Ve ty ten ep De he

3 > Nr n . ii er È STA

sa pese Ltée erge À er 1 . he bent, Ont de tir

er Le

Dur A

mar

cr em Map dea >

en à

Regi age >

+ De

id vereen ches siehe he 10 A phate a dee

n E rr hr ee te

Dadi det ne 5 ER Eu n» ct de dna he? ren rt Maren nat

+ 4 Nl entree rn

8

ideeen rh

se do»

” Resana

ere Seo gen im

PARC en

Te rane MA BEN ME” MOND eee

a eV ed

en = : nem

PR ed È -

en en rogna nemen ene rame eel

ear NO

OOP Foe nr er . om te pete e : pace eae

EO er on ne + : a ere n en eten rente =

gr à er

N Aret pete

re > runs ene

wre we

NA CREER

no erge

“ > nine p - é ont 2 si pr 5 * .

i in - nr En ne Te ee

ee > gr. " = Te EM Are oies

ded dg ae a ER eye aridi] EP WT WEE 5 ne u

De min Korn pi net rit de ma me En rs iedere ore POTD VAT OOD ON EL

Ph Ir

| \

he #

AUEM

?

TIJDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

UITGEGEVEN DOOR

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Dr. A. W. M. VAN HASSELT —

F. M. VAN DER WULP

EN

Jur. Dr. Ep. J. G. EVERTS

TWEE-EN-DERTIGSTE DEEL

JAARGANG 1888—89

’SGRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1889

GEDRUKT BIJ GEBR. (

ENHO UD

VAN HET

TWEE-EN-DERTIGSTE DEEL.

Verslag van de 43° Zomervergadering der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, te Apeldoorn op 23 Juni 1888.

C. Rırsema Cz., Chronologische Naamlijst der beschreven

soorten van de Cerambyciden-genera Zonoplerus, Pachyteria

en Aphrodisium . . ee Saher RE TR AP Be

Jhr. Dr. Ep. Everts, Supplement op de Nieuwe Naamlijst

van Nederlandsche Schildvleugelige Insecten.

Dezelfde, Naamlijst van in Nederland voorkomende Myria-

poden . Sern ate

Lijst van de Leden der Nederl. daga Vereeniging

op 23 Juni 1885 NET, : . MEI:

Bibliotheken der Nederl. omar a —

Bijgekomen boeken van 1 September 1887 tot 19 Sep-

SDE 1888 >. 5 + à MAX

Entomologische inhoud van ontvangen tijdschriften.

Verslag van de 22° Wintervergadering der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, te Leiden op 13 Januari 1889.

P.C. T. SweLLEN, Azazia Henrici, nieuwe soort der Siculina

(Lepidoptera Heterocera), met af beelding door Dr. J. vaN

Leeuwen jr. (Pl. 1, fig. 1)

Dezelfde, Aanteekening over Cyclidia substigmaria Hbn, en

eenige andere verwante soorten van Lepidoptera, met

afbeeldingen door Dr. J. van Leeuwen jr. (PI. 1, fig. 2—6).

Bladz.

XXIX

XXXIII

XLI

XLVI

LIII

LXVI

XCIX

E. WASMANN, S. J., Ein kleiner Beitrag zur Niederländischen

Améisenfauna PR CRETE PRA de En

W. Rorrors, De Japansche Curculioniden-fauna vergeleken

met die van andere landen .

P. C. T. SneLLEN, Aanteekeningen over Nederlandsche

Lepidoptera. II. Miao . -

Dr. L. W. Scmauruss, Entgegnung auf E. Reitter’s Bemer-

kungen p. 316—342 der Tijdschrift voor Entomologie ,

LOCA ESA) PNE OE ord Ee

J. R. H. Neervoorr van DE Porz, Monographical Essay

on the Australian Buprestid genus Astraeus C. et G.

(PI. 2 en 3) - EURES Ar

Mr. A. J. F. FOKKER, TRI on synony-

mica Heteropterorum palaearcticorum quae descripserunt

auctores vetustiores, Linnaeus 1758—Latreille 1806 , door

O. M. Reuter)

Jhr. Dr. Ep. Everts, Proeve eener rangschikking der in Ne-

derland vertegenwoordigde Coleoptera-familien (Pl. 4en 5).

A. W. M. van Hasserr, Le muscle spiral et la vésicule

du palpe des Araignées males (PI. 6 en 7)

P. C. T. SneLLEN, Synonymische Aanteekeningen

Dezelfde, Aanteekening over Cidaria procellata W.V.

Herman ALBARDA, Catalogue raisonné et synonymique des

Névroptères, observés dans les Pays-Bas et dans les Pays

limitrophes

P. C. T. SweLLEN, Aanteekeningen over Lepidoptera van

Nieuw-Guinea (PI. 8, 9 en 10)

Mr. A. J. F. Fokker, Een nieuwe vijand onzer zeeweringen

(PE 11) RL ee ee

F. J. M. Heytarrrs, Opmerkingen betreffende Nederland-

sche i. darte :

Dr. J. T. OuDEMANS, Thermophila pn Rov. Di 12)

Register .

Erratum .

Bladz.

19

20

29

73

377

401

423

425

433

448

era. sat Aa nile

= gi u ji

.

4 4 ei:

ART dir:

=, ae DO ESTRRISHEENEE VERS

= = er | set = i Le tat ‘ dei = ee

I Ase TT et be TYE

gees) OS Er shore HN

roth D TU 5651 ln

PAU odi ER

SEIT ER AE prat ng

Aa otte 0 DI pe dar a hy Hb

COTY U a U 0, 27

rer ol a HE En dE be ha eh

u ro ET, WO AV

| } © maling wets

wike fae lavate tow rad

= LE GTA, : Pa ROO ZE LN

+ = Ku, VS meal u‘ Th Ah! n

int: ER sine Kan LE IDE

+

“a

Nadere ERRATA in Deel XXXII.

. 222, regel 14.

et que depuis bientôt vingt ans à peu près, tout

lees: et que depuis bientôt vingt ans, à peu près tout.

. Sülzer, lees: Sulzer.

v. 0. matritensis, lees: madritensis.

. Sehäffer, lees: Schiiffer.

. 903, lees: 908.

. Phyrrosoma, lees: Pyrrhosoma.

en 3 v. b. en regel 7 en 13 v. 0. Notochrysa, lees: Nothochrysa.

5 v. 0. 1802, lees: 1798.

244, SO

DATES 8

2500

A)

lee

DOT AZ

SN à

DB à I

D. me I

SU ILE

436, kolom 2,

CD

440, „ 2,

Aa: sd

en 2. Anysarchus, lees: Asynarchus.

v. 0. fulva, lees: furva.

Villes, lees: Villers.

regel 10 v. 0. Anysarchus, lees: Asynarchus.

„ 90. Notochrysa, lees: Nothochrysa.

„ 33. Oecetis fulva, lees: O. furva.

„ 30. Perla matritensis, lees: P. madritensis.

pos nga ok Cr

VAN DE

DRIE-EN-VEERTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE APELDOORN

op Zaterdag 23 Juni 1888,

des morgens ten 11 ure.

Voorzitter: Dr. H. J. Veth.

Met den Voorzitter tegenwoordig de heeren Mr. A. Brants, Jhr.

Dr. Ed. J. G. Everts, Mr. A. J. F. Fokker, H. W. Groll, Dr.

A. W. M. van Hasselt, D. J. R. Jordens, J. Kinker, Mr. A. F.

A. Leesberg, Dr. J. T. Oudemans, C. Ritsema Cz., W. Roelofs,

P. C. T. Snellen, K. N. Swierstra, K. Bisschop van Tuinen, H.

A. de Vos tot Nederveen Cappel, J. de Vries en F. M. van

der Wulp.

Van de heeren Dr. H. Bos, D. ter Haar, F. J. M. Heylaerts,

D. van der Hoop, J. Jaspers jr., Dr. F. A. Jentink, Dr. F. W.

O. Kallenbach, J. W. Lodeesen, R. T. Maitland, Dr. J. G. H.

Rombouts en Dr. A. J. van Rossum is bericht ingekomen, dat

zij verhinderd zijn de vergadering bij te wonen.

De Voorzitter Dr. H. J. Veth opent de vergadering met de

volgende toespraak :

II VERSLAG.

«Mijne Heeren,

«Ik heet U allen hartelijk welkom te dezer plaatse, in het

bijzonder den heer de Vos tot Nederveen Cappel, die voor het

eerst eene vergadering van onze Vereeniging bijwoont.

«Het is heden de elfde keer, dat onze bijeenkomst plaats heeft ‘

in onze door de natuur zoo rijk bedeelde provincie, in ons schoone

Gelderland. En spant dit gewest in dit opzicht reeds de kroon

boven al onze andere provincien, in niet mindere mate steekt het

daarboven uit door het aantal verschillende plaatsen, waar onze

vergaderingen zijn gehouden. Want reeds zes Geldersche gemeenten

hebben ons binnen hare muren gezien: na Arnhem en Nijmegen

kwamen achtereenvolgens Zutphen, Wageningen, Winterswijk en

thans Apeldoorn aan de beurt. En geen wonder, daar eene schoone

natuur ook het best geschikt is voor ons doel: eene rijke flora

brengt toch steeds eene rijke fauna mede.

«Is het voor mij, en ik vertrouw ook voor U allen, reeds een

feest om weder op de Zomervergadering der Nederlandsche Entomolo-

gische Vereeniging tegenwoordig te zijn, een gelukkig toeval maakt

deze dag voor ons tot een’ feestdag in den waren zin des woords.

Onze geachte President toch, wiens plaats ik heden het voorrecht

heb tijdelijk in te nemen, onze geliefde Generaal van Hasselt,

gedenkt heden eene zeldzame gebeurtenis: want juist 50 jaren

geleden, op 25 Juni 1838, werd hij te Utrecht tot Doctor in de

Geneeskunde bevorderd, na verdediging van een proefschrift, ge-

titeld: «Observationes anatom. pathol. de sanguinis dissolutione ,

et clandestinâ tuberculorum evolutione ». Uit naam onzer Vereeniging

wensch ik hem van ganscher harte geluk met dien feestdag en

voeg er den wensch bij, dat hij nog langen tijd, in de volheid

zijner ambtelijke rust, voor zijne betrekkingen en voor ons ge-

spaard moge blijven.

« Was het niet zonder aarzeling, toen ik een vorig jaar de door

U zoo welwillend op mij uitgebrachte keuze tot Eerevoorzitter voor

deze vergadering aannam, ik zou die benoeming allicht gretiger

hebben aanvaard, had ik toen reeds geweten, dat het voorrecht

VERSLAG. \ III

mij zou zijn te beurt gevallen, om dien gelukwensch aan onzen

President te kunnen uitbrengen. Maar het besef van de moeielijkheid

mijner taak is even groot gebleven. Moge Uw aller steun en niet

het minst die van onzen ijverigen Secretaris mij helpen om die

taak naar eisch te vervullen.

«Met den wensch, dat ook deze bijeenkomst moge bijdragen

tot bevordering : van de studie der Entomologie in ons vaderland,

open ik de 43ste Zomervergadering der Nederl. Entomologische

Vereeniging. »

Deze toespraak van den Voorzitter wordt luide toegejuicht, en

vooral de gelukwensch aan den Generaal van Hasselt ontlokt daverende

bijvalsbetuigingen , die door een hartelijken handdruk worden be-

zegeld. Dr. van Hasselt zegt zeer gevoelig te zijn voor de

vriendelijke woorden, door den leider dezer bijeenkomst tot hem

gesproken en voor de blijken van toegenegenheid en vriendschap,

hem door al de aanwezigen bij deze gelegenheid betoond; doch hij

wenscht verder zijn persoonlijk feest hier op den achtergrond ge-

schoven te zien. Dit neemt echter niet weg, dat gedurende de

vergadering nog tal van brieven en telegrammen van geluk-

wensching, door oudleerlingen, vrienden en vereerders buitenaf,

aan hem gericht werden.

De Voorzitter vraagt, of iemand der aanwezenden ook eenige

aanmerking heeft op de notulen de beide voorgaande vergaderingen ,

te Maastricht op 23 Juli 1887 en te Leiden op 22 Januari 1888,

zooals die notulen vervat zijn in de gedrukte Verslagen, welke

aan de Leden zijn toegezonden. Daar niemand deswege het wóord

verlangt, worden die notulen geacht te zijn goedgekeurd.

De President van het Bestuur, Dr. A. W. M. van Hasselt,

brengt, overeenkomstig art. 17 der wet, het navolgende jaar-

verslag uit:

«Mijne Heeren,

« Bij onze beraadslaging, ten vorigen jare, over de plaats waar

de volgende bijeenkomst zou gehouden worden, ontspon zich een

vriendschappelijke strijd. Deze werd voornamelijk gevoerd tusschen

IV à VERSLAG.

twee onzer geachte medeleden, Dr. Veth, die de voorkeur aan

Arnhem gaf, en Mr. Brants, die voor Apeldoorn pleitte. De daarover

gehouden discussien, replieken, duplieken en stemmingen hebben

tot de beslissing geleid, dat laatstgemelde plaats als onze aanstaande

verzamelplaats werd aangenomen. Eene merkwaardige bijzonderheid

deed zich daarbij voor. Door wederkeerige courtoisie zien wij thans,

dat de warme pleiter voor het voorstel Arnhem het mandaat van

den niet minder vurigen verdediger van het voorstel Apeldoorn

wel heeft willen op zich nemen! Blijkt hieruit niet opnieuw de

groote harmonie, die in onze Vereeniging heerscht? Niet alleen

zijn de beide, altijd in der minne strijdende partijen het eens

kunnen worden, maar wij zien ze, thans tot één vereenigd, in

onzen huidigen Eerevoorzitter, Dr. Veth. Zoowel aan hem als aan

onzen wegbaner naar Apeldoorn’s schoone dreven, zij voor hunne

echt kameraadschappelijke houding in deze, waardoor ons aller belang

werd bevorderd, onze sympathetische dankbetuiging toegebracht!

«De in onze vorige Zomervergadering benoemde Correspondeerende

Leden, — Prof. F. Plateau te Gend, A. Preudhomme de Borre

te Brussel en S. H. Scudder te Cambridge (N.A.), — hebben in

de meest vleiende bewoordingen die benoeming aangenomen.

«De Vereeniging genoot het voorrecht, den heer J. P. Goedkoop

te Amsterdam tot de gewaardeerde reeks onzer Begunstigers te

zien toetreden.

«Van de gewone Leden hebben wij het verlies te betreuren van

drie hunner, als van den heer M. Koch, in Nederlandsch Indie

overleden, en van de heeren A. E. Kerkhoven , mede daar te lande

en J. F. G. W. Erdbrink te Amsterdam, die beiden voor het

lidmaatschap bedankten.

« Wij mogen ons daarentegen verheugen in de toetreding, als

nieuwe Leden, van de heeren E. Wasmann, 8. J., te Exaeten bij

Roermond (die reeds onze vorige Zomervergadering te Maastricht

bijwoonde), H. F. Hartogh Heys te Assen (tijdelijk te Verviers),

W. Roelofs te ’s Gravenhage, L. W. Havelaar te Rotterdam en

H. A. de Vos tot Nederveen Cappel te Apeldoorn. Dientengevolge

is het getal gewone Leden op dit oogenblik tot 98 gestegen.

VERSLAG, Vv

«De toestand der bibliotheken is hoogst bevredigend. Ook door

verschillende jongere Leden werd in dit jaar een ruim gebruik

gemaakt van onzen rijken boekenschat. Voor zijne jongste studien

over de zeldzame West-Indische spinnen van het Leidsch Museum ,

heeft Uw verslaggever insgelijks de onmisbaarheid daarvan opnieuw

ondervonden en tevens de, zeer erkentelijk te vermelden, zaak-

kuudige bereidvaardigheid van onzen waarden Bibliothecaris.

« De bibliotheek der Vereeniging mocht weder verscheidene boek-

geschenken ontvangen, als van de heeren Chr. Aurivillius, A.

Preudhomme de Borre, Dr. J. Ritzema Bos, D. ter Haar, Dr. A.

W. M. van Hasselt, A. Lameere, Mr. J. W. van Lansberge, Dr.

J. G. de Man, Dr. G. L. Mayr, F. Moore, Dr. J. T. Oudemans,

Dr. F. Plateau, C. Ritsema Cz., W. Roelofs, S. H. Scudder,

Baron E. de Selys Longchamps, Prof. T. Thorell, Dr. J. H. Wakker,

E. Wasmann en F. M. van der Wulp, alsmede van het Bestuur

van het 40ste Landhuishoudkundig Congres.

« Voor de bibliotheek Hartogh Heys zijn, behalve enkele kleinere

werken en de voortzetting van onderscheidene tijdschriften, aan-

gekocht: Trimen en Bowker «South-African Butterflies», in 3

deelen, met gekleurde platen (waarvan dl. I en IT verschenen zijn).

Voor haar is wijders ingeteekend op: Grose Smith en Kirby's

« Rhopalocera exotica», een vervolg op Hewitson’s « Exotic Butter-

flies» (waarvan bereids 4 afleveringen het licht zien).

«Met het doen inbinden der boeken is nu geregeld voortgegaan.

« Ruil met nieuwe buitenlandsche genootschappen is dit jaar niet

aangegaan, doch zijn een tweetal aanvragen daartoe, tot nadere

overweging, na informatie, aangehouden, te weten van het Entomo-

logische Verein «Iris» te Dresden en van de Californian Academy

of sciences.

«Het verheugt mij, in algemeenen zin, te mogen mededeelen ,

dat de geldelijke toestand van onze Vereeniging geruststellend kan

worden genoemd. Bij elke toch van de drie verschillende kassen

is een saldo op nieuwe rekening over te brengen, grooter dan dat

van het vorige jaar. Voor de algemeene kas is dit veroorzaakt door

het hoogere beschikbare cijfer, waarmede de campagne van 1887/88

VI VERSLAG.

werd aangevangen, alsmede door de aanwinst van drie Begunstigers

en twee Leden. Bij de kas voor de uitgave van het Tijdschrift is

dit gunstig verschil van minder beteekenis en ligt de oorzaak in

de kosten van het drukken en van het plaatwerk, die lager zijn

gebleven dan in het voorgaande jaar. Voor de bibliotheek Hartogh

Heys van de Lier is het grootere kas-saldo een gevolg van be-

sparing onzerzijds, met het oog vooral op de belangrijke kosten

van een nieuwen catalogus, waarvan een herdruk noodzakelijk is

geoordeeld, wegens de belangrijke uitbreiding dezer voortreffelijke

boekerij. Deze toch is, dank zij de milde toelage van onze hoog

gewaardeerde eerste Begunstigster, al meer em meer een waar

glanspunt geworden in de geschiedenis onzer Vereeniging.

«Voor het Tijdschrift was in den laatsten tijd overvloed van

stof voorhanden, zoo zelfs dat de loopende 31ste jaargang grooter

omvang zal verkrijgen dan de vroegere deelen. De uitgave van de

beide eerste reeds verschenen afleveringen is eenigszins vertraagd

geworden door de opneming van den Catalogus Pselaphidarum van

Camillo Schaufuss, die, aanvankelijk op slechts 3 bladen geraamd,

door de vele bijvoegingen onder het drukken, tot ruim het dubbele

is uitgedijd. De 3de en Ade afleveringen zullen vermoedelijk nu

vrij spoedig kunnen volgen, daar al de platen (voor dezen jaargang

slechts tot een tiental beperkt) reeds gereed liggen Die afleveringen

zullen bevatten: Dr. A. W. M. van Hasselt, Araneae exoticae, quas

collegit Dr. H. ten Kate jr. in Guyana Hollandicà (met 2 platen);

Dr. H. Bos, Mieren en Bladluizen; E. Wasmann, 8. J., Beiträge

zur Lebensweise der Gattungen Afemeles und Lomechusa (eene

omvangrijke en hoogst belangrijke studie); Jhr. Dr. E‚ Everts,

Tabellarisch Overzicht der in Nederland waargenomen soorten van

het geslacht Amara; Mr. M. C. Piepers, Ueber die Entwicklungs-

geschichte einiger Javanischen Papilioniden-Raupen (met 2 platen) ;

en F. M. van der Wulp, Nieuwe Argentijnsche Diptera van wijlen

Prof. H. Weyenbergh (met 2 platen).

«Voor het 32ste deel liggen reeds in portefeuille: P. C, T.

Snellen, Aanteekeningen over Nederlandsche Lepidoptera (II. Micro-

lepidoptera) en eenige kleinere opstellen van denzelfden, over exo-

VERSLAG, WII

tische vlinders; terwijl in bewerking zijn: E‚ Wasmann, een nader

stuk over: « Mierengasten uit de orde der Schildvleugeligen; A. W.

M. van Hasselt, Recherches sur le muscle spiral et sa vésicule

chez les araignées mâles; en E. Everts, eene studie over inlandsche

Coleoptera.

«Sinds lang had het Bestuur den wensch gekoesterd, om deel

VII van het Tijdschrift, — waarvan indertijd de geheele over-

gebleven oplaag door den toenmaligen - uitgever Kruseman werd

vernietigd, en waardoor dat deel uiterst zeldzaam is geworden , —

te doen herdrukken. De hieraan verbonden kosten waren echter

moeielijk uit de inkomsten der Vereeniging alleen te vinden. In

een aanbod van den heer P. W. M. Trap te Leiden, om voor een

matigen prijs dien herdruk te leveren , vond Uw Bestuur aanleiding ,

om deze zaak nogmaals ernstig te overwegen. Het meende, dat

wellicht velen, die eene reeks van het Tijdschrift bezitten, doch

waaraan deel VII ontbreekt, geneigd zouden zijn dit aan te schaffen,

en dat zoodoende de kosten van den herdruk grootendeels konden

worden gedekt. Eene circulaire in dien zin “werd aan de Leden

rondgezonden en eene dergelijke, in de Fransche taal, aan alle

buitenlandsche genootschappen en geleerden, die, zooveel bekend

is, in het bezit zijn van het Tijdschrift.

«De uitkomst was intusschen ver van gunstig. Slechts een klein

getal inteekenaars (in het geheel 7, waarvan een uit het buitenland)

deden zich op. Aanvankelijk dacht nu het Bestuur het plan van

den herdruk te moeten opgeven, doch op het advies van onzen

Bibliothecaris, — die zich sterk maakt dat, als de herdruk werkelijk

tot stand zal zijn gekomen , er nog koopers genoeg zullen opdagen, —

is besloten om toch tot de uitvoering over te gaan, mede in de

verwachting , dat misschien sommigen zich alsdan aangespoord

zullen gevoelen, om zich insgelijks de overige vroegere deelen

aan te schaffen. Dit voordeel van de kas zou dan mede tot

compensatie kunnen strekken van de uitgaven, aan den herdruk

te besteden.

« Zoover mij bekend is, zijn dit jaar geene afzonderlijke werken

op entomologisch gebied uitgegeven dan een verdienstelijke arbeid

VIII VERSLAG.

van ons geacht medelid van der Wulp, betreffende de Musciden

van Centraal Amerika, en deel uitmakende van het groote Engelsche

werk van F. Ducane Godman en O. Salvin, getiteld « Biologia

Centrali Americana». In April Ll. verscheen de eerste aflevering

zijner bijdrage, met 2 platen. Ik grijp gaarne deze gelegenheid

aan, om U mede te deelen, dat onze van der Wulp in den loop

van dit jaar benoemd is tot Eerelid van de Société Entomologique

Belgique; een nieuw bewijs, hoe onze naburen erkennen, wat door

ons Hollanders op entomologisch gebied wordt verricht.

«In September 1887 werd door den heer Minister van Water-

staat, Handel en Nijverheid aan het Bestuur der Vereeniging in-

lichting gevraagd omtrent een aan Z.Exc. uit Noordbrabant toe-

gezonden insect, zulks in de veronderstelling of dit, als op een

aardappelveld gevonden, ook de beruchte « Golorado-kever» kon

zijn. Wij werden tevens aangezocht, om ook verder, bij dergelijke

inzendingen, van advies te willen dienen. Op deze aanvraag is

terstond geantwoord, dat het bewuste insect geen Colorado-kever

was, maar eene bij ons te lande meermalen voorkomende Schild-

wants, Cimea prasinus L., en voorts dat de Entomologische Ver-

eeniging zich gaarne bereid verklaarde, om steeds, in overeen-

komstige gevallen, der Regeering ten dienste te staan. Aan den

Minister werd tevens het voorstel gedaan, om aan een der ambte-

naren van zijn departement op te dragen, zich tot dat einde met

den Secretaris der Entomologische Vereeniging in betrekking te

stellen. Hierop werd ons medegedeeld, dat aan dit laatste ver-

langen gevolg zal worden gegeven. Tot dusver evenwel is van het

gedane aanbod geen verder gebruik gemaakt.

«Met 4 Mei 1888, toen het Konink). Zoologisch Genootschap

Natura Artis Magistra te Amsterdam zijn 50-jarig bestaan heeft

mogen vieren, zijn door het Bestuur der Entomologische Vereeniging

brieven van hartelijke gelukwensching gericht, zoowel aan heeren

Bestuurders van het feestvierende Genootschap, als persoonlijk aan

ons hoog gewaardeerd oudste Eerelid, Dr. G. F. Westerman, die

gedurende die 50 jaren als Directeur dezer grootsche instelling is

werkzaam geweest en meer dan iemand tot haren hoog gestegen

VERSLAG. IX

bloei heeft bijgedragen. Van beide zijden mocht onze Vereeniging

daarvoor hunne welgemeende dankbetuigingen ontvangen.

«Op 4 Juni daaraanvolgende ontving het Bestuur van de Neder-

landsche Commissie voor de Tentoonstelling te Parijs in 1889 de

uitvoerige mededeelingen en voorwaarden omtrent deze expositie,

Daar in het Algemeen Reglement, onder groep VIII, n°. 76, ook

de gelegenheid wordt opengesteld tot inzending van « nuttige en

schadelijke insecten», acht ik het noodig, de aandacht van de

Leden onzer Vereeniging hierop te vestigen.

«Ten slotte houdt Uw verslaggever zich, namens de Redactie

van het Tijdschrift, bij de heeren van Bemmelen en H. Bos min-

zaam aanbevolen voor de door hen toegezegde bijdragen, respec-

tievelijk over het «trekken van insecten» en over het « nadeel

door Masius niger aan voedselplanten te weeg gebracht » ; en voorts,

namens onzen zorgvuldigen Bibliothecaris, voor de welwillende toe-

zending van photographische portretten der heeren Leden, ter

completeering van het album der Vereeniging.

«Ik mag dit verslag niet eindigen, zonder opnieuw mijne

erkentelijkheid te betuigen aan mijne geachte medebestuurders,

voor de hulpvaardigheid waarmede zij, ieder in hunne betrekking,

ook weder in het afgeloopen jaar, mijne taak als Voorzitter hebben

aangenaam gemaakt. Ook voel ik mij gedrongen , nogmaals onzen

Eerevoorzitter, Dr. Veth, hartelijk dank te zeggen voor de wel-

willende woorden, reeds bij den aanvang onzer bijeenkomst tot

mij gericht.

«En hiermede, Mijne Heeren, tot besluit een «Vivat, floreat,

erescat » voor onze Entomologische Vereeniging! »

De Voorzitter vraagt, of iemand der aanwezenden ook eenige

nadere toelichting wenscht te bekomen of eenige bedenking heeft

in ’t midden te brengen omtrent de in het verslag behandelde

punten. Niemand deswege het woord verlangende, brengt hij den

dank der Vergadering aan den heer van Hasselt, voor de aan het

verslag bestede zorg.

De Secretaris deelt mede, dat de Penningmeester, de heer

x VERSLAG.

Lodeesen die, tot aller groot leedwezen, door ongesteldheid,

bij hoogst zeldzame uitzondering, ditmaal niet tegenwoordig kan

zijn, hem de rekening en verantwoording over 1887/88, met al

de daarbij behoorende bewijsstukken, heeft toegezonden, alsmede

de schets van begrooting voor het volgende jaar. De Secretaris

vermeldt, in verband met hetgeen reeds in het jaarverslag van

den President ten aanzien van den financieelen toestand der Ver-

eeniging is medegedeeld, nog eenige bijzonderheden omtrent de

cijfers der drie afzonderlijke kassen, voor elke waarvan een schrif-

telijk overzicht door den Penningmeester is opgemaakt en ingezonden.

De Voorzitter verzoekt de heeren Jordens en Bisschop van

Tuinen, de rekening te willen nazien. Deze stellen zich hiertoe

beschikbaar en houden zich onmiddellijk daarmede bezig.

Aan de orde is de benoeming van een lid van het Bestuur.

Aan de beurt van aftreding is de heer F. M. van der Wulp,

die met bijna algemeene stemmen wordt herkozen.

De heer van der Wulp verklaart zich, onder dankbetuiging voor

het in hem gestelde vertrouwen, gaarne opnieuw bereid, zijne

taak als Bestuurslid en Secretaris te blijven voortzetten, doch

meent, uit aanmerking van zijn toenemenden leeftijd, der Ver-

gadering in overweging te moeten geven, tegen het tijdstip dat

hij weder aan de beurt van aftreding zal komen, op zijne ver-

vanging door jeugdiger krachten bedacht te zijn.

Voor de benoeming van twee leden der Redactie van het Tijd-

schrift worden door het Bestuur voorgedragen:

Eerste dubbeltal, de heeren F. M. van der Wulp en P. C. T.

Snellen.

Tweede dubbeltal, de heeren Jh. Dr. Ed. J. G. Everts en Mr.

A. F. A. Leesberg.

De heeren van der Wulp en Everts worden met groote meerder-

heid als zoodanig herkozen. Beiden verklaren, onder dankzegging,

zich bereid de hun opgedragen taak te blijven vervullen. Eerst-

genoemde refereert zich echter, ook ten opzichte van deze her-

kiezing, aan hetgeen hij reeds gezegd heeft met betrekking tot zijne

herbenoeming als lid van het Bestuur.

VERSLAG. XI

De Voorzitter zou nu in behandeling wenschen te nemen het

rapport der Commissie, in de jongste Wintervergadering benoemd,

om advies te geven, wat door de Entomologische Vereeniging ge-

daan kan worden, om de willekeurige en verwarring stichtende

veranderingen van generieke namen in de Entomologie tegen te

gaan. De Commissie evenwel, die in de meening verkeerde, dat

eerst in de volgende Wintervergadering haar rapport verwacht

werd, is op dit oogenblik nog niet daarmede gereed. Zij wordt

dientengevolge diligent verklaard.

Aan de orde is de keuze van de plaats, waar de volgende

Zomervergadering zal gehouden worden. Verschillende plaatsen

worden daartoe aanbevolen , onder anderen Bergen-op-Zoom, Paters-

wolde, Oisterwijk, Brielle en Zierikzee. Uit de bespreking hier-

over blijkt, dat velen geneigd zouden zijn, in het aanstaande jaar

Zierikzee te bezoeken, maar vreezen, dat de eenigszins lastige

reis daarheen wellicht anderen zal terughouden. Bij hoofdelijke

stemming wordt daarop beslist, dat Bergen-op-Zoom, als van de

genoemde plaatsen nog het dichtst bij Zierikzee gelegen, de aange-

wezen plaats voor de gezegde vergadering zal zijn.

Als Voorzitter van die vergadering wordt bij meerderheid van

stemmen gekozen Mr. A. J. F. Fokker, die verklaart deze be-

noeming te aanvaarden.

Inmiddels zijn de heeren Jordens en Bisschop van Tuinen

gereed gekomen met het onderzoek der rekening en brengen, bij

monde van eerstgenoemden, deswege rapport uit. Zij hebben de

rekening, na vergelijking der daarbij behoorende bescheiden, in

volmaakte orde bevonden, en dit met hunne handteekening aan

den voet der rekening bevestigd.

De Voorzitter dankt de beide heeren, die zich de moeite der

naziening hebben getroost, en verzoekt den Secretaris, de stukken

weder aan onzen zoo beleidvollen Penningmeester te doen toe-

komen en hem den dank der Vergadering en tevens onzer aller

hartelijke wenschen voor zijn spoedig herstel over te brengen.

De heer Ritsema deelt nog mede, dat de heer A. J. Wendel

te Leiden, — wien de Vereeniging veel verplicht is wegens zijne

XII VERSLAG.

langdurige hulp in het graveeren der platen voor het Tijdschrift,

maar die door volslagen blindheid dat werk heeft moeten staken, —

onlangs eene operatie aan zijne oogen heeft ondergaan, en wel

met zoo uitnemende uitkomst, dat hij het gezichtsvermogen heeft

terugbekomen en het hem zelfs vergund zal zijn, ofschoon op matige

wijze, zijn arbeid weder op te vatten. Dit bericht wordt door de

Vergadering met onverdeeld genoegen vernomen.

Na eene korte tusschenpoos wordt overgegaan tot de weten-

schappelijke mededeelingen.

De Voorzitter, Dr. H. J. Veth, brengt in herinnering, dat de

heer Everts, in de Wintervergadering van 1887 !) eene niet in-

landsche Zeptura-soort vertoonde, door een van diens leerlingen te

’s Gravenhage gevangen en waarschijnlijk uit Noord-Amerika af-

komstig. Spreker vermeldde toen nog een ander voorbeeld van

een exotischen kever, die levend bij ons te lande werd aange-

troffen, en wel Clerus nigripes Say, door hem te Rotterdam ge-

vangen. In den laatsten tijd heeft zich nog een paar malen hetzelfde

geval voorgedaan; hij vond namelijk, mede te Rotterdam, levende

exemplaren van Compsocerus violaceus White, uit Brazilie, en van

eene nog onbestemde Wduria, eveneens uit Zuid-Amerika. Beide

deze boktorren laat hij ter bezichtiging rondgaan, waarbij nog

een andere kever uit dezelfde familie is gevoegd, te weten Phi/e-

matium femorale Oliv. uit Oost-Afrika, waarvan, reeds voor eenige

jaren, twee levende exemplaren door hem, eveneens te Rotterdam,

werden gevonden.

De heer Veth vestigt voorts de aandacht op een paar berichten,

welke onlangs in sommige nieuwsbladen voorkwamen, betreffende

de verwoestingen, door Si/pha opaca L. op beetwortelvelden aan-

gericht. Uit Etten-Leur wordt gemeld, dat eenige akkers met

dit schadelijk insect als bezaaid zijn en dat vooral de jonge plantjes

worden aangetast. Vroeger reeds waren dergelijke berichten ook

ontvangen uit de noordelijke departementen van Frankrijk, waar

Tijdschr. v. Entom., dl. XXX, blz. cvı.

VERSLAG. XIII

vooral te Carvin geheele velden met beetwortels zijn vernield. In

die couranten-artikels zijn alweder zonderlinge en onwetenschappe-

lijke voorstellingen gegeven van den toestand; zoo werd b. v. uit

Frankrijk gemeld, dat de natuurlijke vijanden der Si/pha zouden

zijn de «kapellen, uilen» (waarmede waarschijnlijk de nachtvlinders

worden bedoeld) en «alle vogels». De Fransche Regeering heeft

zich de zaak aangetrokken en zoekt naar middelen om het kwaad

tegen te gaan; reeds werden door verschillende autoriteiten eenige

als zoodanig aanbevolen, maar, naar ‘tschijnt, zullen deze wegens

hunne giftige bestanddeelen ook wel nadeelig zijn voor de planten

zelven en tevens andere gevaren opleveren.

Naar aanleiding van het vorenstaande, herinnert de heer Swierstra,

dat indertijd door hem eene dergelijke mededeeling werd gedaan

in de Wintervergadering van 22 December 1877 '). Het gold toen

eene zeer belangrijke schade door dezelfde Si/lpha-soort teweegge-

bracht aan het koolzaad in de ingedijkte polders van het 1J bij

Amsterdam.

De heer Leesberg meent, dat waarschijnlijk het kwaad kan

worden gestuit door niet voortdurend op dezelfde akkers beetwortels

te kweeken; een geregelde wisselbouw is te meer aan te bevelen,

omdat het gebleken is, dat bij jaarlijksche verbouwing van beet-

wortels op hetzelfde veld de planten ontaarden en minder gezond

ontwikkelen; terwijl het een algemeen feit is, dat ziekelijke en

zwakke planten in den regel het meest van schadelijke insecten te

lijden hebben.

De heer van Hasselt geeft eene bijdrage tot zijne verhandeling ,

dezen winter gehouden, over het copulatie-blaasje aan de

palpen der mannelijke spinnen ?), onder aanwijzing van een paar

microscopische praeparaten en een viertal fraaie afbeeldingen van

de hand van den heer Everts.

1) Tijdschr. v. Entom., dl. XXI, blz. LXXVII.

2) Tijdschr. v. Entom., dl. XXXI, blz. Lxxxvi. — Daar van het hier be-

handelde onderwerp weldra eene uitvoerige studie in het Tijdschrift zal worden

opgenomen, wordt voor verdere bijzonderheden daarnaar verwezen,

XIV VERSLAG,

Verder stelt hij ter bezichtiging twee onlangs door hem ont-

vangen, levende exemplaren van den bij ons zoo zeldzamen als

fraaien Zresus cinnabarinus Oliv., door ons medelid Dr. H. Bos te

Wageningen gevangen.

Hierop vertoont hij eenige Javaansche Araneiden, hem voor

eenigen tijd, onder vriendelijke bemiddeling van den heer Snellen,

door ons Oost-Indisch medelid Mr. M. C. Piepers geschonken.

Zooals allen, die zijn’ talentvollen ijver voor de entomologie in het

algemeen en voor de lepidopterologie in het bijzonder kennen, zulks

van hem gewoon zijn, munten zijne vangsten, ook voor de Araneae,

door eene hooge mate van zuiverheid en ongeschondenheid uit. Ten

voorbeelde laat Spreker enkele fleschjes rondgaan met zeer schoone,

in het gebergte, op ruim 5000 voet hoogte, verkregen specimina,

als van Platythomisus octomaculatus Dol. , Argiope Doleschallii Thor. ,

Gasteracantha roseolimbata Dol., allen feminae, en van Meta celebesi-

ana Walck., 3 en 9, met zoo onverbleekten zilver- en goudglans

van het geelwitte, zwart gestreepte abdomen , als hij dit, bij dozijnen

van deze soort, nog nimmer had mogen bewonderen. Maar er was

bij deze toezending nog eene buitengewone spinnengroep aanwezig ,

over welker vangst en hoedanigheid Spreker woordelijk de karakteris-

tieke beschrijving mededeelt, door Mr. Piepers daarvan gegeven.

Hij doet zulks in het volle vertrouwen, dat deze de daardoor begane

«schending van het brievengeheim» wel zal willen ten goede

houden, wegens de bedoeling, om, even leerzaam als onderhoudend,

’s mans zeldzame geestdrift om ook voor andere specialiteiten dan

de zijne nuttig werkzaam te wezen, plastisch voor te stellen.

Naar aanleiding namelijk van een vroeger door Spreker te kennen

gegeven verlangen, om toch vooral de kleine mannetjes der

groote Epeiriden, vooral uit het geslacht Nephila , bij voorkomende

gelegenheden, niet over het hoofd te zien, schreef de heer Piepers,

dd°. 5 November 1887 onder anderen het volgende:

«Eindelijk wilde het toeval, dat ik, op zekeren dag, op het

«groote, met boomen en struiken begroeide erf mijner woning,

«een der door U begeerde spinnen, eene 9, in haar web aantrof.

«Het was, wel is waar, een individu van niet bijzondere grootte,

VERSLAG. xv

«maar wat mijne opmerkzaamheid trok, was dat zich, nevens

«haar, over het net verspreid, niet minder dan megen zeer

«kleine spinnetjes bevonden! Dit noopte mij die allen voor U

cte vangen, waartoe ik, zoo dicht bij mijne woning, nu de

« mogelijkheid inzag.

cNaar het door mij gevormd plan de campagne, riep ik

«toen van mijne bedienden en hunne vrouwen negen personen te

«zamen, plaatste die nabij het web, gaf ze ieder een doosje in

«de linker- en het deksel ervan in de andere hand, wees elk een

«bepaald spinnetje aan en gelastte hen toen, om, wanneer ik het

«signaal gaf, tot den aanval over te gaan en elk het hem aan-

«gewezen voorwerp in zijne doos te sluiten, zonder zich om de

«overigen te bekommeren. Zelf nam ik het groote wijfje voer

«mine rekening.

«Op mijn wenk volgde toen de attaque, met eene ware furia

«francese, en met dit gelukkig gevolg, — hoewel een der aan-

«vallers en ééne aanvallerin in botsing kwamen en over elkaâr op

«den grond buitelden, — dat al de 10 spinnen op eenmaal krijgs-

«gevangen werden gemaakt. Zóó ziet U, dat ook ik wel aanleg

chad, om een goed « Generaal» te worden. »

En zoodoende is Spreker in het gelukkig bezit geraakt van deze

merkwaardige Spinnen-kolonie, welke hij ter bezichtiging

stelt. Zij bestaat uit één middelmatig exemplaar der trouwens niet

ongewone Nephila maculata Fabr. g, — één volkomen ontwikkeld

en thans met zekerheid te bestemmen ¢ van dezelfde soort, —

vier exemplaren der zeer zeldzame, althans mij nog niet voor-

gekomen Linyphia parasita Vins. 9, — en vier mannetjes van

deze species.

Omtrent het laatstgemelde genus, sedert door Simon als Argyrodes

benoemd, werd reeds vóór 25 jaren door Vinson de oorspronkelijke

waarneming gedaan, dat het tot de tafelschuimers behoort, die van

den afval leven hunner voorname verwanten. Hij heeft het niet

alleen aangetroffen op de webben van Nephila inaurata Walck. en

van diens Nephila nigra, maar ook op die van andere groote

Epeiriden.

XVI VERSLAG.

Over deze buitengewone groep vindt men bij hem de volgende

beschrijving in zijne Aranéides des les de la Réunion, etc. 1863,

p. 263:

«Ces Aranéides se distinguent et se séparent de toutes les autres

«par leur caractère éminemment parasitaire. On ne les ren-

«contre jamais isolées. C'est toujours sur les extrémités et même

«au sein des grandes toiles des grosses Epeirides, qu’elles tissent

«leurs petits réseaux. Celles-ci ne paraissent nullement les inquiéter

«et vivent avec elles en parfaite intelligence. Leur nombre est

«souvent très multiplié sur une même toile d’Epeire. »

Dat de laatste, weinig of niet bekende omstandigheid aan ons

medelid is voorgekomen, gaf hem aanleiding tot de vermelde

«miraculeuse vangst» en Spreker tot de mededeeling daarvan,

onder ook hier herhaalde warme dankbetuiging, in welke, blijkens

hun applaus, door de aanwezige Leden werd gedeeld.

Den, na deze voordracht, door den heer Ritsema uitgesproken

twijfel, of de benaming van «parasita» hier wel naar de letter

juist is, daar de bedoelde spinnetjes niet op het lichaam der

Nephiliden leven, — beantwoordt Spreker als niet van goeden

grond ontbloot te zijn. Daar zij bovendien, op het groote web,

zelve afzonderlijke netjes spreiden, kan het ook zeer wel zijn,

dat zij daarin hunne eigene kleinere msectenprooi bemachtigen.

Het is hem overigens niet bekend, of men wel heeft waargenomen,

dat zij werkelijk ook van den «afval» hunner gastvrouwen profi-

teeren, zooals verondersteld wordt. Bij gebrek aan ander voedsel

komt hem dit trouwens niet zoo geheel onwaarschijnlijk voor. In

elk geval is deze Argyrodes, met het oog op haar vast verblijf in

eens andersmans woning, in zooverre wel als « parasitisch levende »

aan te merken.

De heer Snellen deelt mede, dat in zijn werk De Vlinders

van Nederland, Macrolepidoptera, blz. 495, onder den naam van

Hypenodes costaestrigalis Steph. eigenlijk eene andere soort, JM.

albistrigatis Haw. is beschreven. Evenzoo is de costaestrigalis der

Bouwstoffen, dl. III, blz. 57 niet deze, maar ook albistrigatis.

VERSLAG. XVII

Verschillende omstandigheden hebben tot deze dwaling aanleiding

gegeven. Vooreerst hebben zoo min Mr. H. W. de Graaf als de

Spreker ooit voldoend gave en goed behandelde exemplaren in

handen gehad; verder is het waar, wat Guenée reeds opmerkt

(Delt. et Pyr.): «les Hypénodes sont des espèces trés-délicates ,

qu'il est rare de rencontrer fraiches », terwijl buitendien deze kleine

Noctuinen weinig voorkomen. Hierbij kwam nog het door Guenée

reeds opgemerkte en later door Herrich-Schäffer (Corresp. Blatt des

zool. miner. Vereins in Regensburg, 24, 1870, p. 104) erkende

feit, dat de door laatstgenoemden in zijne Systematische Bearbeitung ,

dl. II, fig. 619 geleverde afbeelding van Cledeobia acuminalis (=

costaestrigalis Steph.) «aus beiden europäischen Arten des Genus

zusammengesetzt ist», een feit wel geschikt om verwarring te

veroorzaken; waarbij nog gevoegd moet worden, dat Guenée’s be-

schrijvingen ook niet door duidelijkheid uitmunten.

Wat tot de ontdekking der dwaling aanleiding gaf, is eene

waarneming van ons medelid, den heer J. W. Lodeesen, die in

1886 verscheidene gave exemplaren eener Hypenodes bij Oosterbeek

ving, maar hunne kenmerken niet in overeenstemming vond met

Spreker’s beschrijving en hem dit mededeelde. Toevallig ontving

Spreker tegelijkertijd van Dr. Staudinger een paartje van de tot

dusver niet als inlandsch bekende albistrigatis. Uit eene herhaalde

en zorgvuldige vergelijking der nu ten dienste staande goede exem-

plaren met de afbeeldingen en beschrijvingen bleek toen, dat de

vroeger als inlandsch beschreven costaestrigalis = albistrigatis Haw.

was en dat de door den heer Lodeesen te Oosterbeek gevangen

voorwerpen tot de echte costaestrigalis Steph. behooren.

Spreker is voornemens, dit onderwerp weldra uitvoeriger in het

Tijdschrift te behandelen, vooral omdat Prof. van Leeuwen zoo

goed was, van beide soorten zeer juiste afbeeldingen te vervaardigen ,

waardoor in eene behoefte wordt voorzien. Hij bepaalt er zich dus

heden bij, eenige welbehandelde exemplaren van beiden ter be-

zichtiging te stellen, deels uit zijne eigene verzameling, deels hem

welwillend verstrekt uit de collectie van den heer Lodeesen en

uit die van het Genootschap Natura Artis Magistra. Tevens ver-

>

VA

XVIII VERSEAG.

toont hij een voorwerp van HHypenodes albistrigatis uit eene streek ,

waar men die soort zeker niet zou verwachten, namelijk van Java,

uit de Preanger gebergten op eene hoogte van 1800 meter, waar

het met eenige andere, minder goed geconserveerde exemplaren

werd gevangen. Het is alweder aan Mr. Piepers, dat wij deze

interessante waarneming zijn verschuldigd.

Ook gaat ter bezichtiging rond een ontwijfelbaar exemplaar van

Hypena (Bomolocha) Fontis Thunb. (= crassalis Fabr.), mede van

Java, Preanger (1800 meter) door Mr. Piepers overgezonden. Van

deze soort was het evenmin bekend, dat zij op Java voorkomt.

De heer Ritsema stelt in de eerste plaats ter bezichtiging

monsters van eene soort van kurk-koek, uit fijne stukjes kurk

samengesteld, die zeer goed zou kunnen dienen tot bekleeding van

den bodem van insecten-laden. Daar tot het vervaardigen ervan de

afval in kurken-fabrieken kan worden gebezigd, zal de prijs billijker

zijn dan die van kurkplaten; volgens bekomen opgaaf zou deze zijn

fA.— per vierk. meter bij eene dikte van ongeveer 4 centimeter.

Verder laat de heer Ritsema exemplaren zien van eene kleine

Melolonthide (Apogonia gemellata Kirby), die volgens een bericht

van het proef-station te Passoeroean (Oost-Java) aan Dr. H. Bos,

daar ter plaatse schadelijk voor het suikerriet was.

Vervolgens deelt hij mede, dat een Italiaan, de heer Modigliani,

die geruimen tijd op het eiland Nias (ten westen van Sumatra)

heeft doorgebracht, met het doel om verzamelingen van allerlei

aard bijeen te brengen, een vernuftig middel heeft uitgedacht, om

een steeds om de toppen van hooge boomen vliegenden dagvlinder

binnen het bereik van het kapellennet te lokken. Het betreft Zpkias

Vossiù Maitl. De heer Modigliani had reeds geruimen tijd exem-

plaren van deze soort waargenomen, vliegende om de toppen van

bloeiende palmen, doch geen enkele daalde. Hij liet daarop een

bloeienden palmboom omhakken, en plaatste, dagen achtereen,

een inlander, met een kapellennet gewapend, erbij op wacht, doch

te vergeefs: de vlinders bezochten de bloemen van dezen boom

niet. Nu kwam hij op den inval, papieren vlinders te knippen

VERSLAG. XIX

en deze te kleuren als de bewuste soort, waarna hij ze binnen

het bereik van zijne netten tegen de boomen vastprikte, Dit hielp:

de vlinders lieten zich misleiden, kwamen op de papieren vlinders

af en werden gevangen. Het gelukte op deze wijze ongeveer zeven

stuks van deze in verzamelingen nog zoo zeldzame soort machtig

te worden. Het typische exemplaar, waarnaar de heer Maitland

de beschrijving der soort genomen heeft, gaat ter bezichtiging rond.

Ten slotte laat de heer Ritsema eene doos rondgaan met bok-

torren, behoorende tot de even fraaie als zeldzame geslachten Zonopterus

Hope, Pachyteria Serv. en Aphrodisium Thoms., voor het grootste

gedeelte toebehoorende aan ons buitenlandsch lid René Oberthür

te Rennes. Van eerstgenoemd geslacht zijn vier soorten beschreven,

welke allen, en wel in beide sexen, in de doos vertegenwoordigd

zijn. Van het genus Pachyteria bedraagt het aantal beschreven

soorten op dit oogenblik 27, waarvan er zich 20 in de doos be-

vinden; terwijl het genus Aphrodisium 6 soorten bevat, waarvan

er echter aan Spreker slechts 3 in natura bekend zijn *).

De heer Roelofs geeft een algemeen overzicht van de

Japansche Coleoptera-fauna, in zoover zij door hem werd onder-

zocht. Deze fauna is vooral meer bekend geworden door de ont-

dekkingen van G. Lewis meer bijzonder in het zuidelijk gedeelte van

het Japansche rijk. Spreker werd indertijd uitgenoodigd, de Cur-

culioniden en verwante familien uit de verzameling van Lewis te

bewerken, en de resultaten van dien arbeid hebben vervolgens

het licht gezien in de Annales der Belgische Entomologische Ver-

eeniging. Daar het nu door hem gegeven overzicht te uitvoerig is,

om hier ter plaatse zelfs beknoptelijk te worden weergegeven, zal

het later, in zijn geheel als een afzonderlijk opstel in het Tijdschrift

worden opgenomen. Als résumé der gemaakte opmerkingen zij

aangeteekend, dat de Curculioniden , Brenthiden, Anthribiden en

Bruchiden van Japan (het noordelijk gedeelte buiten beschouwing

gelaten) voor een deel tot Europeo-Aziatische genera behooren, en

1) Eene naamlijst van al de beschreven soorten dezer 3 geslachten, benevens

eene uitvoerige beschrijving van Aphrodisium De la Touchiù Fairm., worden als

bijlage achter dit Verslag gevonden.

XX VERSLAG,

zelfs sommige soorten identisch zijn met de Europeesche en Noord

Aziatische. Eene andere groep van geslachten is Indo-Aziatisch

en heeft sommige soorten met die van tropisch Azie gemeen,

Eene derde groep bevat geslachten, welke tot dusver alleen in

Japan zijn gevonden. De Brenthiden , zoo kenschetsend voor tropische

gewesten, zijn in Japan door verscheidene soorten vertegenwoordigd.

De algemeene indruk is, dat dit gedeelte van Japan een sterk

element bevat van tropische vormen, en dat de Brenthiden zich

daar verder naar het noorden hebben verbreid dan elders.

De heer de Vos tot Nederveen Cappel geeft eene nieuwe

vindplaats op voor Agrotis Lidia Cr.; hij ving namelijk dezen

zeldzamen vlinder, die tot dusver bij ons alleen bij Velp in Noord-

brabant was aangetroffen, op 14 Juli 1885 aan het eerste gesticht

te Veenhuizen. Voorts deelt hij mede, dat Plusia moneta F. in

de buurt van Apeldoorn veelvuldig voorkomt; -hij vermoedt, dat

de rups van laatstgemelde Noctuine niet uitsluitend op Aconitum ,

maar ook op andere planten moet leven, omdat de genoemde plant

in de omstreken van Apeldoorn zeer weinig wordt gekweekt.

De heer Fokker deelt, ten vervolge op hetgeen hij vroeger

omtrent Axthophora parietina F. vermeldde !), thans mede, dat

deze bij, die destijds zoo talrijk was, in 1886 bijna geheel ontbrak.

Zij maakt eene dikke en zeer harde cocon, zoo hard dat, als zij

droog is, men zelfs eenige krachtsinspanning moet aanwenden om

haar met een mes door te snijden. Indien dus gedurende de laatste

weken, die aan het uitkomen van het insect voorafgaan, veel

droogte heerscht, dan worden de cocons zoo hard, dat de bewoners

onmachtig zijn er doorheen te breken. Dit was het geval in 1886;

er waren toen nagenoeg geen bijen rondvliegende te vinden, maar

wel vele cocons, die opengesneden zijnde, eene volkomen ont-

wikkelde, gave, doch doode Anthophora bevatten. In 1887 vlogen

1) Zie Verslag der Wintervergadering van 13 Januari 1884 (Tijdschr. v. Entom.,

dl. XXVII, bl. Lxxxvil) en dat der Zomervergadering van 23 Augustus 1884

(Tijdschr. ve Entom. dl, XXVIII, blz. xu),

VERSLAG. XXI

er weder meer bijen en bleek hare vliegtijd tusschen 15 en 30

Juni te zijn. Dit jaar was er, wegens de koude en algemeene

achterlijkheid, op 20 Juni nog geen enkele te zien en bleken de

cocons toen nog geheel ongekleurde poppen te bevatten.

Vreemd is het, dat Starts muralis Först., die parasitisch in de

Anthophora-cocons leeft, ondanks geregeld en nauwkeurig onderzoek,

in de latere jaren niet meer te vinden was. Het is te hopen, dat

deze niet door eene gelijke catastrophe als hare gastvrouw geheel

zal zijn uitgeroeid.

De heer Everts brengt in de eerste plaats ter tafel een supple-

ment op de in het vorige jaar door hem uitgegeven Nieuwe Naam lijst

van Nederlandsche Schildvleugelige Insecten 1). Die naamlijst wees,

met de daarbij gevoegde addenda, een cijfer aan van 2785 inlandsche

soorten. Volgens het nu gegeven supplement komen er 77 bij,

terwijl er 18 uit de lijst moeten vervallen. Op dit oogenblik zijn

er dus 2844 Coleoptera-soorten als inlandsch bekend.

In de tweede plaats deelt de heer Everts mede, dat hij in den

laatsten tijd een niet onbelangrijk materiaal heeft bijeengebracht,

betreffende de in ons land voorkomende Myriapoden. In 1858 gaf

de heer Maitland in deel II der Bouwstoffen voor eene Fauna van

Nederland eene lijst van de destijds als inlandsch bekende soorten.

Voor zooveel Spreker bekend is, werd na dien tijd niets meer over

Nederlandsche Myriapoden in het licht gegeven, dan eene bijdrage

van Dr. J. J. le Roy over. Arthronomalus similis Newp. in deel III

van het Tijdschrift der Neder]. Dierkundige Vereeniging, als ook

eene mededeeling van Prof. Max Weber over de afscheiding van

cyanwaterstofzuur bij Paradesmus (Fontaria) gracilis G. Koch, in

het Avondblad voor Natuurwetenschappen, 1884, n°. 9. Spreker

heeft nu eene nieuwe naamlijst van de inlandsche Myriapoden

samengesteld ?). Het aantal der daarin vermelde soorten bedraagt

45, tegen 21 indertijd door den heer Maitland opgegeven; van

deze laatsten zijn hem 8 onbekend gebleven. De determinatien

1) Dit supplement, enz. is als bijlage achter dit verslag gedrukt.

2) Zie deze naamlijst als bijlage achter dit verslag.

