekplaat en langwerpige plaat.

De angelgoot.

De steekborstel.

. Aanhechting van de legboor aan hoek- en lang-

werpige plaat.

Uiteinde der langwerpige plaat in het lichaam.

De binnenrand vloeit samen met de hoekplaat.

Steekborstel uit 3 staafjes vergroeid 1, 2, 3.

. De bogen die naar onder overgaan in de

. ribben van het

gootvormig stuk,

het helmpje,

de gewrichtshoofden daarvan met de langwerpige

plaat.

Dwarslijst analoog met het zoogenaamde « vork-

been » der overige Hymenoptera, hier ontbrekend.

. De quadratische platen, naar buiten uitgeslagen.

. Dwarsdoorsnede van den angel.

h. h. de holten die bindweefsel en tracheen

voeren. (Vergrooting 650).

De goot uit twee stukken vergroeid.

. De styletten met groeven voor het opnemen der

ribben 7.

. A. De giftklier (gl.v.) en de smeerklier (gl. s.).

De giftblaas.

. Stukje der giftklier vergroot.