XXII VERSLAG.

kunnen aanspraak maken op groote nauwkeurigheid, omdat zij te

danken zijn aan de welwillende medewerking van den verdienstelijken

Zweedschen Myriapoden-kenner, Dr. C. O. von Porat te Jönköping,

met wien Spreker voor eenige jaren het voorrecht had kennis te

maken. Bovendien was bij dezen arbeid het klassieke werk van

Dr. Robert Latzel, « Die Myriapoden der Oesterreichisch- Ungarischen

Monarchie», van zeer veel nut. Nadere onderzoekingen zullen onge-

twijfeld nog aanmerkelijk meer soorten als inlandsch leeren kennen.

Spreker beveelt daarom het verzamelen van Myriapoden bij zijne

medeleden aan; men heeft ze slechts in alcohol te werpen. Vooral

aan hen, die zich met kevers en spinnen bezig houden, zal het niet

moeielijk vallen, ook de hun voorkomende Myriapoden mede te nemen.

De heer van der Wulp stelt ter bezichtiging eene kleine,

maar fraaie Dexine, onlangs uit Java van den heer Piepers ont-

vangen, en die naar ’t schijnt, in het geslacht Zeptoda *) kan

worden opgenomen, waarvan tot dusver alleen Amerikaansche

soorten bekend waren. Van Dexia gracilis Wied., die als type

van dat genus te beschouwen is, verschilt de bedoelde Javaansche

soort (aan welke hij den naam van Zeptoda elegans wenscht te

geven), behalve door veel geringer grootte en een ander coloriet,

door de zacht afgeronde ombuiging der discoidaal-ader, die in 2.

gracilis een duidelijken hoek vormt.

Behalve Dexia gracilis, bracht Spreker (1. c.) ook Dexia diadema

Wied. tot het geslacht Leptoda. Laatstgemelde soort onderscheidt

zich echter door eene meer algemeene roodgele kleur en door een

veel korter gevederden sprietborstel; zij komt hierdoor zeer nabij

aan het geslacht J/yobia ‚ dat niettegenstaande zijn Dexinen-achtigen

habitus, tot dusver onder de Tachininen is gerekend, omdat de

daartoe behoorende Europeesche soorten een naakten of bijna naakten

sprietborstel hebben. Deze soort zou om die reden, voor ’t oogenblik

althans, beter in het geslacht Myobia kunnen worden opgenomen,

te meer omdat er nog andere exotische soorten van dat genus

1) Zie de diagnose van dit geslacht Zijdschr. v. Entom., XXVIII, blz. 196,

VERSLAG, XXIII

bestaan, bij welke de sprietborstel behaard of zelfs kort gevederd

is. Eene vergelijking van Dewia diadema met de Europeesche

Myobia manis Fall. en eene nog onbeschreven Amerikaansche Myobia

brengt dit helder aan het licht. Het blijkt daaruit opnieuw , hoe vaag

en onzeker de kenmerken zijn, waardoor de verschillende groepen

der Muscidae calypterae zich van elkander heeten te onderscheiden.

Tot het geslacht Myobia schijnt ook te behooren de Javaansche

Tachina mellea Wied. (Aussereur. Zweifl. II, p. 333), waarvan

een paartje evenzeer aan den heer Piepers is te danken. Zij wijkt

evenwel af door een meer ineengedrongen vorm en door de aan-

wezigheid van een’ randdoorn aan de vleugels.

De heer van der Wulp vestigt voorts nog de aandacht op een

paar zeer kleine vliegjes, mede van Java door den heer Piepers

overgezonden. Het eene behoort tot het geslacht Paralimna Löw

(uit de groep der Ephydrinen). Van dit genus, — dat onder

anderen is gekenmerkt door een gekamden, d. i. alleen van boven

gevederden sprietborstel en door het eindlid der sprieten, dat aan

den tip korte borstelhaartjes draagt, — zijn tot hiertoe slechts

eenige weinige soorten bekend, ten deele uit Noord-Amerika, ten

deele uit Zuid-Afrika. Het blijkt nu voor ’t eerst, dat het ook op

Java vertegenwoordigd is; Spreker zou daarom aan deze soort den

naam van P. javana wenschen te geven.

Het andere vliegje behoort tot de groep der Sapromyzinen en

moet daarin een nieuw genus vormen, dat, wegens de zeer dicht

nevens elkander loopende hulpader en subcostaal-ader, den naam

van Homoneura zou kunnen dragen, terwijl de soort, wegens hare

zwartbruine kleur, //. picea kan worden genoemd.

Van al de voormelde soorten gaan exemplaren, van de meesten

ook daarvan door Spreker vervaardigde, vergroote afbeeldingen ,

ter bezichtiging rond. Die afbeeldingen , voor zoover zij tot Javaansche

soorten betrekking hebben, hoopt hij later, met de noodige be-

schrijvingen, in het Tijdschrift het licht te doen zien.

De heer Brants brengt in herinnering, dat hij in de vorige

vergadering de welwillende medewerking inriep, ten einde nadere

XXIV VERSLAG.

gegevens te verkrijgen omtrent de wijze van overwinteren van

Plusia moneta F., wier levenswijze sedert eenige jaren door hem

wordt nagegaan. Ook zonder dat dit beroep op zijne medeleden

vrucht heeft opgeleverd, is het hem in Juli 1887 gelukt, de ge-

noemde vlindersoort in gevangen staat tot paring te brengen en

eenige bevruchte eieren te zien afzetten op de stengels en bloem-

knoppen der voedsterplant, de blauwe Monnikskap (Acronitum

napellus). De jonge rupsjes verschenen nog in dezelfde maand en

vingen dadelijk hunne verborgen leefwijze in het inwendige der

bloemknoppen aan. Wel mocht het niet gelukken de diertjes ge-

durende den volgenden winter in ’t leven te houden, maar het

is nu toch afdoende gebleken, dat de zeer kleine rups reeds in

Augustus, met de afvallende knoppen, de bloemtrossen verlaat,

ten einde voor den winter eene geschikte schuilplaats te zoeken

onder aan de verdorde stengels der voedingsplant of wellicht aan

de alsdan reeds ontkiemende loten voor het volgende jaar. Het

kan dus als uitgemaakt worden geacht, dat Plusia moneta in den

staat van rups, en niet als ei of als vlinder overwintert. Toch

blijft hier nog veel stof over tot nader onderzoek.

Aan het vorenstaande knoopt de heer Brants eene opwekking

tot het kweeken van vlinders uit het ei; vooral daardoor zal

men dikwijls verrassende bijzonderheden omtrent de biologie dezer

insecten leeren kennen.

Spreker heeft het voorrecht, met ons zaakkundig medelid Snellen ,

de uitgave te leiden van het eenmaal zoo beroemde werk van Sepp,

dat uitsluitend aan deze biologie gewijd en, naar hij meent, eenig

in zijne soort is. Bij de geringe belangstelling, die dit werk tegen-

woordig, helaas! ondervindt, is de taak der Redactie niet ge-

makkelijk, want zij heeft voortdurend te streven naar behoud van

het evenwicht tusschen de zeer beperkte opbrengsten van het werk

en de belangrijke kosten, welke onvermijdelijk zijn, zal men de

daarbij behoorende platen doen beantwoorden aan de eischen van

een degelijk en voor den tegenwoordigen stand der wetenschap in

allen deele voldoend prachtwerk. Dankbaar moet worden erkend,

dat ’s Lands Regeering in den aanvang van dit jaar, — na door

VERSLAG. . XXV

de Redactie volledig te zijn ingelicht omtrent den stand der onder-

neming, — het nut en de deugdelijkheid van het werk heeft in-

gezien en hare geldelijke ondersteuning, die sedert tal van jaren

genoten wordt, aanmerkelijk heeft uitgebreid. Hierdoor is het

thans mogelijk geworden, Sepp’s werk geregeld voort te zetten

op eene wijze, die aan alle billijke eischen zal voldoen en in gehalte

verre zal staan staan boven den oppervlakkigen arbeid, waarmede

de inteekenaren zich jaren achtereen hebben moeten tevreden stellen.

Zal intusschen die mogelijkheid tot werkelijkheid worden,

althans op den duur blijven, dan behoeft de Redactie den steun

der Nederlandsche Lepidopterologen. Spreker eindigt dan ook, met

zijne medeleden, en in het bijzonder de jongeren onder hen, aan

te sporen om zich vooral aan de biologie der vlinders te wijden

en zich te oefenen in het afbeelden der verschillende levenstoestanden

dezer insecten-orde, opdat zij als degelijke medewerkers van Sepp’s

werk kunnen optreden.

De wetenschappelijke mededeelingen zijn hiermede geëindigd,

doch alvorens de vergadering afloopt, vraagt de heer Snellen nog

even het woord, om hulde te brengen aan den Voorzitter Dr. H.

J. Veth, voor de uitnemende wijze waarop hij de bijeenkomst

heeft geleid , eene hulde waarin al de aanwezigen luide instemmen.

De Voorzitter zegt den heer Snellen dank voor de welwillende

woorden jegens hem geuit, en sluit daarop de vergadering.

Den volgenden dag namen nagenoeg al de ter vergadering op-

gekomen Leden deel aan eene excursie in het nabij gelegen Hoog

Soeren en het Soerensche bosch (een jongere broeder van den heer

Fokker en het oudste zoontje van den heer de Vos waren mede

van de partij). Begunstigd door bij uitstek fraai zomerweder, —

wat te meer te waardeeren was, omdat de zomer 1888 zich

door hoogst ongestadig weder kenmerkte, — liet deze tocht aan

allen, die haar medemaakten, de aangenaamste herinneringen achter.

Van de vangsten worden de merkwaardigsten hieronder vermeld:

XXVI VERSLAG.

COLEOPTERA,

Amara praetermissa Sahlb.

» equestris Dfts.

Quedius lateralis Grav.

Baptolinus affinis Payk.

Liodes humeralis Kug. var. globosa Payk.

Scaphidium quadrimaculatum O1.

Cryptarcha imperialis F.

Cryptophagus villosus Heer.

Cyrtotriplax bipustulata F.

Alexia pilifera Müll. Faun. nov. sp.

Platycerus caraboides L. in aantal.

Odontaeus armiger Scop.

Xyletinus laticollis Dfts.

Sphindus dubius Gylh.

Aspidiphorus orbiculatus Gylh.

Cistela ceramboides L.

Abdera triguttata Gylh.

Salpingus aeneus Steph.

Strophosomus curvipes Thoms.

Ceutorrhynchus pumilio Gylh. var. posthumus Germ.

Lehynchites sericeus Hrbst.

Stenocorus sycophanta Schrk. (mordax F als

» mordaz de G. (inquisitor F.).

Asemum striatum L.

Clytus arcuatus L. in groot aantal.

Plateumaris consimilis Schr. in groot aantal.

Lochmaea suturalis Thoms. in groot aantal.

HEMIPTERA.

Monanthia costata Fieb. (Laag Soeren).

Gerris gibbifera Schumm. d en 3.

Prezostethus cursitans Fall.

Microphysa pselaphiformis Curt., op beukenstammen.

Orthocephalus parallellus M.D. (Laag Soeren).

VERSLAG. XXVII

HYMENOPTERA.

Tenthredo cingulata F.

Mutilla europaea F.

Pterochilus phaleratus Panz.

Prosopis confusa Nyl. var. genalis Thoms.

Halictus zonulus Smith.

Andrena parvula Kirby.

Panurgus ater Panz.

Nomada sexfasciata Panz.

» ochrostoma Kirby.

» similis Mor.

LEPIDOPTERA.

Coenonympha Arcanius L. — Van deze zeldzame Satyride, tot

dusver uitsluitend bij Nijmegen en Harderwijk aange-

troffen, werden 8 mannelijke exemplaren gevangen door

de heeren de Vos en Brants.

Mamestra leucophaea W.V., een broedsel bevruchte eieren door

den heer de Vos gevonden.

Hesperia lineola Ochs. en Thaumas Hin. Enkele rupsen werden

door den heer Brants medegenomen; ofschoon zij niet

zeldzaam zijn, maakt hare verborgen leefwijze deze vondst

toch meldenswaardig.

DIPTERA.

Tabanus tropicus L., de var. geheel zonder roode teekening aan

het achterlijf.

Exoprosopa capucina F. — Deze anders vrij zeldzame soort kwam

te Hoog Soeren op 24 Juni veelvuldig voor.

Laphria gilva L. 2. Een prachtig exemplaar werd door den heer

Ritsema gevangen.

XXVIII VERSLAG,

ARANEAE.

Hieromtrent berichtte de heer van Hasselt het volgende:

« Ofschoon schier alle Leden en ook onze gast, de heer Fokker jr.,

zeer welwillend medewerkten tot mijne vangst, — waarin ik

daarenboven den ganschen dag met de meeste vlijt en handigheid

door het zoontje van ons nieuwe Lid, den heer de Vos, werd

bijgestaan, — heb ik geene enkele voor onze Fauna nog onbe-

kende soort kunnen bemachtigen. Daarentegen mocht ik mij, —

vooral door de onvermoeidheid van mijn jeugdigen adsistent, —

verheugen in het bekomen van een buitengewoon groot aantal

diverse frissche exemplaren, waarvan velen tot verbetering mijner

collectie konden dienen. Als bij ons meer of minder zeldzaam

zijn daaronder te tellen:

Tetragnatha dearmata Thor. 9 (zeer fraai individu).

Epeira dromedaria Walck. 9 (2 ongewoon groote exemplaren).

Anyphaena accentuata Walck. 3 (eene mij vreemde varieteit).

Coelotes atropos Walck. g (niet minder dan 5 specimina).

« Van deze laatsten heb ik er een ter observatie in een suikerglas

levend gehouden. Zij heeft bereids cocon gemaakt, en daar zij

zich geregeld met de haar toegeworpen vliegen blijft voeden, hoop

ik in staat te worden gesteld, de opmerkelijke waarneming van

den heer Heylaerts omtrent het maken van een afzonderlijk buis-

vormig web voor hare pulli, waarnevens zij in hare eigen buis

verblijf hondt, zelf bevestigd te mogen zien 1). »

1) Zie mijn’ Catalogus Aranearum h. u. in Hollandiâ inventarum (Tijdschr. v.

Entom., XXIX, p. 145, Sep., p. 33). De cocon, vervaardigd 25 Juni, is 27

Juli uitgekomen. In de eerste dagen zaten inderdaad de pulli in de eene, de

moederspin in de andere spinselbuis, die ieder eene in- en uitgangsopening ver-

toonen. Sedert verspreiden eenige jongen zich ook wel buiten hunne „ kinderkamer’ .

CHRONOLOGISCHE NAAMLIJST

DER BESCHREVEN SOORTEN

VAN DE

CERAMBYCIDEN-GENERA

ZONOPTERUS Hope, PACHYTERIA serv !)

EN

APHRODISIUM THoms.,

SAMENGESTELD DOOR

°C. RITSEMA Cz.

Zonopterus

Hope. Trans. Linn. Soc. Lond. XIX. 1843. p. 110.

flavitarsis Hope. Trans. Linn. Soc. Lond. XIX. 1843. Silhet.

PELI LION.

grandis Thoms. Rev. et Mag. de Zool. (3). VI. 1878. Malakka.

p. SI.

suspectus Rits. Not. Leyd. Mus. VII. 1885. p. 125. Java.

LA AT: 3

consanguineus Rits. /. c. XI. 1889. p. 1. Himalaya.

4

1) In dit genus neem ik niet op:

Purpuricenus rubripennis Hope, Trans. Linn. Soc. Lond, XIX. 2. 1843.

p. 110. £. 10. f. 6, van Silhet, en

Pachyteria zonopteroides Fleutiaux, Ann. Soc. Ent. Fr. 1887. p. 66. £. 4.

f. 6, van Annam.

De eerste ken ik slechts uit de beschrijving en afbeelding, die echter niet aan

eene Pachyteria doen denken (de type berust bij den heer A. Fry te Londen),

de tweede is = Aphrodisium Griffithii Hope (zie dit genus).

Callichroma? Davidis H. Deyr. van China (Ann. Soc. Ent. Fr. 1878. p. 132;

pl. 3, f. 8) is later (Rev. d’Ent. 1888. p. 139) door Fairmaire ten onrechte tot

het geslacht Pachyteria gebracht. Volgens Gahan (Ann. and Mag. Nat. Hist. (6). II.

1888. p. 60) is het zelfs geene zelfstandige soort, maar slechts eene varieteit van

Callichroma? bimaculatum White (Cat. Col. Ins. Brit, Mus, VII. 1853. p. 165).

XXX CERAMBYCIDEN-GENERA ZONOPTERUS,

Pachyteria

Serville. Ann. Soc. Ent. Fr. 1833. p. 553.

Niraeus Newman. Mag. of Nat. Hist. IV. 1840. p. 194.

Euchroa Guérin. Delessert, Voyage dans l’Inde. 1843. p. 57.

fasciata Fabr. Syst. Ent. 1775. p. 168. n°. 17 Tranquebar.

(Cerambye). — Oliv. Entom. IV. n°. 67. p. 19.

t. 1. f. 4.a.b (Cerambyx). — Casteln. Hist.

nat. Ins. Col. II. p. 420.

populnea Schröter. Abhandl. 1. 1776. p. 349. t. 3. n

f. 1 (Cerambya) 1).

tricolor Newm. Mag. of Nat. Hist. IV. 1840. p.194 Tenasserim.

(Niraeus).

dimidiata Guêr. Delessert, Voy. dans l'Inde. II. Penang.

1843. p. 57. t. 14. f. 1 (Euchroa).

equestris Newm. Entomologist. 1841. p. 79 (Ni- Incert. sedis.

raeus). — Pascoe. Proc. Zool. Soc. Lond. 1866. Penang.

p. 518.

dimidiata W est w. Cab. Or. Ent. 1848. p. 60. t. 29. f.8. Assam.

bicolor Parry. Trans. Ent. Soc. Lond. V. 1849. p. 182. Java.

t. 18. f.5.— Fry. Not. Leyd. Mus. X. 1888. p. 180.

voluptuosa Thoms. Syst. Ceramb. 1865. p. 568. Cambodja.

speciosa Pascoe. Proc. Zool. Soc. Lond. 1866. p. 519. Penang.

i 43. 5:

Lambii Pascoe. I. c. p. 519. t. 43. f. 6. a

virescens Pascoe. |. c. p. 519. t. 43. f. 2. 5

spinicollis Pascoe. l.c. p. 519. i. 43. f. 4. >

insignita Pascoe. |. c. p. 520. 5

strumosa Pascoe. |. c. p. 520. t. 43. f. 3. di

ochracea Waterh. Ann. and Mag. Nat. Hist. (5). II. Borneo.

1878. p. 136.

basalis Waterh. I. e. p. 137. x

polychroma Harold. Col. Hefte. XVI. 1879. 4

p. 228.

1) Ik heb dit werk niet kunnen raadplegen en haal dit citaat bij deze soort

slechts aan op gezag van den Catalogus Coleopterorum van Gemminger en von

Harold,

PACHYTERIA EN APHRODISIUM.

vufteollis Waterh. Ann. and Mag. Nat. Hist. (5), II.

1878. p. 137.

eollaris Harold. Col. Hefte. XVI. 1879. p. 228.

javana Bates. Cist. Ent. II. 1879. p. 396.

puncticollis Rits. Not. Leyd. Mus. III. 1881. p. 33.

rugosieollis Rits. /. c. p. 31.

affinis Rits. /. c. p. 35; X. 1888. p. 191.

parallela Rits. J. c. p. 36.

Scheepmakeri Rits. I. c. p. 38.

Hügeli Distant. Ann. and Mag. Nat. Hist. (5). VII.

1881. p. 298. — Waterh. Aid Identif. Ins. I. t. 36.

superba Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova. (2). VI. 1888.

p. 128.

Borrei Rits. Not. Leyd. Mus. X. 1888. p. 178.

Pryeri Rits. /. c. p. 183.

Hageni Rits. l. c. p. 185.

Evertsi Rits. /. c. p. 187.

Oberthüri Rits. /. c. p. 190.

27

Aphrodisium

XXXI

Birmanie.

Java.

Borneo.

Sumatra.

”?

”

Thomson. Syst. Ceramb. 1866. p. 173.

Cantori Hope. Trans. Linn. Soc. Lond. XVIII. 1840.

p. 440. 1.30. f.3 (Callichroma). — Thoms.

Syst. Ceramb. 1866. p. 173.

Griffithii Hope. l.c. p. 440. t. 30. f. 2(Callichroma).

zonopteroides Fleut. Ann. Soc. Ent. Fr. 1887.

p. 66. t. 4. f. 6 (Pachyteria).

neoxenum White. Cat. Col. Ins. Brit. Mus. VII. 1853.

p. 154 (Callichroma) *).

Hardwickianum White. Lc. p.162 (Callichroma).

De la Touchii Fairm. Ann. Soc. Ent. Fr. 1886. Bull.

Ent. p. 162 ?). — Zie ook de volgende bladzijde.

Albardae Rits. Not. Leyd. Mus. X. 1888. p. 193.

6

1) Cf. H. W. Bates, in Cistula Entomologica. II. p. 419.

Assam.

n

Annam.

Incert. sedis.

Nepal.

China.

Java.

2) Deze soort schijnt verwant te zijn aan Callichroma Faldermanni Saund. van

Noord China (Trans. Ent. Soc. Lond. (2). II. 1853. p. 111. £. 4. f. 7).

XXXII GENERA ZONOPTERUS, PACHYTERIA EN APHRODISIUM.

Description détaillée de l’Aphrodisium De la Touchü, Fairm. '),

par L. Fairmaire.

Long. 40 mill. — Elongatum, postice gradatim leviter attenuatum,

aeneo-viride, metallicum, prothorace miniato, basi cyaneo, parte antica

depressa aeneo-viridi, elytris pubescentibus, vitta suturali postice

attenuata rufescente, extus obscurata et parum limitata, subtus dilutius ,

pube fulva sericans, abdomine rufo, densius fulvo-sericante, pedibus

cyaneis, tarsis sat pallide flavo-fulvis ; capite inter antennas sulcatulo,

antice rufopubescente, epistomate nudo, cupreo micante, mandibulis

extus striatis, palpis fulvis; antennis elytris vix brevioribus, fusco-

caeruleis, opacis, articulis primis nudis et nitidis; prothorace trans-

verso, lateribus late et fortiter angulato, antice rotundatim tuberoso ,

basi constricto, dorso transversim biseriatim tuberculato, antice sat

fortiter et sat late depresso; scutello triangulari, acuto, laevi, medio

valde sulcato; elytris prothorace latioribus, elongatis, a basi postice

paulatim attenuatis, apice rotundatis, dorso alutaceis, ad suturam

coriaceis, parte obscura densius pubescente, velutina, utrinque lineis

2 discoidalibus et altera submarginali vix elevatis; femoribus 4 anticis

paulo clavatis, posticis elongatis, elytrorum apicem haud attingentibus.

Hab. Tokien (Chine).

Ce bel. insecte me parait bien rentrer dans le genre Aphrodisium

par ses antennes un peu moins longues que le corps, à ler article

épineux à son extrémité interne, le bourrelet intra-antennaire saillant

et le corselet fortement angulé sur les côtés; mais ici cet angle n’est

pas épineux, le corps est plus allongé, pubescent, au moins sur les

élytres et en dessous, et le dessus du corselet porte des tubercules

assez forts, disposés sur deux rangs, 3 en arrière, 2 en avant,

ceux-ci transversaux et flanqués en dehors d’un autre plus petit. La

coloration et la sculpture du corselet rappellent celles de quelques

Aromia.

1) Ann. Soc. Ent. Fr. 1886. Bull. Ent. p. 162.

SUPPLEMENT

OP DE

NIEUWE NAAMLIJST

VAN

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN,

OPGEMAAKT DOOR

Jhr. Dr. ED. EVERTS.

I. ADDENDA.

(SOORTEN EN VARIETEITEN, NIEUW VOOR DE NEDERLANDSCHE FAUNA).

Cicindela campestris L., de bruine varieteit. — Exaeten 5 (Wasmann)

en Apeldoorn 4 (de Vos tot Nederveen Cappel).

Bembidium octomaculatum Goeze (Sturmi Panz.) — Roosteren 5

(Verheggen).

Blemus areolatus Creutz. — Roosteren, langs de Maas, 4 (Verheggen).

Amara strenua Zimm. Loosduinen 5 (Veth).

» montivaga St. — Exaeten 4 (Wasmann); Roosteren 4

(Verheggen); Valkenberg 6 (Leesberg).

Molops piceus Panz. (terricola F.). — Wijnandsrade (Wasmann) ;

Roosteren (Verheggen).

Lebia erux-minor L. — Roosteren 7 (Verheggen).

Harpalus laevicollis Dfts. — Oldenzaal 7 (v. Doesburgh). — De

var. nitens Heer, Wijnandsrade (Wasmann).

Bradycellus Deutschi Sahlb. (cognatus Gylh.). — Exaeten 2 (Was-

mann).

3

XXXIV SUPPLEMENT OP DE NIEUWE NAAMLIJST VAN

Dyticus eireumeinetus Ahr., var. 2 dubius Gylh. — Winterswijk

(v. d. Poll). |

Graphoderes zonatus Hoppe, var. interjectus Westh. — Exaeten 4

(Wasmann); Weesp 4 (Jaspers).

Hydrobius fuscipes L., var. Lottenbergi Gerh. — Blijenbeek 3

(Wasmann).

Hydraena pulchella Germ. — Valkenberg 7 (Veth).

Euryusa laticollis Heer. — Valkenberg 7 (Veth).

Thiasophila inquilina Märk. — Bij Lasius fuliginosus, Exaeten 4,5

(Wasmann); Doorn 7 (van de Poll).

Notothecta confusa Märk. — Terzelfde plaatse.

Aleochara cuniculorum Kr. — Loosduinen 4 (Everts).

Atemeles pubicollis Bris. (inflatus Kraatz). — Doorn 7, bij Formica

rufa (van de Poll).

» paradoxus Grav., de varieteiten Zaticollis Wasm. , obsoleti-

collis Wasm. en rhombicollis Wasm. — Exaeten, bij

Myrmica scabrinodis en ruginodis (Wasmann).

» emarginatus Grav., de varieteiten angulicollis Wasm.,

recticollis Wasm., foveicollis Wasm. en nigricollis Kr. —

Exaeten, bij Myrmica scabrinodis en ruginodis (Wasmann).

_Calodera nigrita Mannh. — Exaeten 4, langs de Maas (Wasmann).

» riparia Er. — Exaeten 1, onder mos (Wasmann).

Homalota oblongiuscula Sharp. — Den Haag 3, 4 (Everts).

» pagana Er. — Oldenzaal 7 (v. Doesburgh).

» pilicornis Ths. — Leiden (Huet).

Placusa pumilio Grav. — Arnhem 6 (Veth).

Oxypoda sericea Heer. — Arnhem 6 (Veth).

» praecellens Eppelsh. — Cuyk (ter Haar).

Tachinus scapularis Steph. — Oldenzaal 7 (v. Doesburgh).

Tachyporus ruficollis Grav. — Zutphen (Seipgens).

Conurus bipunctatus Grav. — Berkel 7 (Veth).

Velleius dilatatus F. — Eenmaal op het landgoed Oranje-Nassau

bij Wageningen (J. Roelants); Exaeten 5 (Wasmann).

Quedius ochripennis Ménétr., var. concolor Eppelsh. — Blijenbeek

(Wasmann).

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. XXXV

Staphylinus fuscatus Grav. — Op veldwegen , Exaeten 4 (Wasmann) ;

Brummen 5 (van Essen).

Philonthus astutus Er. — Arnhem 5 (Veth); Valkenberg 7 (Leesberg).

Medon dilutus Er. — Exaeten 6 (Wasmann).

» piceus Kr. — Exaeten 1, 3 en Blijenbeek 8 (Wasmann).

» brunneus Er. — Heerlen 7 (Everts).

Scopaeus gracilis Sperk. — Bij Thorn, langs de Maas, 5

(Wasmann).

Sunius immaculatus Steph: (intermedius Er). — Zierikzee 7 (Fokker) ;

Aalbeek 7 (Wasmann).

Evaesthetus laeviuseulus Mannh. — Exaeten 3 (Wasmann).

Homalium gracilicorne Fairm, — Arnhem 4 (Veth); Loosduinen 6

(Everts).

Anthobium limbatum Er. — Wijnandsrade 5 (Wasmann).

Batrisus formicarius Aubé. — Aalbeek 7, bij Lasius brunneus

(Wasmann).

» venustus Reichb. — Oldenzaal (v. Doesburgh).

Bryaxis impressa Panz. — Exaeten 4 (Wasmann).

Bythinus puncticollis Denny. — Den Haag 4, langs eene sloot uit

dorre bladeren gezeefd (Everts).

Euplectus Aubeanus Reitt. — Valkenberg 7 (Veth).

Neuraphes elongatulus Mill. — Terzelfde plaatse.

Colon calearatum Er. — Valkenberg 7, in gras (Everts).

Hydnobius strigosus Schmdt. — Wylré7, van gras gesleept (Everts).

Anisotoma badia St. — Valkenberg 7, in gras (Everts).

Liodes humeralis Kug. , var. globosa Payk. — Apeldoorn 6 (Leesberg).

Platysoma angustatum Hoffm. — Aalten 9 (v. d. Poll).

Hister bimaculatus L., var. morio Schmidt. — Oldenzaal 7

(v. Doesburgh).

Meligethes (Odontogethes Reitt.) hebes L. — Den Haag 9 (Roelofs).

» Brassicae Scop., var. coeruleus Marsh. — Valkenberg 7

(Everts).

Cychramus fungicola Heer. — Bunde 5, op Sorbus aucuparia

(Maurissen); Valkenberg 6 (Leesberg).

» luteus F. — Bunde 6 (Leesberg); Warnsveld 7 (Groll).

XXXVI SUPPLEMENT OP DE NIEUWE NAAMLIJST VAN

Cerylon ferrugineum Steph. — Arnhem 7 (Veth).

Silvanus bidentatus F. — Rotterdam, op wijnvaten (Snellen); den

Haag (Everts).

Coninomus constrictus Hummel.

Maastricht en Valkenberg 7 (Everts);

Doorn 7 (van de Poll).

Cartodere elongata Curtis. — Leiden (Huet).

Corticaria bella Redt. — Valkenberg 7 (Everts).

» ‚Fenestralis L. — Haren (Groningen) 7 (Swierstra).

Coenoscelis ferruginea Sahlb. — Valkenberg 7 (Everts).

Alexia pilifera Müll. — Apeldoorn 6, van Zrica gesleept (Everts).

Scymnus arcuatus Rossi. — Maastricht 6 (Maurissen).

Syncalypta spinosa Rossi. — Valkenberg 7 (Veth).

Aphodius pictus St. — Exaeten 9 (Wasmann) ; Heerenveen (Jaspers).

» depressus Kug. met de var. atramentarius Er. — In groot

aantal bij Lienden 7 (Veth).

Psammodius vulneratus St. — Valkenberg 6 (Leesberg).

Hoplia farinosa L. (squamosa F.). — Door den heer van Lansberge

een 30-tal wijfjes bij Bruromen gevangen (doch geen

enkel d), langs eene weide in grooten getale ’s morgens

vliegende over Spiraea (1882).

Wlater praeustus F. — Rotterdam (Veth); Kralingen 6 (Dixon).

Cryptohypnus minutissimus Germ. — Valkenberg 7 (Veth).

Corymbites cinctus Payk. — Brummen (v. Essen).

Gastrallus laevigatus Ol. — Valkenberg 7, uit Crataegus geklopt

(Everts).

Sphindus dubius Gylh. — Arnhem 5—7 (Veth); Apeldoorn 6, in

groot aantal uit een boomzwam (Leesberg, Veth,

Ritsema, Fokker en Everts).

Cis bidentatus Ol. — Heerlen 7 (Everts).

» festivus Panz. — In boomzwammen, Loosduinen 4, 6

(Leesberg en Veth); Lienden 8 (Veth).

Alphitophagus quadripustulatus Steph. — Kralingen, in meel

(Dixon).

Strophosomus rufipes Steph. (capitatus Bedel, non de Geer). —

Gemeen,

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. XXXVII

Polydrosus chrysomela Ol. (salicicola Fairm.). — Op Chenopodium

Lo langs de zee. Bergen-op-Zoom 5, 6 (Piaget en Ritsema).

Rhinoeyilus conieus Fröl. (antiodontalgicus Gerbi., latirostris Latr.,

Olivieri Gylh.). — St. Pieter 5, 6, 7 (Maurissen en

Everts).

Plinthus caliginosus F. — St. Pieter 6 (Maurissen); Gronsveld 7,

aan een gevelden boom (Leesberg, Veth en Everts).

Hydronomus (Bagous) elandieans Boh. (longitarsis Ths., frit H.

Bris). — Utrecht 6 (Groll); Rotterdam (v. d. Hoop).

» glabrirostris Hrbst. '). — Gorinchem 7 (Everts).

Dorytomus hirtipennis Bedel (taeniatus Gyllh. , flavipes Boh. , suratus

Seidl). — Verbreid over het geheele land.

Acalles echinatus Germ. (turbatus Boh.). — Arnhem 5 en Gronsveld

7 (Veth).

Gymnetron pascuorum Gylh. — Zierikzee 7 (Fokker).

Ceutorrhynchus (subgen. Stenocarus) Cardui Hrbst. — Eijsden 7

(Leesberg, Veth en Everts) ; Maastricht 4, 7 (Maurissen

en Everts).

» (subgen. Ceutorrhynchidius) pumilio Gylh., var. posthumus

Germ. — Woudrichem 4, Apeldoorn 6 en Valkenberg

7 (Everts).

» Urticae Boh. — Bergen-op-Zoom 6 (Leesberg).

Amalus (subgen. Rhinoncus) albicinctus Gylh. — Arnhem 5 (Veth).

Apion difficile Hrbst. — Op Genista-soorten. Katwijk (Groll).

Attelabus cureulionoides 1, var. atricornis Muls. (marginatus

Wasm.). — Blijenbeek 5 (Wasmann) ; Bunde en Heerlen

7 (Everts).

Crypturgus pusillus Gylh. — Achter dennenschors. Amersfoort 4

(v. d. Hoop); Arnhem 4 (Veth en v. d. Hoop); Apeldoorn

6 (Fokker en Groll).

Clytus arcuatus L., var. Colbeaui Mors. — Goor 6 (Oudemans).

Bxocentrus adspersus Muls. — Valkenberg 7 (Leesberg).

Plateumaris sericea L., var. tenebricosa Westh. — Exaeten (Was-

mann); var. micans Panz. verbreid.

1) UH. nigritarsis Ths. is daarvan eene varieteit.

XXXVIII SUPPLEMENT OP DE NIEUWE NAAMLIJST VAN

Mee DELENDE- À):

33. Dyticus cireumflexus F., var. 9 dubius Serv., moet zijn:

* var. 9 perplexus Lac.

113. Monotoma punctaticollis Aubé vervalt, moet zijn: * M. brevi-

collis Aubé.

114. Curtodere elegans Aubé vervalt, moet zijn: * C. Beloni Reitt.

152. Blaps mortisaga L. vervalt; de herkomst der voorwerpen is

te twijfelachtig.

156. Abdera quadrifasciata Curt. vervalt, moet zijn: * A. triguttata

Gylh.

157. Anthicus luteicornis Schmidt vervalt, moet zijn: A. flavipes Pan.

163. Trachyploeus laticollis Schönh. en Tr. digitalis Gylh. ver-

vallen, moeten zijn: Pr. scabrieulus L.

164. Liophloeus Herbsti Gylh. vervalt, moet zijn: * Z. pulverulentus

Gylh. |

165. Polydrosus picus F. vervalt; de herkomst is te twijfelachtig.

» Phyllobius Artemisiae Desbr. vervalt, moet zijn: PA. Piri L.

168. Hypera alternans Steph. en H. Juliniv Sahlb. vormen ééne

soort.

170. Larinus planus F. vervalt, moet zijn: * LZ. Carlinae Ol.

(planus Germ.).

172. Dorytomus longimanus Först. en D. macropus Redt. vormen

ééne soort.

173. » affinis Payk. vervalt, moet zijn: D. Dejeani Faust.

» » occalescens Gylh. vervalt, moet zijn: * D. sali-

cinus Gylh.

» » majalis Payk. vervalt, moet zijn: D. flavipes Panz.

176. Pissodes validirostris Gylh. vervalt; is slechts eene onbe-

duidende varieteit van P. zotatus F.

178. Tychius lineatulus Germ. vervalt, moet zijn: * 7. haematopus

Gylh. (junceus Boh.).

1) De met een * aangeduide verbeterde soortnamen waren nog niet als inlandsch

bekend.

180.

»

182.

185.

186.

187.

»

189.

195.

»

196.

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN, XXXIX

Ceutorrhynchus nigrinus Mrsh. vervalt, moet zijn: €. flo-

ralis Payk.

» Achilleae Gylh. vervalt, moet zijn: C. pulvinatus Gylh.

» molitor Gylh. vervalt, moet zijn: C. rugulosus Hrbst.

Amalus velaris Gylh. vervalt, moet zijn: A. Comari Hrbst.

Apion basicorne Il. vervalt, moet zijn A. eyareum de G.

» Roelofsi Ev. is synoniem met A. confluens Kirby.

» confluens Kirby, var. stolidum Germ. is eene goede

soort.

» columbinum Germ. vervalt, moet zijn: * A. Spencei

Kirby.

Glyptoderes granulatus Ratz. vervalt, moet zijn: @/. aspera-

tus Gylh.

Tomicus amitinus Fichh. vervalt, moet zijn: * 7. acuminatus

Gylh.

Xyleborus eryptographus Ratz. vervalt, moet zijn: * Aylocleptes

bispinus Dfts.

DE GORRLGEN DA:

Achter Leistus ferrugineus L. te voegen: (spintlabris Panz.).

Pterostichus aterrimus Hrbst., moet zijn: Pt. aterrimus Payk.

Agonum versutum Gylh., moet zijn: A. versutum St.

Thiasophila angulata Er. De opgave bij Formica cunicularia

is onjuist.

(noot 3). Quedius auricornis, moet zijn: @. auricomus.

Philonthus intermedius L., moet zijn: PA. intermedius Lac.

Maesthetus ruficollis, moet zijn: £. ruficapillus.

(noot 4). Bythinus Curtisi Leach, moet zijn: B. Curtisi Denny.

Silvanus unidentatus Ol. De opgave Rotterdam en den Haag

moet vervallen.

Achter Aphodius nitidulus moet gevoegd worden: F.

Vóór Euenemis moet staan 2 in plaats van 3.

Bij Cleroides formicarius staat: vooral op Sco/ytia, moet zijn

Scoly tus.

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN.

Lyetoaylon, moet zijn: Lyctophols.

Bij Anaspis maculata Fourer. staat: (obsura, enz), moet zijn:

(obscura, enz.).

Sitones Waterhouser Waltl. , moet zijn: S. Waterhouse, Walton.

Hypera trilineata Payk., moet zijn: H. trilineata Mrsh.

Lepyrus colon F., moet zijn: L. colon L.

Lepyrus binotatus F., moet zijn: Z. binotatus Payk.

Tanysphyrus Germ., moet zijn: Tanysphyrus Schönh.

Het achter Meemus collaris Germ. medegedeelde moet ver-

vangen worden door:

Op Plantago major en maritima. — Amsterdam 4

(Kinker).

(Door onachtzaamheid werd hier hetzelfde gezet wat

tot Mecinus janthinus behoort).

Bij Gymnetron stimulosum Germ. moet staan: op Plantago,

in plaats van: op kamille.

Myrmedonia lugens Gr. Bij Formica pratensis moet zijn: bij

Lasius fuliginosus.

ep

pel: ge

NAAMLIJST

VAN

IN NEDERLAND VOORKOMENDE MYRIAPODEN.

DOOR

Jhr. Dr. ED. EVERTS.

Orde CHILOPODA.

Familie SCUTIGERIDAE.

Genus SCUTIGERA Lam.

coleoptrata L. — Door Maitland uit Groningen vermeld,

volgens Kriens en Karsten, wit. Fn. Gron., n°. 2. —

Mij alleen uit Zuid-Europa bekend.

Familie LITHOBIIDAE.

Genus LitHoBIUSs Leach.

forficatus L. — Overal zeer gemeen.

piceus L. Koch. — Den Haag (Everts).

glabratus C. Koch (s. Z. buceulentus L. Koch, Meinert). —

Den Haag en Maastricht (Everts).

dentatus C. Koch. — Leiden (Maitland). Mij onbekend.

mutabilis L. Koch (? s. Z. communis L. Koch). — Onder

laatstgemelden naam door Maitland medegedeeld,

als bij den Haag gevangen. Mij onbekend.

calcaratus C. Koch. — Den Haag (Maitland en Everts).

erythrocephalus G. Koch. — Den Haag (Everts).

crassipes LL. Koch. — Den Haag en Maastricht (Everts).

XLII NAAMLIJST VAN IN NEDERLAND

Genus CrypToPps Leach.

1. hortensis Leach. (s. Cr. Savignyi Leach). — Den Haag

(Maitland en Everts). Cr. Savignyi Leach uit Gro-

ningen (Kriens en Karsten) vermeld.

Familie SCOLOPENDRIDAE.

Genus ScoLoPENDRA Newp.

1. sp. — Een niet met zekerheid te determineeren, gebrekkig

exemplaar uit Utrecht (A. C. Oudemans).

Genus OTOSTIGMA Meinert.

1. spinosum v. Porat. — Utrecht, in den hortus botanicus (A. C.

Oudemans); wellicht met tropische planten in-

gevoerd.

Familie GEOPHILIDAE.

Genus GEOPHILUS Leach.

4. longicornis Leach (s. @. hortensis C. Koch; ? s. Arthronomalus

similis Newp.). — Den Haag en Maastricht (Everts).

@. hortensis C. Koch door Maitland als inlandsch

opgegeven. Het is deze soort, die meermalen door

menschen werd uitgebraakt.

2. proximus C. Koch. — Maastricht (Everts).

3. electricus L, — Den Haag (Maitland en Everts).

4. linearis C. Koch (s. G. simplex Gervais, s. @. brevicornis C.

Koch). — Door Maitland als twee soorten, @. simplex

en brevicornis, opgegven. — Den Haag (Maitland).

Mij onbekend.

5. truncorum Meinert. — Den Haag (Everts).

6. sodalis Meinert. — Den Haag (Everts).

7. carpophagus Leach. — Leiden (Maitland). Mij onbekend.

VOORKOMENDE MYRIAPODEN. XLIII

Genus SCOLIOPLANES Bergs. et Meinert.

1. acuminatus Leach. — Den Haag (Everts).

crassipes G. Koch, — Maastricht (Everts).

Genus ScHENDYLA Bergs. et Meinert.

1. wemorensis CG. Koch. — Den Haag (Everts).

Genus ORPHNAEUS Haase.

1. lividus Meinert. — Utrecht, hortus botanicus (A. C. Oudemans).

Eene interessante vondst. Deze soort, welke

phosphoresceert, komt in het geheele Indo-Austra-

lische gebied voor en is waarschijnlijk met tropische

planten medegebracht.

Genus BOTHRIOGASTER Sseliwanofl.

(Himantarium G. Koch; Stigmatogaster Latzel).

1. subterraneus Leach. — Utrecht (A. C. Oudemans); den Haag

(Everts).

Orde SYMPHYLA.

Familie SCOLOPENDRELLIDAE.

Genus ScoLOPENDRELLA Gervais.

1. nivea Scop. — Amsterdam, hortus botanicus, in run (J. T.

Oudemans).

Orde DIPLOPODA.

Sub-orde PSELAPHOGNATHA.

Familie POLYXENIDAE.

Genus PoLyxEnus Latr.

4. lagurus L. — Overal gemeen achter boomschors.

XLIV NAAMLIJST VAN IN NEDERLAND

bo

de

Sub-orde CHILOGNATHA.

Familie GLOMERIDAE.

Sub-familie GLOMERIDIA.

Genus GLOMERIS Latr.

marginata Villers (s. G/, limbatus Ol). — Scheveningen

(Maitland); Apeldoorn 6 (Everts); Utrecht (A. C.

Oudemans). — (Door Maitland als GJ. limbatus Ol.

opgegeven).

pustulata Latr. (bij Maitland pustulata F.). — Groningen

(Karsten). Mij onbekend.

hexasticha Brandt. — Gronsveld 7 (Everts).

Familie POLYDESMIDAE.

Genus PorypresMmus Latr.

denticulatus C. Koch (s. P. acutangulus Menge). — Den Haag

en Maastricht (Everts).

complanatus L. — Leiden en den Haag (Maitland en Everts) ;

Maastricht (Everts).

Genus PARADESMUS Saussure.

(Fontaria C. Koch).

gracilis CG. Koch. — Amsterdam, Utrecht en Zeist, in broei-

kassen gemeen (Max Weber en J. T. Oudemans).

Schijnt met levende planten uit Java aangevoerd

te zijn.

Familie CHORDEUMIDAE.

Genus ATRACTOSOMA Fanzago.

bohemicum Rosicky (s. Craspedosoma polydesmoides Leach, bij

Maitland). — Leiden (Perin). Mij onbekend.

m

co 19

10.

VOORKOMENDE MYRIAPODEN. XLV

Genus CRASPEDOSOMA Leach.

Rawlinsii Leach. — Leiden (Maitland); den Haag (Everts).

Familie JULIDAE.

Genus BLANJULUS Gerv.

venustus Meinert. — Den Haag (Everts).

guttulatus Gerv. (bij Maitland B/. guttatus Gerv.). — Den

Haag (Maitland). Mij onbekend.

Genus JuLus Brandt.

punctatus Leach. — Den Haag en Maastricht (Everts) ; Utrecht

(A. C. Oudemans).

pusillus Leach. — Den Haag (Everts).

luscus Meinert. — Den Haag (Everts).

longabo C. Koch (? s. J. albipes C. Koch). — Leiden (Maitland) ;

Valkenberg 7 (Everts).

Door Maitland als J. albipes C. Koch opgegeven,

en het voorwerp uit Valkenberg door den heer

v. Porat als J. albipes C. Koch gedetermineerd.

fallax Meinert. — Den Haag (Everts).

silvarum Meinert (s. J. nemorensis G. Koch sec. Haase). — Den

Haag (Everts).

scandinavius Latzel. — Den Haag (Everts).

terrestris L. (? s. J. rugifrons Meinert). — Zeer gemeen.

sabulosus L. Zeer gemeen.

londinensis Leach. — Den Haag (Maitland, A. C. Oudemans

en Everts); Maastricht (Everts); Utrecht (A. C.

Oudemans).

LIJST DER LEDEN

VAN DE

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

op 23 Juni 1888,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

ODIA GPe

BEGUNSTIGERS.

Mr. C. W. Hubrecht, Lid van Gedeputeerde Staten van Zuidholland,

Nassauplein 25, te ’s Gravenhage. 1859.

Mevrouw de Wed. Hartogh Heys van de Lier, geb. Snoeck, Alerander-

straal 23, te ’s Gravenhage. 1868.

Dr. F. J. L. Schmidt, te Rotterdam. 1869.

Mr. J. Thiebout, te Zwolle. 1869.

Het Koninklijk Zoologisch Genootschap Natura Artis Magistra te

Amsterdam. 1879.

Mr. J. W. van Lansberge, oud Gouverneur-Generaal van Ned. Indie,

Huize de Rees te Brummen. 1882.

Dr. C. Sepp, Emeritus Predikant, Keizersgracht bij de Leidsche straat,

469, te Amsterdam. 1882.

C. L. Roos Vlasman, Burgemeester van Abcoude en Baambrugge,

te Abcoude. 1882.

Mr. H. Hartogh Heys van Zouteveen, Phil. nat. Dr., te Assen, 1882,

Teyler’s Stichting te Haarlem. 1883.

Mr. J. Jochems, Korte Vijverberg 4, te ’s Gravenhage. 1883.

De Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem. 1884.

Dr. J. G. M. Mastboom, Westeinde 140, te ’s Gravenhage. 1887.

Mevrouw de Wed. Mr. J. Kneppelhout, geb. van Braam, Hemelsche

Berg, te Oosterbeek. 1887.

Mevrouw M. Neervoort van de Poll, geb. Zubli, Heerengracht 416,

te Amsterdam. 1887.

W. E. Rijnbende, Heerengracht bij den Amstel 586 , te Amsterdam. 1887.

J. P. Goedkoop, Plantage Muidergracht 5, te Amsterdam. 1887.

EERELEDEN.

Dr. G. F. Westerman, Directeur van het Koninklijk Zoologisch Ge-

nootschap Natura Artis Magistra, te Amsterdam, 1858.

LIJST DER LEDEN ENZ. XLVII

H. T. Stainton, F. R.S. ete., Mountsfield, Lewisham, 8. E., te Londen.

1861.

Dr. ©. Felder, lid der Kais. L. C. Academie der Naturwissen-

schaften en Burgemeester van Weenen , Operngasse 8, te Weenen. 1861.

Prof. J. O. Westwood, M. A., F. L. S., Directeur van het Hopean

Museum, te Oxford. 1862.

Jhr. Dr. J. L. C. Pompe van Meerdervoort, te Bergen-op-Zoom. 1861.

Dr. Gustav L. Mayr, Professor aan de Hoogere Burgerschool te Weenen,

III Haupstrasse 75, te Weenen 1867.

Dr. H. D. J. Wallengrén, te Farhult, bij Höganäs in Zweden. 1871.

R. Mac-Lachlan, F. R. S., Westview, Clarendon Road, Lewisham,

S. E., te Londen. 1871.

Dr. T. Thorell, voormalig Hoogleeraar in de Zoologie aan de Hoogeschool

te Upsala in Zweden, thans wonende te Sori, Liguria (Italie). 1872.

Dr. C. A. Dohm, President der Entomologische Vereeniging te

Stettin. 1873.

E. Baron de Selys Longchamps, Boulevard de la Sauveniere 34, te

Luik. 1874.

Dr. V. Signoret, Avenue de Chevreuse 5, te Clamart (Seine)

Frankrijk. 1874.

CORRESPONDEERENDE LEDEN.

Frederic Moore, Claremont House, Avenue Road, Penge (Surrey). 1864.

Jhr. J. W. May, Consul-Generaal der Nederlanden, Arundal House,

Percy Cross, Fulham Road, S. W., te Londen. 1865.

Dr. W. Marshall, Professor aan de Universiteit te Leipzig. 1872.

A. Fauvel, Rue d'Auge 16, te Caen. 1874.

Dr. O. Taschenberg, te Halle a. S. 1883.

A. W. Putman Cramer, Douglass Street 51, te Brooklyn, Staat

New-York, in Noord-Amerika. 1883.

Dr. F. Plateau, Professor der Zoologie aan de Hoogeschool te Gend. 1887.

A. Preudhomme de Borre, Conservator aan het Kon. Museum van

natuurlijke historie, Rue Seutin 11, Schaerbeek, bij Brussel. 1887.

S. H. Seudder, te Cambridge (Mass.) in Noord-Amerika. 1887.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

Vicomte Henri de Bonvouloir, Boulevard S. Germain 215, te Parijs,

(1867—68). — Coleoptera.

H. Jekel van Westing, lid der K. Acad. van natuuronderzoekers te Moscou

en van verscheidene entomol. genootschappen, Rue de Dunkerque 62,

te Parijs. (1868—69). — Coleoptera, meer bijzonder Curculioniden.

René Oberthür, Faubourg de Paris 20, te Rennes (Ille-et-Vilaine)

Frankrijk. (1882—83). — Coleoptera, vooral Carabiciden.

XLVIII LIJST DER LEDEN ENZ.

GEWONE LEDEN.

1845-46.

Dr. J. G. H. Rombouts, te Groesbeek. — Algemeene Entomologie.

F. M. van der Wulp, Trompstraat 154, te ’s Gravenhage. — Diptera.

Dr. M. C. VerLoren van Themaat, Huize Schothorst, te Hoogland

bij Amersfoort. — Algemeene Entomologie.

J. W. Lodeesen, Tulpstraat 6, te Amsterdam. — Lepidoptera indigena.

W. O. Kerkhoven, te Lochem.

1851-52.

R. T. Maitland, Commelinstraat, 17, te Amsterdam. — Algemeene

Entomologie.

P. C. T. Snellen, Wijnhaven (Noordzijde) 45, te Rotterdam. —

Lepidoptera.

Dr. M. Imans, te Utrecht.

Dr. W. A. J. van Geuns, Koninginnegracht 15, te ’s Gravenhage.

1852-53.

Mr. H. W. de Graaf, Noordeinde 123, te ’s Gravenhage. — Inl. Lepi-

doptera, bijzonder Microlepidoptera.

G. M. de Graaf, Heerengracht 55, te Leiden. — Lepidoptera.

G. A. Six, De Ruiterstraat 65, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera.

Dr. W. Berlin, Oud-Hoogleeraar, Westeinde 2, te Amsterdam. —

Algemeene Zoologie.

1855-56.

A. A. van Bemmelen, Direeteur van de Diergaarde te Rotterdam. —

Algemeene Entomologie.

Mr. E. A. de Roo van Westmaas, Huize Daalhuizen, te Velp. —

Lepidoptera.

1856-57.

Mr. J. Herman Albarda, te Leeuwarden. — Neuroptera.

Mr. W. Albarda, te Ginneken. — Lepidoptera en Neuroptera.

Dr. A. W. M. van Hasselt, Amsterdamsche Veerkade 15, te ’s Graven-

hage. — Araneïden.

1857-58.

Dr. J. W. Schubärt, te Utrecht.

W. K. Grothe, te Zeist.

1858-59.

J.C.J. de Joncheere, Voorstraat, D 368, te Dordrecht, — Lepidoptera.

LIJST DER LEDEN ENZ. XLIX

1860-61.

J. Kinker, Keizersgracht CC 580, te Amsterdam. — Lepidoptera en

Coleoptera indigena.

Dr. E. Piaget, aux Bayards, Neuchatel, Zwitserland. — Diptera en

Parasitica.

1863-64.

Mr. R. Th. Bijleveld, Voorhout 88, te ’s Gravenhage. — Algemeene

Entomologie.

D. J. R. Jordens, Sassenpoorterwal, F 3471, te Zwolle. — Lepidoptera.

1864—65.

Mr. A. H. Maurissen, te Maastricht. — Europeesche insecten.

Dr. H. J. Veth, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Boezemsingel 118,

te Rotterdam. — Algemeene Entomologie, vooral Coleoptera.

H. W. Groll, te Haarlem. — Coleoptera.

1365-66.

Mr. A. Brants, Eusebius-Buitensingel, te Arnhem. — Lepidoptera.

1366-67.

F. J. M. Heylaerts, St.-Jansstraat, A 503, te Breda. — Lepidoptera enz.

Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Hoogleeraar te Utrecht. — Algemeene

Zoologie.

A. van den Brandt, te Venlo. — Lepidoptera.

1367-68.

C. Ritsema Cz., Conservator bij ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Rapenburg 94, te Leiden. — Algemeene Entomologie.

1368-69.

Dr. J. G. de Man, te Middelburg. — Diptera en Crustacea.

Dr. F. W. O. Kallenbach, te Rotterdam. — Lepidoptera.

A. Cankrien, te Kralingen. — Lepidoptera.

Mr. C. J. Sickesz, Huize de Cloese, bij Lochem,

1369-70.

M. Nijhoff, Nobelstraat 18, te ’s Gravenhage. — Bibliographie,

1870-71.

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool,

Stationsweg 79, te ’s Gravenhage. — Europeesche Coleoptera.

i

L LIJST DER LEDEN ENZ.

Mr. M. C. Piepers, Lid der rechterlijke macht in Nederlandsch Indie ,

thans met verlof in Nederland, Heerenstraat 4, te ’s Gravenhage. —

Lepidoptera.

Dr. P. J. Veth, Oud-Hoogleeraar, Villa Maria, Utrechtsche weg 22,

te Arnhem.

1871-72.

Dr. J. Ritzema Bos, Leeraar aan ’s Rijks Landbouwschool te Wage-

ningen. — Oeconomische Entomologie.

J. B. van Stolk, Schie 23, te Rotterdam. — Lepidoptera.

Mr. A. F. A. Leesberg, Gedempte Burgwal 33, te ’s Gravenhage. —

Coleoptera.

Dr. H. J. van Ankum, Hoogleeraar aan ’sRijks Universiteit te

Groningen. — Algemeene Zoologie.

M. M. Schepman, te Rhoon. — Neuroptera.

Dr. C. K. Hoffmann, Hoogleeraar aan ’s Rijks Universiteit (Morsch-

singel) te Leiden. — Vergelijkende ontleedkunde en Embryologie.

1872-73.

Dr. A. J. van Rossum, Eusebius-plein, te Arnhem.

1873-74.

Dr. J. van Leeuwen Jr., Hoogleeraar aan ’s Rijks Universiteit (Pieters-

kerkgracht 11) te Leiden. — Lepidoptera.

Mr. M. ’s Gravesande Guicherit, te Delfi. — Coleoptera.

1874.—75.

H. L. Gerth van Wijk, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te

Middelburg. — Hymenoptera aculeata.

J. van den Honert, Plantage Muidergracht 32, te Amsterdam. —

Lepidoptera. ;

K. N. Swierstra, Conservator bij het Koninkl. Zool. Genootschap

Natura Artis Magistra te Amsterdam. — Algemeene Entomologie.

1875-76.

H. Uijen, Priemstraat , te Nijmegen. — Lepidoptera.

Mr.J. G. Wurfbain, Villa Claerhout bij Arnhem. — Algem. Entomologie.

A. J. Weytlandt, te Westzaan. — Coleoptera.

Dr. M. W. Beijerinck, te Delft. — Gallenmakende Insecten.

Vine. Mar. Aghina, Sacr. Ord. Praed., te Schiedam. — Lepidoptera.

-

1876-77.

Dr. P. H. J. J. Ras, Velper weg 56a, te Arnhem.

W. H. Dreessens, Oudebrugsteeg 5, te Amsterdam.

LIJST DER LEDEN ENZ. LI

Mr. A. J. F. Fokker, te Zierikzee. — Hemiptera.

Emile Seipgens, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Zoeterwoudsche-

singel, te Leiden. — Coleoptera. *

A. M. J. Bolsius, Geneesheer op het gezondheids-etablissement Sin-

danglaja, Preanger, Java.

1877-73.

Dr. C. Kerbert, Directeur van het Aquarium, Plantage Middenlaan,

hoek Badlaan 70, te Amsterdam.

Dr. G. A. F. Molengraaff, Privaat docent aan de Universiteit, Plantage

Middenlaan 88, te Amsterdam. — Lepidoptera.

1878—79.

Dr. A. C. Oudemans Jsz., Directeur van den Zoologisch-Botanischen

tuin, te ’s Gravenhage. — Acarina.

Dr. Henri W. de Graaf, Heerenstraat bij Leiden. — Anatomie en

Physiologie der Insecten.

P. T. Sijthoff, Administrateur op de kina-plantage 7jilaki, nabij

Bandong, Preanger regentschappen, Java. — Coleoptera.

Dr. F. A. Jentink, Directeur van ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Rembrandt-straat, te Leiden.

1879—8s0.

Dirk ter Haar, te Cuyk. — Lepidoptera en Orthoptera.

K. Bisschop van Tuinen Hz., Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

en het Gymnasium te Zwolle. — Lepidoptera.

1880-81.

“Dr. J. T. Oudemans, Plantage Middenlaan 78, te Amsterdam. —

Macrolepidoptera en Hymenoptera.

J. Gerard Kruimel, op de koffie-onderneming Kalimanis, Wlingie,

Blitar (Residentie Kedirie) Java. — Lepidoptera.

J. Jaspers Jr., te Velsen. — Inlandsche Insecten.

1881-82.

Dr. H. Bos, Leeraar aan ’s Rijks Landbouwschool te Wageningen. —

Formiciden.

1882-83.

Dr. R. H. Saltet, Binnen Amstel bij de Keizersgracht 244, te Amsterdam.

D. van der Hoop, Zwidblaak 64, te Rotterdam. — Coleoptera.

Dr. J. Bosscha Jz., tijdelijk op Borneo. — Coleoptera.

H. M. Bruna, Predikant te Purmerend. — Lepidoptera.

Dr. R. Horst, Conservator bij ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Nieuwsteeg, te Leiden,

LII LIJST DER LEDEN ENZ.

1883-84.

Johan P. Vink (adres: in firma H. Duys) te Nijmegen. — Lepidoptera.

J. R. H. Neervoort van de Poll, Heerengracht 476, te Amsterdam. —

Coleoptera.

Mr. Th. F. Lucassen, Kemanglen (Tagal) Java. — Coleoptera.

Mr. Wd. ©. Ben Cramer, te Velp. — Lepidoptera.

Otto Netscher, te Batavia. — Coleoptera.

J. Büttikofer, Conservator bij ’sRijks Museum van natuurlijke

historie, Breestraat, te Leiden.

Dr. Th. W. van Lidth de Jeude, Conservator bij ’s Rijks Museum van

natuurlijke historie, Boommarkt, te Leiden. — Anatomie der Insecten.

1884 85.

Joh. de Vries, P. C. Hooftstraat 82, te Amsterdam. — Lepidoptera.

1886-87.

Dr. Max C. W. Weber, Hoogleeraar aan de Universiteit, Sarphati-

kade 3, te Amsterdam.

Dr. J. C. C. Loman, Leeraar aan het Gymnasium, Leidsche Kade 96 ,

te Amsterdam.

Dr. J. van der Hoeven, Eendrachtsweg, te Rotterdam. — Coleoptera.

N. A. de Joncheere, te Dordrecht. — Lepidoptera.

Erich Wasmann, S. J., te Exaeten bij Roermond. — Coleoptera en

Formiciden.

1887-88.

H. F. Hartogh Heys, te Assen (tijdelijk bij Prof. E. Gens te Verviers,

Belgie).

W. Roelofs, Rijnstraat 20, te ’s Gravenhage. — Curculioniden.

L. W. Havelaar, Wolfshoek 5, te Rotterdam. — Lepidoptera.

H. A. de Vos tot Nederveen Gm te Apeldoorn. — Lepidoptera.

BESTUUR.

President. Dr. A. W. M. van Hasselt.

Vice-President. P. C. T. Snellen.

Secretaris. F. M. van der Wulp.

Bibliothecaris. C. Ritsema Cz.

Penningmeester. J. W. Lodeesen.

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR HET TIJDSCHRIFT.

Dr. A. W. M. van Hasselt.

F. M. van der Wulp.

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts.

6

ler)

En Oi tE: EIN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

BIJGEKOMEN BOEKEN VAN 1 SEPTEMBER 1887

tot 19 SEPTEMBER 1888.

BIBELOTHERER A

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

Wakker (Dr. J. H.), Onderzoek der ziekten van Hyacinthen en

andere bol- en knolgewassen. Verslag over de jaren 1883—85.

Haarlem, 1887. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Bos (Dr. J. Ritzema), De dierlijke parasieten van den mensch en

de huisdieren. Met 100 houtsneefiguren. Zwolle, 1888. 8vo. (Geschenk

van den Schrijver).

Man (Dr. J. G. de), Sur quelques Nématodes libres de la mer

du Nord, nouveaux ou peu connus. Avec 4 pl. Paris, 1888. 8vo.

(Met de beide volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Report on the Podophthalmous Crustacea of the Mergui

Archipelago, collected for the Trustees of the Indian Museum,

Caleutta, by Dr. John Anderson. With 19 Pl. London, 1887/88. 8vo.

—— Bericht über die im indischen Archipel von Dr. J. Brock

gesammelten Decapoden und Stomatopoden. Mit 17 Tafln. Berlin,

1888. 8vo.

Selys Longehamps (E. de), Révision des poissons d’eau douce de

la faune Belge. Bruxelles, 1887. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Algemeene Entomoiogie.

Niets bijgekomen.

LIV

10.

11.

14.

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera,

Borre (A. Preudhomme de), .Matériaux pour la faune entomolo-

gique de la Province du Brabant. Coléoptères. 4me Centurie.

Bruxelles, 1887. 8vo. (Met de drie volgende nommers ten geschenke

van den Schrijver).

. —— Matériaux pour la faune entomologique de la Province du

Luxembourg belge. Coléoptéres. 3me Centurie. Luxembourg,

1888. 8vo.

—— Matériaux pour la faune entomologique de la Province de

Liége. Coléoptéres. 4me Centurie. Bruxelles, 1888. 8vo.

—-— Liste des cent et cing espéces de Coléoptéres Lamellicornes

actuellement authentiquement capturées en Belgique, avec le

tableau synoptique de leur distribution géographique dans le pays.

Bruxelles, 1888. 8vo.

Gestro (Dr. R.), Appunti entomologici. Genova, 1878. 8vo. (Ge- —

schenk van den heer W. Roelofs).

. Lameere (A.), Le genre Rosalia. Avec 1 pl. Bruxelles, 1887. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

Lansberge (J. W. van), Diagnoses de quelques espéces nouvelles

de Buprestides et de Scarabaeides de la Malaisie. Bruxelles, 1879.

8vo. (Met de zestien volgende nommers ten geschenke van den

Schrijver).

-—— Enumération des Scarabaeides rapportés du pays des Somalis

(Afrique aequatoriale) par M. Révoil, avec diagnoses des espéces

nouvelles. Bruxelles, 1882. 8vo.

15. —— Tmesisternus Rafaelae n. sp. Bruxelles, 1885. 8vo.

16. -—— Descriptions d’espèces nouvelles de Coléoptères appartenant

au Musée civique de Gênes. Genova, 1885. 8vo.

17. —— Les Coprides de la Malaisie. La Haye, 1886. 8vo.

18. —-— Révision des Onthophagus de Archipel Indo-Néerlandais,

avec description des espèces nouvelles. Leyde, 1883. 8vo.

19. —— Supplément à la Révision des Onthophagus de l’Archipel

Indo-Néerlandais. Leyde, 1883. 8vo.

20. —— Trois espèces nouvelles de Coléoptéres Longicornes de

Sumatra. Leyde, 1884. 8vo.

21.

22.

23.

24,

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

34.

35.

36.

37.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LV

Lansberge (J. W. van), Catalogue des Prionides de l’Archipel

Indo-Néerlandais, avec description des espèces nouvelles. Leyde ,

1884, 8vo.

—— Description de quatre espèces nouvelles de Coprophages

appartenant au Musée de Leyde. Leyde, 1885. 8vo.

—— Scarabaeides, Buprestides et Cérambycides de l’Afrique

occidentale, envoyés au Musée de Leyde par MM. Veth et van

der Kellen. Leyde, 1886. 8vo.

— — Description de quelques Scarabaeides des Indes Néerlandaises

appartenant au Musée de Leyde. Leyde, 1886. 8vo.

—— Cinq espèces nouvelles de Coléoptères exotiques appartenant

au Musée de Leyde. Leyde, 1887. 8vo.

—-- Description d’une espèce nouvelle de Buprestide de l’Afrique.

Leyde, 1887. 8vo.

—— Description d’une espèce nouvelle de Cérambycide de Sumatra.

Leyde, 1887. 8vo.

—— Description d’un genre nouveau et de six espèces nouvelles

de Scarabaeides des Indes orientales. Leyde, 1887. 8vo.

--— Trogides nouveaux. Leyde, 1887, 8vo.

Ritsema Cz. (C.), The species of the Rhynchophorous genus

Ectatorhinus Lac. enumerated. Leyden, 1888. 8vo. (Met de zeven

volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Description of a new species of the Buprestid genus Endelus

H. Deyr. (E. Weyersi). Leyden, 1888. 8vo.

—— On five new and two unsufficiently known species of the

Longicorn genus Pachyteria. Leyden, 1888. 8vo.

—— Description of two new species of the Longicorn group

Callichromini. Leyden, 1888. 8vo.

—— Two synonymical Remarks about Longicorn Coleoptera.

Leyden, 1888. 8vo. (Bij het vorige ingenaaid).

—— Description of three new species of the Longicorn group

Agniini. Leyden, 1888. 8vo.

—— Description of a new species of the Longicorn genus Bacchisa

Pase. (B. singularis). Leyden, 1888. 8vo.

—— On the male sex of Lamia grisator Fabr. Leyden, 1888. 8vo.

LVI

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44,

45.

46.

47.

48.

49.

50,

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Roelofs (W.), Cureulionides recueillis au Japon par M. G. Lewis.

2me et 3me partie. Bruxelles, 1874/75. 8vo. (Met de drie volgende

nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Additions à la faune du Japon. Nouvelles espèces de

Curculionides et familles voisines, et observations sur les espèces

déjà publiées. Bruxelles, 1880. 8vo.

—— Deux espèces de Curculionides trouvées dans des Orchidées

de l’Equateur. Bruxelles, 1885. 8vo.

—— Curculionides d’Angola. Lisboa, 1877. 8vo.

Wasmann (E.), Der Trichterwickler. Eine naturwissenschaftliche

Studie über den Thierinstinkt. Mit einem Anhange über die

neueste Biologie und Systematik der Rhynchites-Arten und ihrer

Verwandten (Attelabiden, Rhynchitiden und Remonygiden). Mit

Holzschnitten und Tafeln. Münster, 1884. 8vo. (Geschenk van

den Schrijver).

B. Lepidoptera.

Haar (D. ter), Lijst van planten waarop de in Nederland voor-

komende Microlepidoptera te vinden zijn. ’s Gravenhage, 1887.

8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Moore (F.), Descriptions of new Indian Lepidopterous Insects

from the collection of the late Mr. W. S. Atkinson. Heterocera

(continued). With 3 PI. Calcutta, 1888. 4to. (Geschenk van den

Schrijver).

Oudemans (Dr. J. T.), De Nederlandsche Macrolepidoptera.

Amsterdam, 1888. folio. (Geschenk van den Schrijver).

Scudder (S. H.), The introduction and spread of Pieris rapae in

North America, 1860--1886. With a Map. Boston, 1887. 4to.

(Met de beide volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— The earliest Butterflies at the White Mountains of New

Hampshire. 1887. 8vo.

—— Comparative Tables for the Families of Butterflies. 1887. 8vo.

Vollenhoven (S. C. Snellen van), Sepp’s Nederlandsche Insecten.

2de ser. 4de deel , n°. 33—36. Met 4 Plat. ’s Gravenhage, 1887. 4to.

C. Hymenoptera.

André (Ed.), Species des Hyménoptères d’Europe et d’Algérie.

27—29me fase. Avec pl. Beaune, 1888. 8vo. (In ruil tegen hel

Tijdschr. v. Entom.).

51.

52.

53.

54.

55.

56.

57.

58.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LVII

Aurivillius (Chr.), Bidrag till kännedomen om vara solitära

_getingars lefnadssätt. Stockholm, 1886. 8vo. (Geschenk van den

Schrijver).

Mayr (Dr. G.), Südamerikanische Formiciden. Wien, 1887. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

D. Hemiptera.

Niets bijgekomen.

E. Neuroptera.

Niets bijgekomen.

F. Orthoptera.

Oudemans (Dr. J. T.), Beitrage zur Kenntniss der Thysanura

und Collembola. Mit 3 Tfln. Amsterdam, 1888. folio. (Geschenk

van den Schrijver).

G Diptera.

Wulp (F. M. van der), Biologia Centrali-Americana. Diptera.

p. 1--40, pl. 1 en 2. London, 1888. 4to. (Geschenk van den

Schrijver).

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Hasselt (Dr. A. W. M. van), Araneae exoticae quas collegit,

pro Museo Lugdunensi, Dr. H. ten Kate Jr. in Guyanà hollandicà

(Suriname). Cum figuris. Hagae Comitis, 1888. 8vo. (Geschenk van

den Schrijver).

Plateau (F.), Observations sur une grande Scolopendre vivante.

Bruxelles, 1887. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van

den Schrijver).

—— Observations sur les moeurs du Blaniulus guttulatus Bose,

et expériences sur la perception de la lumière par ce Myriopode

aveugle. Bruxelles, 1886. 8vo.

Thorell (Prof. T.), Pedipalpi et Seorpioni dell'Arcipelago Malese

conservati nel Museo civico di Storia naturale di Genova. Genova,

1888. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Palaeontologie.

Niets bijgekomen.

LVIII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

59.

60.

61,

62.

63.

64.

65.

66.

67.

68.

69.

70.

11.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Plateau (F.), Recherches expérimentales sur la vision chez les

Arthropodes. Part. 1—3. Bruxelles, 1887/88. 8vo. (Met het volgende

nonvmer ten geschenke van den Schrijver).

—— Expériences sur le rôle des palpes chez les Arthropodes

maxillés. 3me et dernière partie. Paris, 1887. 8vo.

Tijdschriften.

Actas de la Academia nacional de ciencias de la Republica

Argentina. Tomo II, entrega 1; tomo V, entrega 3. Buenos Aires,

1886. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Anales de la Sociedad cientifica Argentina. Tomo XXIII, entr.

5y 6; tom. XXIV; tom. XXV, entr. 1—4. Buenos Aires, 1887/88,

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Annuaire de l’Académie Royale des Sciences, des Lettres et des

Beaux-Arts de Belgique. Ann. 52 et 53. Bruxelles, 1886/87. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Archivos do Museu nacional do Rio de Janeiro. Vol. VI. Rio de

Janeiro, 1885. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Boletin de la Academia nacional de ciencias en Cordoba (Republica

Argentina). Tomo IX, entr. 3 y 4; tom. X, entr. 1 y 2. Buenos

Aires, 1886/87. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. Vol. V, n°, 2.

Buffalo, 1886. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin of the California Academy of Sciences. Vol. II, n°. 6—8.

San Francisco, 1887. 8vo.

Bulletin of the Essex Institute. Vol. XVIII. Salem, 1886. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bullettino della Societa Entomologica Italiana. Anno XIX, trim.

3 e 4. Firenze, 1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletins de l’Académie Royale des Sciences, des Lettres et des

Beaux-Arts de Belgique. Ann. 55 et 56. Bruxelles, 1885/86. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.). |

Bijdragen tot de Dierkunde. Uitgegeven door het Kon. Zool.

Genootsch. Natura Artis Magistra. Aflev. 14 —16, benevens feest-

nommer uitgegeven bij gelegenheid van het 50-jarig bestaan van

het Genootschap. Amsterdam, 1887/88. fol. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.).

72.

73.

74.

75.

76.

77.

78.

80.

81.

82.

83.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LIX

Comptes-Rendus des Séances de la Société Entomologique de

Belgique, Ser. III, n°. 90—102. Bruxelles, 1887/88. 8vo. (In

ruil tegen de Verslagen der Ned. Entom. Vereeniging). Voorts

gecompleteerd met n°. 79 van de iste ser. en n°. 11, 27, 28,

30, 32, 35 en 36 van de 2de serie.

Correspondenzblatt des entomologischen Vereins , Iris” zu Dresden.

N°. 1—4. Dresden, 1884—87. 8vo.

Entomologica Americana. A monthly Journal devoted to Entomology

in general. New-York, 1887/88. Vol. III, n°. 6—12; vol. IV,

n°. 1—5. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologisk Tidskrift, pa föranstaltande af Entomologiska

Foreningen i Stockholm. Utgifven af J. Spangberg. Arg. VIII.

Stockholm, 1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologist (The), An Illustrated Journal of British Entomology.

Edited by J. T. Carrington. Vol. XX, n°. 292—295; Vol. XXI,

n°. 296—304. London, 1887/88. 8vo.

Insekten-Börse. Central-Organ zur Vermittelung von Angebot,

Nachfrage und Tausch. 1887, n°. 17—23. Leipzig, 1887. 4to.

(Geschenk van den uitgever E. Wartig te Leipzig).

Jahrbücher des Nassauischen Vereins für Naturkunde. Jahrg. XL.

Wiesbaden, 1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

. Memoirs of the Boston Society of Natural History. Vol. IV,

n°. 1—4. Boston, 1886—88. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

Monatliche Mittheilungen aus dem Gesammtgebiete der Natur-

wissenschaften. Organ des naturw. Vereins des Regierungsbezirks

Frankfurt. Bd. V, n°. 4—12. Berlin, 1887/88. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Naturhistorische Hefte, nebst deutsch redigirter Revue, heraus-

gegeben vom Ungarischen National Museum in Budapest. Redigirt

von O. Herman. Vol. XI, n°. 1 und 2. Budapest, 1887/88. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Natuurkundig Tijdschrift voor Nederl. Indie. Uitgegeven door de

Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indie.

DI. XLVI en XLVII. Batavia en ’s Gravenhage, 1887/88. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr, v. Entom.).

Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society

of London for the year 1886, prt. 4, and for the year 1887.

London, 1887/88. Svo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

LX

84.

85.

86.

87.

88.

89.

90.

31.

92.

93.

94.

95.

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Report (Annual) of the Board of Regents of the Smithsonian

Institution, to July 1885. PartI. Washington, 1886. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Report (Thirteenth and fourteenth Annual) of the Geological and

Natural History Survey of Minnesota for the years 1884 and

1885. St. Paul, 1885/86. 8vo.

Report (Sixth Annual) of the United States Geological Survey

by J. W. Powel. 1884—85. 8vo.

Schriften des naturwissensch. Vereins des Harzes in Wernigerode.

Bd. IL. Wernigerode, 1887. 8vo.

Societatum Litterae. Herausgegeben von Dr. E. Huth. Berlin,

1887/88. Bd. I, n°. 6—10, 12; Bd. II, n°. 1—4. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Transactions of the American Entomological Society and Procee-

dings of the Entomological Section of the Academy of Natural

Sciences. Vol. XIII, n°. 3 and 4. Philadelphia, 1886. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Transactions of the Wagner Free Institute of Science of Philadel-

phia. Vol. I. Philadelphia, 1887. 8vo.

Tijdschrift der Nederlandsche Dierkundige Vereeniging. 2de ser.

DI. II, aflev. 1en 2. Leiden, 1888. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap te Amsterdam.

2de ser. Afdeeling: Verslagen en Aardrijkskundige Mededeelingen.

DI. IV, n°. 7—10; DI. V, n°. 1—4. — Afdeeling: Meer uit-

gebreide Artikelen. DI. IV, n°. 2; DI. V, n°. 1. Amsterdam en

Leiden, 1887/88. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. DI. XXX, aflev. 4; DI. XXXI,

aflev. 1—3. Met gekl. pl. ’s Gravenhage, 1887/88. 8vo.

Verhandlungen der k.k. zoologisch-botanischen Gesellschaft in

Wien. Jahrg. 1887 (Bd. XXXVII) 3 und 4 Quartal. Wien, 1887.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Verhandlungen des naturforschenden Vereines in Briinn. Bd. XXV.

Briinn, 1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Hierbij gevoegd: Fiinfter Bericht der meteorologischen Commis-

sion des naturforschenden Vereines in Briinn.

96.

97.

98.

99.

100.

101,

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXI

Verslag van de 42ste Zomervergadering en van de 21ste Winter-

vergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging, ge-

houden te Maastricht op 23 Juli 1887 en te Leiden op 22 Januari

1888. ’s Gravenhage, 1888. 8vo.

Verslag van het 40ste Nederlandsch Landhuishoudkundig Congres

te Haarlem in 1887. Haarlem, 1888. 8vo.

Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie van

Wetenschappen, afd. Natuurkunde. Sde Reeks, DI. III, 3de

Stuk; DI. IV; DI. V, iste Stuk. Amsterdam, 1887/88. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Zeitschrift für Naturwissenschaften. Herausgegeben im Auftrage

des naturw. Vereins für Sachsen und Thüringen. Bd. LX

Heft 2—6. Halle a. S., 1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

„Reizen.

Niets bijgekomen.

Varia.

Boekwerken ter tafel gebracht in de Vergaderingen van de

Directie der Kon. Natuurk. Vereeniging te Batavia gedurende

het jaar 1886 (Januari— Juni).

Lettre aux membres de la Société Entomologique de Belgique

par un de leurs vieux confrères. Bruxelles, 1888. 8vo. (Geschenk

van den heer A. Preudhomme de Borre).

BIBLIOTHEEK B.

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

Niets bijgekomen.

Algemeene Dierkunde.

Niets bijgekomen.

Algemeene Entomologie.

Tepper (J. G. 0.), Common Native Insects of South Australia.

A popular guide to South Australian Entomology. Part I. Coleo-

ptera or beetles. Adelaide, 1887, 8vo,

LXII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

10.

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Weise (J), Naturgeschichte der Insecten Deutschlands. 1ste Abth.

Coleoptera. Bd. VI, Lief. 5 (Bogen 49—60). Berlin, 1888. 8vo.

B. Lepidoptera.

Dewitz (H.), Westafrikanische Tagschmetterlinge (Nymphaliden).

Mit 1 col. Taf. Halle, 1887. Ato.

Moore (F.), The Lepidoptera of Ceylon. Supplementary Part XIII.

With coloured plates. London, 1887. 4to.

Müller (Dr. W.), Südamerikanische Nymphalidenraupen. Versuch

eines natiirlichen Systems der Nymphaliden. Mit 4 Tafin. Jena,

1886. 8vo.

Smith (H. Grose) and W. F. Kirby, Rhopalocera exotica, being

Illustrations of New, Rare, or Unfigured Species of Butterflies.

Part I—V. London, 1887/88. 4to.

Trimen (R.) and J. H. Bowker, South African Butterflies: A

Monograph of the extra-tropical species. Vol. I (Nymphalidae);

Vol. II (Erycinidae and Lycaenidae). London, 1887. With col.

pl. 8vo.

Vollenhoven (S. C. Snellen van), Sepp’s Nederlandsche Insecten.

2de ser. 4de deel, n°. 33—36. Met 4 pl. ’s Gravenhage, 1887. 4to.

Cc Hymenoptera.

Handlirsch (A), Monographie der mit Nysson und Bembea ver-

wandten Grabwespen. Wien, 1887. M. Tafln. 8vo.

Schimper (A. F. W.), Die Wechselbeziehungen zwischen Pflanzen

und Ameisen im tropischen Amerika. Jena, 1888. Mit 3 Tafln. 8vo.

D Hemiptera.

Niets bijgekomen.

E. Neuroptera.

Niets bijgekomen.

F. Orthoptera.

Niets bijgekomen.

IE

12.

13.

14.

15.

16.

ET

18.

19.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING, LXIIT.

G Diptera.

Niets bijgekomen.

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Niets bijgekomen.

Palaeontologie.

Niets bijgekomen.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Niets bijgekomen.

Tijdschriften.

Abeille (|), Mémoires d’Entomologie, par S. A. de Marseul,

n°. 320—329. Paris, 1887/88. 8vo.

Album der Natuur. Jaarg. 1887, aflev. 11 en 12; Jaarg. 1888,

aflev. 1—11. Haarlem, 1887/88. 8vo.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. ‘Table générale

des Tomes I—XXX, et Catalogue des ouvrages périodiques de la

bibliothèque, par A. Lameere. Bruxelles, 1887. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Annales de la Société Entomologique de France. 6me sér. Tom. VI.

Paris, 1886/87. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Annales des Sciences Naturelles. Zoologie et Paléontologie. 7me

ser. Tom. II, n°. 5—6; Tom. III, n°. 1--6; Tom. IV, n°. 1—6;

Tom. V, n°. 1—6. Paris, 1887/88. 8vo.

Annals and Magazine of Natural History. Conducted by Giinther,

Dallas, Carruthers and Francis. 5th ser. Vol. XX, n°. 3—6:

Vol. XXI; Vol. XXII, n°. 1—3. London, 1887/88. 8vo.

Archiv fiir Naturgeschichte. Gegriindet von Wiegmann, und fort-

gesetzt von Erichson, Troschel, von Martens und Hilgendorf,

Jahrg. 51, Heft 6, Jahrg. 52, Bd. II, Heft 1; Jahrg. 53,

Bd. I, Heft 1—3, Bd. II, Heft 2. Berlin, 1885/87. 8vo.

Archives (Nouvelles) du Muséum d'Histoire naturelle de Paris.

2me sér. Tom. IX; tom. X, ler fasc. Paris, 1887. 4to.

Bericht iiber die wissenschaftlichen Leistungen im Gebiete der

Entomologie während des Jahren 1886 (Crustacea 1885 und 1886)

von Dr. Ph. Bertkau und Dr. G. H. Fowler. Berlin, 1887. 8vo,

LXIV BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

20. Berliner Entomologische Zeitschrift. Herausgegeben von dem

21.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

Entomologischen Verein in Berlin. Jahrg. XXXI, 2tes Heft;

Jahrg. XXXII, 1stes Heft. Mit Tafln. Berlin, 1887/88. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscon,

publie sous la direction du Prof. Ch. Lindeman. Année 1886,

n°. 4; ann. 1887, n°. 1—4; ann. 1888, n°. i. Moscou, 1886—88.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

. Deutsche Entomologische Zeitschrift. Herausgegeben von der

Deutschen Entomologischen Gesellschaft. Redacteur Dr. G. Kraatz.

Jahrg. XXXI, Heft 2, Jahrg. XXXII, Heft 1. Mit Tafin. Berlin,

1887/88. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologische Zeitung. Herausgegeben von dem Entomologischen

Vereine zu Stettin. Jahrg. 48. Stettin, 1887. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Conducted by Barrett,

Douglas, Fowler a. o. Vol. XXIV, n°. 4—12; Vol. XXV, n°. 1—4.

London, 1887/88. 8vo.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Tom. XXI. Petropolis,

1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Journal (The) of the Linnean Society of London. Zoology. Vol. XX,

n°. 118; Vol. XXI, n°. 130 and 131; Vol. XXII, n°. 136—139.

London, 1887/88. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Mittheilungen der Schweizerischen Entomologischen Gesellschaft.

Redigirt von Dr. G. Stierlin. Vol. VII, n°. 10; Vol. VIII, n°. 1.

Schaffhausen, 1887/88. Svo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Notes from the Leyden Museum. Founded by the late Prof. H.

Schlegel, continued by Dr. F. A. Jentink, Director of the Museum.

Vol. IX, n°. 4; Vol. X. With plates. Leyden, 1887/88. 8vo.

Revue d’Entomologie, publiée par la Société Française d’entomo-

logie. Rédacteur A. Fauvel. Tom. V. Caen, 1886. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Transactions of the Entomological Society of London for the year

1887. London, 1887. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

. Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. DI. XXX, afl. 4; DI. XXXI, afl. 1—3.

Met gekl. pl. ’s Gravenhage, 1887/88. 8vo.

32.

33.

34.

35.

36.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXV

Verhandlungen des naturhistorischen Vereines der preussischen

Rheinlande, Westfalens und des Reg.-Bezirks Osnabriick. Heraus-

gegeben von Dr. Ph. Bertkau. Jahrg. XLIV; Jahrg. XLV, 1ste

Hälfte. Bonn, 1887/88. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Verslag van de 42ste Zomervergadering en van de 21ste Winter-

vergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging, ge-

houden te Maastricht op 23 Juli 1887 en te Leiden op 22 Januari

1888. ’s Gravenhage, 1888. 8vo.

Wiener Entomologische Zeitung. Herausgegeben und redigirt von

J. Mik, E. Reitter und F. Wachtl, Jahrg. VI, Hett 6—10;

Jahrg. VII, Heft 1—6. Mit Tafln. Wien, 1887/88.

Zoological Record for 1886. London, 1887. 8vo.

Zoologist (The), a Monthly Journal of Natural History. Edited

by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XI,-n®. 129—132; Vol. XII,

n°. 133 —141. London, 1887/88. 8vo.

Reizen.

Niets bijgekomen.

Varia.

Niets bijgekomen,

ENTOMOLOGISCHE INHOUD

DER

ONTVANGEN TIJDSCHR CERN:

September 1887.

Entomologist (The). An illustrated Journal of general Entomology.

Edited by J. T. Carrington. Vol. XX, n°. 292 (September

1887) (a) 1).

On a new species of Diaperis from Japan, by G. Lewis. — On a

species of Phellopsis found in Japan and Siberia, by G. Lewis. —

Lycaenidae in North Kent, by R. South. — Lycaenidae in North

Kent, by E. Sabine. — Notes from Shoeburyness, by W. G.

Sheldon. -— Entomological Notes, Captures, etc. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 280 (September

1887) (0).

Supplement to annotated list of British Anthomyidae, by R. H.

Meade (continued). — A new species of Aeshna from South America,

by R. Me Lachlan. — Butterflies occurring at Dover and its

vicinity since 1860, by ©. G. Hall. — Observations upon Aspidiotus

rapax Comstock, and A. camelliae (Boisd.) Signoret, two allied

species of Coccidae, by A. C. F. Morgan. — Mesosa nubila in

Huntingdonshire, by J. Brown. — Entomological Notes, Captures ,

ete. — Obituary: Dr. Max Gemminger and Robert Francis Logan. —

Societies. — Note on some British Coccidae, by J. W. Douglas.

Annals and Magazine of Natural History. 5th ser. Vol. XX, n°. 117

(September 1887) (0).

On the Pyrochroidae of Japan, by G. Lewis. — Description of a

new Genus of Chalcosiid Moths allied to Pedoptila, by A. G,

1) (a) duidt aan dat het werk tot de oorspronkelijke Bibliotheek der Ned. Ent.

Vereeniging, (4) dat het tot de Bibliotheek Hartogh Heys van de Lier behoort.

ENTOM. INHOUD DER ONTV. TIJDSCHRIFTEN. LXVII

Butler. — Description of a new genus and species of Polyzonidae ,

by R. Innes Pocock. — Descriptions of new species of Cicadidae ,

by W. L. Distant. — Note on a new type of compound eye,

by F. E. Beddard. — Descriptions of new species of Lepidoptera

from the Solomon Islands, collected by C. M. Woodford, by A,

G. Butler. — Aulax hypochoeridis, a new Gall-fly, by J. J.

Kiefer. — Habitat of Peripatus Leuckarti, by Prof. F. Jeffrey Bell.

Zoologist (The). A monthly Journal of Natural History. Edited by

J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XI, n°. 129 (September 1887) (0).

Craneflies preyed upon by Gulls and Terns, by C. Brazenor.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VI, Heft 6 (August 1887) (b).

Beiträge zur Kenntniss der Haarfliigler (Trichopterygier), von C.

Flach. — Ein neuer Carabus aus Tscherkessien , von Edm. Reitter. —

Dipterologische Miscellen, von J. Mik. — Neue Borkenkäfer aus

Europa und den angrenzenden Ländern, von Edm. Reitter. —

Literatur: Allgemeines, Rhynchota, Diptera.

Archiv für Naturgeschichte. Herausgegeben von Dr. F. Hilgendorf.

Jahrg. 53, Bd. I, Heft 1 (0).

Die von Dr. Sander 1883—1885 gesammelten Cirripedien (Acasta

sculicosta, n. sp.), von Dr. W. Weltner. — Duftorgane bei

Phryganiden, von Dr. W. Miiller.

Tijdschrift voor Entomologie. Dl. XXX., afl. 4 (a en b).

Aanteekeningen over Nederlandsche Lepidoptera, door P. C. T.

Snellen. — Araneae exoticae, quas collegit, pro Musei Lugdu-

nensi, J. R. H. Neervoort van de Poll, insulis Curacao, Bonaire

et Arubâ, et quas determinavit Dr. A. W. M. van Hasselt. —

Lijst van planten waarop de in Nederland voorkomende Micro-

lepidoptera te vinden zijn, door Dirk ter Haar (vervolg). —

Boekaankondiging, door P. C. T. Snellen. — Vierzehn neue

Heteromeren, von Bradshaw im Zambesi-Gebiete aufgefunden und

im Museum der Königlichen Zoologischen Gesellschaft „Natura

Artis Magistra” zu Amsterdam befindlich , beschrieben von Clemens

Müller, mit Abbildungen von J. R. H. Neervoort van de Poll. —

Bemerkungen über die Attelabiden und Nemonygiden von Hollän-

disch Limburg, von Erich Wasmann, S, J. — Bemerkungen zu

der Arbeit , Beschreibung neuer Pselaphiden aus der Sammlung

des Museums Ludwig Salvator von Dr. L. W. Schaufuss”, von

Edm. Reitter.

October 1887.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XX, n°. 293

(October 1887) (a).

LXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Notes on Entomological Classification, by Geo. Vernon Hudson. —

The Educational value of Entomological Collections, by J. W.

Tutt. — Notes upon Nepticulidae, by J. B. Hodgkinson. — The

Mongrel-hybrid Theory, by C. A. Briggs. — The Lycaenidae of

North Kent, by J.-W. Tutt. — Notes on Lobophora viretata,

by the Rev. C. F. Thornewill. — The Hessian Fly, by Miss E.

A. Ormerod. — Entomological Notes, Captures, ete. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 281 (October 1887) (0).

Note on some British Coecidae (n°. 8, continued), by J. W. Douglas. —

Sphinx convolvuli in Norfolk in 1887, by C. G. Barrett. — On

a species of the family Gelechidae hitherto unrecognised in England,

by W. Warren. — Description of a new Gelechia of the Lita-

group, allied to G. maculea, by J. W. Tutt. — On the true

distinction between Lithosia complana and L. lurideola, by A.

G. Butler. — List of British Tipulidae, etc. (Daddy-Longlegs),

with Notes (continued), by G. H. Verrall. — Entomological

Notes, Captures, etc. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 5th ser. Vol. XX, n°. 118

(October 1887) (0).

Descriptions of eight new species of Asiatic Butterflies, by H.

Grose Smith. — Notes on Sphingidae from the Malay Peninsula,

and Description of a new Species of Ambulyx from North Borneo,

by W. L. Distant. — On the Classification of the Diplopoda, by

R. Innes Pocock. — Scent-organs in Phryganidae, by Dr. W.

Miiller.

Notes from the Leyden Museum. Vol. IX, n°. 4 (October 1887) (0).

Description de deux Dytiscides nouveaux, par M. Régimbart. —

Description d’un Gyrinide nouveau, par M. Régimbart. — Contribu-

tions to the knowledge of the Longicorn group of the Batoceridae ,

by J. R. H. Neervoort van de Poll. — On the forma priodonta

of Odontolabis Dalmani Hope, and the forma teledonta of Odon-

tolabis celebensis Leuthn., by J. R. H. Neervoort van de Poll. -

Synonymical remarks on Madagascar Cetoniidae, by J. R. H.

Neervoort van de Poll. — Description of a new species of the

Australian Longicorn genus Brachytria Newm., by J. R. H.

Neervoort van de Poll. — Descriptions d'Elatérides nouveaux,

provenant de Normantown: baie de Carpentaria (Australie septen-

trionale), par E. Candéze. — Description of two new species of

Aesernia, by Martin Jacoby.

Album der Natuur. Jaarg. 1887, aflev. 12 (0).

Invloed der voeding op de kleuring van vlinders. — Nog eens de

zelfmoord van scorpioenen. — Vliegen en tuberkelbacillen.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXIX

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 6 (September 1887) (a).

Proceedings of the Entom. Club of the A. A. A. S. at the New

York Meeting, August 1887. — What makes a species in the

genus Arclia, by J. B. Smith. — Notes upon some of Mr. Walker’s

species of Geometridae, by G. D. Hulst. — Synopsis of the

North American species of Lordotus, by D. W. Coquillett. —

Studies on the North American Proctotrupidae, with Descriptions

of new species from Florida (Part 1), by W. H. Ashmead

(continued). — Notes on American Lepidoptera, by A. G. Butler. —

Myriopoda or Myriapoda, by A. S. Packard.

Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch-Indie. Deel XLVI (a).

Vlinders op het eiland Edam aangetroffen, door Mr. M. C. Piepers.

Bulletin de la Société Impériale de Moscou. Année 1886, n°. 4 (b).

Die am Getreide lebenden Thrips-Arten Mittel-Russlands, von Prof.

K. Lindeman.

Idem. Année 1887, n°. 1 et 2 (b).

Die Pteromalinen der Hessenfliege (Cecidomyia destructor S.), von

Prof. K. Lindeman. — Entomologische Beiträge, von Prof. K.

Lindeman. — Die Hessenfliege (Cecidomyia destructor Say) in

Russland, von Prof, K. Lindeman.

Bulletin of: the California Academy of Sciences. Vol. 2, n°. 6 (January

1887) (a).

Descriptive Notices of North American Coleoptera, I, by Thos.

L. Casey.

Transactions of the American Entomological Society. Vol. XIII, n°. 3

and 4 (a).

Descriptions of new Pyralidae, by Geo D. Hulst. — A generic

Synopsis of the Hymenopterous Family Proctotrupidae, by L. O.

Howard. — Monograph of the Mutillidae of North America, by

Ch. A. Blake. — Dipterological Notes and Descriptions, by S.

W. Williston, — Catalogue of the Described Species of South

American Syrphidae, by Prof. S. W. Williston. — Contributions

to a knowledge of the Lepidoptera of West Afrika, by Rev. W.

J. Holland. — Monthly Proceedings of the Entomological Section.

Verhandlungen des naturhist. Vereines der Preuss. Rheinlande u. s.

w. Jahrg. 34, Hälfte 1 (0).

Ueber die Cirrhipediengattung Chihamalus Ranz., von Prof. Schlüter. —

Ueber den Bau der Chernetiden, von Dr. Bertkau.

Comptes-Rendus de la Société Entom. de Belgique. Sér. III, n°. 91

(Octobre 1887) (a).

LXX ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Observations sur les moeurs du Blaniulus guttulatus Bose, et expé-

riences sur la perception de la lumière par ce Myriopode aveugle,

par F. Plateau. — Trois Psychides nouvelles, décrites par F.J.

M. Heylaerts. — Trois notes, par F. J. M. Heylaerts.

November 1887.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XX, n°. 294

(November 1887) (a).

Acidalia immorata L., a species new to Britain (with illustration),

by J. H. A. Jenner. — Notes on the Notodontidae, by the Rev.

B. Smith. — The Lita group of Gelechiidae, by J. W. Tutt. —

Lycaenidae in North Kent, by R. South. — A reply to Mr.

Briggs, by R. South. — Note on the genus Lycaena, by J.

Jenner Weir. - Entomological Notes, Captures, etc. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 282 (November

1887) (0).

Life-history of Scopula decrepitalis, by G. T. Porritt. — Notes on

British Hymenoptera, by E. Saunders. -— Occurrence of Lozotaenia

(Cacoecia Hb.) decretana Tr. in Norfolk, by W. Warren. — The

larva of Batrachedra pinicolella, by J. H. Wood. — An entomo-

logical Ramble at Bergen, Norway, August 20th, 1887, by R.

C. R. Jordan. -— Entomological Notes, Captures, etc. — Societies. —

Notes on the species of Heinemann’s family Chauliodidae that

occur in England, by W. Warren.

Annals and Magazine of Natural History. 5th ser. Vol. XX, n°. 119

(November 1887) (0).

A list of Japanese Silphidae, with descriptions of new species, by

G. Lewis. — Descriptions of some new genera and species of

Curculionidae, mostly Asiatic. Part IV, by F. P. Pascoe. — On

the sexual generation of Chermes abietis Linn. , by Dr. F. Blochmann.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XI, n°. 131

(November 1887) (6).

Crustacea from the Channel Islands, by E. J. Miers. — Societies.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VI, Heft 7 (September 1887) (6).

Beschreibung einer den Birnen schädlichen Gallmiicke (? Diplosis

nigra Meig.), von Prof. Riley. — Rüsselkäfer aus Algier und

Syrien, von J. Faust. — Ueber Klater-Arten aus der Verwandt-

schaft des E. ochropterus Eschsch., von Edm. Reitter. — Cole-

opterologische Notizen, von Edm. Reitter. — Note Diptérologique ,

par J. M. F. Bigot. — Literatur: Rhynchota, Diptera.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXI

Album der Natuur. Jaarg. 1888, aflev. 1 (b).

Vliegenlarven als gasten van vleeschetende planten.

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 7 (October 1887) (a).

Proceedings of the Entom. Club of the A. A. A. S. at the New

York Meeting, August 1887. — Cryplorhynchus lapathi Linn.,

by W. Juelich. — A living Ixodes said to have been four months

in the ear of a man, by Dr. H. A. Hagen. — Notes on Stenus

and Barinus, by T. L. Casey. — Method of Oviposition of

Tachina, by A. C. Weeks. — North American Pyralidae, by

Prof. C. H. Fernald. — Description of a new Proctotrupid, by

W. H. Ashmead. — New species of Pyralidae, by Geo. D.

Hulst. — Descriptions of new species of North American Tineidae,

by W. Beutenmüller. —- A remarkable Arctian and a history, by

D. Bruce.

Comptes-Rendus de la Société Entom. de Belgique. Sér. III, n°. 92

(Novembre 1887) (a).

Remarques, par M. de Sélys Longchamps. — Liste de Lépidoptéres

récoltés à Pontianak par M. Bollen, par M. Capronnier. — Le

genre Japyx Haliday appartient-il à l’ordre des Orthoptères ou à

l’ordre des Thysanoures?, par M. de Bormans.

Jahrbücher des Nassauischen Vereins für Naturkunde. Jahrg. XL (a).

Catalog der Coleopteren von Japan mit Angabe der bezüglichen

Beschreibungen und der sicher bekannten Fundorte, zusammen-

gestellt von H. von Schönfeldt. — Beiträge zur Lepidopteren-

Fauna des malayischen Archipels (IV). Ueber die Calliduliden,

von Dr. A. Pachenstecher.

Mittheilungen der schweizerischen Entom. Gesellschaft. Vol. VII,

ni 10 (D).

Bericht über die dreissigste Versammlung der schweiz. Entom.

Gesellschaft, den 26 Juni 1887 in Luzern. — Fourmis récoltées

à Madagascar par le Dr. C. Keller, décrites par A. Forel. —

Beschreibung neuer Rüsselkäfer und Bemerkungen, von Dr. G.

Stierlin. — Description de plusieurs nouvelles espéces de Panor-

pides provenant du Japon et de la Sibérie orientale, par R. Me

Lachlan. -— Beiträge zur Kenntniss der schweizer Blattwespen

(Tenthredinidae), von Dr. von Heyden. — Pityophthorus Henscheli

Seitr., von Forstmeister Miihl.

Nouvelles Archives du Musée d’hist. nat. de Paris. 2me ser. Tom. 9,

1er fase. (b). P

Matériaux pour servir à l’étude des Coléoptéres de la famille des

Paussides, par A. Raffray.

LXXII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

December 1887.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XX, n°. 295

(December 1887) (a).

Agrolis fennica, by N. F. Dobrée. — On a Japanese species of

Sandalus (with illustration), by G. Lewis. — Parasites of the

Hessian Fly, by E. A. Ormerod. — Notes on Scoparia angustea,

by W. G. Sheldon. — A rational Method of setting the under

sides of Rhopalocera (with illustration), by P. Rendall. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 283 (December

1887) (0).

Notes on the species of Heinemann’s family Chauliodidae that

occur in England (concluded), by W. Warren. — On the luminous

larviform females of the Phengodini, by Prof. C. V. Riley. —

Concerning Anomalon tenuicorne Grav., by J. B. Bridgman. —

Notes on Lepidoptera in the Italian Lake District, by A. H.

Jones. — Notes on some varieties of Melitaeae from the Italian

Lake District, by W. F. de V. Kane. — A marine caddisfly

in New South Wales, by R. Me Lachlan. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Review. — Societies.” — A new

species of Hetaerius from Tangier, by G. Lewis. — Note on

some British Coccidae (N°. 8, continued), by J. W. Douglas.

Annals and Magazine of Natural History. 5th ser. Vol. XX, n°. 120

(December 1887) (6).

Descriptions of two new species of Hyponomeutidae from the Solomon

Islands, by A. G. Butler. — Descriptions of two new species of

Cicadidae, by W. L. Distant. — Descriptions of six new species

of Butterflies captured by Mr. John Whitehead at Kina Balu

Mountain, North Borneo, in the collection of Mr. H. Grose Smith.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VI, Heft 8 (October 1887) (b).

Nachtrag zur Monographie der Oestriden, von Prof. Dr. Fr. Brauer. —

Coleopterologische Notizen, von Edm. Reitter. — Drei neue

österreichische Staphyliniden, von Dr. Eppelsheim. — Ueber

Buprestis rustica L. und haemorrhoidalis Hbst, von Dr. A.

Fleischer. — Bemerkenswerthe neue Käfer-Varietäten, von

Dr. A. Fleischer. — Dipterologische Notizen, VI, von Prof.

J. Mik. — Literatur.

Album der Natuur. Jaarg. 1888, aflev. 2 (b).

Iets over schadelijke vlinders, van Dr. D. Lubach. — De sprieten

der insekten als reuk-organen. — Voortplanting van schildluizen. —

Photographie door het licht van glimwormen.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXIII

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 8 (November 1887) (a).

Notes on Lachnosterna, by G. H. Horn. — Early stages of Orgyia

nova Fitch, by H. Edwards. — The collection of insects in

National Museum. — Observations on Capsidae with descriptions

of new species, by P. R. Uhler. — An interesting new genus

of South American Tachinidae, by Prof. !S. W. Williston. —

A new Sphinx, by J. B. Smith. — Notes on Diludia G. et R.,

by J. B. Smith. — Hemipterological Contributions, by W. H.

Ashmead. — Coleopterological Notes, by W. Beuttenmueller. —

Foodplants of Lepidoptera, by W. Beutenmueller. — A note on

the european Parasites and Foodplants of Cryptorhynchus Lapathi,

by L. O. Howard. — Society News.

Comptes-Rendus de la Soc. Entom. de Belgique Sér. II, n°. 93

(Décembre 1887) (a).

Notes sur les moeurs d’une grande espéce de Scolopendre mexicaine ,

par le Dr. A. Dugés.

Deutsche Entomologische Zeitschrift. Redact. Dr. G. Kraatz. Jahrg.

31, Heft 2 (0).

Besprechung von Seidlitz’ Fauna Baltica Ed. II, von Dr. G. Kraatz. —

Pimelia laevisulcata Kraatz aus Marocco, eine auffallende Varietät

von P. Fairmairei Kraatz, von Dr. G. Kraatz. — Orina vir-

gulata Germ. var. nov. Papei Weise, von J. Weise. — Ist

Clivina collaris Herbst Art oder Varietät, von J. Schilsky. —

Bembidium obliquum Sturm und varium Oliv., von J. Schilsky. —

Kleinere Mittheilungen, von J. Weise. — Uebersicht der europäi-

schen Ochthebius-Arten, von A. Kuwert. — Anthobiodes n. gen.

Halticarum, von J. Weise. — Neue brasilianische Staphyliniden,

bei Eciton hamatum gesammelt von Dr. W. Müller, beschrieben

von E. Wasmann. — Neue Staphylinen von Amur, beschrieben

van Dr. Eppelsheim (2tes Stück). — Synonymische Bemerkun-

gen über europiische Staphylinen, von Dr. Eppelsheim. —

Bericht über die von den Herren Prof. Dr. von Fritsch und

Prof. Dr. Rein in Marocco und dem Atlas-Gebirge gesammelten

Käfer, von Dr. L. von Heyden. — Mylabridum seu Bruchidum

(Lin. Schön. All.) europeae et finitimarum regionum Faunae

recensitio, auctore F. Baudi (Schluss). - Zwei neue Arten der

Gattung Byrrhus L., beschrieben von G. Czwalina. — Neue

Coleopteren aus Europa, den angrenzenden Ländern und Sibirien ,

mit Bemerkungen über bekannte Arten, von Edm. Reitter. —

Zur Species-Kenntniss der Maikäfer ans Europa und den angren-

zenden Ländern, von Edm. Reitter. — Kurze Bemerkungen zu

dem vorhergehenden Aufsatze, von Dr. G. Kraatz.

LXXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Actas de la Academia Nacional de Ciencias de la Republica Argentina

en Cordoba. Tom. V, entr. 3 (a).

Abejas (continuacion), por el Dr. E. L, Holmberg.

Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

188,00: 3%(b):

Die Hessenfliege (Cecidomyia destructor Say) in Russland, von

Prof. K. Lindeman. — Otiorhynchus Turca Stev., ein Beschadiger

des Weinstockes, von E. Ballion.

Proceedings of the Scientif. Meetings of the Zoological Society of

London for 1886, Part IV. (a).

On the Lepidoptera of Mhow, in Central India, by Col. C.

Swinhoe.

Idem, for 1887, Part I--III (a).

On the Habits of the Tree Trapdoor Spider of Graham’s Town,

by the Rev. Nendick Abraham. — Report on the Insect-House

for 1886, by Mr. A Thomson. — Descriptions of the Phyto-

phagous Coleoptera of Ceylon obtained by Mr. G. Lewis during

the years 1881--82, by M. Jacoby. — On some Coleopterous

Insects collected by Mr. H. H. Johnston on the Cameroons

Mountain, by Chas. O. Waterhouse. — Notes on the Peripatus

of British Guiana, by W. L. Sclater. — Note on a new Parasitic

Dipterous Insect of the Family Hippoboscidae, by Chas.

O. Waterhouse. — Remarks upon a pair of Ornithoptera Victoriae,

by O. Salvin. — The experimental proof of the protective value

of colour and markings in insects in reference to their Vertebrate

Enemies, by E. B. Poulton. — On the classification of the

Coleoptera of the subfamily Languriides, by the Rev. H. 8.

Gorham. — On the Lepidoptera of Japan and Corea. Part I,

Rhopalocera, by J. H. Leech. — Description of some new

Lepidoptera from Sikkim, by H. J. Elwes. — Descriptions of

some new or little-known Butterflies from India, with some Note

on the Seasonal Dimorphism obtaining in the genus Melanitis, by

L. de Nicéville. — Remarks upon specimens of Papilio Porthaon

reared in the Society’s Insect-House , by A. Thomson. — Remarks

upon an original drawing of the head of an abnormal Palinurus

(P. penicillatus), by Prof. G. B. Howes. — List of a small

collection of Coleoptera obtained by Mr. W. L. Sclater in British

Guiana, by Martin Jacoby, with description of a new species

(Phileurus Sclateri), by H. W. Bates. — Report on a Zoological

Collection made by the Officers of H. M. S. „Flying Fish” at

Christmas Island, Indian Ocean: Crustacea, by R. I. Pocock;

Coleoptera, by C. O. Waterhouse; Lepidoptera, by A. G. Butler.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXV

Bulletin of the Essex Institute. Vol. XVIII (a).

The Development of Crangon vulgaris (second paper), by J. 8.

Kingsley.

Januari 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XXI, n°. 296.

(January 1888) (a).

Post-glacial Insects, by A. Bell. — Entomology of Delamere

Forest, by J. Arkle. — Tortrices and Crambi taken in 1887,

by A. Thurnall. — Notes on Japanese species of Silpha, by

G. Lewis. — Proposal for a New Entomological Society, by

C. Matthews. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Societies. — Review.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 284 (January 1888) (5).

Note on some British Coccidae (n°. 8, concluded), by J. W.

Douglas. — The larva and case of Ithytrichia lamellaris Eaton,

with references to other species of Hydroptilidae, by K. J.

Morton. — Neuroma clathrata Kol. reported from the London

District, by R. Mac Lachlan. — Aépophilus Bonnairii Signoret,

by J. H. Keys. — A year’s insecthunting at Gibraltar, by J.

J. Walker. — Review. — Entomological Notes, Captures, etc. —

Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. I, n°. 1

(January 1888) (0).

On three extremely interesting new Moths of the family Chalcosiidae

from Kilima-Njaro and Natal, by A. G. Butler. — The fauna

of the Podophthalmous Crustacea of the Bay of Marseilles, by

_P. Gourret.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VI, Heft 9 (November 1887) (b).

Die Excremente der gallenbewohnenden Aphiden, von Dr. G.

von Horvath. — Coleopterologische Notizen, von Edm. Reitter. —

Uebersicht der mir bekannten Pedius-Arten, von Edm. Reitter. —

Ueber Tachina elegantula Zett. = Paragusia Frivaldskyi Schin.,

von F. Sintenis. — Ueber eine schon beschriebene aber noch

nicht benannte österreichische Dipterenart, von J. Mik. —

Dipterologische Miscellen, von J. Mik. — Literatur. — Notiz. —

Corrigendum.

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 9 (December 1887) (a).

Early stages of some North American Lepidoptera, by H. Edwards. —

Notes on some Coleoptera, by M. L. Linell. — A bee new to

Entomologist’s, by G. D. Hulst. -— An unknown or forgotten

LXXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

illustration of North American Sphingidae, by Dr. H. A. Hagen. —

Larva of Acidalia insularia Guen., by Geo. D. Hulst. — Traces

of maternel affection in Eutilia sinuata F., by Mary E. Murtfeldt. —

Life History of Euscirrhopterus gloveri Grt. — Food-plants of

Lepidoptera, by W. Beutenmueller. — Society Meetings.

Schriften des naturwissensch. Vereins des Harzes in Wernigerode.

2ter Band (a).

Nachtriige zu der Macrolepidopterenfauna der Grafschaft Wernige-

rode, von Oberlehrer H. Fischer.

Archiv für Naturgeschichte. Jahrg. 53, Bd. I, Heft 2 (0).

Die Larve von Culex nemorosus, von E. Walther Raschke. —

Neue sibirische Chrysomeliden und Coccinelliden , von J. Weise. —

Bericht über die von Herrn Dr. Brock im indischen Archipel

gesammelten Decapoden und Stomatopoden, von Dr. J. G. de Man.

Idem. Bd. II, Heft 2 (0).

Bericht über die wissenschaftlichen Leistungen im Gebiete der

Entomologie während des Jahres 1886, von Ph. Bertkau. --

Crustacea 1885 und 1886, von Dr. G. H. Fowler.

Verhandlungen des naturforschenden Vereines in Briinn. Bd. XXV. (a).

Ueber Verheerungen durch Insecten, von A. Makowsky. —-

Polyphylla fullo von Briinn, von J. Czizek. —- Bestimmungs-

tabellen der Dytisciden und Gyriniden des europäischen Faunen-

gebiete, von Dr. G. Seidlitz.

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 10 (January 1888) (a).

New genera and species of North American Moths, by H. Edwards. —

Descriptions of three new Eucharids from Florida, with a

generic table of the Eucharinae, by W. H. Ashmead. —

Descriptions of new species. — Ewomias pellucidus Boh., by

A. C. Weeks. — A summer trip to Southern California, by

Geo. D. Hulst. — Larva of Hemileuca Nevadensis, by Geo. D.

Hulst. — Larva of Chlorosea bistriaria Pack. , by Geo. D. Hulst. —

Capturing Carabus serratus, by A. C. Weeks. -- A revision of

the genera Acrolophus Poey and Anaphora Clem., by Lord

Walsingham, by C. F. Fernald. — A wicked Worm, by

J. B. S. — On Bolina fascicularis (Hübn.) Guen., by H. B.

Möschler. — Society Meetings.

Tijdschrift voor Entomologie. Uitgegev. door de Nederl. Entom.

Vereen. DI. XXXI, aflev. 1 (a en b).

Verslag der 42ste Zomervergadering gehouden te Maastricht op

23 Juli 1887. — Catalogus synonymicus Pselaphidarum adhuc

descriptarum , auctore Camillo Schaufuss.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXVII

Comptes-Rendus de la Société Entomologique de Belgique. Ser. LIT,

n°. 95 (Janvier 1888) (a).

Enumeration of the Van Volxem collection of Rhynchota contained

in the Brussel’s Museum. Part. II, by W. L. Distant.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. XIX, trim. 3 e 4 (a).

Dr. P. Magretti, Sugli Imenotteri della Lombardia. Mem. IIIa. —

Rincoti del Sottoceneri. Nota del Prof. A. de Carlini. — Note

Emitterologiche, del Dott. G. Horvath. — Intorno alla struttura

del cervello della Somomya erythrocephala. Nota preventiva del

Dott. G. Cuccati. — Sulle transformationi che subisce il sistema

digerente dei Lepidotteri, passando dallo stato larvale a quello

d’insetto perfetto. Nota del Dott. D. Casagrande. — E. Allard

e A. Dodero, Due nuovi Coleotteri italiani raccolti in Sardegna

da Uberto Lostia di S. Sofia. — Dell’ ubicazione di alcune

specie di Coleotteri nell’isola di Sardegna. Nota del Socio Umberto

Lostia di S. Sofia. — Le tre forme sessuali del Dorylus helvolus

L., e degli altri Dorilidi, del Dott. C. Emery. — Formiche

della provincia di Rio Grande do Sûl nel Brasile, raccolte dal

dott. H. von Ihering, del Dott. C. Emery. -- I. Chatin, Ter-

minazioni nervose nelle antenne della Tinea tapezella. — - Lettera-

tura entomologica italiana. — Rassegna e Bibliografia entomologica.

Februari 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XXI, n°. 298

(February 1888) (a).

Lepidoptera of the Outer Hebrides, by R. South. — Distribution

of Lepidoptera in the Outer Hebrides, Orkney, and Shetland,

by R. South. — Clostera anachoreta, by the Rev.J. Greene. —

Notes on the Macrolepidoptera of South Devon, by W. F. de

V. Kane. — Notes on the Notodontidae, by the Rev. B. Smith. - -

An Entomological Winter Campaign in Spain and North Africa,

by G. Dieck. --- Contributions towards a list of the varieties

of Noctuae occurring in the British Islands, by J. W. Tutt. —

Entomological Notes, Captures etc. — Societies. — Obituary:

W. Farren, J. English, J. Hamer.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 285 (February

1888) (0).

Coleoptera at Armagh etc. in 1887, by Rev. W. F. Johnson. —

British Hemiptera: Additional species, by J. Edwards. — Acen-

tropus niveus in Norfolk, by C. G. Barrett. — Tropical African

Coleoptera, chiefly from the Zanzibar Mainland, by H. W. Bates

(continued). — Migration of insects, by Rev. C. Fowler. —

LXXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Aspidiotus zonatus Frauenfeld, by A. C. F. Morgan. — Note on

Orthezia insignis, by J. W. Douglas. — On some new or little

known British Parasitic Cynipidae, by P. Cameron. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Obituary: G. R. Waterhouse. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. I, n°. 2

(February 1888) (0).

New species of Butterflies collected by Mr. C. M. Woodford in the

Solomon Islands, by F. D. Godman and O. Salvin. — On account

of three series of Lepidoptera collected in North West India by

Major Yerbury, by A. G. Butler. — On the first Changes in

the fecundated Ovum of Lepas, by Prof. M. Nussbaum. —

Notice of two new Branchiopod Crustacea from the Trans-Caspian

Region, by Dr. A. Walter.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XII, n°. 134

(February 1888) (0).

Peripatus in New South Wales, by A. Sidney Olliff. — Societies.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VI, Heft 10 (December 1887) (0).

Nachtrag zu den Blennocampiden, von Fr. W. Konow. — Ueber

Brachyrrhynchus centralis Berg, von Dr. E. Bergroth. — Ueber-

sicht der mir bekannten Arten der Coleopteren-Gattung Dromius

Bon. aus Europa und den angrenzenden Liindern, von E. Reitter. —

Ueber eine mehrfach benannte und beschriebene Art aus der

Dipterenfamilie der Phoriden, von V. v. Röder. — Zwei Gall-

wiicken nnd ihre Gallen, von F. A. Wachtl. — Zur Biologie

von Zonosema Meigenii Löw und einer neuen Anthomyinen-Art,

von Prof. J. Mik. -— Coleopterologische Notizen, XXVII, von

E. Reitter. — Ueber Blaps armeniaca Fald. und Bl. armeniaca

All., von E. Ballion. — Note on the gen. Emipsara and Eudaemo-

nius, by G. Lewis. — Zu Herrn Dr. A. Fieischer’s coleopterolo-

gischen Artikeln in der Wien. Entom. Zeitung Jahrg. 1887,

VIII Heft, von Dr. G. Kraatz. — Ueber Apogon Dufourii Perr.

(ein dipterologischer Beitrag), von Prof. J. Mik. — Literatur.

Annales des Sciences Naturelles. Zoologie. 7me sér. Tom. IV, n°. 1 à 3 (0).

Etudes histologiques et organologiques sur les centres nerveux et

les organes des sens des animaux articulés. 5me mémoire: 1. le

cerveau du Criquet; 2°. comparaison du cerveau des Crustacés

et des Insectes; 3°. le cerveau et la morphologie du squelette

céphalique, par M. H. Viallanes. — Observations sur les Crabes

des eaux douces de l’Afrique, par M. A. Milne- Edwards.

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 11 (February 1888) (a).

Address of Mr. G. W. J. Angell, the Retiring President of the

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXIX

Brooklyn Entomological Society. — On the position of the genus

Pleocoma Lec. in the Lamellicorn System, by Dr. Gerstaecker. —

Pleocoma fimbriata Lec., by L. E. Ricksecker. — Southern Form

of E. scribonia Stoll, by Annie Trumball Hosson. — New Species

of Geometridae (n°. 4), by Geo. D. Hulst. — The American

species of Callimorpha, by Geo. D. Hulst. — Deilephila lineata

Fabr., by Geo. D. Hulst. — Notes on the Larvae of Arclia

Brucei Edw., by D. Bruce. — Society News.

Comptes-Rendus des Séances de la Soc. Ent. de Belgique. Sér. III,

n°. 96 (Février 1888) (a).

Trois Polyphylla de la Chine, par L. Fairmaire. — Note sur la

découverte 4 Lanklaer (Campine Limbourgeoise) du Gamphocleis

glabra Herbst, Orthoptére nouveau pour la Belgique, par le Dr.

C. Bamps. — Trois communications, par M. A. Preudhomme

de Borre.

Maart 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XXI, n°. 298

(March 1888) (a).

Arctia caia (with illustration). — Coleoptera taken in 1887, by

A. Beaumont. — An Entomological Winter Campaign in Spain

and North Africa, by G. Dieck. — Contributions towards a List

of the Varieties of Noctuae occurring in the British Islands, by

J. W. Tutt. — The Elucidation of Causes of Variation, by S.

Webb. -— Entomological Notes, Captures, etc. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 286 (March 1888) (0).

Additions to the British Ichneumonidae, by E. Capron. — Descrip-

tion of a new species of Phyllotoma, with note on Nematus

crassicornis Htg., by P. Cameron. — Notes on British Tortrices

(continued), by C. G. Barrett. — Contribution to the Life-history

of Nephopteryx abietella S.V., with a description of its larva,

by E. A. Atmore. — Note on Dioryctria decuriella and its allies ,

by E. L. Bagonot. —- Larvae of Lepidoptera feeding on Coccidae,

by J. W. Douglas. — Information wanted as to Selenia illunaria ,

ete., by F. Merrifield. — Entomological Notes, Captures, etc. —

Review. — Obituary: G. R. Waterhouse, Dr. J. Th. Boswell,

W. Farren. — Societies. — Tropical African Coleoptera: chiefly

from the Zanzibar Mainland (continued), by H. W. Bates.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. I, n°. 3

(March 1888) (0).

Descriptions of a new genus and of some new species of Longicorn

LXXX ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Coleoptera of the family Lamiidae, obtained by Mr. C. M.

Woodford in the Solomon Islands, by Ch. J. Gahan. — On

some species of Cetoniidae from the Loo Choo Islands, by O.

E. Janson. — An account of three series of Lepidoptera collected

in North-west India by Major Yerbury, by A. G. Butler. —

New species of Butterflies collected by Mr. C. M. Woodford in

the Solomon Islands, by F. D. Godman and O. Salvin.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XII, n°. 135

(March 1888) (0).

A forgotten species of Peripatus, by Prof. E. Jeffrey Bell. —

Scientific Societies.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VIL, Heft 1 und 2 (Januar

und Februar 1888) (0).

Notizen zu den europäischen Arten der Dipteren-Gattung Gonia

Meig., von F. Kowarz. — Coleopteren aus Circassien, gesammelt

von Hans Leder im Jahre 1887, von E. Reitter. — Dipterolo-

gische Miscellen, VIII, von Prof. J. Mik. — Ueber die Gallmiicke,

deren Larve auf Lamium maculatum Linn. Triebgallen erzeugt,

von Prof. J. Mik (Taf. 1). — Ueber unzulässige Gattungsnamen,

von Dr. G. Seidlitz. — Coleopterologische Notizen, XXVIII, von

E. Reitter. — Literatur: Allgemeines, Rhynchota, Lepidoptera,

Diptera, Hymenoptera. — Corrigenda.

Atome zur Biologie der Käfer, I, von L. Hacker. — Verbesserungen

zu meinem , Verzeichniss””, ete., von Prof. J. Mik. — Beitrag

zur Kenntniss von Saga serrata F., von F. A. Wachtl. — Be-

merkungen zur Coleopteren-Gattung Blaps, von Dr. G. Kraatz. —

Vier neue Coleopteren, von E. Reitter. — Eine zwitterähnliche

Missbildung von Syrphus lunulatus Meigen (mit 3 Holzschnitten). —

Literatur: Allgemeines, Thysanura, Orthoptera, Lepidoptera,

Diptera. — Corrigenda.

Entomologisk Tidskrift. Utgifven af J. Spängberg. Arg. VIII (a).

O. Th. Sandahl, Entomologiska föreningens sammankomst den 26

Februari 1887. — O. Th. Sandahl, En , Sorgmantel” (Vanessa

Antiopa L.) öfvervintrande i en hvitmasstorfva. — Sven Lampa,

Om fluglarver förekomst i tarmkanalen hos menniskan. — E.

Holmgren, Lepidopterologiska iakttagelser i Stockholms omgif-

ningar. — J. Meves, Skogsinsekters härjningar. — J. Meves,

För larv-uppfödare. — E. Bergroth, Finsk entomologisk literatur

1886. — C. O. Porat, Om Norska Myriapoder. — G. Adlerz,

Myrmecologiska notiser. — Chr. Aurivillius, Svensk-norsk entomo-

logisk literatnr 1886. — Chr. Aurivillius, Ytterligare om lycae-

nidernas larver och myrorna. — J. Ammitzböll, Bidrag till

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LXXXI

kännedomen om svenka fjärilars geografiska utbredning. — W.

Sörensen, Sur la faculté des Condylopodes de fermer et d’ouvrir

spontanément leurs trachées. — 0. M. Reuter, Ad cognitionem

Heteropterorum madagascariensium. — W. M. Schöyen, Analytisk

oversigt over de skandinaviske slaegter af phytophage Hymeno-

ptera. — Ur främmande literatur. — Chr. Aurivillius, Entomo-

logiska anteckningar fran norra Roslagen. — 0. Th. Sandahl,

Nagra ord om den svartkantade ollonborren eller kastanjebaggen

(Melolontha Hippocastani F.). — Chr. Aurivillius, Nya Coleoptera

Longicornia. — C. H. Nerén, Bidrag till kännedomen om ekor-

respinarens (Stauropus fagi Linn.) utvecklingshistoria.

Revue d’Entomologie. Rédact. Alb. Fauvel. Tom. V (0).

Abeille de Perrin, Etude sur les Trechus aveugles du Dauphiné. —

d’Antessanty, Quelques Hémiptéres du Calvados. — ‘Bourgeois,

Faune Gallo-Rhénane (Malacodermes), suite. — R. du Buisson,

Description d’une nouvelle espèce de Chryside. — A. Fauvel,

Les Staphylinides du Nord de l’Afrique. — Idem, 2e supplément

aux Staphylinides recueillis par M. Montandon dans la Valachie

et la Dobroudja. — Idem, Description d’un nouveau genre de

Staphylinides de France. — Idem, Rectifications au Catalogus

Coleopterorum Europae et Caucasi (2me sér.). — Idem, Descrip-

tion d’un Bythinus nouveau de France. —- Idem, A Monsieur

Chrevreul. — Idem, Staphylinides des îles Philippines. — Idem,

Voir des Gozis. — Idem, Essai sur l’Entomologie de la Haute-

Auvergne. — Idem, Voir Puton. — Des Gozis, Les Histérides

gallo-rhénans, tableaux traduits et abrégés de l’allemand de J.

Schmidt, avec catalogue supplémentaire par A. Fauvel. — Idem,

Note sur le genre Liophloeus. — Horvath, Nouvelle Révision

du genre Plinthisus. — Konow, Description d’une nouvelle espèce

de Tenthrède. — Mae Lachlan, Notes additionelles sur les

Névroptères des Vosges. — Idem, Une excursion névroptérolo-

gique dans la Foret-Noire. — Martin, Les Odonates du départe-

ment de l’Indre. — Montandon, Hémiptères-Hétéroptères des

environs de Gorice (Illyrie) et description d’une espéce nouvelle. —

Idem, Hémiptéres-Hétéroptéres de la Dobroudja. — Olivier,

Lampyrides nouveaux ou peu connus. — Puton, Catalogue des

Hémiptéres de la faune paléarctique. — Idem, Nouvelle note sur

l’Aepophilus. — Reutter, Notes synonymiques. — Rey, Descrip-

tion de deux genres nouveaux de Tachyporiens. -— Tholin,

Neerologie: l’abbé Victor Mulsant.

Verhandlungen der k.k. zool.-bot. Gesellschaft in Wien. Bd. XXXVII,

Quartal 3 und 4 (a).

Ueber die Verwandlung der Meloiden, von Dr. F. Bauer. — Ueber

6

LXXXII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Plethus cursitans, von H. A. Hagen. — Ueber Neurobasis und

Vestalis, von H. A. Hagen. — Siidamerikanische Formiciden,

von Dr. G. Mayr.

Naturhistorische Hefte. Vol. XI, n°. 1 (a).

Ueber die Begattung und die Copulationsorgane von Trochosa in-

fernalis Motsch., von A. Lendl. — Studia synonymica, auctore A.

Moesáry. — Species aliquot novae generis Andrena Fabr., auctore

H. Friese. — Trachyphloeus Frivaldskyi, species coleopterorum

nova e familia Curculionidarum, auctore D. Kuthy. — Species

tres novae generis Anthidium Fabr., ab A. Mocsäry descriptae.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Sér. III, n°. 97 (Mars

1888) (a).

Quelques détails relativement à l’Adolias Corezia Hübn., par L. J.

Weyers. — Sur l’hivernation de deux espèces d’Odonates, par

M. de Sélys-Longchamps.

Entomologica Americana. Vol. III, n°. 12 (March 1888) (a).

Catalogue of Species of the Higher Families of the North American

Heterocera, described since Grote’s „New Check List” (1872),

with those omitted from that publication, by H. Edwards. —

Pleocoma Lec., its systematic position and indication of new

species, by G. H. Horn. — Obituary: W. W. Hill. — Index.

Berliner Entomologische Zeitschrift. Bd. XXXI, Heft 2 (b).

Lepidopterologische Beobachtungen in Französisch-Guyana, im be-

sonderen über Morpho- und Agrias-Arten. Nach brieflichen Mit-

theilungen von Leo Sahlke, nebst Nekrolog, von E. G. Honrath. —

Neue Fundorte von /apyx Hal. , mitgetheilt von Dr. F. Karsch. —

Einiges über die Färbung der Dipterenaugen, von E. Girschner. —

Studies on Tipulidae. Part II. Review of the published genera

of the Tipulidae brevipalpi, by C. R. Osten Sacken. — Die

Schmetterlingsfauna der Mosigkauer (Dessauer) Haide, von G.

Amelang. — Ueber Pselaphiden und Scydmaeniden des Königl.

zoologischen Museums zu Berlin und verwandte Arten, von Dr.

L. W. Schaufuss. — Papilio Gundlachianus Feld. Vorkommen,

Lebensweise und Varietiiten. Die Raupe im ersten Stadium, von

E. G. Honrath. — Ueber Athmung der Larven und Puppen von

Donacia crassipes, von Dr. E. Schmidt-Schwedt. — Die Käfer

der Mosigkauer Haide, von K. Schreiber. — Neue Rhopalocera,

von E. G. Honrath. — Die apistischen Forschungen Müllenhoff’s,

referirt von Schiller-Tietz, — Bericht über die durch Herrn Lieute-

nant Dr. C. W. Schmidt in Ost-Afrika gesammelten und von der

zoologischen Abtheilung des Königl. Musems fiir Naturkunde in

Berlin erworbenen Dipteren. — Nekrolog: Pierre Milliére.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LXXXIII

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Tom. XXI (0).

Diptera europaea et asiatica nova aut minus cognita. Pars V. Auctore

J. Portschinsky (Av. 1 pl). — Neue Cerambyciden von Peking,

von L. Ganglbauer. — Ein neuer Liopus aus dem Kaukasus, von L.

Ganglbauer. — Verzeichniss der von Herrn Herz in Peking, auf

der Insel Hainan und auf der Halbinsel Korea gesammelten Riissel-

käfer, von J. Faust. — Insecta in itinere cl. N. Przewalskii in

Asia centrali novissime lecta. III et IV. Sphegidae et Tenthredi-

nidae, auct. M. Radoszkowski et A. Jakowleff (Av. 2 pl). —

Descriptions d’espèces nouvelles ou peu connues du genre Spheno-

ptera Sol. des régions paléarctiques, par B. Jakowleff. — Faune

Hyménoptérologique Transcaspienne, par M.O. Radoszkowski,

Beitrag zur Fauna der Niederländischen Besitzungen auf den

Sunda-Inseln. II, von Dr. L. W. Schaufuss. -— Coléoptères nouveaux

de l’Asie centrale, par B. Jakowleff. — Insecta in itinere cl.

N. Przewalskii in Asia centrali novissime lecta, V, Genre Carabus,

par A. Séménow. — Diptera europaea et asiatica nova aut minus

cognita, auctore J. Portschinsky. — Insecta in itinere cl. N.

Przewalski in Asia centrali novissime lecta, VI. Clavicornia,

Lamellicornia et Serricornia, von E. Reitter. — Description de

deux espèces nouvelles du genre Carabus L., par A. Séménow. —

Description de deux nouvelles espèces du genre Poecilus Bon.,

par T. Tschitchérine. — Verzeichniss der von Herrn Otto Herz

auf der Chinesischen Halbinsel Korea gesammelten Coleopteren,

von Dr. L. von Heyden. — Sur quelques Osmia russes, par O.

Radoszkowski. — Révision des armures copulatrices de la famille

Epeolus, par 0. Radoszkowsky. — Pentatomides nouveaux de la

faune Russe-Asiatique, par B. Jakowleff. — Ueber die Metamor-

phose von Oxythyrea stictica L., von I. Schewiroff. — Insecta

in intinere cl. N. Przewalskii in Asia centrali novissime lecta.

VII. Coléoptères nouveaux, par B. E. Jakowleff. — Révision des

espèces du genre Prionus de la faune de la Russie, par B. E.

Jakowleff. — Insecta in itinere cl. N. Przewalskii in Asia centrali

novissime lecta. VIII. Cantharides nouveaux du Thibet, par W.

Dokhtouroff. — Description de deux coléoptères nouveaux de la

faune Aralo-Caspienne, par W. Dokhtouroff. — Ueber transcas-

pische Chlorion-Arten, von Dr. F. Morawitz. — Neue Elateriden

und Bemerkungen über bekannte Arten, von E. Koenig. — Insecta

in itinere cl. N. Przewalskii in Asia centrali novissime lecta. IX.

Tenebrionidae, von E. Reitter. — Insecta a cl. G. N. Potanin

in China et in Mongolia novissime lecta. I. Tribus Carabidae,

par A. Séménow. — Hyménoptères de Korée, par O. Radosz-

kowski. — Insecta in intinere el. N. Przewalskii in Asia centrali

novissime lecta. X. Cicindelidae, par W. Dokhtouroff. -— Insecta

LXXXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

in itinere cl. N. Przewalskii in Asia centrali novissime lecta. XI.

et XII. Neuroptera, 1, par E. de Sélys Longchamps et R. Me

Lachlan. — Aricia vagans Fall. (nec Schiner), par J. Schnabl.

April 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XXI, n°. 299

(April 1888) (a).

Variety of Spilosoma urticae, by C. A. Briggs (with illustration). —

Distribution of Lepidoptera in the Outer Hebrides, Orkney and

Shetland, by R. South. — Contributions towards a list of the

varieties of Noctuae occurring in the British Islands, by J.

W. Tutt. — Notes on some British Tortrices, by W. G. Sheldon. —

Northern Lepidoptera in 1887, by J. B. Hodgkinson. — On

the capture of a new species of Pytho in Japan, by G. Lewis. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 287 (April 1888) (0).

Tropical African Coleoptera: chiefly from the Zanzibar Mainland,

by H. W. Bates (concluded). — Tortrices in Norfolk in 1887, by

C. G. Barrett. — Descriptions of the larvae of Butalis siccella

and B. variella, by E. R. Bankes. — Description of the larva

of Leucania turca, by G. T. Porritt. -— Ephestia semirufa

(Haw.?), Stn., by John H. Wood. — Notes on Dr. Hermann

Miiller’s, Fertilisation of Flowers, by E. Saunders. — Des-

criptions of some new species of Microlepidoptera from Algeria,

by G. T. Baker. — The egg and young larva of Anthocharis

cardaminis, by T. A. Chapman. — Description of a new genus

and species of Lycaenidae, by H. H. Druce. — Nepticula

serella, n. sp., by H. T. Stainton. -- White Butterflies in Japan,

by H. Pryer. — Rhyacophila munda Me Lachl. in West Central

France, by R. Mc. Lachlan. — Review. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th. ser. Vol. I, n°. 4

(April 1888) (0).

New species of Lucanidae, Cetoniidae and Buprestidae in the

British Museum, by Chas. O. Waterhouse. -- On Longicorn

Coleoptera of the family Lamiidae, by Chas. J. Gahan. — On

the genus Theatops, by R. I. Pocock. — Descriptions of new

species of oriental Homoptera belonging to the family Cicadidae. —

Bibliographical Notices: A Catalogue of the Moths of India.

Compiled by E. C. Cotes and C. Swinhoe. Part I. Sphinges;

Part II. Bombyces. — Catalogue de Crustacés Malacostracés

recueillis dans la Baie de Concarnau, par J. Bonnier. — On

Parasitic Castration in the Eucyphotes of the genera Palaemon

and Hippolyte, by A. Giard.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LXXXV

Notes from the Leyden Museum. Vol. X, n°. 1 and 2 (January

and April 1888) (b).

Descriptions of new Cetoniidae, by Oliver E. Janson. — On the

male sex of Argyripa subfasciata Rits., and description of a new

species of the Cetoniid genus Allorhina, by Oliver E. Janson. —

Bemerkung über zwei Histeriden, von Joh. Schmidt.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VII, Heft 3 (März 1888) (b).

Coleopteren aus Cireassien, gesammelt von Hans Leder im Jahre

1887 (II. Theil), von Edm. Reitter. — Ueber einige von G. A.

Olivier beschriebene Dipteren, von J. Mik. — Dipterologische

Miscellen IX, von J. Mik. — Bemerkung zu Herrn Th. Becker’s

Aufsatz über Dipteren-Zwitter, von ©. R. Osten-Sacken. —

Dipterologische Beiträge, von V. von Röder. — Bemerkungen

zur Dipteren-Gattung Exoprosopa Macq., von V. von Röder. —

Calocoris Costae n. sp., von Dr. O. M. Reuter. — Fünf neue

Trichopterygier (Coleoptera), von C Flach. - Coleopterologische

Notizen, XXIX, von Edm. Reitter. — Ueber die als Adjeetivum

gebildeten Gattungsnamen, von Edm. Reitter. — Note dipterolo-

gique, de J. Bigot. — Literatur. — Notizen. — Corrigenda.

Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1887, n°. 4 (b).

La régénération des organes perdus chez les Araignées, par V.

Wagner. — Kurze Notizen über einige russische Blaps-Arten,

von E. Ballion. — Vorläufige Diagnose und Beschreibung zweier

neuer Branchiopoden aus Transkaspien, von A. Walter.

Verhandlungen des naturhist. Vereines der preuss. Rheinlande und

Westfalens. Jahrg. 44, 2te Hälfte. (0).

Nicht eine, sondern zwei Singcicaden in der Rheinprovinz, von

L. Geisenheyner. — Ein brasilianischer Bockkäfer in Kreuznach

(Trachyderes striatus), von L. Geisenheyner. — Ueber Duft-

apparate einheimischer Schmetterlinge, von Ph. Bertkau. -- Ueber

den Bau der Chernetiden, von Ph. Bertkau.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. III, n°. 98 (Avril

1888) (a).

Diagnose d’une nouvelle espèce de Thysanoptéres , par E. Bergroth. —

Essai de Catalogue des Staphylinini (Fauvel) de la province

d'Anvers, par P. J. Roelofs. — Note sur quelques Buprestides

de Sumatra, par M. Weyers. — Note sur Carabus clathratus ,

par M.M. Weyers et Preudhomme de Borre.

Entomologica Americana. Vol. IV, n°. i (April 1888) (a).

A preliminary list of the Myriapoda of Arkansas with descriptions

of new species, by ©. H. Bollman. — An introduction to a

LXXXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

classifisation of the North American Lepidoptera, by J. B.

Smith (continued). —- Note on Bolina fasciolaris, by A. G. Butler. —

A disclaimer, by J. B. Smith. — Descriptions of new Florida

Chalcids, belonging to the subfamily Encyrtinae, by W. H.

Ashmead. — Thoroughness in Entomological Tables, by T. I.

Casey. — Society News.

Entomologische Zeitung herausgegeben von dem Entom. Verein in

Stettin. Jahrg. 48 (0).

Exotische Lepidopteren IV, von G. Weymer. — Zwei neue Pythiden,

von Dr. J. W. Behrens. — On Butterflies of the genus Parnassius,

by H. J. Elwes, von H. B. Möschler. — Lepidopterologische

Mittheilungen aus Ostpreussen, von A. Riesen. —- Zur Biologie

von Acidalia punctata Tr., von Heinr. Grosz. — Centralasiatische

Lepidopteren, von Dr. 0. Staudinger. — Welsche Plaudereien,

von ©. A. Dohrn. — Aus der Lepidopteren-Fauna der russischen

Ostseeprovinzen, von Dr, C. von Lutzau. — Vereinsangelegen-

heiten. — Sammel-Reminiscenzen, von C. Grevé. — Welsche

Plaudereien, von C. A. Dohrn. — Eupithecia distinctaria H.S.

162, von O. Bohatsch. — Notizen über einige Käfer des öst-

lichen Turkestan, von L. Conradt. — Illustrations of North

American Entomology by Townend Glover, von Dr. H. Hagen. —

Biologische Beobachtungen, von A. Hoffmann. — Welsche Plaude-

reien, von Dr. C. A. Dohrn. — Die Fächerflügler (Strepsiptera),

von W. Müller. — Vereinsangelegenheiten. — Diagnosen neuer

Lepidopteren aus Tekke, von H. Cristoph. — Diagnosen einiger

neuer centralasiatischer Lepidopteren, von S. Alpheraky. —

Ueber einige Bertolonische Kifer aus Mossambik im Museum von

Bologna, von Dr. ©. A. Dohrn. — Goliathus atlas n.sp., von O.

Nickeil. — Neue Riisselkiifer vom Kyndyr-Tau (Turkestan), von J.

Faust. — Ergiinzende Bemerkungen zu Dr. Gerstaecker’s Mono-

graphie der chilenischen Carabus-Arten, von A. von Kraatz-

Koschlau. — Verschiedenes iiber Ceroglossus, von A. von Kraatz-

Koschlau. — Hochzeitsfackeln der Leuchtkäfer. Beobachtungen von

C. Emery. — Ein Nachruf, von ©. A. Dohrn (Max Gemminger). —

Authentische Heimath des Carabus Weisei , von V. Gaiger. — Mate-

rialien zu einer Monographie der Curculionen-Gruppe Pachyrrhyn-

chidae, von W. Behrens. -- Biologische Kleinigkeiten, von Dr.

Flach. — Nachtrag zu den Lepidopteren von den Shetland-Inseln ,

ete, von A. Hofmann. — Ueber Erastria scitula Hübn. Eine Lesef-

rucht. — Ueber einige Arten Nepticula, von C. T. Glitz. — Ein

dänisches Postscriptum zu den welschen Plaudereien, von Dr. C. A.

Dohrn. — Sphodristus acuticollis Motsch. und Procrustes Payafa

White, von Ch. Haury. — Verzeichniss der von Herrn L. Conradt im

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LXXXVII

östlichen Turkestan gesammelten Rüsselkäfer nebst Beschreibung

neuer Arten, von J. Faust. — Biologische Beobachtungen, von

A. Hoffmann. — Nachtrag zu dem Heimaths-Certificaat des

Carabus Weisei ausgestellt durch Herrn V. Gaiger in Zara, von

Edm. Reitter. — Technische Notizen, von W. Behrens. — Zur

Literatur der Paussiden, von Dr. C. A. Dohrn. — Vereins-An-

gelegenheiten. — Dr. Geo. H. Horn über Amblychila Picolominii

und Dromochorus Pilatei. — Ein neuer Prachtkäfer, beschrieben

von Dr. Flach. — Persönliche Angelegenheit. — Stiftungssitzung

am 6 November 1887. — Lepidopterologische Mittheilungen,

von A. Speyer. — Die Verwandtschaft von Procrustes Payafa

Haw. mit Sphodristus acuticollis Motsch., von L. Ganglbauer. —

Ein neuer Omphreus, beschrieben von L. Ganglbauer. — Welsche

Plaudereien, von C. A. Dohrn. — Ueber Ceroglossus, von A.

von Kraatz-Koschlau. — Procerus laticollis Kraatz, von A. von

Kraatz-Koschlau. — Biologische Kleinigkeiten, von Dr. Flach. —

Verzeichniss der Schmetterlinge Thiringens, von F. Knapp (2te

Aufl... — Brachycerus Guineensis sp. n., par L. Péringuey. —

Zwei nene Blattiden-Gattungen, beschrieben von Dr. H. Dohrn. —

Gromphadorhina Hildebrandti n. sp., beschrieben von Dr. H. Dohrn.

Deutsche Entomologische Zeitschrift. Redact. Dr. G. Kraatz. Jahrg.

32, Heft 1 (b).

Allgemeine Angelegenheiten 1888. I. — Gnorimus variabilis var.

Heydeni Beck., von G. Beckers. — Das deutsche entomologische

National-Museum, von Dr. G. Kraatz. — Die 60. Versammlung

Deutscher Naturforscher und Aerzte zu Wiesbaden, 1887, von

Dr. G. Kraatz. — Ueber Carabus auratus var. Brullei Géhin,

von Dr. G. Kraatz. — Beiträge zur Kenntniss der Pachyrrhynchus-

Arten, von Dr. G. Kraatz. — Die pidagogische und ethische

Bedeutung der Entomologie, von Dr. G. Seidlitz. -- Ueber die von

L. Conradt aus dem Alai-Gebirge mitgebrachten Coleopteren.

Beitrag XII, von M. Dr. L. von Heyden. — Beiträge zur Klein-

asiatischen Coleopteren-Fauna, von M. Dr. L. von Heyden. —

Ueber Carabus breviusculus Kraatz aus Ungarn, von Dr. G.

Kraatz. — Neue Staphylinen Central-Asiens, beschrieben von

Dr. E. Eppelsheim. — Käfer vom Cilieischen Taurus, mitgetheilt

von M. Dr. L. von Heyden. — Neue und interessante Coleopteren

aus Malatia in Mesopotamien, mitgetheilt von M. Dr. L. von

Heyden. -- Ueber Otiorhynchus bicostatus und gemellatus, von

Dr. G. Stierlin. — Ueber Coccinellen aus Afrika, hauptsächlich

von Herrn v. Mechow gesammelt, von J. Weise. — Einiges iiber

den Werth mehrerer Coleopteren-Gattungen und: über deren

Prioritäts-Berechtigung, von Edm. Reitter, — Ueber Hippuriphila

LXXXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

simplicipes Kutsch., von J. Weise. — Ueber die afrikanische

Galeruciden-Gattung Pachytoma Clark, von J. Weise. — General-

Uebersicht der Hydraenen der europäischen Fauna, von A. Kuwert. --

Timarcha strophium, von J. Weise. — Beiträge zur Käferfauna

Deutschlands, III, von J. Schilsky. — Uebersicht der Berosus-

Arten Europas, der Mittelmeer-Fauna und der angrenzenden

Länder, von A. Kuwert. — Zur Kenntniss von Phengodes, von

Dr. E. Haase. — Zur Abwehr, von Dr. G. Seidlitz. — Ueber

Apion dispar Germ., Hookeri Kirby und Sorbi F., von Dr. G.

Kraatz. -— Ein neues deutsches Lathrobiwm , beschrieben von Dr.

Eppelsheim. — Signoretia Kraatz statt Westwoodia Sign., von

Dr. G. Kraatz. — Laccobius elongatus Tourn. = lencaspis Kiesenw. ,

von Dr. G. Kraatz. — Beitrag zur Kenntniss der deutschen

Käferfauna, von J. Schilsky. — Ist Rhizophagus parallelocollis

wirklich ein Leichenfreund, von Dr. G. Kraatz. — Ueber Kifer

und Schmetterlinge der Mosigkauer Haide, Referat von Dr. G.

Kraatz. — Zwei neue Blaps von Alai (Turkestan), von Dr. G.

Kraatz. — Ueber Beiträge zur Käferfauna der Bucowina und

Nordrumänien, von Dr. G. Kraatz. — Beiträge zur Kenntniss

der Coleopteren-Fauna Koreas von H. J. Kolbe und Dr. L. von

Heyden, besprochen von Dr. G. Kraatz. — Ueber die Gattung

Cyphonotus Fisch. und einige ihr verwandte neue russiche Melolon-

thiden-Genera, von Dr. G. Kraatz. -— Die Blattwespengattung

Allantus Jur., von Fr. W. Konow. — Fahraea nov. gen. Hydro-

philidarum, von Dr. E. Bergroth. — Ueber Cychrus convexus Mor.,

von Dr. E. Bergroth. —- Dictyoptera sanguinea L. vielumworben, von

Dr. G. Kraatz. — Catalog der Coleopteren von Japan, zusammen-

gestellt von H. von Schönfeldt, besprochen von Dr. G. Kraatz. —-

Ueber „kurze Beschreibungen neuer Deutscher Arten”, von Dr.

G. Kraatz. — Neue, von Herrn Lothar Hetschko um Blumenau

im südlichen Brasilien gesammelte Pselaphiden , von Edm. Reitter.

Annales de la Société Entomologique de France. 6me sér. Tom. VI

(1886) (b).

Chenilles nouvelles. Lépidoptères nouveaux ou peu connus, par M,

P. Milliére. — Notes Hyménoptérologiques, par M. le Prof. C.

G. Thomson (3me partie). — Liste des Hémiptères recueillis à

Madagascar, aux environs de Tamatave, en 1885 par le Révérend

Pére Camboné et description des espéces nouvelles, par M. V.

Signoret. -— Notes sur les Coléoptères recueillis par M. Raffray,

à Madagascar, et description des espèces nouvelles, par M. L.

Fairmaire (2me partie). — Catalogue des Coléoptéres des iles

Philippines, par M. G. A. Baer. — Etudes sur les Lampyrides,

par M. E. Olivier (2me partie). — Essai monographique de la

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXIX

famille des Gyrinidae. ler Supplément, par M. le Dr. M. Régim-

bart. — Priorité absolue ou prescription ? par M. E. Abeille de

Perrin. — Note sur une aberration de la Spilosoma zatima, par

feu A. Depuiset. — Une nouvelle aberration de Vanessa cardui

L. (aber. inornata), par M. K. L. Bramson. - - Note sur des

oeufs remarquables d’un Insecte Diptère, par M. le Prof. A.

Laboulbène. — Diptères nouveaux on peu connus. 29me partie,

par M. J. M. F. Bigot. — Descriptions de Coléoptères de

l'intérieur de la Chine, par M. L. Fairmaire. — Evolution et

Biologie des Hypera arundinis Payk. et Hypera adspersa Fabr.

(H. pollux Fabr.), par H. Gadeau de Kerville. — Relation

d’un voyage entomologique dans le territoire d’Assinie, possession

française de la côte occidentale d’Afrique, par M. Ch. Alluand. —

Diptéres nouveaux ou peu connus, par M. J. M. F. Bigot. —

Etudes sur les Crustacés du sous-ordre des Phyllopodes, par

M. E. Simon. — Des chenilles vésicantes, par M. Th. Goossens. —

Monographie du genre Ancistrosoma, par M. A. Sallé. — Réponse

à une Note de M. Abeille de Perrin, relative à la Nomenclature

entomologique, par M. M. des Gozis. — Notice nécrologique sur

Depuiset (Louis-Marie-Alphonse), par M. A. L. Clément. —

Notice nécrologique sur Maurice Girard, par M. G. A. Poujade. —

Bulletin des Séances et Bulletin bibliographique. — Faune des

Coléoptères du bassin de ia Seine, et de ses bassins secondaires:

Rhynchophora (suite), par M. L. Bedel.

Mei 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T Carrington. Vol. XXI, n°. 300

(May 1888) (a).

Proposed new Entomological Society, by J. T. Carrington. —

Diplosis pyrivora Riley, the Pear-gnat (with illustr.), by R. H.

Meade. — Varieties of Rhopalocera near Dover, by Sydney

Webb. — Contributions towards a list of the Varieties of

Noctuae occurring in the British Islands, by J. W. Tutt. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXIV, n°. 288 (May 1888) (0).

Description of a new species of Aleurodes, by J. W. Douglas. — Notes

on some Norwegian Crambi, by G. T. Baker. — On the knot-horn

larva which infests the cones of spruce fir, by H. T. Stainton. —

A new species of Crambus from Colorado, by T. D. A. Cockerell. —

Entomological Notes, Captures ete. — Obituary. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. I, n°. 5

(May 1888) (b).

Description of Scolopendra valida Lucas, with Notes on allied

XC ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

species, by R. I. Pocock. — Some observations on the Coleo-

pterous Family Bostrichidae, by C. O. Waterhouse. — Short

Life-histories of nine Australian Lepidoptera, by A. Sidney

Olliff. — Descriptions of new species of Oriental Cicadidae, by

W. L. Distant.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XII, n°. 137

(May 1888) (0).

Our common Dragonflies, by W. E. Baily. — Societies.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VII, Heft 4 (April 1888) (0).

Orthoptera duo- nova ex insula Lesina Dalmatiae, descripsit H.

Krauss. — Primo cenno sulla Fauna dell’isola Lesina in Dal-

mazia. Dermoptera et Orthoptera. Di Giov. Battista Novak. —

Coleopterologische Notizen, von Edm. Reitter. — Ueber die

Dipteren-Gattung Alloeostylus Schnabl und über die sogenannten

Kreuzborsten bei Anthomyiden-Weibchen, von J. Mik. — Dip-

terologische Miscellen, von J. Mik. — Coleopteren aus Cirkassien ,

gesammelt von Hans Leder im Jahre 1887, beschrieben von

E. Reitter. — Vorläufige Diagnosen zwei neuer Prionus-Arten ,

von A. von Semenov. — Die Meconemiden, ein orthopterologischer

Beitrag, von Dr. F. Karsch. — Literatur. — Corrigenda.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Sér III, n°. 99 (Mai

1888) (a).

Liste des Passalides recueillis en 1872 par feu C. van Volxem

pendant son voyage au Brésil, par A. Preudhomme de Borre.

Entomologica Americana. Vol. IV, n°. 2 (May 1888) (a).

Preliminary Survey of the Cicadidae of the United States, by

P. S. Uhler. — Callida purpurea Say, by O. Dietz. — Des-

cription of Mature Larva of Gnophaela vermiculata G. et R.,

by D. Bruce. — Euproserpinus euterpe, a new species of

Sphingidae, by H. Edwards. — An Introduction to a Classifi-

cation of the North American Lepidoptera, by J. B. Smith. —

On North American Tineidae, by Wm. Beutenmüller. — On

the genus Sympetrum Newm., by Dr. H. A. Hagen. — A

more wicked worm, by H. B. Möschler. — Phloeophagus spadix

Herbst, by W. Jülich. — Early stages of Erebus odora L., by

H. T. Fernald. — North American Pyralidae, by Prof. C. H.

Fernald. — Book notice. — Society news.

Tijdschrift voor Entomologie. Uitgeg. d. d. Ned. Ent. Ver. DI. XXXI,

afl. 2 (a en D).

Verslag van de 21ste Wintervergadering der Ned. Ent. Ver. — Cata-

logus synonymicus Pselaphidarum adhuc descriptarum, auctore

Camillo Schaufuss (vervolg en slot). — Die getreidesammelnden

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. XCI

Ameisen in Alter und Neuer Zeit von Erich Wasmann, S.J., door

Ed. E. — Bijdrage tot de kennis der Aganaidea H. S., door P. C.

T. Snellen. — Quelques nouvelles Pédiculines, par E. Piaget.

Zeitschrift für Naturwissenschaften. Bd. LX, Heft 5 und 6 (b),

Die europäischen Arten der Dipterengattung Alophora, von E.

Girschner. — Physopoden aus dem Braunkohlengebirge von Rott

am Siebengebirge, von Dr. D. von Schlechtendal.

Transactions of the Entomological Society of London for the year

1887. (b).

Cecidomyia destructor Say in Great Britain, by E. A. Ormerod. —

Descriptions of some new species of Brachycerus, by F. P.

Pascoe. — Pedigree Moth-breeding, as a means of verifying

certain important Constants in the General Theory of Heredity ,

by F. Galton. — Practical suggestions and enquiries as to the

method of breeding Selenia illustraria for the purpose of obtaining

data for Mr. Galton, by F. Merrifield. — Description of a new

species of Synchloé from Kilima-njaro, by Ph. Crowley. —

Descriptions of some new species of Rhopalocera from the Solo-

mon Islands, by G. F. Mathew. — Monograph of British

Braconidae, Part II, by the Rev. T. A. Marshall. — Descrip-

tion of a new species of the lepidopterous genus Camara,

together with a few notes on the genus, by G. T. Baker. —

A revision of the genera Acrolophus Poey and Anaphora Clem.,

by Lord Walsingham. — Description of a new genus of Rhopa-

locera allied to Anteros Hew., by G. T. Baker. — New genera

and species of Buprestidae, by C. O. Waterhouse. — On

- Pyralidina from Australia and the South Pacific, by E. Meyrick. —

Descriptions of some exotic Microlepidoptera, by E. Meyrick. —

Notes in 1886 upon lepidopterous larvae, etc., by E. B. Poulton. —

On Byrsops and some allied genera, by F. P. Pascoe. — Con-

tributions to a knowledge of Oriental Rhynchota. Part I. Fam.

Pentatomidae, by W. L. Distant. — Further additions to the

Rev. T. A. Marshall’s Catalogue of British Ichneumonidae, by

John B. Bridgman. — On a new genns of South African

Pselaphidae, by Th. L. Casey. — On the Butterflies of the

French Pyrenees, by H. J. Elwes. — Proceedings of the

Entomological Society of London.

Juni 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XXI, n°. 301

(June 1888) (a).

Labelling Insects, by J. W. Tutt. — Description of Larva of

Macromphalia rivularis Butler, by W. Bartlett-Calvert. — Lepi-

XCII

ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

doptera in the Channel Islands, by the Rev. F. A. Walker. —

Contributions towards a List of the Varieties of Noctuae occur-

ring in the British Islands, by J. W. Tutt. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Societies. — Review. — Obituary:

H. J. S. Pryer; M. E. Glanville, by E. A. Ormerod.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXV, n°. 289 (June 1888) (0).

Coleophora Frischella L. (= €. trifolii Curt.), versus C. melilotella

Scott, by E. R. Bankes. — Concerning some of Haworth’s

types of British Microlepidoptera, by W. Warren. — A concise

generical synopsis, with an annotated list of the species of

British Ephemeridae, by Rev. A. E. Eaton. — Description of

a new Nepticula from Beech, by H. T. Stainton. — Description

of the larva of Euclidia mi, by G. T. Porrit. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Entomological Societies. — List of

British Tipulidae, ete. (,Daddy-longlegs”), with notes, by

G. 1H. Verrall.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. I, n°. 6

(June 1888) (b).

On Butterflies of the genus Teracolus obtained by Mr. H. G.

Palliser at Khandesh in the Winter of 1886—87, by A. G. Butler.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. IH, n°. 100

(Juin 1888) (a).

Flacon de chasse au cyanure de potassium, par A. de Bormans.

(nb. zie over hetzelfde onderwerp het vorige nummer der C. R.

waar het besproken wordt door den heer J. L. Weyers).

Entomologica Americana. Vol. IV, n°. 3 (June 1888) (a).

A

revised Generic Table of the Eurytominae, with Descriptions ot

New species, by W. H. Ashmead. — Notes on the Crambidae,

by C. H. Fernald. — Biography of Acontia delecta Walker, by

A. C Weeks. — A note on Chanopterus Boh., by G. H. Horn. —

Notes on Geometridae, n°. 4, by G. D. Hulst. — Book Notices:

Revision of the species of Lachnosterna of America North of

Mexico, by G. H. Horn. — Twenty-two common insects of

Nebraska. — A new species of Hyparpax, by E. L. Graef —

Notes on Life-History of Scopelosoma moffatiana Grote, by R.

F. Pearsall. — Books and Pamphlets received during April

1888. — Society News.

Mittheilungen der schweiz. Entom. Gesellschaft. Vol. VIII, Heft n°. 1 (6).

Neue Ichneumoniden der Schweiz, von Brauns. — Beschreibung

einiger neuen europäischen Rüsselkäfer, von Dr. G. Stierlin. —

Nachträge zur Fauna Coleoptera Helvetiae, von A. Rätzer. —

Ueber Phyllobius croaticus, von Dr. Stierlin. — Bijgevoegd was:

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, XCIII

Fauna insectorum helvetiae Diptera. Familie Tipulidae Schiner,

von Prof. Dr. G. Huguenin. Schaffhausen, 1888.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VII, Heft 5 (Juni 1888) (b).

Coleoptera nova e Transsilvania, a Prof. O. Sandor descripta. —

Coleopteren aus Circassien gesammelt von Hans Leder im Jahre

1887 (IV Theil), von Edm. Reitter. — Dipterologische Miscellen,

XI, von Prof. J. Mik. — Zur Biologie von Ceratopogon Meig.

nebst Beschreibung einer neuen Art dieser Gattung, von Prof.

J. Mik. — Ueber einige nord-amerikanische Tipuliden, von

E. Bergroth. — Dipterologische Bemerkungen, von P. Stein. —

Literatur. — Corrigendum.

Juli 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol, XXI, n°. 302

(July 1888) (a).

High flat-setting of Lepidoptera, by A. Cant. — Variation of

certain Agrotidae, by J. W. Tutt. — Contributions towards a

List of the varieties of Noctuae occurring in the British Islands,

by J. W. Tutt. — A fortnight in Switzerland, by R. J.

Hutchinson. — Entomological Notes, Captures, ete. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXV, n°. 290 (July 1888) b).

List of British Tipulidae with Notes, by G. H. Verrall. — On

two additional British species of Sarcophagidae or flesh-flies,

by R. H. Meade. — A concise generically synopsis with an

annotated List of the species of British Ephemeridae (concluded),

by the Rev. A. E. Eaton. — Carrion beetles attracted by

Arum dracunculus, by J. J. Walker. — A new species of

Cyclopides from Chili, by W. Bartlett-Calvert. — Addition to

the list of British Hemiptera, by E. Saunders. -— Entomological

Notes, Captures, ete. — Entomological Societies. — Observations

on Coccidae (n°. 1), by A. C. F. Morgan.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. II, n°. 7

(July 1888) (b).

On new Longicorn Coleoptera from China, by C. J. Gahan. —

On the family Rhysodidae, by G. Lewis.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XII, n°. 139

(July 1888) (0).

Dromia vulgaris in Cornwall, by G. Tregelles. — Scientific Societies.

Notes from the Leyden Mnseum. Vol. X, n°. 3 (July 1888) (0).

On Erotylidae of the Leyden Museum, by the Rev. H. S. Gorham. —

A new species of the Coleopterous family Endomychidae, by

the Rev. H. S. Gorham. — Some new species of Phytophagous

XCIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Coleoptera from Brasil (Colony Blumenau), by Martin Jacoby. —

On the genus Apoleon Gorh., by the Rev. H. S. Gorham. —

Description of a new species of the Coleopterous genus Languria,

by the Rev. W. W. Fowler. — The species of the Rhynchophorous

genus Ectatorhinus Lacord, enumerated by C. Ritsema Cz. —

Description of a new species of the Buprestid genus Endelus

H. Deyr., by C. Ritsema Cz. — On five new and two unsuffi-

ciently known species of the Longicorn genus Pachyteria, by

C. Ritsema Cz. — Description of two new species of the Longicorn

group Callichromini, by C. Ritsema Cz. — Two synonymical

remarks about Longicorn Coleoptera, by C. Ritsema Cz. — Des-

cription of three new species of the Longicorn group Agniini, by

C. Ritsema Cz. — Description of a new Cetoniid, by O. E. Janson.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Sér. III, n°. 101

(Juillet 1888) (a).

Odonates recueillis aux îles Loo-Choo par feu M. Pryer, par E. de

Sélys Longchamps. — Notice nécrologique sur Charles Donckier

de Donceel, par E. de Sélys Longchamps.

Entomologica Americana. Vol. IV, n°. 4 (July 1888) (a).

Early stages of some North American Moths, by H. Edwards.

Notes on Lepidoptera, by H. Edwards. — Larva of a large

species of Hepialidae (Phassus triangularis H. Edw.) from Vera

Cruz, Mex., by Wm. Schaus Jr. — A proposed classification

of the Hemiptera, by W. H. Ashmead. — The faunal limits

of the United States, by G. D. Hulst. — Lycaena sonorensis

Feld., by W. G. R. Wright. — Note on the genus Platythyris,

by A. R. Grote. — Collecting Notes, by Chas. Liebeck. —-

Foodplants of Lepidoptera, by Wm. Beutenmiiller. — Book

Notices. — Society News.

Album der Natuur. Jaarg. 1888, afiev. 9 (0).

Een verbond tusschen boomen en mieren, door Dr. J. H. Wakker.

Archiv fiir Naturgeschichte. Jahrg. 53, Bd. I, Heft 3 (0).

Bericht über die von Herrn Brock im Indischen Archipel gesammelten

Decapoden und Stomatopoden, von Dr. J. G. de Man (2te Hälfte).

Bulletin de la Soc. Imp. des Naturalistes de Moscou. Ann. 1888,

n°. 1 (0).

Die schädlichsten Insekten des Tabak in Bessarabien, von K.

Lindeman. — Des poils nommés auditifs chez les Araignées,

par W. Wagner.

Proceedings of the Scient. Meet. of the Zoological Society of London

for the year 1887. Part IV (a).

On two small collections of African Lepidoptera recently received from

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, XCV

Mr. H. H. Johnston, by A. G. Butler. — Revision of the Japanese

species of the Coleopterous family Endomychidae, by the Rev.

H. S. Gorham. — Descriptions of some new species of Lepidoptera

Heterocera, mostly from Tropical Africa, by H. Druce.

Journal of the Linnean Society of London. Zoology. Vol. XX, n°. 118 (b).

Notes on a collection of Crustacea from Singapore, by A. 0. Walker.

Idem. Vol XXII, n°. 136—139 (5).

Report on the Podophthalmous Crustacea of the Mergui Archipelago,

collected for the Trustees of the Indian Museum, Calcutta, by

Dr. John Anderson, by Dr. J. G. de Man.

Bulletin of the California Academy of Sciences. Vol. II, n°. 8 (a).

Some new North American Pselaphidae, by Thos. L. Casey.

Memoirs of the Boston Society of Natural History. Vol. IV, n°. 3 (a).

The introduction and spread of Pieris Rapae in North America,

1860—1885, by S. H. Scudder.

Augustus 1888.

Entomologist (The). Edited by J.T. Carrington. Vol. XXI, n°. 303

(August 1888) (a).

Lasioptera cerealis Lind. (with illustr.), by Peter Inchbald and R.

H. Meade. — Variation of certain Agrotidae, by J. W. Tutt. —

Parasites of the Hessian Fly, by F. Enock. — High flatsetting,

by K. M. Hincheliff and A. E. Hall. --- Contributions towards

a List of the Varieties of Noctuae occurring in the British Islands,

by J. W. Tutt. — Entomological Notes, Captures , etc. — Societies.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXV, n°. 291 (August 1888) (a).

A week in Jersey, by R. C. R. Jordan. — Notes on the synonymy

of certain British Leucanidae, by J. W. Tutt. — Notes on some

British and exotic Coccidae (n°. 9), by J. W. Douglas. — Anochetus

Ghilianii Spin. 2? by Edw. Saunders. — Descriptions of three

new species of Lepidoptera heterocera, by H. Druce. — Descrip-

tions of a species of Epischnia (Bankesiella) new to science, from

Portland, by N. M. Richardson. — Entomological Notes, Captures ,

ete. — Reviews. — Entomological Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. II, n°. 8

(August 1888) (0).

Description of a new species of Polistes from South America, by

W. F. Kirby. — On new species of Formicarious Histeridae

and Notes on others, by G. Lewis. — The species of the genus

Urodacus contained in the collection of the British Museum, by

R. I. Pocock. — On the geographical distribution of the genus

XCVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Diaptomus, by M.M. de Guerne and Richard. — Note on the

sense of direction in a European Ant (Formica rufa), by Dr.

Henry C. Me Cock. — On some new species of Ceponina , by M.M.

A. Giard and J. Bonnier. — On Henops brunneus Hutton, by W.

M. Maskell.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XII, n°. 140

(August 1888) (0).

Dromia vulgaris in Cornwall, by E. Lovett. — Butterflies mobbing

small birds, by G. E. Lodge. — Scientific Societies.

Album der Natuur. Jaarg. 1888, aflev. 10 (0).

De lijkenverslindende insecten, door D. L.

Annales des Scieuces Naturelles. Zoologie. 7me ser. Tome V, n°. 5

et 6 (b).

Crustacés rares ou nouveaux des côtes de France, et particulière-

ment de la Bretagne (37me article), par M. Hesse.

Entomologica Americana. Vol. IV, n°. 5 (August 1888) («).

Preliminary survey of the Cicadidae of the United States, Antilles

and Mexico, by R. P. Uhler. — Handling Wasps without Harm,

by G. D. H. — A revised generic table of the Chalcidinae, by

W. H. Ashmead. — List of the Sphingidae of temperate North

America, by J. B. Smith. — Breading habits of Amphicerus

bicaudatus , by H. G. Hubbard. — Notes. — Correspondance. —

Note on species of Boarmia, by A. R. Grote. — Note upon Aegeria

impropria H.E., and a description of the female, by J. J. Rivers. —

Book Notices.

Tijdschrift voor Entomologie. Uitgegeven door de Nederl. Ent. Vereen.

DI. XXXI, aflev. 3 (a en b).

Quelques nouvelles Pédiculines, par E. Piaget. — Araneae exoticae ,

quas collegit, pro Museo Lugdunensi, Dr. H. ten Kate jr. in

Guyana Hollandicâ (Suriname), et quas determinavit Dr. A. W.

M. van Hasselt (cum figuris). — Lijst der Entomologische ge-

schriften van Mr. J. W. van Lansberge, gevolgd door eene opgave

der daarin beschreven nieuwe geslachten, ondergeslachten en

soorten, opgemaakt door C. Ritsema Cz. — Mieren en bladluizen ,

door Dr. H. Bos. — Beiträge zur Lebensweise der Gattungen

Atemeles und Lomechusa, von E. Wasmann, S. J.

Berliner Entomologische Zeitschrift. Bd. XXXII, Heft 1 (0).

Vereins-Angelegenheiten. — Sammeln von Schmetterlingen in tro-

pischen Ländern. — Entnehmen die Larven der Donacien ver-

mittelst Stigmen oder Athemröhren den Lufträumen der Pflanzen die

sauerstoffhaltige Luft, von Dr. H. Dewitz. — Hilara sartor n. sp.

(Osten-Sacken i. 1.) und ihr Schleier, von Th. Becker. — Constant

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. XCVIL

Bar und seine Verdienste um die Lepidopterologie, übersetzt

von E. G. Honrath. — Der Frass des Lebbachbockkiifers an den

Lebbachbäumen in Egypten, von Dr. Anderlind — Eine für die

deutsch-österreichische Fauna neue Catocala, von A. Streckfuss. —

Ueber das Flügelgeäder der finnischen Dendrometriden, von Dr.

A. Poppius. — Zwei neue Myriopoden von Ecuador, von Dr. F.

Karsch. — Ein abnormer Procrustes coriaceus L., von Dr. Karl

Eckstein. — Beiträge zur Kenntniss der Lepidopteren- Fauna des

Amurlandes, von L. Graeser. — Gastrocercus Richleri nov. spec. ,

von Prof. Dr. Fischer. — Beitriige zur Kenntniss der Koleopteren-

Fauna von Central-Afrika, nach den Ergebnissen der Lieutenant

Wissmann’schen Kassai-Expedition 1883 bis 1886, von G. Queden-

feldt. — Verzeichniss der von Herrn E. von Oertzen in den

Jahren 1884 und 1885 in Griechenland und auf Kreta gesammelten

Myriopoden, zusammengestellt von Dr F. Karsch. — Ueber Miss-

bildungen bei Schmetterlingen , besonders der Schmetterlingsflügel.

Ein Beitrag zur Biologie der Insecten, von C. Fromholz. —

Lepidopterologisches, von Dr. M. Standfuss. — Neue Rhopalocera,

von E. G. Honrath. — Wenig bekannte Tagfalter, von E. G.

Honrath.

- Bijdragen tot de Dierkunde, uitgegeven door Natura Artis Magistra.

Aflev. 14—16 (a).

Altes und neues iiber das Nephridium (die Coxaldriise) der Arach-

niden, von 3. U. ©. Loman. — Beiträge zur Kenntniss der

Thysanura und Collembola, von Dr. J. T. Oudemans.

Idem. Feestnummer.

De Nederlandsche Macrolepidoptera, door Dr. J. T. Oudemans.

September 1888.

Entomologist (The). Edited by J. T. Carrington. Vol. XXI, n°. 304

(September 1888) (a).

The effect of meteorological conditions upon insect-life, by W.

White. — Note on a species of Acrops from Japan, by G. Lewis. —

Contributions towards a list of the varieties of Noctuae occurring

in the British Islands, by J. W. Tutt. — Entomological Notes,

Captures, etc. — Societies. — Reviews.

Entomologist’s Monthly Magazine. Vol. XXV, n°. 292 (September

1888) (0).

Notes on Prays Curtisellus and rustica, by T. A. Chapman. —

Description of the ash-cauliflower gnat, by R. H. Meade. —

Addition to the list of British Hemiptera, by E. Saunders. —

Climatie and local variation in our butterflies, by C. G. Barrett. —

7

XCVIII ENTOM. INHOUD DER ONTV. TIJDSCHRIFTEN.

On the species of Cucujus found in Japan, by G. Lewis. —

Descriptions of three new Phytophaga from the East, by J. S.

Baly. — Notes on some British and exotic Coccidae (n°. 10),

by J. W. Douglas. — The larva, ete., of Philopotamus, by K.

J. Morton. — Entomological Notes, Captures, etc. — Review. —

Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 65th ser. Vol. II, n°. 9

(September 1888) (0).

Descriptions of some new species of Coleoptera in the British Museum ,

by L. Péringuey. — Descriptions of new species of Lepidoptera,

chiefly from Central-America, by H. Druce. — Descriptions of

some new Coleoptera from Japan, by Dr. D. Sharp. — On the

African specimens of the genus Scorpio Linn. contained in the

Collection of the British Museum, by R. I. Pocock. —- Descrip-

tions of some Indian species of Longicorn Coleoptera, by C. J.

Gahan. — On the Calanidae of the Boulonnais, by M. E. Canu.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd. ser. Vol. XII, n°. 141

(September 1888) (6).

Dromia vulgaris on the Sussex Coast, by W. Jeffery.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VII, Heft 6 (Juli 1888) (0).

Vorläufige Beschreibung einer neuen Gallmücke, von F. A. Wachtl. —

Coleopteren aus Circassien gesammelt von Hans Leder im Jahre

1887, von E. Reitter. — Coleopterologisch-synonymische Notizen,

von Dr. von Heyden. — Seltene Dipteren gefangen.im Jahre 1887

am Manhartsberg in Niederösterreich, von A. Siebeck. — Hyme-

nopterologische Notizen, I, von Prof. K. W. von Dalla Torre. —

Dipterologische Miscellen, XII, von Prof. J. Mik. — Literatur. -—

Notiz. — Corrigenda.

Album der Natuur. Jaarg. 1888, afl. 11 (0).

Mieren en bladluizen, d.V. — Bijengift, D.L.

Notes from the Leyden Museum. Vol. X, n°. 4 (October 1888) (b).

Description of a new species of the Longicorn genus Bacchisa Pascoe,

by C. Ritsema Cz. — Coléoptéres nouveaux de l’Afrique du Musée

de Leyde, décrits par L. Fairmaire. — On the male sex of

Lamia grisator Fabr., by C. Ritsema Cz.

RnS EA G

VAN DE

TWEE-EN-TWINTIGSTE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE LEIDEN

op Zondag 13 Januari 1889,

des morgens ten 11 ure.

Voorzitter Dr. A. W. M. van Hasselt.

Met den Voorzitter tegenwoordig de heeren J. Büttikofer, Jhr.

Dr. Ed. J. G. Everts, Mr. A. J. F. Fokker, G. M. de Graaf,

H. W. Groll, D. ter Haar, D. van der Hoop, Dr. R. Horst,

Dr. F. A. Jentink, J. Kinker, Mr. A. F. A. Leesberg, Prof. J.

van Leeuwen jr., J. W. Lodeesen, J. C. H. de Meijere, Dr. J.

T. Oudemans, Mr. M. C. Piepers, J. R. H. Neervoort van de

Poll, C. Ritsema Cz., P. C. T. Snellen, K. N. Swierstra, Dr. H.

J. Veth, J. de Vries en F. M. van der Wulp; benevens als gast

de heer H. Fruhstorfer uit Passau, geintroduceerd door den heer

Neervoort van de Poll.

Van de heeren Mr. W. Albarda, A. A. van Bemmelen, A.

Preudhomme de Borre, Mr. A. Brants, Mr. H. W. de Graaf, J.

Jaspers jr., W. Roelofs, Dr. J. G. H. Rombouts, K. Bisschop

van Tuinen en E. Wasmann is bericht ingekomen, dat zij ver-

hinderd zijn de vergadering bij te wonen.

Met betrekking tot Dr. Rombouts werd dit medegedeeld in een

C VERSLAG.

schrijven van Mevr. Rombouts, met bijvoeging dat haar echtge-

noot sedert ruim 6 maanden ongesteld is, welke toestand in de

laatste weken zoodanig is verergerd, dat hij zijn einde nabij ziet.

Vooraf echter, — zoo schrijft HEd., de woorden uit zijnen mond

opteekenende, — wilde hij aan de leden van het Bestuur, alsook

aan zijne oude bekenden en de nieuwere leden der Entomologische

Vereeniging een laatsten groet met een hartelijken handdruk toe-

zenden; hij beveelt zich in aller aandenken aan en wenscht dat

voortdurend de bloei der Vereeniging moge toenemen en daarin

steeds dezelfde harmonie als tot dusver moge heerschen.

Dit zoo het schijnt laatste vaarwel van den heer Rombouts,

een van de oprichters der Vereeniging, maakt op de aanwezigen

een weemoedigen indruk.

De Voorzitter opent de Vergadering met eene korte toespraak ,

waarin hij de aanwezigen welkom heet en zich verheugt in de

talrijke opkomst der leden, waaruit blijkt dat hunne belangstel-

ling niet verflauwt; in ’t bijzonder richt hij ook het woord tot

den heer de Meijere, die als nieuw lid voor het eerst de ver-

gadering bijwoont, en tot den heer Fruhstorfer, die als gast

tegenwoordig is.

De Voorzitter stelt alsnu aan de orde het rapport der Commissie,

in de voorgaande wintervergadering benoemd, om te onderzoeken,

wat door de Vereeniging zou kunnen en moeten worden gedaan, om

de invoering tegen te gaan van generieke namen in plaats van de

zoodanigen, die door een langdurig gebruik in de Entomologie

burgerrecht hebben verkregen. Hij geeft daartoe in de eerste plaats

het woord aan den heer Horst, te zamen met de heeren Leesberg

en Ritsema de Commissie uitmakende.

De heer Horst zegt daarop, ter inleiding en toelichting van

het rapport, het volgende:

«In de vergadering van onze Vereeniging, op 23 Augustus 1884

te Breda gehouden, werd door ons medelid Mr. Leesberg de aandacht

gevestigd op den toen kort te voren verschenen Catalogus Coleo-

pterorum Europae van L. von Heyden, E. Reitter en J. Weise

VERSLAG. CI

(Ed. III, 1883) en gewezen op het bedenkelijk verschijnsel, dat

in dit overigens hoogst verdienstelijk werk eenige sinds lang in

gebruik zijnde en algemeen bekende geslachtsnamen door andere,

minder bekende of in geheel anderen zin gebezigde namen werden

vervangen. Zoo werd Pfinus veranderd in Bruchus, Bruchus in

Mylabris, enz. Het duurde niet lang, of door verscheidene entomologen

werd, in buitenlandsche Entomologische tijdschriften, tegen deze

ingrijpende wijzigingen verzet aangeteekend. Natuurlijk bleven de

bewerkers van bovengenoemden Catalogus niet in gebreke, hunne

wijze van handelen tegen die verschillende aanvallen te verdedigen,

en zij mochten er ook in slagen, sommige entomologen tot hunne

zienswijze over te halen. Immers een paar jaren later verscheen

een geschrift van den heer M. des Gozis, getiteld Recherche de

l'espèce typique de quelques anciens genres (1886), waaruit bleek

dat de schrijver niet alleen de denkbeelden der ontwerpers van

den Catalogus Coleopterorum Europae omhelsde, maar zooals het

dikwijls gaat, «plus royaliste que le roi» hunne methode op veel

breeder schaal toepaste. Er wordt toch in dat geschrift onder de

algemeen aangenomen generieke namen eene ware razzia gehouden,

en tal van oude geslachtsnamen met elkander verwisseld of door

nieuwe vervangen. Zoo wordt Carabus vervangen door Tachypus,

Clythra door Melolontha, Melolontha door Ludibrius, enz. enz.

Geen wonder dat ons bovengenoemd medelid hierin op nieuw aan-

leiding vond, om uwe vergadering te wijzen op het ernstige gevaar,

dat de entomologische wetenschap dreigt, indien dit streven meer

bijval mocht vinden. Het mag toch niet uit het oog worden ver-

loren, dat bepaalde namen bepaalde begrippen vertegenwoordigen

en daaraan bepaalde voorstellingen in onzen geest verbonden

zijn; worden dus die namen onderling verwisseld, dan moet

dit noodwendig tot schromelijke verwarring en misverstand aan-

leiding geven.

«De besprekingen, over deze questie in uwe vergadering van

22 Januari 1888 gehouden, hebben er toe geleid eene Commissie

te benoemen, met de opdracht, te onderzoeken of de meer en meer

veldwinnende beweging in de entomologische nomenclatuur, om

CII VERSLAG.

tot hiertoe algemeen aangenomen generieke namen,

hetzij door oudere, hetzij door geheel nieuwe te ver-

vangen, gerechtvaardigd is, en welke houding de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging tegenover die beweging dient aan te

nemen.

«Uwe Commissie ging uit van het beginsel, dat de uitspraak

van Fabricius: Mutata nomina nunquam usum saepius confusionem

praebent; verba enim valent uti numeri, pretio distincto deter-

minato» nog steeds behartiging verdient. Zij stelde het zich dus

allereerst tot taak, de gronden op te sporen, die bovengenoemde

schrijvers er toe geleid hebben, de bedoelde veranderingen voor

te stellen. De voornaamste grond, dien de schrijvers daarvoor aan-

voeren, is de handhaving van het recht van prioriteit. Een

schrijver, die het eerst een geslacht of soort heeft beschreven en

benoemd, en daardoor de wetenschap met eene zekere hoeveelheid

kennis heeft verrijkt, heeft natuurlijk het recht, dat de door hem

gegeven naam bewaard blijve en deze niet veronachtzaamd worde

door den eerste den beste die, hetzij met opzet, hetzij uit on-

wetendheid, aan eene reeds beschreven soort een nieuwen naam

geeft. De rechtvaardigheid van dit beginsel is zóó duidelijk, dat

het geen verder betoog behoeft. Toch willen sommigen, hoewel de

billijkheid van het prioriteits-recht erkennende, het evenwel met

eenige beperking toepassen en een zeker verjaringsrecht (prescriptio)

aannemen, zoodat zij geen verandering willen toelaten van namen,

die gedurende eene halve of drie kwart eeuw in gebruik zijn.

Hoewel dit denkbeeld aanvankelijk Uwe Commissie toelachte, heeft

zij na rip overleg zich er toch niet mede kunnen vereenigen ,

omdat de toepassing er van tot te veel willekeur aanleiding zou

geven, en zij meent, dat inderdaad de prioriteit zooveel mogelijk

moet gehandhaafd worden; want doet men dit niet, dan zet men

de deur wijd open voor de menschelijke ijdelheid, die in het uit-

denken van nieuwe namen steeds een dankbaar arbeidsveld heeft

gevonden. »

Het rapport der Commissie wordt alsnu voorgelezen. Het luidt

als volgt:

VERSLAG, CIII

«In de Wintervergadering der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging, 22 Januari 1888 te Leiden gehouden, werd eene

Commissie benoemd, ten einde te onderzoeken of de meer en meer

veld winnende beweging in de Entomologische nomenclatuur, «om

tot hiertoe algemeen aangenomen generieke namen, hetzij door

oudere, hetzij door geheel nieuwe te vervangen», al dan niet den

steun onzer Vereeniging verdient.

« Wij hebben thans de eer U hieromtrent het volgende rapport

aan te bieden :

«Uwe Commissie is eenparig van oordeel, dat de steeds was-

sende stroom der synonymie terecht voor de Entomologische weten-

schap een ware ramp mag genoemd worden; dat de nomenclatuur

zooveel mogelijk stabiliteit dient te bezitten , ten einde verwarring

van geslachten en soorten te voorkomen, zoodat a priori hieruit

reeds volgt, dat geen algemeen aangenomen namen zonder gel-

dige redenen mogen worden veranderd.

« Daar Linnaeus de eerste is geweest, die aan de onovertroffen

binaire nomenclatuur een vasten vorm gegeven heeft, meent Uwe

Commissie als uitgangspunt der systematische literatuur te moeten

aannemen het jaar 1751, in welk jaar de Philosophia botanica

verscheen, waarin voor het eerst het binominale systeem, nl.

het geven van Latijnsche of Grieksche geslachts- en soorts-

namen, voor het Plantenrijk werd ingevoerd.

« Wel wil zij gaarne toegeven, dat oudere natuuronderzoekers,

zooals Tournefort, Klein, e.a. , reeds vóór Linnaeus de noodzake-

lijkheid eener binaire nomenclatuur tot aanduiding der voorwerpen

in de organische wereld hebben ingezien, en haar nu en dan

hebben toegepast; wel erkent Uwe Commissie, dat Linnaeus her-

haaldelijk , zonder verklaarbaren grond, de groote verdiensten van

voortreffelijke voorgangers heeft miskend, die — gelijk Agassiz dit

in zijn « Revision of the Echini» heeft aangetoond — hem in de

kennis en classificatie van sommige dier-groepen ver vooruit waren ;

maar de consequente toepassing dezer methode zijn wij aan Linnaeus

verschuldigd, die haar het eerst in de Xde editie van het Systema

Naturae (1758) voor het Dierenrijk aanwendde.

CIV VERSLAG.

« Het behoeft evenwel geen betoog, dat de verdiensten dier oudere

onderzoekers blijven bestaan, ook al worden de door hen gebruikte

namen niet meer toegepast, en dat men hunne billijke rechten op

waardeering kan erkennen, door de namen hunner genera en species

als synoniemen te vermelden.

«Het komt derhalve Uwe Commissie voor, als regels te moeten

aannemen :

«I. De oudste naam, volgens het binominale

systeem aan een geslacht of soort gegeven, moet

steeds blijven gehandhaafd.

« Diensvolgens blijven buiten beschouwing en mogen niet worden

gebruikt :

«a. alle namen, zoo voor genus als species, zij het ook La-

tiinsche of Grieksche, vóór 1751 aan eenige diersoort gegeven,

omdat het binominale systeem toen nog niet in gebruik was.

«b. alle namen, na 1751 gegeven, waarbij het binominale systeem

niet werd toegepast.

« Dat Uwe Commissie het jaar 1751 heeft gekozen als uitgangs-

punt der systematische literatuur, en niet 1758 (het jaar der

uitgave van de Xde editie van het Systema Naturae, waarin Linnaeus

voor het eerst aan de diersoorten namen heeft gegeven, in stede

der vroeger gebruikte cijfers), heeft zijn grond daarin, dat zij

het prioriteits-recht wenscht te verzekeren aan de schrijvers die,

zooals Clerck in zijne « Aranei Suecici 1757 », in dat tijdsverloop

van 7 jaren tusschen het verschijnen der Philosophia botanica en

de Xde editie van het Systema Naturae, natuurhistorische werken

hebben geschreven met toepassing der binaire nomenclatuur.

«Er zijn schrijvers, die ook na 1751 voortgingen de oude me-

thode te volgen, waarbij bijv. een genus met een Latijnschen

naam werd beschreven, terwijl de species hetzij met cijfers,

hetzij met eene omschrijving of met een naam in eene der

hedendaagsche talen werden aangeduid. Dit is o. a. de methode

van Geoffroy, schrijver der welbekende « Histoire abrégée des In-

sectes», verschenen in 1764, niettegenstaande hij met die van

Linnaeus bekend was. Uwe Commissie, — hoewel erkennende de

VERSLAG. CV

vele diensten, die genoemde schrijver, zoowel door zijne uitstekende

afbeeldingen als door zijne nauwkeurige beschrijving der genera en

species, aan de wetenschap heeft bewezen, — kan evenwel, om

bovengenoemde redenen, niet goedkeuren, dat aan de door hem

gebruikte geslachtsnamen eene plaats in het systeem wordt inge-

ruimd. Indien dus door latere schrijvers voor sommige genera de-

zelfde namen worden gebruikt als Geoffroy bezigde , mag als auteurs-

naam niet Geoffroy worden vermeld, maar de naam van den schrijver,

die het eerst bij dien genus-naam een Latijnschen of Griekschen

soortsnaam voegde, immers: «perfecte nominata est planta

nomine generico et specifico instructa» (Linnaeus). Men

kan dan echter de verdiensten van Geoffroy erkennen, gelijk hier-

voren is gezegd, door den door hem gebezigden naam als syno-

niem aan te halen.

«II. Waneer een bestaand geslacht in meerdere

geslachten wordt gesplitst, moet de oorspronkelijke

naam verblijven bij dat gedeelte wat door den oor-

spronkelijken auteur als het meest typisch werd

beschouwd.

«Als het genus bij den eersten beschrijver slechts ééne soort

bevat, of door hem eene bepaalde soort als type wordt aangeduid,

levert de toepassing van bovenstaanden regel geen moeilijkheid op.

Indien echter in een genus meerdere soorten zijn geplaatst, zonder

dat eene bepaalde soort als type wordt aangegeven, is de beslissing

moeilijker, en zal ieder geval op zich zelf moeten worden beoordeeld.

Wel schijnen vele schrijvers, in het laatste geval, van de in een

genus geplaatste soorten, de eerste soort die in de omgeving van

den schrijver voorkomt, als type van dat genus te beschouwen,

maar het komt der Commissie zeer twijfelachtig voor, of deze op-

vatting steeds in overeenstemming is met de bedoeling van den

schrijver.

«De conclusie Uwer Commissie is derhalve, dat vele der ver-

anderingen van bestaande en erkende namen in den «Catalogus

Coleopterorum Europae» van Dr. L. von Heyden, E. Reitter

en J. Weise, (ed. III, 1883), en in M. des Gozis’ « Recherche

CVI VERSLAG.

de l’espéce typique de quelques anciens genres» (1886), om bo-

venstaande redenen niet gerechtvaardigd zijn en noodeloos in de

Entomologische literatuur groote verwarring dreigen te stichten.

Dr; sh Horst:

ra | December 1888. Mr. A.F. A. LEESBERG.

s Gravenhage, \ C. Rirsema Cz.»

Na de voorlezing van dit rapport, vraagt de heer Everts het

woord. Hij brengt hulde aan het werk der Commissie en verklaart

zich ten volle te kunnen vereenigen met het in het rapport voor-

gestane beginsel, dat met het binominale stelsel van Linnaeus

moet worden begonnen en alles verworpen wat niet geheel met

dat stelsel strookt, onder anderen ook de nomenclatuur van Geoffroy ,

die achter zijne uit het Latijn of Grieksch ontleende generieke

namen, de soorten alleen met eene korte omschrijving in het

Fransch heeft aangeduid. Toch moet hij opmerken, dat bij eene

consequente toepassing van dit beginsel, sommige merk waardige

naamsveranderingen zullen zijn veroorloofd en er dus nog geen

volkomen afdoend middel zou in gelegen zijn, om alle geijkte,

gesanctioneerde generieke namen te behouden. Als voorbeeld

hiervan haalt Spreker eene zinsnede aan uit het werk van des

Gozis, en wel die betreffende het genus Melolontha. Deze naam

werd oorspronkelijk door Geoffroy gegeven aan het wel ‘bekende

Chrysomeliden-geslacht C/ythra Laichtg. Volgens des Gozis mag dus

de naam Melolontha niet meer op onze « meikevers» worden toe-

gepast, ofschoon Fabricius (die heel wat tot de bestaande ver-

warringen heeft bijgedragen) den naam Melolontha alleen voor

onzen bekenden duinkever (Polyphylla fullo) gebruikte. Naar den

stelregel nu, door de Commissie aangegeven, moet Geoffroy niet

worden gevolgd, maar wel Fabricius (die het binominale stelsel

huldigde, al zondigde hij ook tegen het prioriteits-recht). Daar

deze echter in zijn genus Melolontha alleen de soort ful/o opnam,

zoo volgt hieruit, dat bij consequente en logische toepassing van

het systeem der (Commissie, onze eigenlijke « meikevers» geen

VERSLAG. CVII

generieken naam zouden hebben en hun dus een nieuwen naam

gegeven zou moeten worden. Intusschen meent Spreker, dat samen-

voeging van fullo, vulgaris en Hippocastani in één genus wel te

verdedigen is en dat er voor fu//o hoogstens aan een subgenus

kan gedacht worden; in welk geval de naam Melolontha Fabr.

(niet Geoffr.) in den zin waarin wij dat gewoon zijn, kan blijven

bestaan.

Spreker zou derhalve gaarne zien, dat het door de Commissie

aangegeven beginsel streng werd toegepast en algemeen aange-

nomen, op gelijke wijze als de Botanici zich aan een indertijd

door De Candolle ingevoerden regel vasthouden. Hij meent, dat

zulk eene algemeene wet kon worden vastgesteld op eene inter-

nationale bijeenkomst van gedelegeerden uit de verschillende ento-

mologische genootschappen, waartoe wellicht het in den aanstaan-

den zomer te Parijs te houden zoologische congres eene zeer geschikte

gelegenheid zou aanbieden.

De heer Snellen merkt op, dat de zucht tot het veranderen

van lang in gebruik zijnde generieke namen, waarvan terecht

zooveel verwarring in de Entomologie wordt gevreesd, tot dusver

nog niet in de Lepidopterologie is doorgedrongen. De voornaamste

systematische Lepidopterologen hebben bij hunne beschrijvingen

wel het werk van Geoffroy aangehaald, maar nimmer eenige notitie

van zijne nomenclatuur genomen; wat zeer natuurlijk is, omdat

daarin het binominale systeem van Linnaeus niet is gevolgd. Om

deze laatste reden is hij het met de Commissie eens, dat het

geheele werk van Geoffroy in dit opzicht buiten aanmerking moet

blijven.

De heer Veth wijst er op, dat in de vroegere vergaderingen,

waar het onderwerp, dat ons thans bezig houdt, werd behandeld ,

en ook ten vorigen jare bij het instellen der Commissie, alleen

sprake is geweest van de verandering van generieke namen; het

euvel bestaat echter, z. i., ook en in niet mindere mate ten

opzichte der specifieke namen, die niet zelden, na een zeer lang-

CVIII VERSLAG

durig gebruik, ter wille van het prioriteits-recht van een ouderen

auteur, en soms op onzekere gronden, door anderen worden ver-

vangen.

De heer Piepers zegt, dat dezelfde gedachte als bij den vorigen

Spreker, ook bij hem is opgekomen. Naar zijne meening moest

eene beweging, als waarschijnlijk nu van onze Vereeniging naar

het buitenland zal uitgaan, zich niet bepalen tot de generieke

namen, maar diende zij ook eene regeling van de specifieke be-

namingen te omvatten, wijl daarin, door dezelfde oorzaken, niet

minder verwarring ontstaat. — Hij meent voorts, dat in het

rapport der Commissie, zooals dit door Dr. Horst is toegelicht,

het verzekeren van het prioriteits-recht wel wat veel op den voor-

grond is gesteld. Ofschoon het eerbiedigen der prioriteit hem over

’t algemeen billijk en wenschelijk voorkomt, acht hij toch het

bestaan van een recht van prioriteit zeer twijfelachtig. De nood-

zakelijkheid van eene vaste regeling spruit volgens hem alleen voort

uit het belang der wetenschap, wijl thans groote verwarring wordt

gesticht, die de studie der Entomologie zeer bemoeielijkt en als

men op dien weg blijft voortgaan, eindelijk zoo goed als onmogelijk

zal maken. Overigens behoeft het geen betoog, dat zelfs de beste

regeling niet volmaakt kan wezen en men zich dus, als eene al-

gemeene verbetering kan worden verkregen, niet moet laten weér-

houden door kleine onvolmaaktheden of tegenstrijdigheden , zooals

zich onder anderen voordoen in het door den heer Everts aan-

gevoerde voorbeeld der Melolontha; in de praktijk zullen zich

dergelijke bezwaren wel voldoende oplossen.

De heer Fokker acht het rapport der Commissie wat te alge-

meen gesteld. Al werd de daarin gemaakte conclusie onmiddellijk

als wet aangenomen, dan nog zouden, naar zijne meening, de

meeste bezwaren, die men wenscht te bestrijden, blijven bestaan ;

zelfs de meest vurige aanhangers van het prioriteits-stelsel zouden

dit niet zoo klakkeloos met twee regels willen invoeren, zooals

door de Commissie wordt voorgesteld. Ten bewijze hiervan haalt

VERSLAG. CIX

Spreker het nieuwe werk van Reuter ') aan, die, ofschoon groot

voorstander van prioriteit, het toch noodig vindt, niet minder dan

16 regelen vast te stellen, welke bij de toepassing niet mogen

vergeten worden.

Naar ’Sprekers meening is het rapport der Commissie, met de

beide daarin aangegeven regelen, te beknopt om eenig practisch

nut te kunnen stichten. Juist omdat het begrip van geslacht

zeer onbestemd en bij de oudere schrijvers geheel en al zonder

grenzen is, acht hij het vaststellen der generieke namen van veel

minder gewicht dan de stabiliteit der specifieke nomenclatuur.

Kan er reeds groote verwarring ontstaan, wanneer twee sinds

lang bekende geslachten onderling van naam verwisselen, — waar-

van thans sprekende voorbeelden zijn bij de Coleoptera, — veel

bezwarender zal het zijn, wanneer niet spoedig eenheid en vastheid

verkregen wordt voor de fluctueerende species-namen. Met de

heeren Veth en Piepers is Spreker het derhalve eens, dat de

Commissie had wel gedaan, met aan haar rapport in dien zin

uitbreiding te geven. Alle onderzoekingen toch van thans en

vroeger, die niet de systematiek, maar de biologie, de anatomie

of de geographische verspreiding betreffen, zullen voor het nage-

slacht onbruikbaar en waardeloos worden, als het niet vaststaat

welke soort of soorten door dezen of genen schrijver behandeld is;

want daar de synonymie uit den aard der zaak met de jaren toe-

neemt, zal in eene volgende eeuw niemand dit meer kunnen

weten; die synonymie zal tot een berg aangroeien, waaronder ten

slotte alle bovengenoemde, veel belangrijker vakken begraven zullen

worden. Spreker zou daarom eene uitnoodiging tot de verschillende

Entomologische genootschappen willen richten, om vooral tot de

stabiliteit der soortsnamen mede te werken; dit zou wellicht het

best kunnen geschieden door het vaststellen van catalogi voor de

onderscheidene insecten-orden, met de bepaling, dat het gebruik

van de daarin opgenomen generieke en specifieke namen verplichtend

1) O. M. Reuter, Revisio synonymica Heteropterorum palaearcticorum quae

descripserunt auctores vetustiores (Linnaeus 1758 — Latreille 1806). Helsing-

fors, 1888.

Cx VERSLAG.

is en in alle werken, door die genootschappen of hunne leden uit

te geven, voortaan moet worden gevolgd.

De heer van der Wulp, ofschoon zeer op prijs stellende

wat door de Commissie is verricht, kan de opmerking niet weér-

houden, dat deze, naar zijne meening, niet geheel voldaan heeft

aan de opdracht. Wel is in haar rapport een afkeurend vonnis

geveld over de verwarring stichtende wijziging van generieke namen,

waartegen naar ’t schijnt alle Nederlandsche entomologen gekant

zijn; wel zijn daarin een paar algemeene regelen aangegeven,

welke misschien zeer geschikt zijn, om daaraan paal en perk te

stellen; maar door de Commissie wordt geen advies gegeven om-

trent den weg, dien onze Vereeniging moet inslaan, om haar

gevoelen verder te verbreiden en algemeen ingang te doen vinden.

Intusschen zal het gemis van zoodanig advies wel door de thans

gehouden wordende discussien kunnen worden aangevuld en ten

slotte in deze vergadering wel beslist worden wat te doen is om

het beoogde doel te bereiken.

In verband met hetgeen zoo even door den heer Fokker is in

*t midden gebracht, meent hij de vergadering niet onkundig te

mogen laten van een schrijven van ons medelid Jaspers, die tot

zijn leedwezen verhinderd is hier tegenwoordig te zijn. «De

systematiek», zoo schrijft de heer Jaspers, «acht ik eene onmis-

bare en in vele opzichten belangwekkende wetenschap, maar de

natuurlijke historie heeft nog andere takken , ontleedkunde, biologie,

geographische verspreiding enz., die van veel hooger belang zijn.

Wel eischt het overgroot aantal soorten onze aandacht, en is

daarom terecht door de dierkundigen ingezien, dat het vóór alles

noodig is, om al die soorten met een naam aan te duiden. Nu

zou men meenen, dat het verder onderzoek moet volgen; maar

volgens eenige zoologen zijn de namen nog niet goed in orde, en

zij nopen hunne collega’s het voortgezet onderzoek te laten steken

en opnieuw de eerste beginselen te herzien. Mag de nomenclatuur

het onmisbare A B C der wetenschap worden genoemd, dan

maakt zulk eene handelwijze op mij den indruk, alsof iemand ons

VERSLAG. CXI

in onzen schriftelijken arbeid komt storen met een betoog, dat

b. v. de spraakklank A eigenlijk door het letterteeken X moet

worden voorgesteld. Het moge wellicht een aardig tijdverdrijf zijn,

de gronden voor zulk eene bewering na te gaan; maar hij, die

bezig is een belangrijk opstel te schrijven zal weldoen met zich

daarvan niet te laten aftrekken en zijnen tijd niet aan de voor-

gestelde wijziging van letterteekens te besteden; het nagaan der

gronden, waarom Carabus eigenlijk Tachypus, Clythra eigenlijk

Melolontha zou moeten heeten, kost tijd en werkkracht, die aan

veel nuttiger arbeid worden onttrokken; feitelijk gaan op die wijze

nomenclatuur en systematiek in onze wetenschap de hoofdrol spelen ,

zeer tot hare schade. »

Over het onderwerp, dat ons thans bezig houdt, is nog een

ander schrijven bij den heer van der Wulp ingekomen, en wel

van ons correspondeerend lid Preudhomme de Borre te Brussel,

mede een ijverig bestrijder van de nieuwe richting, die hij een

«bouleversement de la nomenclature» noemt. Deze beroept zich

op eene merkwaardige uitspraak te dien opzichte van een der

grootste geleerden onzer eeuw, die reeds vóór 40 jaren in afkeu-

renden zin de aandacht vestigde op hetgeen thans in zoo onrust-

barende mate plaats heeft. In een brief namelijk, op 6 October

1848 door Ch. Darwin aan J. Hooker geschreven |), komt name-

lijk het volgende voor:

«J'ai fait dernièrement une tentative dans le but de susciter

un mouvement (mais je ne réussirai pas, et je me demande même

si j'aurai la force de le mener à bien), contre l’habitude des

naturalistes de vouloir rattacher à perpétuité le nom du premier

descripteur à celui des espèces. Je regarde cela comme une prime

donnée au travail hâtif, à une simple nomenclature, au

lieu de la description. Une espèce devrait avoir un nom telle-

ment connu que l'addition du nom de l’auteur fût superflue et

que ce ne fût par là une simple question de vanité. Actuellement

1) Vie et correspondance de Charles Darwin. Traduction par H. C. de Varigny.

Paris, 1888. Tome I, p. 429.

CXII VERSLAG.

il ne suffirait pas de donner des noms purement spécifiques, mais

je vois que les zoologistes pourraient ouvrir la voie à la réforme

en renvoyant aux bons écrivains systématiques, et non aux pre-

miers descripteurs. La Botanique, je me l’imagine, n’a pas souffert

autant que la Zoologie de cette facon de faire de simples nomen-

clatures; les caractères heureusement sont plus obscurs. Avez-

vous jamais réfléchi à cela? Pourquoi des naturalistes ajouteraient-ils

leurs propres noms à de nouvelles espèces, alors que les minéra-

logistes et les chimistes ne le font pas pour de nouvelles sub-

SACS YOU. Aid

De heer Preudhomme de Borre voegt hierbij:

«Vous ne sauriez croire quelle satisfaction j'ai éprouvée en

voyant une si illustre autorité scientifique donner ainsi, il y a

quarante ans déjà, raison à la these que j'ai toujours soutenue:

que la science devait adopter les noms des monographies et ne

pas s’amuser puérilement à la recherche des origines des noms,

«renvoyant aux bons écrivains et non aux premiers descripteurs».

C’est intérêt de la science que nous devrions tous avoir unique-

ment en vue, et non les petites satisfactions de notre vanité.

Soyons bien convaincus que, comme le pense Darwin, l'addition

d'un nom d’auteur au binom générico-spécifique n’a eu, dans le

principe, pour but que de renvoyer à une bonne descrip-

tion de l’espece. Peu-à-peu ce but a été perdu de vue, et il ne

vient à personne l'idée de déterminer les espèces de Linné, Fa-

bricius etc. d’après les brèves et vénérables descriptions de ces

anciens auteurs. Le nom devrait donc aujourdhui nous conduire a

une description plus moderne, plus compléte et surtout comparative

avec tant d’autres formes que ces anciens n’avaient pas connues

ou n'avaient pas distinguées. C'est dans les bonnes monographies

que nous trouvons ces descriptions; ce serait par conséquent le

nom du monographe qu’on devrait plutòt placer a la suite du nom

spécifique et non celui du premier descripteur.

«Pour ne froisser aucun préjugé, ne vaudrait-il pas mieux

renoncer a faire suivre la désignation spécifique d’aucun nom et

adopter de commun accord les noms admis par le dernier travail

VERSLAG. CXIIT

d’ensemble, noms généralement consacrés par l'usage et contestés

seulement par ces novateurs qui embrouillent toute la nomenclature

d’une façon si regrettable? C’est ce que nous dit Darwin: «pour-

quoi des naturalistes ajouteraient-ils leurs propres noms à de

nouvelles espèces, alors que les minéralogistes et les chimistes ne

le font pas pour de nouvelles substances?» »

De heer Leesberg, lid der Commissie, beantwoordt de voor-

gaande Sprekers, en in de eerste plaats den heer Everts, die zijne

vrees heeft te kennen gegeven. dat, ook in het systeem door de

Commissie aangegeven, de naam Melolontha uit de genera der

Scarabaeiden zou moeten verdwijnen, omdat Geoffroy daarmede

eene Clythra heeft aangeduid, en Fabricius dien alleen op onze

Polyphylla fullo zou hebben toegepast, waaruit volgt, dat onze

Melolontha vulgaris en Hippocastani zonder generieken naam

zouden zijn en des Gozis derhalve terecht voor deze soorten een

nieuwen generieken naam (Zudibrius) heeft voorgesteld. Dit bezwaar

bestaat evenwel niet: de door Geoffroy gegeven namen worden

door de Commissie verworpen, zoodat de naam C/ythra niet door

Melolontha wordt vervangen en er dus een genus Melolontha van

Fabricius blijft bestaan. Ook is er geen reden, om Scarabaeus

fullo L. te herdoopen en in plaats van Polyphylla, Melolontha te

noemen. Het moeielijke punt, om te weten, welke soort door

een schrijver als type werd beschouwd, is door de Commissie

overwogen, en het komt haar voor, dat ieder geval op zich zelf

moet worden beoordeeld, zoodra er meer dan eene soort in een

genus bij den oudsten auteur worden gevonden. Nu heeft Fabricius

in zijn genus Melolontha, behalve fullo, die het eerst door hem

wordt genoemd, ook vulgaris en nog vele andere soorten daarin

opgenomen; en er bestaat volstrekt geen reden om juist de eerst-

genoemde soort als type van het geslacht aan te nemen, en niet

vulgaris, die stellig in Noord-Duitschland even veelvuldig als elders

zal voorkomen; zoodat de naam Melolontha, ook naar het door

de Commissie voorgestane beginsel, zeer goed op vulgaris en naaste

verwanten kan worden toegepast. Wil men /w//o generiek blijven

8

CXIV VERSLAG.

afzonderen, dan kan voor dezen de naam Polyphylla behouden

worden. |

Dat de Commissie zich alleen heeft bepaald tot de generieke

namen, vindt zijn’ grond daarin, dat zij meende hare taak niet

verder te moeten uitbreiden dan zooals die ten vorigen jare bij

hare instelling was afgebakend; indien zij zich ook met de dik wijls

al zeer willekeurige veranderingen der soortsnamen had ingelaten,

dan ware het te vreezen geweest, dat zij nog in lange niet met

haar rapport zou zijn gereed gekomen.

De heer Horst, lid der Commissie, voegt aan hetgeen door

den vorigen Spreker is gezegd, nog toe, dat bij de behandeling

van het vraagstuk der prioriteit voor de geslachtsnamen , het noodig

is geweest eene groote massa daartoe betrekkelijke stukken in te

zien en te bestudeeren; de Commissie heeft er wel aan gedacht,

of zij niet beter zou doen, de omvangrijke quaestie der geheele

nomenclatuur, dus ook die betreffende de specifieke namen, te

behandelen; doch zij is daarvoor teruggedeinsd, omdat alsdan de

literatuur ervan niet ware te overzien, en zij vreesde niet tot een

einde te zullen komen.

Wat meer bijzonder de prioriteit betreft der generieke namen,

moet de Commissie toegeven, dat het dikwijls zeer moeielijk, ja

soms onmogelijk is, de prioriteit met volkomen juistheid vast te

stellen. Een geslacht vertegenwoordigt zelden een scherp omgrensd

begrip; bijna nooit wordt door de verschillende schrijvers aan eenig

geslacht dezelfde beteekenis toegekend, en onze voorstellingen

dienaangaande zijn, met den vooruitgang onzer kennis, aan groote

wisselingen onderhevig, zoodat de prioriteit van een generieken

naam dikwijls alleen met behulp van een eenigszins willekeurig

gekozen maatstaf kan worden vastgesteid.

Tegenover hetgeen door den heer Fokker is gezegd, — die

meent dat het rapport te algemeen is gesteld om de bestaande

bezwaren uit den weg te ruimen, en die van onze besprekingen

daarover weinig practisch nut verwacht, — stelt Spreker het

stellige gevoelen der Commissie, dat, wanneer haar rapport als

VERSLAG. CXV

de uitdrukking mag worden beschouwd van de algemeene opvatting

der Nederlandsche entomologen, de openbaarmaking daarvan in

de entomologische wereld zonder twijfel een gunstigen invloed zal

uitoefenen.

De heer Jentink acht het onderwerp, thans in behandeling,

niet enkel van belang voor de Entomologie, maar zou het willen

uitgestrekt zien over de geheele Zoologie, want het euvel, dat men

wenscht te bestrijden, bestaat niet alleen bij de studie der in-

secten, maar ook bij die van andere klassen van het dierenrijk.

Hij stelt daarom voor, om zich ook tot de Nederlandsche Dier-

kundige Vereeniging te wenden, en het daarheen te leiden, dat

deze ook eene Commissie benoeme, ten einde met de drie leden

der Entomologische Commissie tot het beoogde doel samen te

werken. Op deze wijze zou kunnen blijken, welken weg de Neder-

landsche dierkundigen voor het vervolg denken in te slaan. Hunne

uitspraak zou dan, — gelijk reeds door den heer Everts is aan

de hand gedaan, — kunnen worden medegedeeld op het zoologisch

congres, dat in den aanstaanden zomer te Parijs zal worden ge-

houden bij gelegenheid van de wereldtentoonstelling aldaar. Men

zou zoodoende te weten komen, hoe de zoologen van alle landen

over de zaak denken, en eene gewenschte eenheid kunnen ver-

krijgen.

De Voorzitter verklaart, zich wel met het voorstel van den

heer Jentink te kunnen vereenigen. Hij vraagt of de Commissie

bereid is zich, tot het bereiken van het bedoelde oogmerk, in

betrekking te stellen met eene dergelijke Commissie uit de Dier-

kundige Vereeniging, en wellicht zich door een of meer harer

leden te Parijs zou willen doen vertegenwoordigen. Dit ontmoet

evenwel bedenking, vooral bij de heeren Leesberg en Ritsema,

die wegens veelvuldige bezigheden bezwaar maken om zich verder

beschikbaar te stellen.

Op voorstel van den Voorzitter, wordt alsnu door de vergade-

ring besloten:

CXVI VERSLAG.

1°. de conclusie van het rapport der Commissie aan te nemen

als het gevoelen der Nederlandsche Entomologische Vereeniging;

20, van dit besluit en van het rapport mededeeling te doen

aan de Nederlandsche Dierkundige Vereeniging, met verzoek om

ook in hare vergadering de zaak te willen bespreken, en met den

uitslag daarvan in kennis te worden gesteld;

3°. het rapport der (Commissie en een kort overzicht van de

daarover gehouden discussien mede te deelen aan de onderscheidene

buitenlandsche genootschappen, die zich met Entomologie bezig

houden ;

4°. de Commissie te ontbinden, onder dankzegging voor hetgeen

door haar is verricht.

Ten aanzien van het derde punt, wordt door sommige leden

de wenschelijkheid betoogd, om ter wille van de meest mogelijke

openbaarheid, het bedoelde stuk in de Fransche, Engelsche en

Hoogduitsche talen te verspreiden; anderen achten het voldoende,

wanneer dit alleen in de Fransche taal zou geschieden. Bij meer-

derheid van stemmen wordt echter besloten, zich voor de beöogde

openbaarmaking van de drie genoemde talen te bedienen.

Na eene korte pauze wordt overgegaan tot het doen van weten-

schappelijke mededeelingen.

De heer van der Wulp laat ter bezichtiging rondgaan een

tweetal exemplaren van O/fersia Ardeae Macq., hem door den heer

Swierstra toegezonden; zij waren afkomstig van eene doode Ardea

purpurea, die voor het Museum van Natura Artis Magistra te

Amsterdam werd geprepareerd. Sedert de publicatie der laatste

Naamlijst van Nederlandsche Diptera in de Bouwstoffen voor eene

Fauna van Nederland, is voor bijna alle groepen het aantal der als

inlandsch bekende soorten aanzienlijk toegenomen; eene uitzondering

hierop maakte evenwel de familie der Hippobosciden (waartoe

Olfersia behoort), welke in dat opzicht geheel stationair is ge-

VERSLAG. CXVII

bleven. Het is daarom des te merkwaardiger, dat wij nu niet

alleen eene nieuwe soort, maar zelfs een nieuw geslacht van ge-

zegde groep, als ten onzent voorkomende kunnen aanteekenen.

Dr. J. T. Qudemans deelt mede, dat eene tweede soort van de

afdeeling der Lepismidae in Nederland is waargenomen. Tot nog toe

kende men bij ons alleen Lepisma saccharina, de welbekende suiker-

gast. De nieuwe soort, waarvan verscheidene levende exemplaren

worden vertoond, draagt den naam van T’hermophila furnorum Rov.

en leeft op de bakkersovens. De eerste exemplaren verkreeg Spreker

van den heer Swierstra; later vond hij zelf er nog meer bij ver-

schillende bakkers. Eenige kenmerken van dit vlugge diertje worden

door hem opgegeven, doch zullen later uitvoeriger in een opstel

in het Tijdschrift voor Entomologie worden behandeld. Eenige

photographische afbeeldingen der Termophila worden tevens ter

bezichtiging gesteld.

In de tweede plaats laat de heer Oudemans de resultaten zien

van eene door hem in ’t werk gestelde conserveerings-methode ,

die vooral geschikt is voor larven van Coleoptera en Hymenoptera.

Deze methode is wel niet nieuw, maar zal wellicht niet aan allen

bekend zijn; zij bestaat daarin, dat men dieren, nog levend, in

heeten alcohol van 60 graden werpt, welke later door alcohol van

90 graden vervangen wordt. De dieren behouden alsdan hun

natuurlijken vorm en kleur, terwijl dergelijke larven, in kouden

alcohol gedood, dikwijls zeer wankleurig worden.

De heer Swierstra laat ter bezichtiging rondgaan een eiernest

afkomstig van Lahat, Zuid-Sumatra. Dit voorwerp, op een verdord

blad vastgehecht, is helder zeegroen van kleur, 3 c.M. lang, 2 c.M.

hoog en evenzoo breed , van verlengd driehoekigen vorm, van

voren afgeplat en aan het andere einde met stomp afgeronde punt,

waarin eene kleine ruimte of kamer, kennelijk ingenomen geweest

door het moederdier. Uit de omstandigheid dat men hier niet te

doen heeft met een spinsel, maar de grondstof blijkbaar heeft be-

staan uit gomhoudend schuim, vermoedt Spreker, dat het afkomstig

CXVIII VERSLAG.

kan zijn van eene soort uit de familie der Cicadellinen, welke

meening door de meesten der aanwezigen wordt gedeeld.

De heer Neervoort van de Poll laat eene collectie zien van

al de hem bekende soorten van het Australische Buprestiden-genus

Astraeus, alsmede twee fraaie, door den heer J. Migneaux te Parijs

bewerkte platen, waarop die soorten, ten getale van 19, zijn af-

gebeeld. Deze platen zijn bestemd voor het Tijdschrift en zullen

gevoegd worden bij een daarin op te nemen arbeid van den Spreker,

waarbij het genoemde geslacht monographisch wordt behandeld.

Reeds nu vestigt hij, onder aanwijzing der voorwerpen, de aan-

dacht op eenige kenmerken, waardoor de soorten zich onder-

scheiden en waarnaar zij in groepen kunnen worden afgedeeld.

De heer Everts stelt ter beschikking van de aanwezige leden

afdrukken van het supplement op de nieuwe naamlijst van Neder-

landsche Schildvleugelige Insecten, de naamlijst van in Nederland

voorkomende Myriapoden, het tabellarisch overzicht der in Neder-

land voorkomende Amara-soorten, alsmede van de door hem, in

vereeniging met Dr. Veth uitgegeven ruillijst der Nederlandsche

Coleoptera.

Voorts deelt hij mede, dat na de uitgave van het supplement

op de nieuwe naamlijst van Nederlandsche Schildvleugelige Insecten ,

hem nog de volgende soorten zijn bekend geworden :

Leistus rufomarginatus Dfts. — Apeldoorn, 6 (Leesberg).

Bembidion humerale St. — Valkeveen, 8, langs het strand

(Swierstra).

Limnobius truncatulus Ths. — Blijenbeek, 3 en Exaeten, 9

(Wasmann).

Helophorus affinis Mrsh. (Eriehsoni Bach, dorsalis Er.). —

Blijenbeek (Wasmann).

Myrmedonia similis Märk. — Exaeten, 12, bij Lasius fuliginosus

(Wasmann).

Mycetoporus forticornis Fauv. — Exaeten, 3, 9 (Wasmann).

Stenus providus Er. — Blijenbeek, 9 (Wasmann).

VERSLAG. CXIX

Silvanus similis Er. — Exaeten, 10, bij Lasius fuliginosus

(Wasmann).

Atomaria ornata Heer (versicolor Er.). — Op wijnvaten, Rot-

terdam, 1 (Snellen); Maastricht, 7 (Maurissen).

Corticeus linearis F. — Arnhem, 10 (v. d. Hoop).

Tetropium luridum L. var. fulcratum F. — Groningen (Peters).

Ook zijn aan Spreker de volgende Myriapoden-soorten als nieuw

voor de Nederlandsche fauna bekend geworden :

Lithobius ? curtipes G. Koch. — Een bij Apeldoorn, 6 (Everts).

» 2? anodus Latz. — Valkenburg, 7 (Everts).

Brachydesmus? superus Latz. — Een g bij den Haag (Everts).

Isobates varicornis G. Koch. — Den Haag (Everts).

Julus dicentrus Latz. — Wijfjes bij Zeist, 8 (J. T. Oudemans).

Van Dr. von Porat ontving Spreker nog de mededeeling, dat de

opgave in de lijst van Julus fallar Mein. onjuist is en al de

daartoe gerekende exemplaren tot Julus scandinavieus Latz. moeten

gebracht worden.

Ten slotte vertoont de heer Everts nog een exemplaar van eene

Anophthalmus-soort, uit de Mammouth-grot in Kentucky, en door

hem van Dr. Bleekrode ontvangen.

De heer Fokker deelt mede, dat aan de verdedigingswerken langs

de oevers van het waterschap Schouwen eene keverlarve ontdekt is,

die in grooten getale de perkoenpalen, ook de gecreosoteerde aan-

tast en groote geldelijke schade veroorzaakt heeft. Hij vermoedt dat

het larven van Nacerdes melanura L. kunnen zijn, welk ver-

moeden ook door den heer Everts wordt gedeeld. Mede aldaar,

doch slechts op twee plaatsen , werden in perkoenpalen de larven

en volwassen insecten aangetroffen van de Curculionide Codiosoma

spadis Hrbst. Spreker stelt exemplaren van de beide larven ter

bezichtiging, en wenscht zich voor het oogenblik tot deze korte

mededeeling te bepalen, omdat hij voornemens is, eerlang in een

artikel in het Tijdschrift daarop uitvoeriger terug te komen.

De heer G. M. de Graaf vermeldt de uitkomsten van eenige

CXX VERSLAG.

door hem gedane waarnemingen omtrent de verpopping van Preris

Brassicae L. — Half October 1888 vond hij, even buiten Leiden,

een groot aantal rupsen dezer soort rondkruipen op eene houten

schutting. Zij waren volwassen en zochten blijkbaar naar eene

geschikte plaats om zich vast te hechten en hare gedaantewisseling

te ondergaan. Eenige rupsen, toen door Spreker medegenomen ,

bleken al spoedig bezet te zijn met talrijke parasieten-larven, die

hare gele cocons begonnen te spinnen en naar ’t schijnt tot den

gewonen Microgaster glomeratus L. behoorden. Toen later op dezelfde

vindplaats voortdurend nog rupsen rondkropen, bezocht Spreker

gedurende ruim drie weken dagelijks de plek, ten einde op alles

wat er voorviel een waakzaam oog te houden. De hier bedoelde

schutting is van ruwe planken opgeslagen tegen de stammen van

opgaande lindeboomen en langs een voetpad tegen het noorden

gekeerd ; van de plek, waarop zich de rupsen bevonden, loopt de

schutting ruim 50 meter in oostelijke richting, terwijl zij zich

westelijk 10 meter uitstrekt en eindigt bij een steenen muur van

5 meter lengte, die van boven niet van eene rollaag is voorzien

en dus geen beschutting heeft tegen den regen; dan volgt een wit

gepleisterd gebouwtje, waaraan in horizontale richting, ongeveer

op manshoogte, eene houten goot is aangebracht. Aan de zuidzijde

der schutting ligt een moestuin, waarin kool gekweekt werd,

waarop de rupsen haren wasdom hadden bereikt.

Het bleek nu, dat de rupsen, om eene geschikte en veilige

plaats voor hare verandering te zoeken, over de schutting waren

heengekropen en den schaduwkant (het noorden) hadden opge-

zocht. Dewijl de planken met fijn groen stofmos bedekt en vochtig

waren, scheen de gelegenheid daar niet gunstig, want geen enkele

rups heeft zich op die planken ter verandering gezet, behalve

alleen die welke met parasieten bezet en dus ziek waren. De

gezonde rupsen bewogen zich ruim 14 dagen, voordat eene enkele

daarvan eene geschikte plaats ter verpopping gevonden had. Altijd

zoekende, trokken zij langzaam in westelijke richting naar het

gebouw. Eerst in het laatst van October was eene der rupsen

verpopt, en wel tegen den witten muur, dicht onder de houten

VERSLAG, CXXI

goot; op gelijke wijze hebben nog 31 individus denzelfden weg

afgelegd en zich onder de goot tot uitwendig gezonde poppen

gevormd. Daar was dus het eenige geschikt bevonden winterverblijf.

_ Merkwaardig is het, dat elk individu zelfstandig de bezwaren

had weten te overwinnen, om ter bestemmingsplaats te komen.

Nog duidelijker bleek die strijd om het bestaan, toen op 1 December

nog eene rups op de groene schutting kroop; zij had de veilige

witte plek niet kunnen bereiken, waarschijnlijk wegens de koude

(24 graden Fahr.), maar had zich toch niet ter verandering gezet

op eene wijze, die haren ondergang onvermijdelijk maakte; zij bleef

dus zes weken zoekende. Deze achterblijver werd mede naar huis

genomen en veranderde dáár, bij eene hoogere temperatuur, spoedig

in eene gezonde pop, die door den Spreker ter vergadering was mede-

gebracht en als een curiosum aan den heer Snellen werd afgestaan.

Niet te verklaren is het feit, dat al de rupsen in westelijke

richting naar eene geschikte plaats gezocht hebben, terwijl geen

enkele zich oostwaarts verplaatste, waar de schutting zich 50

meter uitstrekte. Hoe kwamen zij tot de wetenschap, dat alleen

westelijk het gezochte te vinden was”?

De hierboven vermelde waarnemingen liepen over 80 individus;

hiervan ging 60 percent verloren door parasieten, de overige 32

veranderden tot goed gevormde poppen, doch van deze werden

nog 10 door vogels weggepikt.

De heer Piepers beantwoordt in de eerste plaats eene vraag,

in de vorige wintervergadering door Dr. Veth gedaan, of namelijk

het voorkomen van Deilephila (Chaerocampa) Celerio L. op Java

als eene toevallige omstandigheid moet beschouwd worden, ver-

moedelijk als een gevolg van het zwermen van dezen vlinder. Hij

kan te dien opzichte met volle zekerheid verklaren, dat die soort,

en evenzoo Chaerocampa Alecto L., Sphinx Convolvuli L. en J anessa

Cardui L. op Java tehuis behooren en daar steeds zeer gewoon

zijn, even als hunne rupsen.

Voorts vestigt hij de aandacht op het een en ander, dat hem

bij de inzage van het groote werk van Moore, The Lepidoptera of

CXXII VERSLAG.

Ceylon, ten aanzien van eenige ook op Java voorkomende soorten

is opgevallen. In dat werk vindt men vele afbeeldingen van rupsen,

die hem van Java zeer goed bekend zijn en van welke hij ook

teekeningen bezit, onder zijn toezicht vervaardigd en door hem

met de levende dieren vergeleken. Met deze laatsten leveren de

afbeeldingen , door Moore gegeven, soms veel verschil op. Ten deele

mag dit worden toegeschreven aan de mindere nauwkeurigheid

van Moore's figuren; soms kan dit met zekerheid worden aan-

gewezen, zooals ten opzichte van den hoorn der rups van dche-

rontia Styx Westw., welke den eigenaardigen vorm heeft aan alle

Acherontia-rupsen eigen, doch dien Moore's afbeelding niet vertoont.

Maar men zou te ver gaan door al de verschillen aan zulke on-

nauwkeurigheden toe te schrijven. Zou het niet mogelijk zijn,

dat rupsen van dezelfde vlindersoorten in onderscheidene land-

streken werkelijk verschillen vertoonden? Reeds vroeger was bij

Spreker dezelfde gedachte opgekomen, toen hij een paar jaren ge-

leden, het werk van Semper over de vlinders der Philippijnen

inziende, daar almede afbeeldingen aantrof van op Java gewone

rupsen, die echter van de Javaansche aanmerkelijk verschilden.

Bepaaldelijk was dit het geval met die van Doleschallia Bisaltide Cr.;

doch ook deze afbeeldingen waren zonder twijfel weinig nauwkeurig.

Dat rupsen van dezelfde soort somtijds in ’t oogloopend kunnen

verschillen, blijkt onder anderen uit die van Cricula trifenestrata

Helf., welke in menigte op Java voorkomen. Die van het lage

land tot op 3000 voet hoogte en die van de hoogten tusschen

4000 en 6000 voet verschillen zoo aanmerkelijk, dat men ze

stellig voor afzonderlijke soorten zou houden, en dit te meer

omdat de beide varieteiten op zich zelve zeer vast van kleur zijn.

Toch kon het geoefend oog van ons medelid Snellen tusschen de

vele vlinders uit beide streken geen verschil ontdekken.

In het bovengenoemde werk van Moore leest men, dat de rups

van Papilio Agamemnon L. op Ceylon gewoon is op Zuurzak

(Anona muricata L.) en die van Chaerocampa Hypothous Cr. op

Cinchona. Beide deze planten nu zijn noch daar, noch op Java

inheemsch, maar uit Amerika overgebracht. Op Java leeft de rups

VERSLAG. CXXIII

van Papilio Agamemnon op eenige inheemsche planten, maar wordt

veel meer op Zuurzak gevonden; terwijl die van Chaerocampa

Hypothous er in het lage land almede op inheemsche planten,

doch in het gebergte zeer overvloedig gevonden wordt op aan-

plantingen van Cinchona succirubra. In beide, ver van elkander

verwijderde landen hebben dus deze rupsen, toen haar de gelegen-

heid daartoe openstond, juist hetzelfde gedaan en hare inheemsche

voedingsplanten grootendeels voor dezelfde ingevoerde plant ver-

laten. Wat Java betreft, mag men aannemen, dat dit gunstig op

hare vermenigvuldiging heeft gewerkt, want juist op die vreemde

planten zijn nu de rupsen veel meer gewoon geworden.

Omtrent Papilio Antiphathes L. vermeldt Moore, dat deze soort

op Ceylon zeldzaam is en slechts op hoogten tusschen 1500 en

3000 voet voorkomt. Op Java is zij daarentegen niet ongewoon,

en wel juist in het lage land, b. v. te Batavia.

Ceylon levert, blijkens dat werk, ééne soort van Ornithoptera

uit de Pompeus-groep, namelijk 0. Darsius Gray, die er overal

in het lage land tot op hoogten van 4000 voet gewoon is. Java

heeft drie Ornithoptera’s uit deze groep, maar die op verschil-

lende hoogten worden aangetroffen. O. Pompeus Cr. is een vlinder

van het lagere land; op ongeveer 3000 voet hoogte vangt O. Am-

phrysus Cr. aan, welke nog op 6000 voet hoogte is gevonden en

misschien nog wel hooger voorkomt, even als eene derde, nog

niel met zekerheid gedetermineerde, veel op Darsius gelijkende

soort, welke niet beneden de 5000 voet schijnt te leven.

De heer Piepers deelt vervolgens eenige beschouwingen mede

over den zoogenaamden hoorn der Sphingiden-rupsen,

en laat, tot toelichting, een twintigtal, onder zijn opzicht naar

de levende dieren vervaardigde afbeeldingen van Javaansche rupsen,

in volwassen en jongeren toestand, onder de aanwezigen rondgaan.

Wegens de belangrijkheid dezer beschouwingen worden zij hieronder

woordelijk in het verslag opgenomen.

«Onlangs mocht ik in ons Tijdschrift eenige waarnemingen

openbaar maken omtrent de ontwikkeling van eenige Javaansche

Papilioniden-rupsen, en wees er toen op, hoe zekere lichaams-

CXXIV VERSLAG,

deelen, vermoedelijk overblijfsels van vroegere wapens, nog bij de

jonge rupsen aanwezig, hetzij geheel, hetzij nagenoeg verdwijnen

of ook wel eene geheele vervorming ondergaan, en dan als 't ware

de bouwstoffen leveren voor een nieuw orgaan, hetwelk eerst bij

de volwassen rups wordt aangetroffen. Het zij mij vergund, ook

thans weder de aandacht te vestigen op de vervorming, die een

dergelijk lichaamsdeel bij eene andere categorie van rupsen

ondergaat , op de geschiedenis namelijk van den zoogenaamden hoorn

der Sphingiden-rupsen.

«Het is bekend, dat vele dezer rupsen op den rug der voor-

laatste geleding een uitwas, — den zoogenaamden hoorn —

dragen. Deze hoorn komt het meest voor als een krom, schuins

achterwaarts naar boven gericht, puntig uitloopend, aan de

oppervlakte gegranuleerd, hard en onbewegelijk uitsteeksel, van

verschillende lengte, dikte en kleur naar gelang der soorten.

Veelal is hi achterwaarts gebogen, ook wel eens naar voren

gekromd of recht. Onder de rupsen der Javaansche Chaerocampa

Phoenyx H.S. vond ik bij eenige individuen den hoorn recht,

bij anderen met eene voorwaartsche kromming. Ook kwam

mij bij eene Javaansche Macroglossa-soort er een voor met ach-

terwaartsche kromming, doch welks uiteinde naar voren was

omgebogen. In het geslacht Acherontia is hij meer horizontaal ge-

plaatst in de richting van het verlengde van den rug en heeft daarbij

eene eigenaardige sierlijke kromming met sterk naar voren omge-

kruld uiteinde. Bij sommige Javaansche Chaerocampa- en Panacra-

soorten (Ch. Acteus Cr., P. vagans Butl. en P. scapularis H.S.)

bestaat hij slechts in een klein achterwaarts gebogen uitsteeksel;

zoo ook bij de Europeesche Ch. Elpenor L. — Calymnia Panopus Cr.

van Java vertoont daarentegen een zeer langen hoorn, welks lengte

ongeveer een derde bedraagt van de gansche lichaamslengte der

vrij groote rups. Chaerocampa Celerio L. heeft een vrij dunnen,

bijna rechten, sterk gegranuleerden, puntig uitloopenden hoorn

van middelmatige lengte, merkwaardig omdat hij door de rups

willekeurig sterk naar voren kan worden bewogen. Deze wille-

keurige beweging vindt men eveneens bij dien der Javaansche

VERSLAG, CXXV

Chaerocampa Oldenlandiae F., welke echter overigens slechts in

een dun, aan het uiteinde weinig in dikte verminderd, niet hard

maar lederachtig, buigzaam uitsteeksel bestaat, dat bezwaarlijk den

naam van «hoorn» verdient, even min als het nog kortere uit-

steeksel der Javaansche Chaerocampa Thyelia L. — Eene mede

op Java zeer gewone soort, Chaerocampa Silhetensis Butl. heeft

niet eens meer een eigenlijk uitsteeksel; het lichaam dezer rups

loopt daar ter plaatse slechts puntig uit en eindigt dan nog in

een hoornachtig spitsje. Bij de almede op hetzelfde eiland voor-

komende Hlibia Dolichus Westw. is de hoorn geheel verdwenen;

de gedaante van het lichaam der rups, op de plaats waar bij

andere soorten de hoorn is ingeplant, geeft evenwel den indruk,

dat zich daar vroeger zulk een uitsteeksel heeft bevonden. Van

de Europeesche Pterogon Oenotherae W.V. vind ik vermeld, dat

de rups, instede van eenen hoorn, eene hoornachtige plaat bezit.

Wat eindelijk nog de Europeesche Chaerocampa Porcellus L. betreft,

zoo wordt van deze rups meestal vermeld, dat zij geen hoorn heeft;

door één waarnemer, den heer Th. Goossens, vind ik evenwel

aangeteekend, dat in den volwassen toestand nog een klein doorntje

of uitsteeksel op de plaats van dat orgaan bij haar wordt aangetroffen.

«Het is niet te verwonderen, dat zulk een eigenaardig lichaams-

deel de aandacht heeft getrokken van de Lepidopterologen , die

meer bijzonder den larventoestand der vlinders bestudeerden. In

eene op 22 Januari 1873 gehouden vergadering der Société En-

tomologique de France is daarover dan ook door den heer Th.

Goossens eene belangrijke voordracht gehouden. Deze tracht daarin

de beteekenis van dit orgaan na te sporen en komt tot het besluit,

dat het strekt tot bescherming tegen uitwendige beleediging van

eene zich juist daaronder bevindende, tot afscheiding der urine

dienende klier. Evenwel berust deze slotsom, louter als een ver-

moeden, op het feit dat die klier zich juist onder den hoorn

bevindt, zonder dat van eenig causaal verband tusschen de plaat-

sing der beide organen iets blijkt. Ook geeft die, — zooals de

heer Goossens dan ook zelf erkent, — volstrekt geene opheldering

omtrent de gedaante van den hoorn, waaromtrent hij zich bepaalt

CXXVI VERSLAG.

tot de opmerking: «la nature s’est plu à varier les formes ex-

térieures à l'infini et nous ne pouvons faire autre chose que de

les observer». Ik geloof daarom, dat de zaak der beteekenis van dien

hoorn nog wel niet als uitgemaakt behoeft beschouwd te worden; ook

meen ik, dat ten opzichte van «formes extérieures» nog wel iets

meer dan loutere waarneming en wellicht bewondering mogelijk

en geoorloofd is; eene poging daartoe wensch ik ten minste in het

werk te stellen.

«Ik heb mij hierboven, bij de beschrijving van den vorm van

dit orgaan, tot eenige Javaansche en Europeesche soorten, de

laatsten meest in Nederland voorkomende, beperkt; voor een meer

omvattend onderzoek, alle bekende Sphingiden-rupsen betreffende,

ontbreekt mij voor het oogenblik de gelegenheid. Ook wat de

jongere toestanden aangaat, dien ik mij te beperken. Toch heb

ik die van acht op Java voorkomende soorten zelf kunnen waar-

nemen, namelijk van Chaerocampa equestris F. Clotho Drury, Lu-

cash Boisd., Æson Cr. en Actus Cr., Acherontia Stye Westw.,

Colymnia Panopus Cr. en Elibia Dolichus Westw. — Voorts zijn

mij uit de afbeeldingen in de bekende werken van Rösel en Sepp

die van zeven Nederlandsche soorten bekend geworden, nl. van

Sphinx Ligustri L. en pinastri L., Chaerocampa Euphorbiae L. en

Porcellus L., Smerinthus Populi L. en Tiliae L. en Macroglossa

Stellatarum L.; en leverde mij het onlangs verschenen werk van

Moore over de Lepidoptera van Ceylon de afbeeldingen van acht

soorten, op dat eiland inheemsch, nl. van Diludia discistriga Walk. ,

Sphinx Convolvuli L., Chaerocampa Neri L. en Oldenlandiae F.,

Macroglossa taxicolor Moore, proxima Butl. en insipida Butl.,

alsmede van Cephonodes Hylas L., van welke soorten sommige tevens

tot de Europeesche of Javaansche fauna behooren. Het komt mi

voor, dat dit materiaal van 23 soorten voldoende is, om daaruit

ten minste voorloopig eenige gevolgtrekkingen te kunnen afleiden.

«Bij al deze soorten, met uitzondering van Chaerocampa Por-

cellus L., zien wij in de jongere toestanden den hoorn sterker

ontwikkeld dan bij de volwassen rups. De Nederlandsche en eenige

andere Ceyloneesche soorten vertoonen dit niet zoo duidelijk als de

VERSLAG, CXXVIT

Javaansche. De afbeeldingen toch van gene vertoonen bij de jonge

rupsen geen bijzonder langen hoorn; alleen bij Sphinx Ligustri L.

schijnt hij van opvallende lengte. Maar toch is steeds, al valt dit

niet zoo dadelijk in het oog, die lengte veel belangrijker bij de

jonge dan bij de volwassen rups, indien men ze beschouwt in

verhouding tot die van het geheele lichaam. Duidelijk is het dus,

dat hij in den jongeren toestand sterker is ontwikkeld; dat zijne

ontwikkeling geen gelijken gang houdt met de toeneming van het

geheele lichaam. Bij de Javaansche Calymnia Panopus Cr. komt

in een anderen vorm hetzelfde voor. Zoowel de jonge als de vol-

wassen rups van deze soort heeft een buitengewoon langen hoorn,

bij de eerste niet veel in lengte met dien van de andere verschillende ;

neemt men echter daarbij de geheele lichaamslengte van het dier

in aanmerking, dan is de hoorn bij de jonge rups betrekkelijk veel

langer en dus sterker ontwikkeld. Maar bij de Javaansche soorten

vinden wij bij de vier eerst genoemden, in den volwassen toestand

een dikken, achterwaarts gebogen hoorn van middelmatige lengte,

en bij Charocampa Eson Cr. en Acteus Cr. slechts een kort, evenzoo

gebogen hoorntje; van al die soorten hebben echter de jonge rupsen

den hoorn langer, zoodat die zelfs de helft en meer der algemeene

lichaamslengte bereikt. Ook bij de Ceyloneesche Macroglossa proxima

Butl. en Cephonodes Hylas L. is de hoorn bij de jonge rupsen veel

langer dan in den volwassen toestand. Bovendien vond ik bij al

die 6 Javaansche soorten, dus nagenoeg bij al degenen, welke juist

te dezen opzichte nauwkeurig zijn waargenomen, den hoorn niet,

zooals in den volwassen staat, hard en onbewegelijk , maar wille-

keurig voorwaarts bewegelijk. Dit laatste vermeldde ik mede reeds

van de volwassen rupsen van Chaerocampa Phoenyx M. S. en Ol-

denlandiae F., maar de bewegelijkheid bij de genoemde rupsen

kwam mij toch voor sterker te zijn. Zij wordt niet louter door

het plooien der rughuid veroorzaakt, — gelijk men dat bij sommige

rupsen, b. v. die van Platydonta coriaria Sn. en Bombyx Waringi

Teysm. aantreft, welke eveneens een uitsteeksel als de hoorn der

Sphingiden-rupsen bezitten, doch slechts uit eene buigzame, plooi-

hare verlenging der rughuid bestaande , — maar komt overeen met de

CXXVIII VERSLAG,

willekeurige beweging, welke de rups van Secusio eburneigutta Moore

aan sommige der aanhangsels op haren rug kan mededeelen, met

dien verstande, dat de Sphingiden-rupsen haren hoorn slechts in ééne

richting, namelijk naar den rug toe, schijnen te kunnen bewegen.

« By de laatstgenoemde Javaansche soort, Hlibia Dolichus Westw.,

is die vermindering van den hoorn het sterkste zichtbaar. Hare

volwassen rups heeft toch, gelijk wij reeds zagen, in ’t geheel

geen’ hoorn, alleen doet de vorm van haar lichaam aan de vroegere

aanwezigheid van zulk een orgaan denken ; welnu, inderdaad heeft

de jonge rups, vóór hare laatste vervelling, een sterken, harden,

voorwaarts gebogen hoorn, welke bij de volwassen rups geheel

verloren gaat. Opmerkelijk is het, dat deze hoorn, vrij dik, hard

en van niet meer dan middelmatige lengte als hij is, eene sterke

overeenkomst vertoont met den aard der hoornen, welke bij de

meeste Sphingiden-rupsen voorkomen.

«De Europeesche Chaerocampa Porcellus L. alleen schijnt hier

eene uitzondering te maken, want naar de afbeeldingen zou niet

alleen de volwassen rups geen’ hoorn bezitten, maar zou daarvan

ook in de jongere toestanden geen spoor te vinden zijn. Doch volgens

den heer Goossens is bij de volwassen rups zulk een spoor nog wel

aanwezig, en dan zou het laatste vooral zeer vreemd klinken. Men

bedenke echter, dat wat dit betreft de rups nog niet opzettelijk is

onderzocht en dus hier nog geene uitspraak kan worden gedaan. Zij

staat nu toch alleen tegenover 22 gevallen, waarin steeds de ontwikke-

ling zich in de jongere voorwerpen het sterkst vertoont en het orgaan

blijkbaar in een afnemenden, atrophieerenden toestand verkeert.

«Immers wanneer wij deze vermindering zoo als regel waarnemen,

kunnen wij dat orgaan, naar ik meen, bezwaarlijk anders be-

schouwen. Op die wijze toch wordt het ons mogelijk , de vraag naar

zijne beteekenis te beantwoorden, terwijl er bovendien nog een

ander verschijnsel is, dat dien atrophieerenden toestand schijnt aan

te duiden. Op het oogenblik kunnen wij niet bemerken, dat de

hoorn tot eene bepaalde functie noodig is; die toch, welke de heer

Goossens heeft waargenomen, moge bestaan, zij kan, naar het mij

voorkomt , niet meer dan eene toevallig bijkomende zijn; immers

VERSLAG. OXXIX

daar uit haar volstrekt geen reden valt af te leiden voor den uiterst

verschillenden vorm, waarin de hoorn zich vertoont, voor zijne

verkleining met den leeftijd, voor zijn geheel verdwijnen somtijds,

kan men ook niet aannemen, dat in haar de reden van zijn bestaan

is gelegen, daar zij alsdan op dat alles een overwegenden invloed

zou moeten uitoefenen, van welke zeker eenig spoor zou zijn waar

te nemen. Neemt men daarentegen aan, dat dit orgaan in een

atrophieerenden toestand verkeert, dan is men niet meer genood-

zaakt zich bij de bespiegeling neder te leggen dat «la nature s’est

plu a varier les formes extérieures 4 Vinfini et nous ne pouvons

faire autre chose que de les observer». Want dan kan men in al

die verschillende wijzen van voorkomen van het orgaan even zoo

vele vormen zien, waarin de steeds voortgaande atrophie zich open-

baart, naar de verschillende omstandigheden onder welke zij werkt.

ledere soort toch verschilt van elke andere; hoe gering dit onder-

scheid betrekkelijk tusschen twee zeer verwante soorten ook moge

wezen, het bestaat ; de omstandigheden waaronder eene soort leeft,

het midden waarin zij zich ontwikkelt, zijn niet dezelfde welke

ook voor andere soorten gelden. Daar deze nu op elke vervorming

invloed moeten uitoefenen, is het duidelijk, dat die ook bij de ver-

schillende soorten niet op gelijke wijze kan tot stand komen. Bij

de eene zal zij sneller voortgaan dan bij de andere; hier zal zij

in de eerste en voornaamste plaats in deze richting werken, daar

in eene andere. Zoo wordt het dan begrijpelijk, hoe de hier be-

doelde atrophie bij sommige soorten nog maar weinig gevorderd is,

hij andere zoo ver dat de hoorn reeds geheel of tot op een spoor

na is verdwenen; hoe bij de eene species de hoorn in de lengte

is afgenomen, bij eene andere in de dikte, bij weder andere ge-

lijkelijk wat beide afmetingen betreft; hoe de vatbaarheid tot

willekeurige beweging bij de meesten al spoedig is aangetast. bij

enkelen echter is bewaard gebleven, ook terwijl de hoorn overigens

in lengte en dikte al sterk is verminderd. En zien wij dat orgaan

in een aanhangsel van bijzonderen vorm veranderen, zooals dit

vooral bij Acherontia het geval is, dan staan wij slechts voor het-

zelfde verschijnsel, hetwelk in mijn bovenvermeld opstel over eenige

9

CXXX VERSLAG.

Papilioniden-rupsen werd opgemerkt, dat namelijk de voorgaande

atrophie soms plotseling, zonder dat de reden daarvan duidelijk

is, schijnt te worden gestuit, en eenig orgaan dan als het ware

eene nieuwe ontwikkeling, maar niet in de oude richting, aanvangt,

waartoe het overblijfsel van het vroegere dan de bouwstof levert.

«Ken verschijnsel, dat ook op atrophie wijst, schijnt de sterke

granulatie te zijn, welke de meeste hoornen, ook de lange van

de vermelde jonge Javaansche rupsen, vertoonen. Daarmede komt

toch de granulatie der geatrophieerde voordoornen van de in het

vermeld opstel beschreven Papilioniden-rupsen geheel overeen, en

deze is daar door mijne waarneming gebleken slechts het over-

blijfsel te zijn van vroegere stekels of stekelachtige haren. Niet

zonder grond mag men dus hier hetzelfde vermoeden; en daar nu

het verdwijnen van die stekelharen der bedoelde voordoornen met

de vermindering van deze laatsten samengaat, daarvan als ’t ware

een onderdeel uitmaakt, kan uit het verdwijnen der stekels van

den hoorn, de atrophie van dit orgaan worden afgeleid.

«Nemen wij nu aan, dat de hoorn der Sphingiden-rupsen een

in atrophie verkeerend orgaan is, dan laat ons dit een der oorzaken

duidelijk begrijpen, door welke het ontstaan van nieuwe dier-

vormen tot stand komt. Wanneer toch hetzelfde bij eenigen dier-

vorm in den loop der tijden met meerdere organen geschiedt en

zich daarbij telkens zoovele wijzen van vervorming voordoen als wij

die hier hebben waargenomen, dan is het duidelijk , dat daarvan

alleen reeds zeer verschillende gedaanten het gevolg moeten wezen.

Bovenal indien zich daarbij op gelijke wijze eens de toeneming van

eenige organen, eene vervorming in omgekeerde richting, gaat

openbaren. Het valt niet te betwijfelen dat de entomologen, indien

zij bij de imagines van insecten aanhangsels aantreffen, zoo ver-

schillend van vorm, of nu eens wel, dan eens niet aanwezig,

gelijk dit met den hoorn onzer rupsen het geval is, op dien grond

verschillende soorten zullen aannemen. Inderdaad gaan dan ook

die verschillen met de soortelijke samen en kunnen zij dus ook

als soortskenmerken worden gebruikt.

« Wij staan nu echter nog voor de volgende vragen: zoo de

VERSLAG. CXXXI

hoorn vroeger een orgaan van meer beteekenis is geweest, welke

waren dan zijne functien? en waarom zijn die sedert onnoodig

geworden? Hare beantwoording leidt ons natuurlijk op het terrein

der gissing; toch schijnt dit ook wel betreden te mogen worden,

mits men slechts de voorzichtigheid niet uit het oog verlieze en

den aard van den bodem waarop men zich waagt niet vergete,

« Uitsteeksels of aanhangsels van verschillenden vorm zijn in het

dierenrijk niet zeldzaam. Men vindt er, die als versierselen eene

rol schijnen te moeten vervullen bij de sexueele teeltkeus; van

dezulken kan bij de geslachtlooze Lepidopteren-larven niet de rede

zijn. Sommige dieren, bepaaldelijk visschen , bezitten er, die wormen

of andere kleine diertjes nabootsende, de daarop azende prooi in

hunne nabijheid lokken; dit kan zich bij de blad-etende rupsen

niet voordoen. Tastorganen kunnen zij ook somtijds wezen ; hiervan

is mij echter bij Lepidopteren-larven geen voorbeeld bekend ; zulke

schijnen zij ook niet van noode te hebben. Er zijn ook vele aan-

hangsels bij de insecten, die als mimicry ter bescherming dienen;

hieraan schijnt echter in het onderhavig geval niet te kunnen worden

gedacht. Dan nog vindt men er dikwijls, die tot wapenen dienen,

en tot deze zeer uitgebreide categorie komt het mij voor, dat ook

de hoorn der Sphingiden-rupsen oorspronkelijk zal hebben behoord.

«De vijanden der rupsen zijn vooreerst vele insecten-etende dieren,

vooral vogels, doch nog in veel sterker mate de sluipwespen en

de vliegen. Tegen deze kleine maar zeer geduchte vijanden hebben

zij het meest bescherming noodig. Daartoe zijn dan ook bij vele

rupsen opzettelijke organen aanwezig, die zich als uitsteeksels voor-

doen of telkens wanneer dit noodig is uitgestoken kunnen worden.

Zoo het Y-vormig orgaan der Papilioniden-rupsen, uit de thorax-

geledingen op den rug voorkomende, hetwelk eene sterk riekende

zelfstandigheid verspreidt, waardoor vermoedelijk zulke kleine in-

secten worden verjaagd. Door anderen, zooals door de Europeesche

Harpyia-rupsen, worden, des gevorderd, uit het achterste gedeelte

van den rug, dus van de plaats waar zich bij de Sphingiden-rupsen

de hoorn bevindt, twee lange draadvormige lichamen in de richting

van den rug uitgestoken, die zeker wel tot een dergelijk oogmerk

CXXXII VERSLAG.

dienen ; bij eene verwante Javaansche soort zag ik toch uit die

draden een droppel helder vocht komen, waarvan men wel mag

vermoeden, dat die dienstig moest zijn om hetzij door een sterken

reuk te verspreiden — al kon ik dien niet waarnemen —, hetzij

door aanraking, kleine insecten te verjagen. Wanneer wij dit nu

weten en wij zien eene andere rups, de boven reeds vermelde van

Secusio eburneigutta Moore, hare rug-aanhangsels willekeurig be-

wegen, dan komt dadelijk bij ons de gedachte op, dat ook op die

wijze kleine vliegende insecten wel kunnen worden verjaagd en

dus belet worden hunne eieren op de rups te leggen, en dat der-

halve die bewegelijkheid der rug-aanhangsels ook tot ditzelfde doel

dient. Nu zien wij ook de jonge Sphingiden-rupsen geheel op

dezelfde wijze haren langen hoorn bewegen; en als wij daarbij

bemerken dat, aangezien deze rupsen gewoon zijn hare voorste

geledingen sterk om te buigen en in te trekken, zij met dien

hoorn ongeveer de gansche lengte van den rug kunnen bestrijken, —

moeten wij dan niet gaan vermoeden, dat daarmede ook hetzelfde

doel wordt beoogd ? Zeker ligt er dan niets onwaarschijnlijks in,

dat dit vroeger zoo kan zijn geweest ; want, nog niet geatrophieerd,

was natuurlijk de hoorn grooter en krachtiger en dus zooveel beter

daartoe in staat, vooral indien wij uit de overblijvende granulatie

tot het vroeger bestaan van stekels op dat orgaan mogen besluiten,

welke dan, evenals ik dat bij de Papilioniden-rupsen vermoedde,

gif-stekels kunnen zijn geweest, als die der tegenwoordige Coclio-

poden-rupsen, en op die wijze dan bovendien een verdedigings-

middel kunnen hebben gevormd als dat der bovengenoemde Harpyza-

rupsen maar veel krachtiger. Inderdaad zulk een hoorn zou tegen

de genoemde kleine vijanden een zeer geducht wapen zijn, misschien

nog door grooteren te ontzien; dat eenmaal de functie van dat

orgaan eene dusdanige, met de nog bij andere rupsen bestaande

verdedigingsmiddelen overeenkomstige en zeker voor het bestaan der

rups zeer belangrijke zal zijn geweest, is dus zeer mogelijk.

« Wanneer die functie echter is gaan ophouden , moet zij onnoodig

zijn geworden. Valt dit en daarmede de waarschijnlijke reden eener

atrophie van het bedoeld orgaan ook na te sporen ? Niet met zeker-

VERSLAG, OXXXIII

heid; maar niet geheel behoeven wij toch ook op deze vraag het

antwoord schuldig te blijven. De wapenen, die de Sphingiden- rupsen

thans bezitten, komen zeker niet zoo krachtig voor als het wapen,

hetwelk ik daareven als in het vermoedelijk bezit harer voorouders

schilderde. Het is waar, sommigen, zooals de Chaerocampa- en

Panacra-soorten, bezitten een ander eigenaardig verdedigingsmiddel,

dat der slangen-mimicry, die bij eenige soorten zeer sterk is en

vooral door de ontwikkeling van zoogenaamde oogvlekken ontstaat;

en de vorming van deze oogvlekken bij de verschillende soorten

schijnt juist het tegenovergestelde van atrophie te vertoonen, na-

melijk in een tijdperk van toeneming, van ontwikkeling, te ver-

keeren. Men zou dus geneigd zijn, hierin een nieuw wapen ter

vervanging van het oude te zien; maar tegen deze beschouwing

bestaan twee groote bezwaren. In de eerste plaats komt het niet

altijd voor; bij het geslacht Acherontia is er geen spoor van te

vinden, en toch heeft ook daar, zooals wij zagen, de atrophie van

den hoorn plaats gehad. Verder is wel de slangen-mimicry een

belangrijk verdedigingsmiddel, maar naar het mij voorkomt, alleen

tegen grootere dieren, vogels, insecten-etende zoogdieren of hagedis-

achtige dieren ; in het meermalen aangehaald opstel deelde ik een

door mij waargenomen feit mede, ten bewijze hoe het zelfs tegen

menschen kan werken. Tegen vliegen of Ichneumoniden moet ik

er echter de waarde van betwijfelen, en om die reden kan ik

bezwaarlijk aannemen, dat hare ontwikkeling het oude zoo krachtige

wapen overbodig kan hebben gemaakt. Het middel, dat de Sphin-

giden-rupsen thans bezigen om zich te verdedigen wanneer zij

worden aangeraakt, bestaat in het zoo krachtig mogelijk slaan met

den kop naar het bedreigde punt van het lichaam, gepaard met

bijten. Is dit voldoende om de ongenoode gasten te verjagen ? Het

is mogelijk, maar het schijnt toch niet zoo krachtig te kunnen

zijn als het middel dat, naar wij vermoeden, haar vroeger daartoe

ten dienste stond. Men vergete echter niet, dat er ook andere

verdedigingsmiddelen kunnen bestaan, die wij niet kunnen waar-

nemen; de huid der rupsen zou b. v. een onaangenamen reuk

kunnen afgeven, sterk genoeg om insecten te verjagen, maar te

CXXXIV VERSLAG.

fijn voor de waarneming met onze reukorganen. Er is één feit,

dat mij toeschijnt hier van veel beduidenis te zijn. In een, trouwens

weinig gezag hebbend, Duitsch werkje vind ik aangeteekend, dat

de rups der Europeesche Chaerocampa Euphorbiae L. veelal door

larven van sluipwespen bezet is. Mine ondervinding van Java is

daarmede in volkomen strijd. De Sphingiden-rupsen behooren daar

tot dezulke, die veel gevonden worden en gemakkelijk zijn te

kweeken ; zeer vele van een 30-tal soorten heb ik dan ook gekweekt,

en niet dan hoogst zelden bleek het, dat zij larven van vliegen of

sluipwespen bevatten; omtrent die Javaansche soorten durf ik

alzoo bepaald verklaren, dat zij maar weinig door zulke insecten

worden geplaagd. Op dien grond moet ik aannemen, dat die

rupsen in haren tegenwoordigen toestand, op welke wijze dan

ook, zeer voldoende tegen hare bedoelde kleine vijanden zijn

beschermd, waaruit zich rechtstreeks de gevolgtrekking laat afleiden

dat, indien zij vroeger daartegen bijzondere thans niet meer be-

staande verdedigingsmiddelen hebben bezeten , deze, al blijft de reden

daarvan duister, toch inderdaad overbodig moeten zijn geworden.

«Met het bovenstaande geloof ik op het bedoelde vervormings-

proces in voldoende mate de aandacht te hebben gevestigd. Nog

ééne opmerking, hoewel zij eigenlijk buiten het behandeld onder-

werp valt, moge ik daaraan, ter gelegenheid dezer beschouwing

van Sphingiden-rupsen, toevoegen. Zooals ik mededeelde, is de

volwassen rups van Hlibia Dolichus Westw. zonder hoorn; vóór

hare laatste vervelling daarentegen heeft zij nog een vrij krach-

tigen, naar voren omgebogen hoorn. Deze verschilt echter van dien

bij alle andere mij bekende Sphingiden-rupsen daarin, dat hij niet

min of meer zuiver rond, maar op de zijden sterk afgeplat, dus

sabelvormig is. Ditzelfde nu vindt men terug bij de zuigerscheede

der pop, die even als dit bij vele poppen van het geslacht Sphinx

voorkomt, zich als een hengsel uit het kopeinde der pop omkromt,

doch mede niet, zooals alle zulke mij bekende zuigerscheeden, min

of meer zuiver rond, maar op de zijden afgeplat is. Wel een be-

wijs hoe de gedaantevorming van eene bepaalde soort door eigene

invloeden wordt beheerscht, welke elders niet voorkomen, doch

VERSLAG. CXXXV

hier, telkens wanneer de gelegenheid zich er toe voordoet, aan de

ontwikkeling eene bepaalde richting geven».

Naar aanleiding van het gesprokene, deelt Prof. van Leeuwen

mede, dat hij indertijd rupsen van Chaerocampa Porcellus uit het

ei heeft gekweekt en zich zeer goed herinnert, dat zoowel bij de

jonge rupsen als bij de volwassenen, een kleine spits, als ver-

)

tegenwoordiger van den hoorn bij andere Sphingiden-rupsen, aan-

wezig was, zonder dat hij zich echter nu de betrekkelijke grootte

dier hoorntjes juist kan te binnen brengen.

De heer G. M. de Graaf zegt, niet te gelooven, dat die rupsen

haren hoorn ter verdediging gebruiken, daar hij steeds heeft op-

gemerkt, dat zij zich alleen verdedigen, door het voorste deel des

lichaams snel heen en weder te bewegen. De heer Snellen be-

vestigt deze opmerking.

De heer J. T. Oudemans vraagt of ook is onderzocht in

hoever de beweging van den hoorn der jonge Sphingiden-rupsen

door eene bepaalde spier geschiedt? — De heer Piepers ant-

woordt hierop, dat die beweging wel het bestaan van zulk eene spier

moet doen vermoeden, doeh dat dit niet anatomisch is onderzocht.

De heer Ritsema heeft een exemplaar medegebracht van den

herdruk van deel VII van het Tijdschrift voor Entomologie, voor

zoover die gereed is, namelijk de tekst in zijn geheel en 4 van

de 12 platen, een en ander op zeer billijke voorwaarden door den

heer P. W. M. Trap te Leiden bezorgd, de platen door ons medelid

Dr. Henri W. de Graaf op steen gebracht !).

Voorts laat de heer Ritsema een drietal exemplaren zien van

een hier te lande zeldzaam voorkomend kevertje, Niptus erenatus

F.; zij waren in November 1888 in een woonhuis binnen Leiden

aangetroffen, in gezelschap van vele exemplaren van Niptus holo-

leucus Pall.

1) Gelijk dit bereids werd aangekondigd, is deze herdruk verkrijgbaar voor

de Leden der Entomologische Vereeniging tegen f 6.— met gekleurde en f3.—

met ongekleurde platen. Het is te wenschen, dat velen zich deze gelegenheid

zullen ten nutte maken, om hunne reeks van het Tijdschrift te completeeren.

CXXXVI VERSLAG.

Verder stelt hij ter bezichtiging een exemplaar van eene zeer

varieerende Oost-Indische Getonide, nl. Macronota egregia G. et P.,

bij welk exemplaar het rechter dekschild geheel zwart, het linker

daarentegen met een bruinrooden overlangschen band voorzien is,

zoodat de uiterste varieteiten der soort hier op hetzelfde individu

vereenigd voorkomen. Het exemplaar was, volgens het etiquet,

afkomstig van Palembang (Oost-Sumatra) en werd onlangs van

Mr. W. Albarda ontvangen.

Eindelijk vestigt de heer Ritsema de aandacht op het kever-

geslacht Helota MacL., waarvan hij niet minder dan 23 soorten

in eene doos heeft bijeengevoegd en aan de aanwezigen laat zien.

In deel XII van den Catalogus Coleopterorum van Gemminger en

von Harold, dagteekenende van 1876, worden in het geslacht Helota

5 soorten opgenoemd; sedert zijn er door Spreker 2, door Lewis

1, door Oberthür 3, door Sidney Olliff 5 en door Kolbe 1 nieuwe

soort beschreven, hetgeen het getal der beschreven soorten

tot 17 doet klimmen. Bovendien zijn aan Spreker tot op dit

oogenblik nog 8 nieuwe soorten bekend, waarvan hij de be-

schrijvingen weldra hoopt te publiceeren. Hierdoor stijgt het soor-

tental tot 25, d. i. juist het vijfvoud van het aantal, dat in 1876

beschreven was. Van deze 25 soorten zijn hem 23 in natura bekend,

dezelfden die in de doos zijn vertegenwoordigd. Hij stelt zich voor,

later eene lijst der soorten van dit geslacht in het Tijdschrift

voor Entomologie te geven.

De heer Snellen spreekt in de eerste plaats over het geslacht

Catocala. In de Nederlandsche fauna is dit genus door vier soorten

vertegenwoordigd, de bekende C. Fraxini, nupta, promissa en

sponsa, terwijl de Europeesche of, beter gezegd, de Palaearctische

fauna er 31 telt. Zeer aanzienlijk wordt dit getal overtroffen in

Noord-Amerika, van waar ongeveer 80 goede species beschreven

zijn. Uit Japan en Noord-China zijn 20 soorten gepubliceerd, die

echter misschien ten deele met anderen uit de Palaearctische fauna

synoniem zijn. Eene enkele soort, C. Rama Moore, is van Ceylon

bekend en in de Lepidoptera of Ceylon beschreven en afgebeeld,

VERSLAG. CXXXVIT

Uit landen, verder oost- en zuidoostwaarts gelegen, ontvingen wij

tot dusver nog geene Catocala. !). Het was weder voor Mr. Piepers

weggelegd, om ons eene van Java te leeren kennen. In de laatste

bezendingen, die hij uit de Preanger Regentschappen ontving,

bevond zich een wijfje van de bovengenoemde Ceylonsche soort,

C. Rama. Het exemplaar gaat ter bezichtiging rond; het is in

de bergstreken der Preanger gevangen, op welke hoogte is niet

opgegeven (doch het moet tusschen 3500 en 6000 voet geweest

zijn). Deze soort behoort tot die met gele achtervleugels en is eene

geheel typische Catocala, die alleen door de groenwitte niervlek

iets vreemds heeft.

Vervolgens stelt de heer Snellen ter bezichtiging de beide sexen

van eene Noctuine, nieuw voor de Nederlandsche fauna, en wel

Mamestra Treits. Led. (Hadena Snell. lind. v. Ned.) splendens Hbn.

Zij is het naast verwant aan M. oleracea, waarvan zij zich door

de aangenamer, meer steenroode kleur der voorvleugels, eene

fijnere witte golflijn en het ontbreken van het roestgeel in de

niervlek dadelijk onderscheidt. De rups gelijkt, naar de beschrij-

ving te oordeelen, nog al op die van oleracea en leeft ook op lage

planten. Een iets afgevlogen, maar nog zeer goed kenbaar voor-

werp van splendens ving de heer de Vos tot Nederveen Cappel op

14 Juni 1888 te Nieuwveen bij Alphen in Zuidholland. Staudinger

geeft in zijn Catalogus van 1871 als vaderland op: Duitschland,

Gallicie, Hongarije, Amoer.

Verder vertoont Spreker een gekweekt voorwerp van Plusia

C-aureum Knoch, voortgekomen uit eene rups, die door ons medelid,

den heer Groll, bij Zutphen op Thalictrum gevonden en aan Spreker

toegezonden is; hij bezit nu gekweekte inlandsche exemplaren van

al onze zes Plusia-soorten.

Ten slotte laat de heer Snellen nog een exemplaar zien van eene

zeer groote, prachtige, onbeschreven soort van Milionia Voll., een

Geometrinen-genus tot de Indo-Maleische fauna behoorende. De

1) Er is wel eene Catocala Urtica Montrouzier van Nieuw-Caledonie bekend,

doch de naam van den auteur levert, bij onbekendheid met het dier, geen waar-

borg dat de generieke determinatie juist is.

CXXXVIII VERSLAG.

soort komt van Noord-Celebes (Minahassa) en is aan Spreker met

andere Lepidoptera van dat eiland ter determinatie gezonden.

De heer van Hasselt laat ter voorloopige bezichtiging rondgaan

de zoo even ontvangen, door onze geachte medeleden Ed. Everts

en Henri W. de Graaf keurig bewerkte proefplaten zijner voor het

het Tijdschrift ter perse gaande studie «Sur le muscle spiral et la

vésicule du palpe des Araignées mâles». Een der platen, geheel

van de hand van Everts, heeft betrekking op het door Spreker

hier ten vorigen jare behandelde copulatie-blaasje, waardoor

de uitdrijving van het sperma uit de zaadbuis wordt bewerkstelligd.

De andere bevat, — nevens eenige op het genoemd orgaan-deel

doelende, — afbeeldingen van tot hiertoe nog in hunnen aard

onvolledig of niet bekende vliesachtige aanhangsels van

het apicale uiteinde der palpen.

Zoo door Menge, als na dezen door Lebert, niet zeer duidelijk

voorgesteld onder de benamingen van «Nebentheile», «Nebentrager»

en «gefranzte Organe», spreekt hij over deze aanhangsels het ver-

moeden uit, dat hunne functioneele strekking verder reikt dan die,

welke door genoemde schrijvers is aangenomen. Waarschijnlijk

dienen zij niet alleen, gelijk de Menge'sche spermophoor zelf, tot

het eenvoudig ter plaatse opnemen der, naar men weet, door

de spin, vóór den coitus, uit de testes geëjaculeerde sperma-droppels,

maar insgelijks, en misschien voornamelijk, onder medewerking

van den penis en diens conductor, tot het inzuigen van het

semen in de zaadbuis, binnen den bulbus genitalis gelegen.

De wetenschappelijke mededeelingen hiermede afgeloopen zijnde,

wordt de vergadering, onder dankzegging aan de verschillende

Sprekers, door den Voorzitter gesloten.

AZAZIA HENRICI,

NIEUWE SOORT DER SICULINA

(LEPIDOPTERA HETEROCERA)

BESCHREVEN DOOR

PC T. SNELLEN,

AFGEBEELD DOOR

Dr. J. VAN LEEUWEN Jr.

(PI. 4, fig. 1).

In het Tijdschrift voor Entomologie, deel XX (1876—1877),

p. 28, is een nachtvlinder van Java door mij beschreven en op

pl. 2, fig. 15 a—e afgebeeld onder den naam van Thermesioides,

die ik voorloopig tot het Noctuinen-genus Zomodes Guenée bracht.

Later is door den heer A. G. Butler (Proc. Zool. Soc. of Lond.

1880, p. 680) medegedeeld, dat die soort de Thermesia? reticulata is

van Walker’s Catalogus 33, p. 1062. Met de origineelen van Walker

voor zich, kon hij dit, bij vergelijking met mijne beschrijving en

eenigszins geholpen door de (middelmatige) afbeelding, gemakkelijker

uitmaken dan ik, het bekende gehalte van Walker’s beschrijvingen

in aanmerking genomen.

Sedert ben ik tot de overtuiging gekomen, dat mijne T#ermesioïdes

geene echte Noctuine is. Het bijzondere verloop van ader 8 der

achtervleugels, die voorbij de sluiting der zeer korte middencel, ader

7 door eene bocht sterk nadert, het ontbreken der bijoogen en

de geheel ongesteelde aderen der voorvleugels, doen mij haar thans

1

D AZAZIA HENRICI, NIEUWE

onder de familie der Siculina Guenée (zie ook Snellen, in Midden-

Sumatra, Lepidoptera, p. 51) rangschikken. Ik moet evenwel

opmerken, dat zij vrij wat nader in habitus bij de Noctuina komt

dan de meer typische Siculina, zooals: Dracoma oleigutta Feld.,

Novara, U, 2, pl. 134, f. 3, Dr. Periphete Cram., IL, p. 54,

pl. 134 G, Belenoptera Phyllula A.S., Aussereur. Schmett., p. 76,

t. 403, en zelfs nader dan Striglina scallula Guen., Ann. Soc.

Ent. de Fr., A877, p. 283, waaraan Thermesia? fenestrina Feld. ,

Novara, II, 2, pl. 117, f. 4, blijkbaar verwant is. Om die reden

zonder ik dan ook liever de met Thermesioides overeenkomende

soorten van het genus Striglina Guen. (l. c.) af, namelijk die met

eene donkere dwarslijn of schaduw der bovenzijde, zonder door-

schijnende vlekjes, en breng die over in een ander genus, waarvoor,

naar Felder’s voorbeeld de naam Azazia Walk. (volgens Felder,

in Walker, Catalogus, XV, 1576) wel in aanmerking kon komen.

De meer Noctuinen-achtige habitus, de stompere palpen en vleugels

en, als boven vermeld, het ontbreken der doorschijnende vlekken

op de voorvleugels kunnen voorloopig als generieke kenmerken

gelden. Tot dit genus Azazia reken ik dan: Zineola Guen, L ec.

p. 284, navigatorum Feld. , Novara, II, 2 pl. 117, f. 4, australina

Guen., p. 284, Myrtea Drury, Il, p. 4, pl. 11, f. 3, rufitibia

Feld., 1. c., pl. 117, f. 1, mijne Zhermesioides, Sonagara vialis

Moore, Proc. Zool. Soc. Lond., 1883, p. 27, pl. vi, f. 9, be-

nevens cene soort, waarvan de heer H. B. van Rhijn, eerste luitenant

bij het Nederl. Oost-Indische Leger, in den omtrek van Fort de

Kock (Sumatra's westkust) een exemplaar ving en aan Mr. H. W.

de Graaf toezond. Deze had de goedheid mij dat voorwerp voor

mijne collectie te schenken, en ik voldoe hierbij aan zijnen wensch

om de soort te publiceeren, zoo zij nieuw mocht zijn. Zij komt

mij inderdaad voor in dat geval te verkeeren. Ik benoem haar

naar een der voornamen van den heer van Rhijn.

Azazia Henrici onderscheidt zich door de grootte, de levendige

kleur van vleugelgrond en teekening van T2ermesioides, vialis en

lineola, waarmede zij anders door de scherp uitgedrukte booglijn

der bovenzijde het meest overeenkomt, van wavigalorum en Myrtea

SOORT DER SICULINA. 3

door de aanwezigheid der vermelde, bij deze beide soorten ont-

brekende dwarslijn, van zufitibia bovendien nog door de heldere,

bij die soort vuil leemgele kleur. Het naast is Zenriei misschien

nog verwant aan australina Guen., doch deze heeft volgens Guenée

slechts de grootte van Zineola (25 mm. vlucht), terwijl Henriei

35 mm. haalt. Vervolgens zijn de vleugels stomper, is de grond-

kleur niet levendig en glanzig steenrood en houdt de dwarslijn der

voorvleugels niet bij de middencel op. De overige verschilpunten

komen mij minder belangrijk voor.

Vlucht 35 mm. Een d. Sprieten (naar een gedeelte van den

rechterspriet te oordeelen) draadvormig, ter lengte van de breedte

der schaft fijn en gelijkmatig bewimperd. Palpen half zoo breed

als de oogen, opgericht, niet boven den schedel uitstekende, glad

beschubd, met kort, stomp eindlid. Zij zijn evenals de kop, de

thorax en het achterlijf, levendig licht saffraan-, bijna goudgeel,

zeer helder saffraankleurig geelrood getint, Staartpluim kort, stomp,

okergeel.

Vleugels regelmatig gevormd, de voorvleugelpunt zeer duidelijk ,

doch niet omgebogen. Hoeken der achtervleugels mede duidelijk,

doch stomper. Achterranden der vleugels gelijkmatig gebogen. De

grondkleur van de bovenzijde is, evenals op het lijf, een levendig

licht saffraangeel, en men ziet, op dezelfde wijze als bij Thermesioides ,

in de vleugelcellen overal zeer fijne, gegolfde rechtere of schuinere

donkerder dwarslijntjes; deze hebben echter eene veel levendiger,

geelroode kleur dan bij T’hermesioides. Verder is eene vermiljoen-

roode bestuiving waar te nemen langs den voor- en binnenrand

der voorvleugels en aan hunnen wortel, benevens ter wederzijde

van de boog- of dwarslijn, die van 21 mm. vóór de punt der

voorvleugels naar het midden van den binnenrand der achtervleugels

loopt. De kleur dezer lijn is blauwzwart en zij is zeer scherp,

schijnt echter een weinig vervloeid door de vele roode schubben,

die er dicht tegenaan liggen. Verder ziet men op de achtervleugels

nog eene fijne donkerbruine lin, die van twee derden des voor-

rands recht op twee derden des achterrands aanloopt, doch ruim

1 mm. daarvóór tegen ader 3 stuit en dan, nog fijner wordende,

4 AZAZIA HENRICI, NIEUWE SOORT DER SICULINA.

zich verliest in de roode dwarslijntjes der cellen. Op het eerste

derde der voorvleugels bemerkt men nog twee vrij steile, onder

den voorrand gebroken roode dwarslijnen, op hunne dwarsader een

paars middenvlekje, dat zwartbruin is gerand, en de binnenrand der

achtervleugels is bij het eind der booglijn een weinig paarsblauw

gemengd. Franje kort, geel als de vleugels, rood bestoven.

De onderzijde is vuil bruinachtig okergeel, met sporen van de,

hier grauwbruin gekleurde teekening der bovenzijde. De middenvlek

der voorvleugels is echter zeer duidelijk, bijna zwart, en de voor-

en binnenrand dier vleugels eenigszins glanzig, paarsachtig van

tint. Franje okerbruin.

Pooten gewoon gevormd, bruingeel; alle tarsen, zoomede de aan

de voorzijde met een wit vlekje geteekende voorschenen zwartbruin.

Aderstelsel als bij Zhermestoïdes; de middencel der achtervleugels

zeer kort, hunne dwarsader alleen onderaan duidelijk. Alle aderen

der voorvleugels zijn ongesteeld; 4—5, 7—8 en 9—10 paarsgewijs

nabij elkander ontspringende.

AANTEEKENING

CYCLIDIA SUBSTIGMARIA HUEBNER

EN EENIGE ANDERE VERWANTE SOORTEN VAN

EEPTDOPTERA,

DOOR

P. C.T.SNELLEN,

MET AFBEELDINGEN DOOR

Prof. Dr. J. VAN LEEUWEN Jr.

(Pl. 1, fig. 2—6).

Hoewel het niet te ontkennen valt, dat Guenée’s werken over

de Noctuina, Geometrina en Pyralidina inderdaad — de schim

van Lederer zij om vergiffenis gevraagd! — den naam wel ver-

dienen van « Epochemachend», waarmede een beroemd Duitsch

Lepidopteroloog ze bestempelde, — zij zijn toch het uitgangspunt

voor ieder, die zich met de studie der exotische soorten van die

familien wil bezighouden — zoo kan het geen verwondering wekken ,

Guenée’s manier van werken in aanmerking genomen, wanneer

wij bij nader onderzoek van tid tot tijd bevinden, dat hij in de

bovengenoemde, door hem behandelde familien geheel vreemd-

soortige bestanddeelen opnam. Juiste, scherpe kenmerken toch voor

die familien geeft Guenée nergens; zijne karakteristiek bepaalt zich

tot algemeenheden, en om uit te maken of eene of andere vlinder-

6 CYCLIDIA SUBSTIGMARIA HÜBN. EN

soort, b.v. tot de Geometrina behoort of niet, moet een discipel

van onzen Franschen Lepidopteroloog zich, wanneer hij de rups

niet kent, behelpen met den indruk, dien de habitus van het

volkomen insect ongeveer op hem maakt, kortom, meer het instinct

dan de rede moet zijn leidsman zijn. Vooral bij exotische Lepidoptera

is die habitus echter een zeer slechte proefsteen en dienen wij

zekerder hulpmiddelen voor de classificatie ter hand te nemen,

met name de systematische werken van Herrich-Schäffer en

Lederer.

De juistheid mijner bovengenoemde meening bleek mij voor

eenigen tijd opnieuw bij een nader onderzoek van den in den titel

van dit stukje vermelden vlinder. Hoewel uiterlijk zeer veel ge-

lijkende op verscheidene soorten der genera Cimscodes Guen., Oxydia

Guen. en Cratoptera H.S., b.v. op praelataria H.S., vulpecularia

H.S., praeditaria H.S. en vestianaria H.S., — allen ontwijfelbare

Geometrina, — bezit hij toch geenszins de kenmerken der Geometrina,

zooals Herrich-Schäffer, Syst. Bearb. der Schmett. von Europa, VI,

p. 82, die opgeeft. In het oogloopend is vooral hoe sterk de toestand

van de aderen 6, 7 en 8 der achtervleugels bij substigmaria afwijkt

van dien, welken men bij alle mij bekende echte Geometrina aantreft.

Cyclidia Platypteryx

substigmaria Hbn. £ cultraria F. & praeditaria H.S. ¢

(nat. grootte). (vergroot).

Achtervleugels.

Ader 8 der achtervleugels is namelijk niet met den voorrand der

middencel vergroeid, om zich er vóór haar einde weder duidelijk

en in zeer verschillende richting van te verwijderen, zooals bij de

afdeeling Phytometrina H.S. der Spanners; en evenmin blijft die

ader vrij van den voorrand der middencel, op de wijze als bij de

Geometrina, afdeeling Dendrometrina H.S. plaats vindt. Ader 8

loopt, wel is waar, bij sommige Dendrometrina lang zeer nabij den

EENIGE ANDERE VERWANTE LEPIDOPTERA. |

voorrand der middencel, b.v. bij het genus Odezia, maar zij ver-

wijdert zich dan toch vóór het eind der cel zeer beslist van haar.

In plaats daarvan nu blijft bij substigmaria ader 8 niet alleen

langs den voorrand der middencel loopen tot aan haar einde, maar

dezelfde richting behoudende, vergezelt zij ader 7 nog een geheel

eind weegs, om eerst bij een derde der lengte van die ader zich

van haar af te scheiden, Voegt men hierbij, dat ader 6 der

achtervleugels ver van ader 7 ontspringt aan het ondereinde van het

zeer schuine bovenderde der dwarsader; dat de aderen 3—5

dier vleugels even ver van elkander ontspringen uit den achterrand

van de uitstekende onderhelft der middencel, en dat ader 5 der

voorvleugels nog nader bij 4 staat dan deze by 3, dan is het

duidelijk, dat wij hier met geen Spanner te doen hebben, maar

met eene soort van eene andere vlinderfamilie en wel met eene

zuivere Drepanuline. Het beschreven aderstelsel komt namelijk vrij

nauwkeurig overeen met dat van de Europeesche soorten van het

genus Platypterys, althans wat de hoofdpunten aangaat; alleen

ontbreekt de bij dat genus voorkomende aanhangeel der voorvleugels.

Verder onderscheidt sudstigmaria zich van de Europeesche soorten

van Platypterye door een sprankje van ader 1 der voorvleugels,

dat zich juist op het punt der wortelwaartsche vorking van die

ader in de richting van den binnenrand verwijdert, en doordat de

steel van de aderen 7—10 der voorvleugels niet bijna uit één punt

met ader 6 ontspringt. De mannelijke sprieten zijn overigens dik ,

draadvormig, naakt, en de opgerichte palpen bijna zoo lang als de

À ?

kop. Achterschenen viersporig; vleugelhaakje aanwezig. Voorloopig

kan deze soort generiek van Platypleryx gescheiden blijven onder

den naam Cyclidia.

Door den heer Oberthür is in de Etudes @ Entomologie, afl. X,

p- 35, pl. 3, f. 3, nog eene Huchera (= Cyclidia) fabiolaria uit

Thibet beschreven, die ik niet ken, terwijl Luchera Agnes Butl.,

Annals and Magazine of Natural History, ser. v, Vol. I (1878),

p. 441, uit Japan, eene zuivere Geometrine is, aan Cidaria

verwant.

In het voorbijgaan merk ik nog op, dat de drie soorten, die Hübner

& CYCLIDIA SUBSTIGMARIA HÜBN. EN

in zijn Jereeichniss, p. 305, onder den naam Luchera vereenigt,

(Cunica, zegge: Cunina Cram. 3, 257 G, Hesperia Cram. 3, 251 A, B

en Cenis Cram. 2, 147 E), klaarblijkelijk niets met substigmaria

gemeens hebben. Het was dus in ieder geval loutere willekeur

van Geyer, die Hübner's Zuträge voortgezet heeft, toen hij ook

laatstgenoemde soort in het genus Huchera Hübn. plaatste. Guenée’s

naam Cyclidia kan dus ter wille van Huchera niet achtergesteld

worden.

Ik maak van deze gelegenheid gebruik , om hier nog eenige soorten

van Drepanulina te bespreken. Zij zijn allen van Java en door

Mr. M. C. Piepers verzameld.

1. Platypteryx argentilinea nov. spec.

(Pl. 4, fig. 2).

Een zeer gaaf en frisch paar, de d 22, het 9 28 vlucht.

Deze soort is eene echte //atypterya, met ongetanden achterrand

der voorvleugels en met tweesporige achterschenen. Zij onderscheidt

zich zeer van de mij bekende soorten door hare dofwitte, iets

berookte grondkleur en de zilveren teekening.

De sprieten zijn bij beide sexen gebaard, bij het 9 korter dan

bij den &; hunne schaft is bruinwit, de baarden zijn bleek bruingrijs.

Aangezicht bleekbruin, smaller dan de oogen. Thorax bruinachtig

(3) of grijsachtig (2) wit, het achterlijf bij den d bruinwit, by

het ¢ lichtgrijs.

Punt der voorvleugels omgebogen doch weinig, nog minder sterk

dan bij de Europeesche cxltraria Fabr. De bovenzijde der vleugels

heeft eene grijswitte grondkleur, die iets bruinachtig is getint. Zij

is op de voorvleugels geheel dof; op de iets helderder achtervleugels

heeft zij, behalve tegen den staarthoek, een flauwen zijdeglans en

is bij het g nog wat zuiverder dan bij de andere sexe. Op de

dwarsader der voorvleugels ziet men een dik, ovaal, staalkleurig

middenteeken, onderaan met een horizontaal, lichtbruin, ovaal vlekje

op den wortel van ader 4 verbonden. Overigens zijn drie langs-

EENIGE ANDERE VERWANTE LEPIDOPTERA. 9

lijnen, als: eene fijne juist onder den voorrand der genoemde

vleugels, eene dikkere, iets ongelijke, meer binnenwaartsche, die het

beloop van ader 11 volgt, en eene derde aan het begin in schubben

opgeloste, aan het eind vlekkig verbreede, over het midden der

middencel en ader 6, die de vleugelpunt niet geheel bereikt,

blinkend zilver, met groenen glans. Laatstgenoemde lijn wordt

door het teeken op de dwarsader kort afgebroken. Even onder de

vleugelpunt ontspringt nog eene zilveren dwarslijn (golflijn), die,

drie bochten makende, langs en nabij den achterrand loopt en

vóór den staarthoek eindigt, terwijl de franjelijn zelve ook zilver-

kleurig is. Zeer nabij den vleugelwortel ziet men verder nog een

flauw bruin dwarslijntje, dat op een zesde van den binnenrand begint

en bij den wortel van ader 2 eindigt, terwijl eene zeer flauwe,

bruinachtig grauwe schaduwlijn van het middenteeken naar den

binnenrand gaat.

Op de achtervleugels is de franjelijn slechts gedeeltelijk zilver-

kleurig, namelijk van ader 5 tot den staarthoek, en door de aderen

afgebroken, terwijl een dikker, buitenwaarts geelbruin beschaduwd ,

iets bochtig zilverlijntje van drie vijfden van cel 3 (9) of 4 (9)

naar vijf zesden van den binnenrand loopt. Franje als de vleugel

gekleurd.

Onderzijde wit iets onzuiver, ongeteekend, met flauwen zijde-

glans. Pooten bleekbruin.

Batavia.

2. Platypteryx cilicoides nov. spec.

(PI. 1, fig. 3).

Deze Drepanuline, waarvan Mr. Piepers nog slechts een enkel,

vrij goed vrouwelijk voorwerp zond, van 36 mm. vlucht, doet op

het eerste gezicht aan eene groote Ciliv denken, doch de generieke

kenmerken verwijzen haar naar Platypteryx, omdat ader 8 der

achtervleugels uit den wortel komt en de spitse voorvleugelpunt,

hoewel weinig, toch nog omgebogen is. De achterschenen zijn

overigens 4-sporig, de sprieten plat, met stompe kerftanden ge-

10 CYCLIDIA SUBSTIGMARIA HÜBN. EN

wapend, het aangezicht smaller dan de oogen en de achterrand

der voorvleugels onder de punt iets uitgesneden, evenals bij de

Europeesche Plat. sicula, doch hooger, niet tusschen ader 3 en de

punt, maar tusschen ader 5 en de korte vleugelspits. Overigens is

de vlinder iets plomp gebouwd en onderscheidt hij zich zeer van

de mij bekende soorten van het genus door de witte, grijs gevlekte ,

aan eene Abravas herinnerende bovenzijde.

Palpen opgericht, kort, maar iets langer dan bij de Europeesche

soorten. Zij zijn grauwbruin, gelijk de kop en de sprieten. Thorax

wit, evenals de wortel van het achterlijf; de rug van dit laatste

wordt, behalve aan den wortel en de mede witte spits, geheel

beslagen door eene groote ovale grauwbruine, fijn grijswit gedeelde

vlek. Borst, buik en pooten onzuiver wit, aan laatstgenoemden de

buitenzijde van het voor- en middenpaar bruingrijs.

Bovenzijde der vleugels wit; de voorrand der voorvleugels met

zes grijze vlekken, drie vóór en drie voorbij het midden. Onder

de vijfde vlek staat in cel 5 nog een kleiner grijs vlekje. Langs

den achterrand, iets rechter dan deze loopende en in den staart-

hoek eindigende, ziet men van af cel 6, eene grijze streep, die boven —

ader 4 (lager verder niet) door de aderen fijn afgebroken wordt.

Tusschen deze streep en de middencel ziet men voorts nog eene

grijze teekening op den binnenrand, die aan het zoogenaamde schild

der Grapholithen herinnert. Zij wordt. gevormd door eene dikke

grijze streep, van ader 4 naar den binnenrand, welker onderste

vierde half zoo breed (1 mm.) als het overige en ook iets gebogen

is. Wortelwaarts en nabij deze breede streep ziet men van af ader

5, twee smallere, gebogene, waarvan de binnenste in cel 2 en 3

tegen den achterrand twee stompe tanden heeft. Deze drie strepen

sluiten dus twee witte lijnen der grondkleur in, eene iets getande

en eene zeer fijne, alleen gebogene. Franjelijn grijs, naar onderen

dikker.

Achtervleugels in den staarthoek okergeel gemengd achter drie

min of meer ineenvloeiende gegolfde grijze dwarslijntjes, die on-

geveer evenwijdig met den achterrand loopende en iets onder de

helft van den vleugel beginnende, op vier vijfden van den binnenrand

EENIGE ANDERE VERWANTE LEPIDOPTERA. 11

eindigen. Iets onder de helft, ziet men nabij den binnenrand nog

twee grijze stippen en in het geel gemengde gedeelte van den achter-

rand op de aderen eenige fijne zwarte streepjes en stippen , benevens

een tapvormig grooter zwartgrijs vlekje op den achterrand van cel

2. Overigens is de franjelijn afgebroken grijs, en bevinden zich

twee grijze streepjes vóór die lijn in cel 4 en 5, waarvan het

onderste, grootere, halvemaanvormig is. Franje wit.

De onderzijde is wit, met donkergrijze bestuiving op de wortel-

helft der voorvleugels, tegen den voorrand, grijze vlekken en eene

gebogen grijze streep op hun puntvierde, benevens grijze vlekken

in het staarthoekvierde der achtervleugels.

West-Java; Preanger-gebergte, tusschen 1500 en 1800 meter

hoogte gevonden.

3. Drapetodes nummularia nov. spec.

(PL A, fig. 4, 4a).

In het Tijdschrift voor Entomologie, deel XXIII (1879—80),

p. 67, zeide ik, dat het genus Drapetodes Guenée uit de familie

der Geometrina moest verwijderd en tot de Noctuina gerekend worden.

Thans komt het mij voor, dat ook daar nog niet de rechte plaats

is, maar dat wij, uithoofde van het afwijkende beloop van de aderen

6, 7 en 8 der achtervleugels, met eene Drepanuline te doen

hebben. Ader 7 der achtervleugels nadert 8 inderdaad nog meer

dan de afbeelding der nervuur van Drapetodes mitaria t. a. pl.

aanduidt. Het genus Drapetodes onderscheidt zich door den vorm

der voorvleugels genoegzaam van de overige genera der familie, om

nog verder gekarakteriseerd te behoeven te worden.

Tot dusverre kenden wij slechts twee soorten van Drapetodes

t. w. mitaria Guen., Uran. et Phal. 2, p. 424, pl. 18, f. 6 en

matulata Feld. en Rog., Novara, II, 2, pl. 134, f. 44 2, die

zich beiden onderscheiden door de met zeer schuine strepen ge-

teekende bovenzijde der vleugels, welke bij mifaria donkergeel,

bij matulata wit is. Drapetodes fratercula Moore, Lep. of Ceylons

10% CYCLIDIA SUBSTIGMARIA NÜBN. EN

p. 541, pl. 200, f. 1, stelt een klein exemplaar eener varieteit

van mitaria voor, die ook op Java voorkomt, bij welke het midden

der voor- en achtervleugels donkergrijs bestoven is en die door

overgangen met den type is verbonden. De daarbij, fig. 1a, af-

gebeelde rups bewijst de verwantschap met P/atypterya en Cilia.

Zij gelijkt, volgens de beschrijving, eenigszins op de rups van de

Europeesche Cilix spinula en is 14-pootig, daar de naschuivers ont-

breken. De pop is bruinrood, wit bestoven. Eene derde, nog on-

beschrevene soort kenmerkt zich door geelwitte vlekjes op leem-

bruinen grond en is dus op het eerste gezicht kenbaar. Ik heb

daarvan een 4, zonder franje, doch overigens gaaf, voor mij.

Sprieten naakt, plat, met platte stompe, zeer dicht opeenstaande

tanden gewapend, evenals bij mitaria d (mijne afbeelding, |. c.,

is niet uitvoerig genoeg). Zij zijn bleekbruin, op den rug bruinwit,

en staan aan den wortel dicht bijeen. Geene bijoogen. Oogen vrij

groot, naakt. Aangezicht veel smaller dan de doorsnede der oogen.

Zuiger opgerold. Palpen, evenals bij mitaria, dun, glad beschubd,

maar minder gebogen dan daar, bleekgeel met eene zwarte langslijn

op zijde. Schedel bruingeel met twee bruine dwarslijntjes. Hals-

kraag licht okerbruin. Thorax-rug en achterlijf bruinwit; het laatste

op den rug bruingrijs gemengd.

De vleugels hebben denzelfden vorm als bij mitaria (zie de af-

beelding bij Guenée, Uranides et Phalénites, pl. 18, f. 6), maar

bij het eerste paar is de voorrandswortel nog sterker gebogen.

Hunne grootendeels leemgrauwe bovenzijde is op het wortelderde

der voor- en het wortelzesde der achtervleugels, in de cellen dicht

met bruin geelwitte vlekjes geteekend, die door fijne okerbruine

dwarslijntjes gescheiden worden, zoodat daar de grondkleur wit met

okerbruin netwerk mag heeten. Een breede band van dergelijke, maar

over het geheel meer spadevormige vlekjes loopt van de vleugelpunt

binnenwaarts en houdt bij ader 4 op. Deze band is aan de

vleugelpunt viervoudig, in cel 2 en 3 dubbel, en hij eindigt in

cel 15 met een enkelvoudig vlekje. Bovenaan wordt hij door oker-

bruine stippen en dwarslijntjes gedeeld.

Langs den achterrand der achtervleugels, van ader 6 tot den

EENIGE ANDERE VERWANTE LEPIDOPTERA. 13

staarthoek , loopt eene bruingeelwitte, ruim 4 mm. breede streep,

die door bruine halve maantjes nabij den wortelrand is gedeeld.

Overigens ziet men op de achtervleugels nog twee fijne zwarte

middenpunten en eene donkergrauwe middenlijn, waarbij zich eene

eveneens gekleurde dwarslijn der voorvleugels aansluit, die van

het eind van ader 5 naar twee derden des binnenrands loopt.

Onderzijde vuilwit, ongeteekend. Pooten bruinwit, glad beschubd,

gewoon gespoord. Aderstelsel als bij zitaria.

Java: Sindanglaya (Piepers).

4. Phyllopteryx elongata nov spec.

(BE fo fie 5).

Hoewel ik in het algemeen geen voorstander ben van het vormen

van nieuwe genera, zie ik mij toch genoodzaakt om ten behoeve

der nu te behandelen, onbeschreven Drepanuline, daartoe over te

gaan, want de vorm der achtervleugels wijkt, gelijk uit de af-

beelding te zien is, zoo zeer af van die der overige, mij bekende

soorten der familie, dat zij zelfs in het genus Drapetodes, waarmede

de vorm der voorvleugels nog het meest overeenkomt, slechts

hoogst gedwongen zou kunnen worden gehuisvest.

De achterrand dier vleugels is namelijk onder het midden ge-

broken en steekt met een tand, bijna een kort staartje, uit; de

vorm der achtervleugels doet dus denken aan dien van Papilio

Hector Linn.

Ader 8 der achtervleugels ontspringt overigens uit den vleugel-

wortel; ader 2 en 3 komen, bijna uit één punt en kort voor haar

einde, uit den binnenrand der middencel, 4 en 5 uit den staart-

hoek dier cel. Wat de voorvleugels aangaat, zoo is hunne middencel

kort, met spitsen staarthoek. Ader 2 komt uit twee derden van

haren binnenrand, 3 ontspringt tusschen ader 2 en den staarthoek

der cel, 4 en 5 uit dien hoek. Ader 6 ontspringt iets boven de

helft der dwarsader en op den eenigszins stompen voorrandshoek

der cel zit eene smalle aanhangeel. Uit den achterrand daarvan,

14 CYCLIDIA SUBSTIGMARIA HÜBN. EN

bij de spits, ontspringt ader 7, die onder de vleugelpunt in den

achterrand eindigt, en uit de spits komt de lange steel der aderen

8—10, die in en vóór de vleugelpunt in den voorrand uitloopen

als korte sprankjes. Ader 11 ontspringt uit de middencel, nabij

de aanhangeel, 12 uit den vleugelwortel. De voorrand der vleugels

is aan den wortel niet zoo sterk gebogen als bij Drapetodes en dus

cel 12 aldaar smaller.

De kop is plat, het vlakke aangezicht half zoo breed als de vrij

groote, naakte oogen; de bijoogen ontbreken. Zuiger kort, doch

opgerold. Palpen half zoo lang als de kop, dun, spits, iets ge-

bogen, glad beschubd. Sprieten bij den ¢ iets langer dan de helft

van den voorrand der voorvleugels, bij het 9 nauwelijks half zoo

lang als die rand en smaller, bij beide sexen naakt, draadvormig,

plat, met dicht opeengedrongen leden. Thorax plat-bolrond, met

schubben bekleed.

Het achterlijf is zoo lang als de binnenrand der achtervleugels,

heeft een platten buik en sterk gewelfden rug, en is ongeveer

overal even dik, met korte stompe punt bij het g. De d heeft eene

korte, tweemaal gedeelde staartpluim. Overigens is het achterlijf

glad beschubd, met korte pluimpjes op den rug, en bij het 2 niet

veel dikker.

Pooten kort, glad beschubd, viersporig.

Deze zijn de generieke kenmerken van den vlinder.

De kleinere d heeft eene vlucht van 23—25 mm., het 9 van

31—37 mm. Het aangezicht is roestbruin ; de sprieten zijn bruingeel,

op den rug grijs. Thorax grijs en wit gemengd. Grond der voor-

vleugels bleek geelgrauw, doch deze kleur komt slechts op het

midden van den vleugel zuiver boven. Overigens is zij, vooral

aan den wortel, langs den voorrand tot bijna halfweegs den vleugel ,

en aan de benedenhelft van cel 15 paarsgrijs bestoven. De paarsgrijze

voorrandsbestuiving bereikt de vleugelpunt niet en is over het

geheel op het achterrandsderde, dat met twee rijen donkergrijze

vlekjes is geteekend, het dunste.

Dwarsader met een zwart middenpunt.

Cel 14 der voorvleugels is leemkleurig, met twee witte vlekjes,

EENIGE ANDERE VERWANTE LEPIDOPTERA. 15

aan den wortel en op de helft. Franje ongeveer als de vleugel

met paarsgewijs staande, donkere streepjes, die grauwbruin, tegen

den staarthoek zwartbruin zijn.

Achtervleugels leemkleurig geelbruin, tegen den binnenrand

bleeker, leemgeel gemengd; de tweede , groote vleugelhelft, behalve

aan den achterrand, dicht licht, iets paarsachtig grijs bestoven.

Franje leemgeel met bruine vlekjes.

Onderzijde der vleugels lichtgrijs, op de achtervleugels met geelwit

gemengd, langs den achterrand der voorvleugels met zwartgrijze

vlekjes en zulk eene, bovenaan gebogen dwarslijn, in hunnen

staarthoek met zwartgrijze bestuiving. Ook voor den achterrand

der achtervleugels ziet men eene vlekkige zwartgrijze bestuiving ,

vooral tegenover den tand, die zich aan het eind van ader 3

bevindt.

Buik en pooten onzuiver geelwit. Achterlijfsrug bruinachtig

leemgeel.

Samarang, Batavia, Buitenzorg. Zes mannen en vijf wijfjes.

5. Pseuderosia cristata nov. spec.

(PE "45 fig. 6, 6 a):

Ook deze vlinder, hoewel schijnbaar tot het genus Hrosia Guen.

(Eversmannia Staud.) behoorende, moet om de met ader 4 uit

één punt ontspringende ader 5 der voorvleugels en den toestand van

de aderen 6—8 der achtervleugels, tot de Drepanulina gerekend

worden, waar hij zich van de overige genera zeer onderscheidt

door den vleugelvorm en het bij beide sexen aanwezige schubben-

kammetje der voorvleugels, zooals een enkele blik op de bijgevoegde

afbeelding leert, en om welke reden dus de vorming van een nieuw

genus wel alleszins gewettigd mag gerekend worden. Wat het

aderstelsel aangaat, zoo is dit niet zoo zeer afwijkend, hoewel de

plaats, waar ader 6 der voorvleugels ontspringt, namelijk slechts

weinig boven de helft der flauw binnenwaarts gebogen dwarsader ,

opmerkelijk genoeg mag heeten. Doch in dit opzicht komt Pseud-

16 CICLIDIA SUBSTIGMARIA HÜBN, EN

erosia overeen met de hierboven beschreven Phyllopteryx elongata,

Bij Cyelidia en Drapetodes ontspringt de genoemde ader uit drie

vierden der dwarsader, terwijl zij bij Platypterye, Cilia en Oreta

uit of even boven of onder de spits der middencel komt.

In de voor- en achtervleugels zijn de middencellen iets korter

dan de helft der vleugels, in de voorvleugels vrij regelmatig ge-

vormd, terwijl in de achtervleugels de voorrandshoek stomp is en

de staarthoek eenigszins uitstrekt. In de achtervleugels ontspringen

de aderen 2 en 3 afzonderlijk uit den binnenrand der middencel,

nabij haar eind, 4 en 5 uit één punt uit haren staarthoek, 6

uit den voorrandshoek, 7 uit drie vijfden des voorrands; 8 loopt

zeer nabij 7, doch blijft vrij. In de voorvleugels zijn de aderen

2—5 bijna als in de achtervleugels, 2 iets meer wortelwaarts; 6 is

hoven beschreven. Op de spits der middencel bevindt zich eene

lange aanhangcel, uit wier achterrand, nabij de spits, ader 7 ont-

springt, terwijl aan hare punt de steel der aderen 8—10 wordt

gevonden. Ader 14 komt uit de middencel nabij de aanhangcel

en loopt daar langs.

De kop is minder ingetrokken dan bij P/atypteryx en ook de

naakte oogen zijn grooter, meer uitpuilende; bijoogen zie ik niet.

Het aangezicht is smaller dan de oogen; de zuiger kort, opgerold;

de palpen zijn dun, opgericht, glad beschubd, niet boven den kop

uitstekende. Sprieten iets langer dan de helft van den voorrand

der voorvleugels, bij beide sexen naakt, draadvormig, iets plat,

met dicht opeengedrongen leden, bij den d wat dikker dan bij

het 2. Thorax iets plat gedrukt, met glad gestreken, lange schubben

bekleed. Achterlijf zoo lang als de achtervleugels, iets plat, stomp,

vooral bij den d, glad beschubd, met korte pluimpjes op den rug.

Pooten gewoon gevormd, dun, glad beschubd, de achterschenen

viersporig.

Eene opmerkelijke bijzonderheid is de aanwezigheid bij beide

sexen van een vrij groot schubbenkammetje op de bovenzijde der

voorvleugels, Het wordt langs den achterrand der aanhangcel ge-

vonden en heeft eene spitse punt.

Van dit genus ken ik slechts ééne soort, die eene vlucht heeft

EENIGE ANDERE VERWANTE LEPIDOPTERA. 17

van 28— 29 mm., zijnde het 9 een weinig kleiner dan de 4.

Palpen, sprieten, thorax en voorvleugels zijn bij den d iets on-

zuiver, licht, schorskleurig geelbruin; bij het 9 zijn zij lichter en

veel grijzer. De voorvleugels zijn een weinig fijn donker besprenkeld,

wel zeer uitvoerig geteekend, maar die teekening komt slechts bij

eene gunstige verlichting uit. Men ziet een bruinwit, bijna halve-

maanvormig streepje op drie vierden van den binnenrand, en flauwe

sporen van vele iets donkerder, roestbruine, schuine dwarslijnen.

Van deze is eene dubbele, — die uit de vleugelpunt komt en een

weinig schuiner dan de achterrand loopende, juist achter het

bovenvermelde witte streepje in den binnenrand eindigt, — wat

duidelijker dan de andere, vooral bovenaan, tusschen ader 6 en

de vleugelpunt, alwaar men ook tusschen haar en den achterrand,

drie zwarte stippen op eene uiterst flauwe, getande, donkere,

doeh boven den staarthoek duidelijker en bijna witte golflijn ziet.

Franjelijn fijn bruin; franje als de vleugel, met witte stippen op

de einden der aderen 3—7, onder den tand des achterrands op

ader 3 met bruinwitte wortelheift. Het schubbenkammelje is iets

donkerder schorsbruin dan de vleugel. Bij het g is de hier

beschreven teekening nog veel flauwer uitgedrukt en moeielijk

te zien.

Daarentegen zijn bij beide sexen de achtervleugels genoegzaam

eveneens, donkerder (vooral bij het 2) dan de voorvleugels, iets

onzuiver kaneelbruin, met eenige fijne donkere schubben en eene

zwarte stip onder en boven aan de dwarsader.

Voorbij de helft ziet men verder zeven fijne roestbruine dwars-

lijnen, die nabij elkander, van den voorrand tot ader 7 iets gebogen ,

verder geheel recht naar den binnenrand loopen. Van deze zijn de

twee binnenste flauw half in stippen opgelost en iets gegolfd; de

buitenste vervloeit franjewaarts. Daarachter bevindt zich eene ge-

tande golflijn, die vrij helder wit is, van de vleugelpunt tot ader 6,

daaronder, tot ader 15, zwart, vervolgens tot den staarthoek

bruinwit maar zeer flauw. Franjelijn bruinwit, met flauwe stippen

op de adereinden. |

De onderzijde is paarsgrijs, in den staarthoek der voorvleugels

2

18 CYCLIDIA SUBSTIGMARIA HÜBN. ENZ.

wit en zwartgrijs gemengd, aan de punt der achtervleugels wit,

Langs den achterrand ziet men verder sporen eener zwartgrijze ,

getande golflijn en op de voorvleugels eene flauwe donkergijze

dwarsstreep. Borst, buik en pooten als de vleugels.

Java: Buitenzorg, een 4; Batavia een 9. Overgezonden door

Mr. Piepers, die den 4, met vele andere merkwaardige Lepidoptera,

van Mr. D. H. van Gelder, thans Officier van Justitie te Makassar ,

ontving.

He

EIN KLEINER BEITRAG

ZUR

NIEDERLÄNDISCHEN AMEISENFAUNA,

VON

E. WASMANN, S. J.

Da mir zu einer ausführlicheren Arbeit über die Ameisen von

Holländisch Limburg augenblicklich die nöthige Zeit mangelt, gebe

ich nur in Kürze Kentniss von einigen für unsere Fauna neuen Arten.

Zu Myrmica rugulosa Nyl., Leptothorax acervorum F., und Sole-

nopsis fugax Latr., die Herr Dr. H. Bos bereits in dem Nachtrage

zu seiner früheren Arbeit über die Niederländische Ameisenfauna

als von mir in Holländisch Limburg neu aufgefunden erwähnt

(Tijdschr. XXXI, p. 244), sind noch folgende Arten hinzuzufügen:

Formica truncicola Nyl. 1), 2, è.

Ponera contracta Latr. ?), 2, 8.

Myrmecina Latreillei Curt., 8, 2, 5.

Strongylognathus testaceus Schenk., &, 9, % (als Hilfsameisen:

Tetramorium caespitum %).

Alle diese neuen Arten sind aus der Umgegend von Exaeten

bei Roermond, auch die drei obenerwähnten; Leptothorax acervorum

habe ich ausserdem bei Blijenbeek (bei Afferden Bez. Gennep) im

nördlichen Limburg gefunden. Die Zahl der bisher bekanten Nieder-

ländischen Ameisenarten beträgt hiemit 33. Vgl. Dr. H. Bos,

«Jets over de Nederlandsche Mierenfauna » (Tijdschr. XXX, p. 198)

und « Rectificatie» (XXXI, p. 244).

1) E. André (Spec. d. Hyménopt. II) folgend führe ich éruncicola Nyl. als

Species auf, obgleich Forel’s Ansicht, dass sie als Rasse von rufa L. zu

betrachten sei, sehr wahrscheinlich ist. Die von Herrn H. Bos erwähnte 7.

truncicola ist truncicola Först. = rufa L.

2) Die von Herrn H. Bos ausgesprochene Vermuthung, dass diese Art auch

in Holland sich finden müsse (Z'ijdschr. XXX, p. 192), hat sich somit bestätigt,

DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA

VERGELEKEN MET DIE VAN ANDERE LANDEN,

DOOR

W. ROELOES.

De groote eilanden, waaruit de Japansche archipel voornamelijk

is samengesteld, strekken zich van het noorden naar het zuiden uit ,

van ongeveer 45° tot 31° noorderbreedte. Yesso is het noordelijkste »

Nipon het grootste en middelste eiland. Siko ligt in de nabijheid

en Kiusiu ten zuiden van Nipon.

Aan de Europeesche zijde van den Atlantischen oceaan liggen

op dezelfde breedtegraden: Zuid-Frankrijk, Spanje en Marokko

tot aan den Atlas.

Het van noord tot zuid, lang uitgestrekte eiland Sanghalién ,

dat staatkundig niet tot het Japansche Rijk behoort, reikt ten

noorden boven de monden der Amur-rivier; terwijl de lange reeks

der Kurilen-eilanden zich van Yesso tot Kamschatka uitstrekt.

In het zuiden verbinden andere archipels Japan met Formosa,

en dit eiland weder met de Philippijnen en de Oost-Indische

eilanden.

Nabij de kust der Amur-landen, van Corea en China gelegen ,

was het te voorzien dat de fauna van Japan een Europeo-Aziatisch

element zou bezitten, terwijl de schakels van eilanden in het Zuiden ,

op een wellicht vroegeren samenhang met de Oost-Indische eilanden

wijzende, een Indo-Aziatisch element waarschijnlijk maakten.

De Japansche fauna bestaat werkelijk voor een gedeelte uit die

beide bestanddeelen.

Ik zal trachten, wat de familien der Curculioniden, Brenthiden ,

DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA. 21

Anthribiden en Bruchiden betreft, een denkbeeld van die fauna

te geven en haar met die van andere landen vergelijken.

Hoewel reeds voor lang Japansche insecten bekend en beschreven

waren, is de fauna, vooral wat Coleoptera betreft „ beter bekend

geworden door de verzamelingen, die de heer G. Lewis gedurende

zijn verblijf in Japan gemaakt heeft.

Uitgenoodigd om de Curculioniden en verwante familien te onder-

zoeken en te beschrijven, — de Cossoniden uitgezonderd, die

door Wollaston zijn bewerkt, — is het vooral de studie der door

Lewis bijeengebrachte insecten, die aan het volgende ten grondslag

heeft gediend 1).

Het zijn vooral de centrale en zuidelijke gedeelten van Nipon,

benevens het eiland Kiusiu, die door Lewis onderzocht zijn, zoodat

hetgeen volgt dan ook vooral op het zuidelijker gedeelte van Japan

toepasselijk is.

De door mij onderzochte soorten van Curculioniden, met

inbegrip der mij niet in natura bekende Cossoniden, zijn 232 in

getal, verdeeld over het, in vergelijking daarmede, groote aantal

van 105 genera. Van deze laatsten zijn meer dan 40 nieuw en,

zoover mij bekend is, elders niet aangetroffen.

Van deze 105 genera kunnen er 37 gerekend worden tot de

Europeo-Aziatische fauna te behooren; velen daarvan komen ook

in Noord-Amerika voor, sommigen zijn cosmopolitisch. Die 37

genera zijn de volgenden: 4. Stones, 2. Chlorophanus, 3. Phyllo-

bius, 4. Molytes, 5. Scytropus, 6. Hypera, 7. Cleonus, 8. Larinus,

9. Liaus, 10. Lepyrus, 14. Hylobius, 12. Pissodes, 13. Dorytomus ,

14. Tanysphyrus, 15. Apion, 16. Apoderus, AT. Puscelus, 18.

Attelabus, 49. Rhynchites, 20. Auletes, 2A. Balaninus, 22. An-

thonomus , 23. Orchestes, 24. Tychius, 25. Nanophyes, 26. Gymne-

1) Aan von Harold heb ik buitendien de kennis te danken gehad van eene

kleine verzameling, door Hiller bijeengebracht, en aan M. L. von Heyden, van

die van den Hoogleeraar Reyn van Marburg. Eindelijk had een Belgisch reiziger,

de heer J. van Volxem, eenige Coleoptera in Japan verzameld. De uitkomsten

van mijn onderzoek dezer collectien zijn verschenen in de Annales de la Soc. Ent.

de Belgique.

22 DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA,

tron, 27. Miarus, 28. Acalles, 29. Cryptorrhynehus, 30. Ceutor-

rhynchus, 31. Ceutorrhynchidius, 32. Phytobius, 33. Rhinoneus, 34. |

Baris, 35. Sphenophorus, 36. Calandra, 31. Cossonus.

Van deze reeks bevatten vooral de volgende genera in Japan

een aantal soorten. Van //ylobius, dat in het noordelijk halfrond,

ook in Noord-Amerika, vele soorten telt en ook in den Indischen

archipel goed vertegenwoordigd is, zijn mij 14 soorten uit Japan

bekend, waaronder de Europeesche H. Abietis L. (var.?) *) en

fatuus Rossi. Van Apoderus ken ik 12 Japansche soorten, van

Rhynchites 14, van Balaninus 15. Cryptorrhynchus, waarvan in

Europa slechts ééne soort voorkomt (C. Lapathi L., die ook in

Japan gevonden wordt), telt in dat land nog drie andere species,

en wanneer men de soorten van Coelosternus Schh., — een aan

Cryptorrhynchus verwant en weinig bepaald genus, — er bij rekent,

7 soorten. Baris is door 6 species vertegenwoordigd.

De soorten dezer genera, die in Europa en tevens in Japan

voorkomen, zijn: 1. Scytropus mustela Hrbst., 2. Tanysphyrus

Lemnae Payk. , 3. Phytobius quadricornis Gylh. , 4. Hylobius Abietis L.,

5. H. fatuus Rossi, 6. Cryptorrhynchus Lapathi L., 7. Rhinoneus

bruchoides Hrbst. en 8. À. pericarpius L.

De genera, die in Japan tot de Indo-Aziatische fauna behooren,

maar waarvan velen ook in andere werelddeelen voorkomen

1) Von Harold heeft in het Deutsche Entom. Zeitschr., 1878, Heft I, p. 65

en verder, eenige Japansche Curculioniden van het Berlijnsche Museum beschreven.

De aldaar behandelde Curculioniden zijn: Curculio (Hylobius) Abietis L., C. japonicus

Har., C. perforatus Roel., C. Roelofsi Har., Apoderus tuberculatus Har., Balaninus

Hilgendorfi Har. — Hij beschouwt de Curculionide, door mij als varieteit van

Hylobius Abietis L. aangezien, als specifiek onderscheiden en geeft de punten van

verschil aau, die door hem zijn opgemerkt. De door von Harold opgegeven

kenmerken, waardoor het Japansche insect zich van de Europeesche individuen

van H. Abietis onderscheidt, zijn juist en waren door mij niet onopgemerkt

gebleven; alleen is het de vraag of zij voldoende zijn, om als soortskenmerken

beschouwd te worden. Zooals von Harold opmerkt, zouden exemplaren van H.

Abietis, van Oost-Siberie afkomstig, kunnen uitwijzen, of er overgangen bestaan

tusschen den Europeeschen en den Japanschen vorm:

Hylobius signatipennis Roel., later door mij voor dezelfde soort gehouden als

H. Gebleri Boh. (Ann. Soc. Ent. Belg.) zou werkelijk verschillen en derhalve H.

Gebleri niet in Japan gevonden zijn. De Japansche soorten van dit geslacht

zouden, indien deze beschouwing juist is, alzoo elf in getal zijn,

DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA. 23

(meest echter tusschen de keerkringen), zijn: 4. Catapionus 1),

2. Piazomias, 3. Dermatodes, 4. Episomus, 5. Macrocorynus, 6.

Myllocerus, 1. Phytoscaphus, 8. Eugnathus, 9. Echinoenemus, 10.

Txalma, AA. Eugnamptus, 12. Minyrus, 13. Alcides, 14. Acienemis,

15. Hetatorrhinus, 16. Coelosternus, AT. Colobodes, 18. Metialma,

19. Meeismoderus, 20. Otidognathus, 2A. Oxyrrhynchus , 22. Sipalus ,

23. Tetratemnus.

De soorten dezer genera, die in Japan doch ook elders gevonden

worden, zijn: 1. Prazomias velatus Chevr., China; 2. Æpisomus

turritus Lac. , Noord-China; 3. Macrocorynus discoideus Oliv., Bengale ;

4. Echinocnemus squamosus, Canton; 5. Aleides erro Pasc., China;

6. Ketatorrhinus Adamsei Pasc.; 7. Oxyrrhynchus Fortunei Waterh. ,

China; 8. Sipalus granulatus Fabr., Indie, Ceylon, Malacca, Indische

archipel en China.

Van Sphenophorus, dat reeds hierboven is vermeld als in Europa

(Zuid-Europa) door een klein getal soorten vertegenwoordigd, komen

in Japan twee soorten voor: $. carimicollis Gylh., ook van Java,

en 8. glabricollis Gylh., ook van Bengale. Tetratemnus sculpturatus

Woll. (eene Cossonide) wordt mede in China gevonden.

Genera, in Japan en tevens in andere werelddeelen dan Europa

en Azie vertegenwoordigd, zijn: 1. Trigonocolus met eene Japansche

soort, terwijl twee anderen van Afrika (de Kaap en Senegal) af-

komstig zijn ?). 2. Ahyssematus (waarvan ook ééne soort in Japan)

heeft andere soorten in Noord-Amerika, Mexico, Brazilie en Chili.

3. Conotrachelus pilosellus Boh., eene soort van Columbia en Brazilie,

werd in Japan aangetroffen , maar is er zeer waarschijnlijk ingevoerd.

Van de door mij gevormde genera, voor Japansche soorten,

wier kenmerken niet toelieten ze in de reeds bestaande genera te

plaatsen, hebben sommigen te weinig zekere verwantschap met de

elders voorkomenden, om voor de geographische verbreiding van

beteekenis te zijn. Anderen zijn min of meer verwant aan bekende

1) Catapionus is door Schönherr gevormd voor eene soort uit Kaschmir, €.

basilicus Chevr. — Het genus verschilt weinig van Ziophloeus en kan misschien

dus minder dienen om de Indische fauna te kenschetsen.

2) De herkomst van eene der soorten, volgens Schönherr, van Java, is volgens

Lacordaire onjuist,

24 DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA.

genera reeds voor soorten van elders gevormd en kunnen dus,

met deze vergeleken, bijdragen om den aard der Japansche fauna

op te helderen.

Onder deze laatsten behooren Amystax Roel. en Coponopachys Roel. ,

beiden verwant aan het Aziatische genus Piazomias. — Hyperstylus

Roel. komt nabij Wyllocerus, dat zeer verbreid, maar vooral in

Zuid-Azie rijk in soorten is. — De nieuwe genera, Canoixus,

Anosimus en Calomycterus, zijn nauw verwant met Cyphicerus van

Bengale. — Arraptogaster Roel. is voor eene Japansche soort ge-

vormd, die in habitus en kenmerken veel op de Pachyrhynchiden

der Philippijnsche eilanden gelijkt, maar nog meer verwant is aan

Siteytes en Celeuthetes van de eilanden in den Stillen oceaan. —

In de groep der Cryptorrhynchiden zijn Monaulax Roel. , Catarrhinus

Roel., Apiophorus Roel. en Podeschrus Roel. verwanten van de

Zuid-Aziatische genera Cyamobolus Schh. , Kuthyrrhinus Schh. ,

srimoda Pasc. en Nyphaeba Pase. — Dryophthoroides Roel. komt

nabij Orthosizus Motsch. en Xerodermus Lacord. , genera van Ceylon.

Een klein getal nieuwe genera zijn nabij de bekende Europeesche

te plaatsen, zooals Trachyphloeops Roel. en Pseudocneorhinus bi)

Trachyphloeus; — Phaeopholus bij Hypera; — Scaphostethus bij

Hylobius; — Orchestoides bij Orchestes.

Nieuwe genera, waarvan de verwantschap met ouderen merk-

waardig is, hetzij uit een geographisch oogpunt of wel door ver-

eeniging van kenmerken van verschillende geslachten, zijn het

zooeven genoemde genus Phacopholus, en voorts Scaphosternus Roel.

en Carcilea Roel.

Phaeopholus bezit wel grootendeels de kenmerken van het Euro-

peesche geslacht Hypera, maar herinnert in zonderlinge mate aan

Chloropholus Capiom. van Madagascar. — Scaphosternus is een der

merkwaardigste vormen in de Japansche fauna: bij den habitus der

Amycteriden van Australie, bezit dit geslacht de kenmerken van

een ander merkwaardig genus van Noord-Amerika, namelijk 7%eco-

sternus, dat overigens, op kleiner schaal, in habitus overeenkomst

heeft met Amycterus. — Carcilia Roel. herinnert in grootere af-

meting aan de Europeesche Magdalinns-soorten, maar heeft met

DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA. 25

de kenmerken van dat genus tevens anderen, die in het genus

Laemosaceus Schh. gevonden worden; eene vereeniging van kenmerken

des te meer opmerkelijk, omdat de gemeenschap ervan in zekere

mate in de twee genoemde genera reeds de aandacht getrokken had.

Van de groep der Gossoniden, door Wollaston beschreven,

zijn de 18 Japansche soorten in 43 door hem gevormde genera

geplaatst. Slechts twee van deze worden tevens elders aangetroffen.

Van het eene (Tetratemnus Woll.) zagen wij reeds, dat eene der

soorten, 7. scu/pturatus Woll., ook in China gevonden wordt; het

tweede geslacht , Pentarthrum Woll. , schijnt ver verspreid. Wollaston

doet de bijzonderheid opmerken , dat het hem niet mogelijk geweest

is, het geringe getal Japansche Cossoniden in reeds bestaande genera

te plaatsen, en dat de nieuwe, door hem gevormde genera dus

eene zeer beperkte verspreiding schijnen te hebben. Hetzelfde

verschijnsel had zich voorgedaan bij de door hem verzamelde en

met zooveel zorg beschreven insecten uit dezelfde groep, van de

Atlantische archipels en van St. Helena; maar in Japan is geen

genus, zooals op die eilanden, overheerschend.

Uit al het voorgaande blijkt, dat het getal van oude genera der

Japansche Curculioniden, tot de Europeo-Aziatische fauna be-

hoorende, grooter is dan van die, welke tot de Indo-Aziatische

fauna moeten gebracht worden. Echter moet niet over het hoofd

worden gezien, dat in de eerstgenoemde reeks meer genera ge-

vonden worden dan in de tweede, die als zeer algemeen verspreid

te beschouwen zijn en dus voor geographische verbreiding weinig

beteekenis hebben; maar buitendien leggen de nieuwe genera (en

dat zijn die, welke alleen in Japan gevonden worden) een gewicht

in de schaal, dat deze doet overslaan tot de Zuid-Aziatische fauna.

Japan schijnt dus, ten minste wat de zuidelijker streken aangaat ,

meer tot deze laatste te behooren.

Hetgeen nu volgt betreffende de nevenfamilien der Cureulioniden

schijnt dit denkbeeld te moeten versterken.

Wat toch, in de eerste plaats, de Brenthiden aangaat, zien

wij het volgende. De tot nog toe bekende Japansche soorten van

deze familie zijn zes in getal. De heer Hiller ontdekte de eerste,

26 DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA.

door mij onder den naam van Baryrrhynchus Poweri beschreven.

Zij werd later ook door Lewis gevonden en met vijf anderen, tot

evenveel genera behoorende, beschreven en afgebeeld 1). Lewis

doet zijne beschrijvingen van eenige algemeene opmerkingen vooraf-

gaan. Hij wijst terecht op de merkwaardige bijzonderheid, dat de

zes bekende soorten allen tot verschillende genera behooren ?),

waarvan echter drie ook elders voorkomen. «Japan», zegt hi,

«ligt te ver benoorden den evenaar, om een groot aantal soorten

«te doen vermoeden van eene familie, die vooral tusschen de

ckeerkringen verbreid is, en terwijl sommige vormen zich hebben

ckunnen gewennen aan een meer noordelijk klimaat, zooals dat

«van Japan, schijnt hun de kracht ontbroken te hebben, om

«zich, als het ware, in vele soorten uit te breiden. De invloed

«van het klimaat in dit opzicht is waarschijnlijk meer toe te

cschrijven aan de koude winter-periode dan aan gemis van warmte

«gedurende den zomer. Echter laat het warme klimaat van Kiusiu

«en van het tot Nipon behoorende schiereiland, dat door het Kü-

«kanaal bespoeld wordt, toe, dat in die streken een grooter aantal

«van tropische vormen zich hebben ontwikkeld. De Brenthiden

«moeten ook daarbij gerekend worden. De Japansche soorten zijn

callen van genoemde streken afkomstig».

De genera. waartoe de Japansche Brenthiden behooren, — met

uitzondering van /egonius Lewis, — waren allen reeds vroeger

ingesteld voor soorten uit Zuid- en Zuid-Oost-Azie, behalve Zemioses

Pasc., dat door twee soorten uit Zuid-Afrika was vertegenwooordigd.

De noordelijke grenzen voor de verbreiding dezer familie schijnen ,

zoowel in de oude wereld aan de zijde van den Atlantischen en

die van den Stillen oceaan, als in Noord-Amerika, denzelfden

breedtegraad te bereiken. Zoo wordt Amorcephalus coronatus Germ. ,

de eenige Europeesche soort, in Illyrie en Italie aangetroffen, en

Eupsalis minuta Riley is in Noord-Amerika tot aan het bovenmeer

(Lake superior) verbreid. In Californie werden bij kaap St. Lucas

1) Proceedings of the Linnean Society, XVII (1883—84), Zoology.

2) Merkwaardiger nog is het, dat eene dergelijke bijzonderheid door Wollaston

(zooals hierboven vermeld is) bij de Cossoniden werd opgemerkt.

DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA. 27

twee soorten van het genus Brenthus gavonden; maar Japan is

rijker in soorten, die nauw aan tropische vormen verwant zijn.

Baryrrhynehus Poweri Roel. is eene sterk ontwikkelde Brenthide,

en de Japansche soorten wijzen duidelijk op de verwantschap der

fauna met die van tropische gewesten.

Onderstaande lijst van de Japansche Brenthiden geeft, in verband

met het vorenstaande, een overzicht van de geographische ver-

spreiding der genera, waartoe zij behooren:

Zemioses Pasc. , celtis Lew. — Nog 2 soorten in Afrika !).

Cyphagogas Parry, signipes Lew. — Nog 5 soorten in Azie, 1

in Afrika en 1 in Nieuw-Holland.

lonthocerus Lacord., nigripes Lew. — Nog eene soort in Azie,

en eene tweede in Afrika (Zanzibar), teste Lewis.

Higonius Lew., cilo Lew. — Volgens Lewis zou deze soort niet

uitsluitend in Japan voorkomen, maar waarschijnlijk ook

over een groot gedeelte van Zuid-Azie verspreid zijn ?).

Baryrrhychus Roel., Poweri Roel. — Er bestaan nog 3 of 4

andere soorten in Zuid-Azie.

Orychodes Lew., insignis Lew. — Tot dusver alleen uit Japan

bekend.

De mij bekende Japansche Anthribiden zijn vijf in getal,

behoorende tot vier verschillende geslachten. Zij bestaan in eene

nieuwe soort van Phloebius (P. gibbosus Roel.), een Litocerus (L.

rufescens Roel), twee Brachytarsus (B. nigrovariatus Roel. en

sellatus Roel.) en de wijd verspreide Araeocerus fasciculatus de Geer.

Phloebius heeft soorten in Bengale, op Geylon, in den Indischen

archipel en in andere tropische gewesten; de Japansche species is

in de onmiddellijke nabijheid te plaatsen van P. alternans Wiedem.

en longicornis Fabr., beiden Indische soorten

Litocerus is verbreid van Ceylon tot in Nieuw-Caledonie ; sommige

soorten zijn Afrikaansch.

1) Sebasius Deyrollei Lacord. van Madagascar zou, volgens Lewis, tot Zemioses

te brengen zijn.

2) Eene tweede soort is H. erux Sidney Oliff, van Andaman-eiland.

28 DE JAPANSCHE CURCULIONIDEN-FAUNA.

Brachytarsus komt in Europa en Amerika voor.

De Japansche Anthribiden behooren dus meerendeels tot de Indo-

Aziatische fauna.

De drie soorten van Bruchiden eindelijk, tot het genus

Bruchus behoorende en die ik in natura van Japan ken, alsmede

de twee, door von Harold vermeld, zijn voor de geographische

verspreiding van weinig beteekenis. Het zijn 3 bekende species,

die ook elders worden aangetroffen: B. dorsalis Schönh., scutellaris

Fabr. en chinensis L.; voorts eene door von Harold beschreven

B. japonicus en eene andere, door mij als B. fulvipes bekend

gemaakt.

Wanneer men de besproken familien als een geheel beschouwt,

bevat de Japansche fauna, althans in de zuidelijke gewesten van

het land, een groot aantal tropische vormen, grooter, zoo ik mij

niet vergis, dan op dezelfde breedte in het noorder halfrond elders

plaats heeft. Uit het onderzoek van de andere familien van Cole-

optera en van andere insecten-orden zal het moeten blijken, of dit

op de Japansche insecten in het algemeen van toepassing is ').

1) Dr. Sharp zal zich waarschijnlijk belasten met de beschrijving der Curculio-

niden, door den heer Lewis, bij een tweede bezoek in Japan, bijeengebracht.

Dr. Sharp berichtte mij (April 1888), dat hoewel met dit werk nog geen aanvang

gemaakt is, hij veronderstelt dat de nieuwe reeks van insecten geen wijziging

in de vroegere opvatting der fauna zal maken, maar het zich eerder schijnt te

bevestigen, dat de tropische vormen talrijk zijn.

AANTEEKENINGEN

OVER

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA,

DOOR

BELG hn SN BELLE N.

1. »MEOROEEPIDOPTFER At).

Mijne aanteekeningen over onze inlandsche Schubvleugelige In-

secten voortzettende, wilde ik hier eerstens opmerken, dat sedert

de uitgave van het eerste stukje, de Macrolepidoptera behandelende

(zie Tijdschr. v. Entom., XXX (1887), p. 199, enz.) nog twee

voor de Nederlandsche fauna nieuwe soorten van Microlepidoptera

zijn ontdekt, t. w. Nephopterye obductella F.v.R. en Acrolepia

granitella Treits. *), vervolgens dat de uitdrukking op p. xt der

Mierolepidoptera, «de bijoogen of ocellen worden op de gewone plaats

gevonden » niet beteekent, dat die organen bij alle Microlepidoptera

steeds zeer nabij den oogrand staan. Bij de Micropterygina toch

en ook bij het Pyralidinen-genus C/edeohia zijn zij er nog al ver

van verwijderd, zie Microlepidoptera, p. 11 en p. 1061.

Verder had in de Analytische tabel van de Subfamilien der

1) Zie voor het eerste stuk: dit Zijdschrift, XXX, p. 199, enz.

2) De heer Heylaerts bericht mij verder dat hij bij Breda de mede voor onze

fauna nieuwe Platypteryx sicula W.V. heeft ontdekt, terwijl de heer Brants de

rupsen van Eupithecia isogrammaria bij Maastricht aantrof. Men zie voor de ken-

merken dezer soorten: Macrolepidoptera, p. 199 en 686. Het getal der als inlandsch

bekende species van Lepidoptera bedraagt derhalve thans 1674,

30 AANTEEKENINGEN OVER

Pyralidina op p. 10 als hoofdkenmerk voor de Galleridae meer op

den voorgrond moeten komen, dat de binnenrandsader der voor-

vleugels wortelwaarts gevorkt is. Hoewel juist niet gemakkelijk te

constateeren, is dit kenteeken gewichtiger dan de t. a. p. door mij

vermelde; al zijn deze ook ter herkenning van de Europeesche

soorten der genoemde Subfamilie toereikende.

Familie 22. PYRALIDINA Lederer.

Cledeobia punctalis Fabr. — Snellen, II, p. 12.

Bij een’ zeer gaven d, dien ik den 20 Juli 1884 in de duinen

bij ’s Gravenhage ving, ontbreken de witte schrapjes aan den

voorrand der voorvleugels geheel.

Aglossa pinguinalis L. — Snellen, II, p. 14.

De natuurlijke historie dezer soort is nu eindelijk, nadat wij te

dien opzichte meer dan eene eeuw in dwaling hadden verkeerd,

opgehelderd door wijlen den heer W. Buckler, die in deel XX

(1883— 1884) van het Hntomologist’s Monthly Magazine eene uit-

voerige en onderhoudende beschrijving geeft van de rups, hare

leefwijze en voedsel. Daaruit blijkt, dat zij volstrekt niet van vet

leeft, maar wel van drogen, plantaardigen afval. Duidelijk wordt

het hierdoor, hoe de heer VerHuell (zie in Sepp) de rups kon

opvoeden met droge salade-bladeren. Misschien eet zij ook leder,

volgens eene waarneming van Réaumur (zie diens Mémoires pour

servir à l'histoire des Insectes, VII, p. 270); maar alles wat wordt

verhaald van het nuttigen van boter of vet door deze rups, berust

op verkeerde waarnemingen.

Aglossa cuprealis Hiibn. — Snellen, II, p. 15.

Uitvoerige mededeelingen over de eerste toestanden dezer soort

door de heeren Buckler en Hellins, in deel XXI (1884—1885) van

het Entomologist’s Monthly Magazine, bevestigen de waarnemingen

van Ter Meer en Goossens, en maken het ontwijfelbaar dat, evenals

bij pinguinalis, het ware voedsel der rups bestaat uit drogen,

plantaardigen afval,

Jan

i

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 31

Endotricha flammealis W.V. — Snellen, II, p. 22.

De rups en hare leefwijze zijn uitvoerig beschreven door den

heer W. Buckler in het Hunt. Monthly Mag., XIX (1882—1883) ,

p. 149. Uit in Juli gelegde eieren kwamen de rupsen in het begin

van Augustus, werden met bladeren van hazelaars en Lotus gevoed,

overwinterden bijna volwassen en sponnen tegen het eind van Mei

in. De volwassen rups is slank, purperbruin, met zwarten kop

en halsschild.

Eene waarneming van den heer F.J. M. Heylaerts (zie Bull. des

Séances Soc. Ent. Belge, 1882, p. 141) bevestigt de mededeeling

van den heer Buckler.

Scoparia ambigualis Treits. — Snellen, Il, p. 28.

99 Cembrae Haw. — Snellen, II, p. 29.

Ter aangehaalde plaatse was ik zeer geneigd om Cembrae voor

eene varieteit van ambigualis te houden. Het verkrijgen van over-

vloediger materieel heeft mij echter van die meening doen terug

komen. In de eerste plaats moet ik vermelden, dat geen der

exemplaren van ambigualis, die ik na 4 Juli ving, meer gaaf was.

De 18 goede exemplaren van die soort, welke ik thans in mijne

collectie heb, zijn van 28 Mei tot 3 Juli gevangen. De gave voor-

werpen van Cembrae daarentegen, die ik nu bezit, bekwam ik

(evenals mijne meeste ambigualis) bij Rotterdam, maar iets later,

van 14 Juli tot 6 Augustus, toen ik slechts afgevlogen ambigualis

meer aantrof. Vervolgens zie ik bij nauwkeurige vergelijking als stand-

vastige verschilpunten, dat de achtervleugels bij Cembrae vrij effen

grijs zijn, zonder opheldering tegen den wortel, zooals bij ambigualis.

Nog meer effen blauwachtig stofgrijs zijn de voorvleugels van

Cembrae; de bijna zwarte afzetting der nauwelijks lichtere dwars-

lijnen en de zware beschaduwing van het franjeveld, welke men

hij de overigens lichter gekleurde ambigualis. opmerkt, ontbreken.

Vervolgens springt de tweede dwarslijn veel minder uit en is naar

onderen steiler, waardoor dan ook bij Cembrae het middenveld aan

den binnenrand breeder blijft dan het wortelveld. Het omgekeerde

heeft bij de andere soort plaats. Voegt men hierbij, dat de golflijn

32 AANTEEKENINGEN OVER

zeer vervloeid is en de vorm der voorvleugels stomper; dan zijn,

althans voor mij, de soortsrechten van Cembrae niet meer

twijfelachtig.

Subfusca Steph., Wood, met bruinachtig grijze voorvleugels ,

houd ik voor ambigualis var. Teekening en vliegtijd komen met

deze overeen, niet met Cembrae.

Scoparia crataegella Hübn. — Snellen, II, p. 30.

Eene varieteit met geelachtige grondkleur (gaaf exemplaar) ving

de heer Dirk ter Haar den 21 Juli 1886 bij Cuyk.

Scoparia resinea Haw. — Snellen, II, p. 32.

Gelderland. Soerensche bosch bij Apeldoorn, den 19 Juli 1885

(Kallenbach).

Bij deze soort moet ik tevens eene geheel onjuiste bewering

van mij terugnemen. Zaetella Zell. is geen synoniem van resinea.

Twee geheel gave en frissche exemplaren van eerstgenoemde, volgens

opgave uit Zuid-Duitschland, ontving ik van Dr. Staudinger. Zij

onderscheiden zich op het eerste gezicht van resinea door de,

zooals Zeller terecht opmerkt en wat dus bij Herrich-Schäffer niet

verkeerd is voorgesteld, bijna zuiver 8-vormige niervlek, die aan

een zwart voorrandsvlekje hangt en bovendien even ver van de tweede

dwarslijn staat als bij erafaegella; verder door de blauwachtig,

niet krijt witte grondkleur der voorvleugels, de niet bruine maar

koolzwarte bestuiving, de groote zwarte vlek in het midden van

het wortelveld vóór de eerste dwarslijn, de ongebogen, schuine

onderhelft der tweede dwarslijn en de bleekgele zoo goed als on-

geteekende franje. In de achtervleugels zie ik geen verschil,

Von Heinemann noemt de voorvleugels van /aeted/a « milchweiss ».

Wellicht was de melk, die hij gewoonlijk dronk sterk met water

aangelengd en daardoor blauwachtig.

Van Zaetella zijn mij nog geene inlandsche exemplaren in handen

gekomen,

Scoparia pallida Steph. — Snellen, II, p. 33.

Vele gave exemplaren ving ik in 1886 bij Rotterdam en merkte

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTPRRA. 33

op, dat zij eerst zeer laat in den avond, toen het reeds geheel

donker was, begonnen te vliegen.

De flaawe bocht van de tweede dwarslijn der voorvleugels ligt

bijna in het midden, en die lijn is onderaan wortelwaarts geheel

vervloeid, zonder eenige donkere afzetting.

Heliothela atralis Hiibn. -- Snellen, II, p. 34.

Vorden, 5 en 6 Juli (Lodeesen).

Botys octomaculata L. — Snellen, II, p. 41.

Dr. Henri W. de Graaf ving in 1884 een fraai exemplaar in de

provincie Gelderland, dat hij zoo goed was mij te schenken. Het

is mannelijk, en merkwaardig omdat de eerste witte vlek der

voorvleugels — die in cel 15 — zeer gereduceerd is en niet meer

dan een derde der grootte van de vlek op de dwarsader heeft.

Dit exemplaar nadert dus de varieteit seæmaculalis Fologne.

Verder is mij na de voltooiing van mijn werk eene beschrijving

der rups bekend geworden door den heer W. Buckler, in het

Entomologists Monthly Magazine, XVII (1881), p. 57. Zij werd

in het najaar gevonden onder een dun spinsel op de onderzijde der

bladeren van Solidago virgaurea, overwintert ingesponnen en is

doorschijnend geelgroen met twee breede roomkleurige rugstrepen

en bruinen kop.

Botys nigrata Scop. — Snellen, II, p. 42.

Ook van deze soort is de rups door wijlen den heer Buckler in

het Æntomologists Monthly Magazine, XIX (1882), p. 77, be-

schreven. Hij kweekte haar uit eieren , die in het begin van Augustus

op Origanum vulgare en Mentha arvensis waren gelegd en met

welke planten — zoo ook met Thymus serpyllum de rupsen gevoed

werden. De bladeren van het voedsel worden eenigszins bijeen-

gesponnen, en de rups overwintert, waarschijnlijk volwassen en

ingesponnen, verpopt in den voorzomer en levert dan spoedig den

vlinder.

De volwassen rups wordt beschreven als 18 millimeter lang,

met olijfgroenen kop en halsschild en vuil purperbruin, zwart

3

34 AANTBEKENINGEN OVER

gestippeld lijf. Het vel is eenigszins doorschijnend en verraadt den

donkergroenen inhoud van het lichaam.

Van Botys nigrata ving ik verscheidene exemplaren bij Valken-

burg (Limburg), om Origanum vulgare vliegende.

Botys silacealis Hübn. — Snellen, II, p. 49.

De heer Dirk ter Haar vond de rups bij Cuyk in den stengel

van Artemisia vulgaris.

Eene afbeelding en beschrijving dezer soort met de rups door

Robin en Laboulbène vindt men in de Ann. de la Soc. Ent. de Fr. ,

1884, p. 5—16, pl. 1, f 1—4.

Botys hyalinalis Hübn. — Snellen, Il, p. 49.

De eerste toestanden van dezen vlinder zijn mede niet langer

een geheim. Men vindt die beschreven door de heeren Hellins en

Jeffrey in deel XXI van het Hut. Monthl. Mag., p. 99—101.

Een wijfje legde eieren tusschen 30 Juli en 2 Augustus en deze

kwamen den 11 dier maand uit. De rupsen verkozen uit de

voorgelegde gewassen de bladeren van Centaurea nigra, die zij wat

bijeensponnen. Zij overwinterden half volwassen in een dichter

spinsel, begonnen in het voorjaar weder te eten en bereikten haren

vollen groei in het begin van Mei; de verpopping had in Juni

plaats en de vlinders verschenen van 27 Juni tot 13 Juli.

De volwassen rups is wit met zeer flauw groene tint, donker

ruggevat, lichtbruinen kop en zwarte stippen op het lif.

Mesographe forficalis L. — Snellen, II, p. 64.

Ook hier moet ik mijzelf corrigeeren. T. a. pl. verving ik namelijk

den naam, dien Lederer voor het genus had aangenomen, te weten

Pionea Guen., door Mesographe Hübn., omdat deze schrijver, in

zijn bekend Syst. Verzeichniss, p. 354, forfiealis in zijn dusge-

noemd genus heeft. Dat ik dit deed, is verkeerd; vooreerst omdat

de volledige, wetenschappelijke beschrijving van Pionea Led. verre

verheven is boven de onbeduidende karakteristiek van Hübner en

ten tweede, omdat Mesographe Hübn. niet alleen forficalis bevat,

maar een mengelmoes is van soorten, die nu in drie genera van

Lederer zijn verdeeld.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 35

Het doet mij leed, dat ik tot die naamsverandering ben over-

gegaan. Dergelijk geknutsel is thans meer in de mode en strekt

slechts om de nomenclatuur in verwarring te brengen. Wij hebben

in zulke gevallen met heel iets anders te doen dan met de prioriteits-

rechten van soortsnamen, waarvoor men soms in vroeger verwaar-

loosde afbeeldingen of beschrijvingen eene vaste basis kan aanwijzen ;

maar generieke benamingen verkeeren niet in hetzelfde geval. De

namen, welke in degelijke nieuwere systematische werken voor

familien en genera zijn aangenomen, moeten geëerbiedigd worden.

Het onderhavige genus heet dus Pionea Guen., Lederer, en Meso-

graphe wordt voorloopig weder in het bekende magazijn opgeborgen.

Ik beschouw het overigens niet als eene verontschuldiging voor

mijne naamsverandering, dat wijlen Prof. Zeller mij er in voorging.

Diasemia litterata Scop. — Snellen, II, p. 71.

Deze soort, tot dusverre alleen uit Noord-Brabant en Limburg

bekend, is ook door den heer Joh. de Vries te Nichtevecht, niet

ver van Amsterdam, gevangen. Zie Verslag der 20ste Winter-

vergadering der Ned. Ent. Vereeniging, p. CxI.

Acentropus niveus Oliv. — Snellen, II, p. 79.

Noord-Brabant: Cuyk, 20 Juli een d (Dirk ter Haar).

Crambus pascuellus L. — Snellen, II, p. 97.

Bij Rijen in Noord-Brabant ving ik op 5 Juli 1885 een exem-

plaar, waarbij de witte langsstreep smaller is dan bij eenig ander

der vele voorwerpen die ik bezit. Er is echter niet de minste

toenadering tot sy/ved/us aan te bespeuren.

Crambus uliginosellus Zell. — Snellen, II, p. 97.

Hoewel ik reeds 40 jaren lang bij Rotterdam Lepidoptera ver-

zamel en sedert ik mij met Microlepidoptera bezig houd scherp op

dezen Crambus gelet heb, ontdekte ik hem eerst in 1885 bij de

Hillegersbergsche plassen op natten veengrond. De soort was echter

zeldzaam en vloog in het begin van Juli onder paseuellus in de

verhouding van 1 tot 20,

36 AANTEEKENINGEN OVER

Crambus verellus Zinek. — Snellen, IL, p. 104.

Dordrecht, op 23 Juli een exempiaar (de Joncheere).

Crambus contaminellus Hübn. — Snellen, II, p. 110.

Noord-Brabant: Cuyk, 29 Juli 1887 (Dirk ter Haar).

Melissoblaptes bipunctanus Zell. — Snellen, II,

PLL:

Ik geloof, dat het niet onnoodig is er op te wijzen, dat de heer

E. Ragonot nog niet lang geleden ontdekt heeft, dat anellus Wien.

Verz., Zell., waarvan bipuuctanus Gurt. door velen niet eens specifiek

verschillend geacht werd, inderdaad zoo sterk daarvan in bouw

afwijkt, dat hij voor eerstgenoemde soort zelfs een nieuw genus

Hornigia vormt. Zie Ent. Monthl. Mag., XXII (1885), p. 21.

Anellus ken ik nog niet in natura.

Nephopteryx adelphella Fisch. — v. Rössl., Abbild.,

p. 50, Tab. 29, fig. 2a, en hostilis Snellen, II, p. 131 en 1075.

Adelphella is inderdaad de oudste naam voor deze soort.

Mijne schildering der rups t. a. p. is niet nauwkeurig. Hierbij

eene betere, door mij gemaakte beschrijving. De rups is iets plat ,

vooral de kop en de beide eerste ringen verkeeren in dit geval;

achteraan loopt het lichaam meer spits toe. De kleur is geelgroen,

hetzij geheel of op den rug donkerder; zij is ook wel geheel vuil-

groen. Steeds echter is de rug geteekend met vier vuilpaarse

langslijnen ; twee aan beide zijden van eene donkergroene middenlijn.

Deze lijnen zijn veelal afgebrokeu, het meest bij de exemplaren

met lichtgroenen rug, en vooral de binnenste paarse lijn is zelden

volkomen, terwijl de buitenste tegen den kop breeder wordt. Ge-

wone stippen fijn zwart. Kop vuil bruingeel, roodachtig paars,

soms zeer donker, bijna zwart geteekend.

Nephopteryx palumbella Wien. Verz. — Snellen, II,

p. 132.

Zuid-Holland: ’s Gravenhage, in de duinen op 30 Juli 1884,

een d (Snellen). Palumbella was in Holland nog niet gevangen.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 37

Nephopteryx janthinella Hiibn. — Snellen, II, p. 135.

De varieteit saltuella Mann — tot dusverre in Nederland niet

waargenomen — ving ik op 29 Juli 4883 bij Rolde in Drenthe

op heide.

Nephopteryx obductella Fisch. v. Rössl., Abbild.,

p. 250, p. 85, fig.a—l. — Zell., Isis, 1846, p. 774; 1848,

p. 747. — Herr.-Schäff., Syst. Bearb., IV, p. 75. — Hein.,

Zünsl., p. 158. — Rössl., Schmett. v. Nassau, p. 178.

Origanella Sehläg., Berichte des Thür. Tauschv., p. 133.

26—28 mm.

Deze voor de fauna van Nederland nieuwe Phycide wordt ge-

plaatst naast en heeft veel overeenkomst met Neph. janthinella;

de vleugelvorm, palpen en sprieten zijn vrij wel eveneens en ook

de kleur en teekening der voorvleugels doen sterk aan die soort

denken, maar zij zijn donkerder van grond, donker kaneelbruin ,

aan den wortel en langs den binnenrand (gaandeweg versmallend )

geelbruin, zonder scherpe begrenzing tegen het donkerbruin. Evenzoo

is ook de voorrand tot een derde der vleugellengte haarfijn, ver-

volgens, tot vier vijfden, ongeveer ter breedte van een millimeter ,

geelbruin, min of meer wit bestoven. Het laatste vijfde van den

voorrand, achter de plaats der tweede dwarslijn, is weder donker.

Aderbeloop donker ijzergrauw, niet scherp. De dwarslijnen zijn

fijn, helderwit en zij bestaan uit min of meer verbonden langs-

lijntjes; de eerste is gebogen, schuin en boven ader 5 niet meer

duidelijk. De middenvlek bestaat, evenals bij janthinella, uit eene

dubbele, bruine stip met eenige grijswitte bestuiving er om heen,

die ook nog op den binnenrand der middencel wordt gevonden.

Achterrand met zwartgrijze stippen en grijswitte bestuiving, die

zich ook over den wortel der ijzergrauwe, roodachtig gepunte franje

uitbreidt.

Achterlyf en achtervleugels donkergrijs, de laatsten met weinig

lichtere franje. Onderzijde mede donkergrijs, min of meer rood-

getint.

Mannelijke bijpalpen met een lang pluimpje.

Deze soort onderscheidt zich dus van janthinella door de donkere

38 AANTEEKENINGEN OVER

kleur der voorvleugels, hun lichteren voor- en binnenrand, de

helderder witte fijne teekening, de ongetande eerste dwarslijn en

de donkere achtervleugels. Verder is de punt der voorvleugels wat

duidelijker.

Juli, Augustus,

Volgens de aangehaalde schrijvers leeft de rups op Mentha arvensis

en Origanum vulgare tusschen de bijeengesponnen eindscheuten. Zij

is einde Mei volwassen.

Een exemplaar van den vlinder werd den 24 Juli 1887 bij

- Valkenburg (Limburg) uit Origanum vulgare opgejaagd door Dr.

F. W. O. Kallenbach.

Myelois suavella Zinck. — Snellen, II, p. 142.

Gelderland: Vorden, 21 Juli 1884 (Lodeesen). — Noord-Brabant ,

Cuyk, in Juli (ter Haar). — Limburg, Bunde en Valkenburg,

24 Juli 1887, uit heggen geklopt (Snellen).

Ilithyia eribrum W.V. — Snellen, II, p. 144.

In Sepp’s Nederlandsche Insecten, 2de serie, IV, p. 147—154,

pl. 29, in alle toestanden beschreven en afgebeeld door Mr. A.

Brants.

Het is nu wel ontwijfelbaar, dat de rups alleen van het zaad

leeft der planten, waarin men haar vindt — behalve distelsoorten

behooren daartoe ook Arctium lappa en Inula helenium — en dat

zij het stengelmerg alleen afknaagt, om zich daarin eene verblijf-

plaats te bereiden, maar het niet eet.

In de beschrijving bij Sepp, op p. 152, wordt als nadere toe-

lichting van hetgeen ik ter a. p. zeg, namelijk, dat de middencel

der achtervleugels ongeveer zoo lang is als de halve vleugel,

opgemerkt dat zij inderdaad korter is dan de helft van den

vleugel. Dit is waar, wanneer men alleen den voorrand dier cel

meet, maar de uitstekende binnenrandshoek komt iets over de

vleugelhelft.

Epischnia Farrella Curt. — Snellen, II, p. 145.

De oudste naam voor deze soort is Boisduvaliella Guen., Index

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 39

Method. Microlepidoptera, p. 81 (1845), zooals Ragonot, die

Guenée’s beschrijving herhaalt, ‘terecht opmerkt (Hat. Monthl.

Mag., XXII, 1885, p. 23). Alle vroegere auteurs, welke over

deze soort handelen, hadden dit over het hoofd gezien.

In de Ann. de la Soc. Ent. de Fr., 6me ser., V, p. 398, be-

schrijft de heer C. Lafaury de rups van Zp. Boisduvaliella, die

hij in de peulen van Ononis, Lotus en Astragalus had gevonden.

Zij is volgens hem volwassen roodachtig groen met flauwe roode

langslijnen.

Nyetegretis ') achatinella Hübn. — Snellen, II,

ENA

Toen ik mijn werk uitgaf, was de rups nog onbekend.

Sedert is zij uit eieren gekweekt door Mr. H. W. de Graaf

en is door hem eene beschrijving, ook der leefwijze, met afbeel-

dingen geleverd in het 7%jdschr. v. Entom., XXIX (1886), p. 235,

De PI

Euzophera pinguis Haw. — Snellen, II, p. 148.

Ook deze soort is in alle toestanden afgebeeld in Sepp, 2de ser. ,

IV, p. 174, pl. 32, door Mr. A. Brants.

Euzophera polyxenella Mill, Jcones, II, p. 285,

pl. 135, fig. 2, 3. — Rag., Ent. Monthl. Mag., XVII (1880),

p. 231.

Dit is de tweede soort van Æuzophera, die in Nederland werd

ontdekt. De vlinder wijkt, wat de generieke kenmerken aangaat,

niet van pinguis af, maar is kleiner (154—18 mm. vlucht) en

zeer goed kenbaar. Palpen buitenwaarts zwartbruin. Sprieten bruin.

Kop en thorax geelbruin, iets verduisterd, als berookt. Voorvleugels

mede geelbruin, maar tot ongeveer twee derden bedekt door eene

dichte dofzwarte bestuiving, die zich van even voorbij den wortel

uitstrekt tot de dwarsader. Onder de middencel reikt zij niet zoo

ver, zoodat het ondereind der zwarte schaduwlijn vrij blijft; ook

1) Niet Nyetegregis, zooals in mijn werk door eene schrijffout staat.

40 AANTEEKENINGEN OVER

bedekt zij den binnenrand niet geheel. In het overblijvende

bruingele gedeelte van den vleugel ziet men eene gewoon gevormde

tweede dwarslijn, wier grooter middengedeelte eene tegen den

achterrand gekeerde bocht vormt tusschen twee zeer stompe

tanden. Zij is van de grondkleur uitgespaard en wordt wortel-

waarts afgezet door eene vrij scherpe, iets getande zwarte lijn,

franjewaarts door eene naar onderen versmalde zwarte schaduw.

Deze schaduw bereikt den met zwarte streepjes of stippen ge-

teekenden achterrand niet.

Franje bruingrijs.

Achtervleugels en onderzijde donkergrijs, ongeteekend. Borst en

pooten zwartbruin. Achterlijf bruingrijs.

Vliegt in Juli.

Van de rups is mij niets bekend.

Noord-Brabant: Breda (Heylaerts '). — Gelderland: Nijmegen

(Dirk ter Haar); Oosterbeek (Lodeesen).

Pempelia ornatella W.V. — Snellen, II, p. 154.

Noord-Brabant: Cuyk, 29 Juli 1887 (Dirk ter Haar).

Homoeosoma nebulella Wien. Verz. (Ed. Illig.), Il

Bd., p. 108, n°. 52. — Hübn., Tin., fig. 157. — Treits.,

IX, 1, p. 169. — Wood, fig. 1451 (te geel). — Zell., Isis,

1848, p. 600. — Staint., Man., II, p. 169. — Hein., p. 196. —

v. Nolek., Fauna v. Livland, p. 336. — Wall., Pyr., p. 1050. —

Snell., Microl., p. 159, Aant. 2.

Deze soort is door mij op de aangehaaide plaats reeds kortelijk

gekarakteriseerd. Zij is de grootste inlandsche van het genus,

slanker gebouwd dan de bijna even groote binaevella, met smallere

voorvleugels en veel lichtere, dunner beschubde achtervleugels;

ook is de eerste donkere stip op ader 4 der voorvleugels nader

1) Euzophera polyxenella is dezelfde soort, die door den heer Heylaerts op de

Wintervergadering 1876 der Ned. Ent. Vereeniging als nieuw voor de fauna onder

den naam Pempelia (?) perfusella Zell. in litteris werd vertoond. Prof. Zeller wilde

de soort beschrijven, doch wachtte op de ontdekking van den &. Daardoor bleef

zij in mijn werk onvermeld, totdat Milliere haar als eene Ephestia beschreef en .

Ragonot aantoonde, dat zij eene Huzophera was.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 41

bij den vleugelwortel geplaatst dan die op den binnenrand der

middencel. Deze laatste stip staat nog verder achterwaarts dan

bij de veel kleinere ximbel/a met hare varieteiten en eretacella. De

grondkleur der voorvleugels is verder licht, met flauwe roodachtig

gele tint.

Een en ander zal wel toereikende zijn om te voorkomen, dat

men xebulella met de drie andere inlandsche soorten van Homoeosoma

ver warre.

Het door von Heinemann, 1. c. beschrevene, afwijkende 9 be-

hoorde wel tot cretacella Rössl.

Vliegt volgens von Heinemann van Mei tot Augustus.

Daar Zeller de door von Nolcken gekweekte vlinders als zijne

nebulella herkende, is de door laatstgenoemden beschreven rups

wel de echte. Volgens hem leeft zij tusschen de bloemen van

Tanacetum vulgare en is vrij dik, spoelvormig, bruin, met kleinen

zwartbruinen kop en halsschild. Verpopping in het voorjaar.

Van deze soort ving de heer Lodeesen bij zich in huis te

Amsterdam, op 18 Augustus 1884, een’ d. Het exemplaar heb

ik in handen gehad.

Homoeosoma nimbella Zell. — Snellen, II, p. 159.

By de beschrijving van deze soort zeide ik te vermoeden , dat

ik hier ten minste twee, misschien drie verschillende soorten

dooreenmengde. De gegrondheid van dit vermoeden is mij later in

zooverre gegrond gebleken, dat ik nu in staat ben althans de

volgende (cretacella Rössl., Senecionis Pryer), waarvan de rups

in de bloemen van Senecio leeft, af te zonderen. Zij onderscheidt

zich door de onzuiver bleek leemgele grondkleur der aan den staart

hoek meer afgeronde voorvleugels en de zeer schuin loopende

tweede dwarslijn, van andere door mij onder zimbella beschreven

varieteiten. Verder is ader 5 der voorvleugels aanwezig en de

voorrand der voorvleugels even sterk wit bestoven als bij de tweede

en derde varieteit van wimbella, met welke laatste ik cretaced/a in

het bijzonder vermengde.

Van de eerste varieteit ving ik op 41 Juni 1882 nog een’ zeer

42 AANTEEKENINGEN OVER

gaven, grooten man van 20 mm. vlucht bij Rijen. Daarop past

mijne beschrijving goed; cel 15 der voorvleugels is slechts weinig

geelachtig en de tweede dwarslijn zeer flauw. Ader 5 ontbreekt.

Ik weet van de rups dezer varieteit niets.

De tweede varieteit verschilt van deze eerste alleen door sterkere

witte voorrandsbestuiving der voorvleugels en behoort daar wel bij ,

ook om de overeenstemming in het aderstelsel.

Van de derde varieteit eindelijk bezit ik thans 8 gave en frissche

exemplaren van beide sexen, gekweekt uit rupsen, die Mr. H. W.

de Graaf bij den Haag in den herfst in de bloemen van Pieris

hieracioides vond 1). Hij had de goedheid mij die rupsen te zenden,

doch in ingesponnen toestand, zoodat ik er geene beschrijving van

kan geven. De vlinders stemmen met cretacella in de nervuur en

den sterk wit bestoven voorvleugelvoorrand overeen , doch verschillen

door de steilere en flauwe tweede dwarslijn en de grijzere grond-

kleur, die wel iets in tint varieert en bij twee voorwerpen bruin-

achtig is, doch die men nooit, zij het dan ook grauwachtig,

leemgeel kan noemen. Ik houd deze varieteit voor specifiek ver-

schillende van cretacella. Nader onderzoek en beschrijving, maar

vooral afbeelding der rups blijft zeer gewenscht.

Homoeosoma cretacella Rössl., Schmett. v. Nassau,

(1866), p. 179. — Rag., Ent. Monthl. Mag., XXII (1885)

p. 26.

Senecionis Pryer (en Buckler), Ent. Monthl. Mag., VII

(1870), p. 131. — Knaggs, Ent. Ann. for 1871, p. 91, plate

fig. 2.

Na het hierboven reeds vermelde over deze tweede nieuwe in-

landsche soort van Homoeosoma kan ik kort zijn. In grootte en

algemeenen lichaamsbouw merk ik geen verschil van belang met

nimbella, var. 3 op. De zwarte stippen der voorvleugels zijn grover

en die aan de wortelzijde der tweede dwarslijn vormen eene zeer

schuine, vrij volledige rij.

Verder zijn de achtervleugels grijzer en hun achterrand, voor

1) Deze plant is de kleine soort van Mieracium, waarvan ik in mijne be-

schrijving sprak.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 43

de franjelijn, mist de smalle maar zeer sterke verdonkering van

nimbella. De vlinder is door Rössler niet uitvoerig beschreven, maar

de heer Ragonot zag de typen en ook Engelsche exemplaren van

Senecionis. De rups verschilt zeer. Mr. H. W. de Graaf, aan wiens

welwillendheid ik eenige ingesponnen rupsen te danken heb, waaruit

ik vier fraaie exemplaren kweekte, deelde mij over de eerste toe-

standen het volgende mede:

« Vermits het nu de tijd is om de door u begeerde Senecio-rupsen

te verzamelen, ben ik er een paar dagen op uit geweest, maar

ik heb, helaas, te vergeefs naar Senecio-planten gezocht op alle

plekjes waar deze anders plegen te staan. Het zal wel aan den

drogen zomer liggen, dat het Senecio-kruid vruchteloos gezocht

wordt. Geen planten, dus ook geen rupsen, zoodat een gunstiger

jaar moest worden afgewacht. Wat ik intusschen vroeger heb

opgeteekend, stel ik ter uwer beschikking.

«Eenige jaren geleden, op een mooien September-dag in het

Scheveningsche duin zijnde, vond ik aan verscheidene stevige

planten van Senecio jacobaea het vruchtpluis tot een koek bijeen-

gesponnen. Bij nader onderzoek bleek, dat eene samenstelling van

bloemenoverblijfselen, vruchtpluis en excrementen tot verblijf diende

van een zeker aantal rupsen, die zich schuilhielden in gangen en

holten en geleefd hadden van den bloembodem en van de onderste

deelen der bloem. In 1878 heb ik van 14 tot 29 September

dergelijke rupsen ingezameld op verschillende plaatsen in het duin,

zoodat de dieren alles behalve zeldzaam waren. Hetzelfde was het

geval in 1880. De gevonden rupsen waren voor een deel geheel,

voor een ander deel nagenoeg volwassen en sponnen zich in

tusschen half September en half October. Ik gaf ze de bloemen

van genoemde plant te eten. Geen enkele is bij mij tot ont-

wikkeling gekomen. Toen ik in April 1879 een spinsel open-

knipte, vond ik daarin eene gezonde rups.

«Als de rups zich intrekt, heeft zij eene madevormige gedaante ;

als zij zich uitrekt komt de vorm voor den dag. Het blijkt dan,

dat het lijf, van lid À tot en met 9, langzaam in breedte toeneemt

en dan smaller wordt.

44 AANTEEKENINGEN OVER

«De kleur was vaal zeegroen, de rug vuilpaars met donkerder

middellijn. De kop is veel minder breed dan het nekschild en

heeft eene hartvormige gedaante. Het nekschild, van voren lichter,

is in ’t midden door een fijn lijntje gedeeld.

(Sommige exemplaren hadden eene paarse lijn boven de pooten ,

terwijl bij anderen het geheele lijf zoo goed als paars was. Wratten

bijna niet te onderscheiden, elk met een wit haartje. Stigmata

klein, zwart. Kop, nekschild, voorpooten en een gedeelte van het

anus-schildje zwart, glanzig.

« De cocons zijn langwerpig, glad, slap, ongeveer 15 mm. lang

en 4 mm. breed. De kleur is groenachtig, doch wordt vuilgeel.

«De lengte van de rups heb ik niet opgeteekend. »

Cretacella ken ik nog maar alleen uit de Hollandsche duinstreken.

Ik merk nog op, dat de kleur der voorvleugels bij Mom. sinuella

(zie Snell., Microlepidoptera, p. 159, aant. 1), die mede hier te

lande kon voorkomen en die iets grooter is dan crelacella, nog veel

geler is; ook is de voorrand niet wit maar smal donkergrijs be-

stoven, en de achtervleugels zijn donkergrijs.

Ephestia elutella Hübn. — Snellen, II, p. 162.

Een exemplaar met zeer donkere, zwartgrijze, tegen den binnen-

rand, vooral van het middenveld, sterk bleekrood gemengde voor-

vleugels ontving ik van den heer van den Brandt te Venlo.

Over eenige andere, geïmporteerde soorten van Mphestia, aan

elutella verwant (Aühnvella Zell. , calidella Guen., ficella Dougl.,

Staint. en cakiritella Zell. (passulella Barr.) zie men mijne uit-

voerige aanteekening in het Tjdschr. v. Entom., XXVII, p. 237 —

2515 pl. 8.

Familie 23. TORTRICINA Lederer.

Het eerste, waarmede ik mijne aanteekeningen over deze familie

moet aanvangen, is de mededeeling, dat bij Pilleriana Wien. Verz.

de binnenrand der achtervleugels op de bovenzijde behaard is. Wij

zijn aan Prof. Fernald, een Noord-Amerikaansch Lepidopleroloog ,

deze ontdekking verschuldigd. Deze soort moet dus noodzakelijk

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 45

uit het genus Zorérix worden verwijderd. In geen der genera met

behaarde middenader kan zij echter worden opgenomen. De ge-

steelde aderen 6 en 7 der achtervleugels, de stomp-rechthoekige

punt der voorvleugels, het ontbreken van de schubbendot aan

het eind van den thorax en de eveneens als bij Grapholitha

ontspringende ader 10 der voorvleugels, verbieden eene vereeniging

met Dichrorampha, Rhopobota, Phoxopteryx, Penthina of Lobesia.

Wat Retinia aangaat, zoo wijkt de geheele habitus der vlinders van

dat genus zóó zeer af van Pilleriana, — nog meer dan het wel wat

gezochte kenmerk, aan den oorsprong van ader 5 der voorvleugels

bij Retinia ontleend, — dat de buitengewoon lange palpen der ge-

noemde soort wel als eene geschikte reden tot afscheiding mogen

worden te baat genomen. Die groote lengte der palpen kan ook

gelden als onderscheid van Grapholitha. Zelfs bij de soorten, die

hierin Pilleriana het meest nabij komen — So/andriana en ver-

wanten — zijn zij niet meer dan tweemalen zoo lang als de kop,

terwijl zij bij Pilleriana ruim driemaal die lengte bereiken.

Buitendien zijn zij iets hangende en zeer spits. Ader 3—5 der

achtervleugels ontspringen verder uit één punt, 7 en 8 der voor-

vleugels zijn gesteeld en haar steel komt met ader 6 dier vleugels

uit de spits der middencel. Het nieuwe genus dient den naam te

dragen van Oeneetra Guen. en kan tusschen Phtheochroa en Retinia

worden geplaatst.

Teras Boscana Fabr. — Snellen, II, p. 181.

Op p. 160 van het Ent. Monthl. Mag., XIV, neemt Barrett den

laatsten twijfel aan de specifieke identiteit van Boscana en parisiana

weg door de mededeeling, dat uit eieren, door Boscana in Juli

gelegd, echte parisiuna Guen. (scabrana Wood) werden gekweekt.

Beiden zijn varieteiten van ééne soort. De heer Dirk ter Haar

nam ook geel gekleurde rupsen van Boscana waar.

Teras tristana Hübn. -- Snellen, II, p. 182.

Zeer vele exemplaren kweekte ik in 1885 uit bij Rijen in Noord-

Brabant op Viburnum gevonden rupsen. Zij varieeren sterk, doch

mijne varieteiten I en IV verkreeg ik niet,

46 AANTEEKENINGEN OVER

Teras aspersana Hübn. — Snellen, II, p. 183.

Noord-Brabant: Rijen (Snellen).

Tortrix Podana Scop. — Snellen, II, p. 197.

In mijne beschrijving staat: Rups in Mei en Juli volwassen,

moet zijn: Mei en Juni.

Over eene varieteit van den vlinder zie men bij de volgende soort.

Tortrix decretana Treits. — Snellen, II, p. 1076.

Opnieuw in de nabijheid van den Plasmolen (bij Gennep) door

den heer Dirk ter Haar en mij gevangen, op 26 Juli 1887.

In de systematische lijst der soorten is op p. 1081 bij decretana

eene varieteit vermeld, die bij Podana moet staan.

Tortrix Lafauryana Rag. — Snellen, II, p. 200.

Van deze nog slechts hier en daar in westelijk Europa gevonden

en lang verborgen gebleven soort, is mij behalve de beide reeds

vermelde (Breda, Rijen), nog eene derde Nederlandsche vindplaats

bekend geworden, namelijk de met gagel, enz., ruigbegroeide

veentjes aan den voet van den St. Jansberg, bij Gennep. Aldaar

vingen de heer Dirk ter Haar en ik den 24 Juli 1887 drie mannen.

De vlinders werden in den namiddag en schemeravond, tegelijk

met Tort. decretana uit gagel geklopt. Zij schijnen de gewoonte

te hebben om, gestoord wordende, snel op te vliegen , doch dadelijk

weder den grond te zoeken, waar zij zich spoedig tusschen mos en

lage planten verbergen, met den kop naar beneden. De vliegtijd

begon op de genoemde plaats klaarblijkelijk pas , want de exemplaren

waren gaaf, doch aan de door mijn medgezel opgemerkte eigen-

aardigheid in het vliegen schrijven wij het toe, dat wij niet meer

voorwerpen bemachtigden. Deeretana blijft langer rondvliegen;

van deze vingen wij er dan ook een tiental, doch alleen de wijfjes

waren ten deele nog in goeden toestand.

Tortrix paleana Hübn. — Snellen, II, p. 205.

In 1886 ook bij Rotterdam gevonden. De rups leeft op allerlei

lage planten, breedbladige grassoorten en riet, Zij is met bijzonder

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 47

groote helderwitte stippen geteekend. Bij den mannelijken vlinder

is de staartpluim bijna even lang als bij vihurnana d. Versch uit-

gekomen vlinders hebben zeer levendig gekleurde voorvleugels.

Tortrix viridana L. — Snellen, II, p. 208.

Bij de wijfjes in mijne collectie zijn de achtervleugels niet een-

kleurig donkergrijs, maar vertoonen witachtige vegen in de cellen

tegen den achterrand, vooral bij den staarthoek.

Tortrix rusticana Hübn. — Snellen, II, p. 211.

Gelderland: Groesbeek (Dirk ter Haar).

Tortrix ministrana L. — Snellen, II, p. 217.

Ader 2 der voorvleugels ontspringt bij deze soort zeer ver naar

achteren, bijna uit drie vierden van den binnenrand der middencel.

De grenslijn tusschen Tortrix en Conchylis wordt hierdoor wat

onzeker en dus is het plaatsen van ministrana in eene bijzondere

afdeeling (Zuliu Staint., Man., II, p. 192) wel aanbevelenswaardig ,

ten einde het genoemde kenmerk niet uit het oog te verliezen.

Tortrix angustiorana Haw. — Snellen, II, p. 220.

Door eene schrijffout staat hier en elders: angustoriana.

De achtervleugels zijn bij den man merkbaar donkerder dan bij

het wijfje.

Deze soort vloog op 18 Juli 1885 en een paar volgende dagen

niet zeldzaam in den tuin van het Genootschap Natura Artis Magistra

te Amsterdam, om Taxus-boomen, omstreeks vier ure des middags.

Op dezelfde wijze vliegende, trof Mr. H. W. de Graaf haar ook

in den Haagschen Dierentuin aan, bij Tawus en hulst.

Conchylis Smeathmanniana Fabr. — Snellen, p. 244.

In de systematische lijst der soorten staat verkeerdelijk : « Smeath-

mannia ».

Conchylis badiana Hübn. — Snellen, II, p. 245.

In het 29ste deel van het Berl. Ent. Zeitschrift (1885), geeft

Sorhagen op p. 83 een uitvoerig bericht over de rups. Hij vond

48 AANTEEKENINGEN OVER

haar in September in het zaad eener distelsoort (Cirsiwm oleraceum).

Zij is vóór den winter volwassen en verpopt in het voorjaar. Hij

beschrijft haar als dik, madevormig, bleekgeel, met bruinen kop

en stippen.

Conchylis udana Guen. — Snellen, II, p. 249.

Volgens den heer E. Ragonot is, naar de typen van Guenée,

diens wdana eigenlijk dezelfde als notulana Zell. (= Manniana Fisch. ,

v. Rössl.), die in Mentha leeft. Hij slaat dus voor de in Alisma

levende Conchylis den naam Alismana voor (Zie Ann. de la Soc.

Ent. de Fr., 1883, Bull., p. cxvur).

Phtheochroa rugosana Hübn. — Snellen, II, p. 254.

Zuid-Holland: den Haag, 1 Juni 1883 een gaaf? (Mr. H. W. de

Graaf). Van de nog niet in Nederland ontdekte aeneana teekent

Frey, Matth. Schweiz. Ent. Ges., VII (1886), p. 258 aan, dat

de rups, naar eene betrouwbare mededeeling uit Duitschland, in

den wortel van Senecio jacobaea leeft.

Grapholitha lucivagana Zell. — Snellen, II, p. 287.

Op p. 404 van de Ann. de la Soc. Ent. de Fr., 6me Sér., V

(1885), geeft de heer Lafaury eene beschrijving der rups. Zij

leeft op Melianthemum alyssoïdes en op nog andere lage planten,

js einde April volwassen en dan zwartachtig, iets glanzig, met

lichtere onderzijde.

Grapholitha arcuella Clerck. — Snellen, II, p. 296.

Hierbij behoort als synoniem: |

Tortria Edleriana Cram., Uitl. Kapellen, IV, p. 223, pl. 396 K.

De afbeelding is grof, maar kenbaar Men had Cramer dit

inderdaad vreemd geteekende vlindertje als eene Surinaamsche soort

gegeven.

Grapholitha achatana W.V. — Snellen, II, p. 298.

Ook van deze soort geeft Lafaury in de Ann. de la Soc. Ent.

de Fr., 1885, p. 404 eene rupsbeschrijving. Het dier is roet-

zwart op den rug, valer op het onderlijf en was op Haagdoorn

gevonden. In Mei volwassen.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 49

Grapholitha granitana HS. — Snellen, II, p. 305.

In Gelderland, bij Nijmegen gevangen , op 29 Juni (Dirk ter Haar).

Grapholitha expallidana Haw. — Snellen, II, p. 306.

Noord-Brabant: Cuyk, 26 Juli 1887, zeer gave exemplaren op

eene dorre weide, waar veel Mieracium groeide. Zij vertoonen

geen overgang op jaceana.

Grapholitha jaceana H.S. — Snellen, II, p. 306.

Noord-Brabant: Cuyk, 18 Juli (Dirk ter Haar).

Grapholitha oppressana Treits. — Snellen, IT, p. 326.

Van de rups dezer soort bevindt zich eene beschrijving in het

Ent. Monthl. Mag., XXI (1885), p. 151, door John H. Wood.

Volgens hem leeft zij in de eindknoppen der twijgen van Populus

nigra, is zij in het begin van Mei volwassen en dan half door-

schijnend, iets vet-glanzig, bleekbruin, met kleinen, zwarten kop.

Hare leefwijze heeft veel overeenkomst met die van Graph. aceriana,

maar het met uitwerpselen bekleede huisje, dat evenals bij die soort

buiten den door de rups bewoonden knop uitsteekt, ligt bij laatst-

genoemde plat, terwijl het bij oppressana rechtop staat. Ook is de

rups van aceriana eerst in Juni volwassen, dus eene maand later.

Grapholitha foenella L. — Snellen, II, p. 327.

Eene varieteit met bruin en grijs bestoven lichte binnenrands-

teekening kweekte de heer Dirk ter Haar te Cuyk.

Grapholitha turbidana Treits., Schmett.v. Europa, X,

3. p. 98. — Herr.-Schäff., S. B. IV, p. 237, Tort., fig. 245

(te scherp). — Dup. Sppl., IV, p. 164, pl. 64, fig. 4. — Wood,

fig. 1798. — Staint., Man., II, p. 212. — Hein., Wickler,

p. 142. — Snell., Microl., 312, noot 1.

De ontdekking dezer vrij groote en ondanks hare eenkleurigheid

zeer kenbare Tortricine, bewijst de juistheid der opmerking van

Mr. Leesberg (zie Verslag 20ste Wintervergadering der Ned. Ent.

Vereen., p. cv), dat men de hoop op nieuwe vangsten, zelfs op

een reeds lang afgejaagd terrein, nooit moet opgeven. Hoewel ik

4

50 AANTEEKENINGEN OVER

zeker sedert 20 jaren aan de in de omstreken van Rotterdam voor-

komende Microlepidoptera mijne aandacht wijd, was mij deze soort

nog niet voorgekomen, totdat ik den vlinder in de eerste dagen

van Juni 1885 op eene zekere, vrij beperkte plek in het Over-

maassche, op eens aantrof, in de namiddaguren, evenals de ver-

wante Brunnichiana, op Tussilago petasites vliegende. De soort

was toen bij Rotterdam zeldzaam en slechts op ééne plek te vinden.

Op vier of vijf tochten naar de vangplaats, werden eerst door mij

alleen en later in gezelschap van de heeren Heylaerts en Kallen-

bach, slechts even zoo vele voorwerpen gevangen. Bij het loopen

door de planten vloog de vlinder wild op, maar zette zich spoedig

op de bovenzijde van een hoefblad, in den vollen zonneschijn neder.

Het kostte moeite hem dan te zien, daar hij zich niet, evenals

Brunnichiana, door zijne donkere kleur en de lichte dorsaalvlek der

voorvleugels verried, Des avonds hield deze soort zich schuil; ik

kon hem dan ten minste niet opjagen.

De heer Dirk ter Haar trof twrbidana omstreeks denzelfden tijd

ook in den Alblasserwaard, bij Giessendam aan. De soort was

daar gemeener en, indien ik mij niet bedrieg, werden wel een

paar dozijn voorwerpen gevangen.

In 1886 of 1887 heb ik van turbidana bij Rotterdam niets

bespeurd.

De vlinder heeft de grootte van Brwunichtana en scutulana en

is ook eveneens gebouwd; alleen zijn de palpen merkbaar langer.

Kop, palpen en thorax zijn onzuiver bruinachtig grijs; de voor-

vleugels, die bij den & een duidelijken, donkerder gekleurden

omslag aan den voorrand hebben, vertoonen een flauwglanzigen

potloodkleurig-grijzen grond. Het wortelveld is alleen tegen den

binnenrand en vooral franjewaarts duidelijk , grauwachtig leembruin ,

dof; de middenband is eveneens gekleurd, van de helft des voor-

rands schuin naar ader 3 loopende en ook tot zoo ver smal, dan

op eens tot eene donkerder, “stomp driekante vlek op den binnen-

rand verbreed. Tusschen den vrij scherp begrensden buitenrand

der onderhelft van het wortelveld en de genoemde driekante donkere

vlek wordt dan eene naar boven vervloeide lichtere binnenrandsvlek

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 51

der grondkleur beperkt, die iets donkerder is gewaterd. Voorrands-

haakjes en een rond vlekje in de vleugelpunt leembruin; uit het

tweede haakje van den wortel af eene gebogene bruine lijn, die ook

den buitenrand van het schild vormt. Dit is ongeveer rond, glanzig

potloodgrijs. donker gestreept. Franje grauwgeel; die der donker-

grijze achtervleugels lichter, bijna vuilwit.

Zoo is de d; bij het 9 zijn de beschreven teekeningen vrij on-

duidelijk, daar de voorvleugels sterk gewaterd zijn met gegolfde

bruine lijntjes, die maar weinig van den grijzen grond vrij laten

en waarvan zich de overige teekening weinig onderscheidt.

De rups moet in den wortel en de stengels van Tussilago petasites

leven. Bijzonderheden nopens haar zijn mij niet bekend.

Ik plaats deze soort tusschen ‚foenella en Brunnichiana.

Grapholitha Brunnichiana W.V. — Snellen, II, p. 328.

In 1885, 1886 en 1887 trof ik deze gewoonlijk zeldzame soort

veel bij Rotterdam aan en wel tot over de helft van Juli in gave

exemplaren, doch alleen overdag kon ik den vlinder, uit Tussilago

petasites en farfara opjagen. Des avonds zag ik hem niet, De

franje der achtervleugels is zelfs bij zeer versche exemplaren toch

nog maar bleek okergeel, tegen den staarthoek soms sterk grijs

getint.

Grapholitha trigeminana Steph — Snellen, I, p. 330.

Een zeer gaaf Russich exemplaar (4), dat ik van deze soort

optving, maakt de grenzen tusschen frigeminana en graphana wat

onzeker. De binnenrandsvlek der voorvleugels is bij het Russische

voorwerp smaller dan bij mijne inlandsche exemplaren, de voor-

rand der vleugels is vlakker, de achterrand korter en daardoor ook

de vleugel smaller. Zeer mogelijk is het, dat beide vormen niet

alleen bijeen behooren, maar ook hepaticana (Treits. , X,3, p. 97; —

Fisch. v. Rössl., Abbild., p. 172, Tab. 63, fig. a—e. — Herr.-

Schäff., S. B. IV, p. 238, f. 223. — Hein., p. 146) als grootere

varieteit met graphana Treits. moet vereenigd worden, zooals ik

t. a. p. reeds te kennen gaf wat ¢rigeminana en hepaticana betreft.

Deze soort zou dus eene dergelijke reeks van varieteiten door-

52 AANTEEKENINGEN OVER

loopen als de verwante scutulana. Kweeking uit de rups kan ook

hier het vereischte licht geven, en nu zij van Zrigeminana bekend

is gemaakt (zij werd beschreven door Barrett, Hat. Monthl. Mag. ,

XX, 1884, p. 269) is er wel kans op de gewenschte opheldering.

Volgens den genoemden Engelschen Entomoloog leeft de rups

van Zrigeminana in den wortelstok van Senecio jacobaea, is zij

tegen den winter volwassen en verlaat dan de plant om op den

grond een spinsel te maken, waarin de verpopping waarschijnlijk

eerst in het voorjaar plaats vindt. Hij beschrijft de rups als rolrond,

middelmatig levendig van aard en wat plomp gebouwd. Op den

rug is zij vrij levendig rood, bleek vleeschkleurig van onderen.

Kop zeer licht bruin; halsschild en staartklep beenkleurig, iets

rood getint.

Van de typische graphana heb ik ook sedert 1882 nog geen

inlandsch exemplaar gezien.

Grapholitha pygmaeana Hübn. — Snellen, II, p. 342.

Door eene bij de correctie niet opgemerkte fout van den zetter

zijn in de analytische tabel op p. 344 bij deze soort in de be-

schrijving der sprieten weggevallen de woorden «lang en». Wat

er nu staat is niets beduidend. De mannelijke sprieten van pyg-

macana hebben eene lange, dunne bewimpering, die 3 of 4 maal

zoo lang is als de breedte van de schaft. Men zou die sprieten

wel fijn gebaard kunnen noemen.

Grapholitha fractifasciana Haw. — Snellen, I,

p. 345.

Een zeer gaaf, groot en scherp geteekend exemplaar ving ik op

9 Augustus 1885 bij Rijen in Noord-Brabant en een zeer donker,

waarop de teekening der voorvleugels slechts moeielijk te onder-

scheiden is, den 18 Juli 1887 bij Winterswijk. Benoorden den

Moerdijk was deze soort vóór laatstgenoemd jaar nog niet gevonden.

Grapholitha roseticolana Zell. — Snellen, II, p. 361.

Noord-Brabant : Middelaar bij Cuyk, 3 Mei 1887, een exemplaar

uit de rups (Dirk ter Haar).

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 53

Grapholitha cosmophorana Treits. — Snellen, II,

p. 364.

Noord-Brabant: Rijen, 19 Juni 1887, gaaf en frisch , des avonds

om Pinus sylvestris vliegende (Heylaerts, Snellen).

Grapholitha Servillana Dup. — Snellen, II, p. 371.

De rups dezer soort en hare leefwijze zijn uitvoerig beschreven

door den heer John H. Wood in het #nt. Monthl. Mag., XX (1884),

p. 245. In hoofdzaak worden de mededeelingen van Brischke be-

vestigd, doch er blijkt uit die van Wood, dat de rups zelve de

oorzaak is van de galmootachtige zwellingen der wilgentwijgen (Sali

caprea) en dat zij vóór de overwintering, in October, volwassen is

en dan lichtgrijs. Na den winter was zij wit met een geel tintje

geworden. Verpopping in de door de rups veroorzaakte zwelling

van het wilgentwijgje.

Grapholitha regiana Zell. — Snellen, II, p. 378.

Gelderland: Nijmegen, 18 Mei 1883 (Dirk ter Haar).

Grapholitha aurantiana Staud. — Snellen, II, p. 379.

Van deze nog zeer zeldzame soort vond ik den 22 Juli 1885

een zeer gaaf en frisch voorwerp in het Haagsche bosch tegen

eenen beuk.

Phoxopteryx geminana Don. — Snellen, II, p. 396.

Het is Werneburg, in zijne Beiträge zur Schmetterlingskunde, die

geminana Don. hier citeert, niet Wocke. Volgens deze stelt Donovan’s

afbeelding Phow. uncana Hübn. voor.

Familie 24. TINEINA.

Omtrent deze familie in het algemeen beb ik niets bijzonders

op te merken. Het getal der inlandsche soorten wordt met 7 ver-

meerderd en bedraagt nu 512. Zeer vele anderen komen stellig

nog in Nederland voor.

Op p. 420 staat: Zelleria hepatariella, lees: hepariella.

94 AANTEEKENINGEN OVER

Blabophanes rusticella Hübn. — Snellen, II, p. 458.

Een zeer gaven en frisschen ¢ ving ik den 11 Mei bij Wassenaar,

een weinig minder goed 9 den 22 Juli in het Haagsche bosch.

Beide vangsten bewijzen den langen duur van den vliegtijd.

Incurvaria morosa Zell. — Snellen, II, p. 480.

Deze tot dusverre alleen bij Arnhem waargenomen soort werd

ook in Noord-Brabant, bij Cuyk gevonden door den heer Dirk ter

Haar, die mij twee mannen, tot de varieteit I behoorende, ter

bezichtiging zond.

Nemotois cupriacella Hübn. — Snellen, II, p. 498.

Het komt mij voor, dat Mem. violella W.V. (violellus Zell. ,

von Hein.) slechts minder sterk geteekende exemplaren derzelfde

soort zijn, waartoe cupriacella Hübn. ook behoort. Is dit juist,

dan zou zij den naam wvolella moeten dragen en cupriacella als

varieteit I worden vermeld. Sedert de uitgave van mijn werk,

heb ik nu zelf ook eenige exemplaren van deze Tineine gevangen,

namelijk in Gelderland bij Winterswijk, den 18 Juli 1886 een

gaaf paartje en in Noord-Brabant bij Rijen op 25 Juli 1885 en

9 Augustus 1886, op twee vliegplaatsen, drie gave mannen en zulk

een wijfje. Een der wijfjes is eene stellige cupriacella, maar de

mannen moet ik naar Zeller’s beschrijving (Zinn. Ent. , VIII, p. 61)

en die van von Heinemann (Motten, p. 84) voor violel/a houden,

want de grondkleur der voorvleugels is minder levendig, bruin-

achtig, zelfs bij twee mannen groenachtig getint, terwijl de

donkere dwarsband niet sterk is uitgedrukt en dun, schaduw-

achtig is. Zeller bestempelt hem bij molellus dan ook zeer juist

met den naam «Schattenbinde». In den vorm der voorvleugels

merk ik eene kleine veranderlijkheid op: zij zijn bij alle exem-

plaren naar achteren niet even sterk verbreed. Niet onvermeld

mag ik ook laten, dat bij mijne gave mannen slechts het

wortelvierde der sprieten eene donkere kleur heeft, terwijl het

overige wit is.

Von Heinemann zegt, dat de rups van wiolella op Gentiana

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 55

asclepia en G. pneumonanthe leeft, eerst van het onrijpe zaad,

later van de bladeren. Althans de laatstgenoemde plant was bij

Rijen op eene der vliegplaatsen niet ongemeen.

Ochsenheimeria vacculella Zell. — Snellen, II, p. 503.

De heer Stainton geeft in het Mt. Monthl. Mag., XXII (1885),

p. 92, zijnen twijfel te kennen, dat de rups van de genoemde

soort, zooals ik t. a. p. vermeld, in de halmen der rogge zou leven

en vermoedt dat veeleer rottend hout het voedsel kon zijn, zooals

de Fre, in de dun. de la Soc. Ent. Belge, Il (1858), p. 114

reeds beweert. Hij merkt op, dat Dr. Wttewaall den vlinder niet

beschrijft, dien hij uit de roggehalmen-rups verkreeg en dat Dr.

Snellen van Vollenhoven hem wrel/a met een? noemt. Dit is waar

en ik kan er nog bijvoegen, dat laatstgenoemde niet eens een

auteur bij den naam wre//a citeert. Hoewel ik nu niet geloof, dat

de Fré gelijk heeft, kan ik toch niet beweren, dat een nader

onderzoek in dit geval overbodig zij en noodig ik dus mijne entomo-

logische vrienden, die daartoe in de gelegenheid mochten zijn, uit,

de kweeking der bedoelde, in de roggehalmen levende rups te

herhalen en hunne waarnemingen dan niet voor zich te houden,

maar die zelf en ook volledig bekend te maken. In het algemeen

ben ik zoo vrij, hier een wenk te geven omtrent het nuttige der

herhaling. en controleering van vroegere waarnemingen. Het opsporen

van nieuwe soorten voor de fauna of van nieuwe vindplaatsen

van zeldzame soorten is ongetwijfeld nuttig, maar het nagaan van

de levensgeschiedenis der dieren niet minder. leder doe dus ook

hier wat zijne hand vindt om te doen en verlange vooral niet

altijd alles van een ander.

De heer Stainton merkt nog op, dat vele opgaven het aantreffen

van den vlinder onder boomschors vermelden, en meent dat dit

pleit voor de juistheid der opgave van de Fré, doch ook Depressarien

vangt men wel eens aldaar en men klopt die vlinders vooral veel

uit rieten daken, zonder dat de laatstgenoemde verblijfplaats der

volkomen insecten daarom tot de gevolgtrekking mag leiden, dat

de rupsen in vermolmend riet leven.

56 AANTEEKENINGEN OVER

Hyponomeuta rorellus Hübn. — Snellen, II, p. 508.

Ook hier moet ik de aandacht vestigen op eene opmerking van

den heer Stainton, in het Put. Monthl. Mag., XX (1883), p. 136,

over de opgaven van VerHuell en de Graaf, dat de rups van rorellus

geen afzonderlijke cocon maakt, welke opgaven met die van Zeller

in strijd zijn. Ik erken dat wij dubbel scherp moeten toezien, eer

wij de woorden van een man van zóó groot gewicht als laatst-

genoemde was, verwerpen, maar daarom is het mij des te aange-

namer, dat ik hier stellig kan verklaren, dat hij dwaalde en

VerHuell en de Graaf gelijk hadden.

Op mijn verzoek zond de heer ter Haar mij vele rupsen der

genoemde stippelmot uit de omstreken van Giessendam, en ik nam

waar, dat zij bij de verpopping inderdaad geen afzonderlijke cocon

maken. 2

Van de pop maakte ik naar de natuur de volgende beschrijving:

Thorax, kop- en vleugelscheeden zoomede het staarteinde zwart ,

het overige helder, bleek groengeel.

Hyponomeuta malinellus Zell. — Snellen, II, p. 509.

Waarnemingen van den heer Ch. G. Barrett, medegedeeld Ant.

Monthl. Mag., XXI (1885), p. 100, hebben opnieuw tot het

resultaat geleid, waartoe ook ik t. a. pl. kwam, namelijk dat er

geen proefhoudend onderscheid bestaat, of althans nog niet is ge-

vonden, tusschen de stippelmot van den appelboom en die van

haagdoorn. Zeer beveel ik iemand, die daartoe in de gelegenheid

mocht zijn, aan, om vlinders van haagdoorn-stippelmotten eieren

te laten leggen op een’ appelboom en daaruit te trachten rupsen

en motten te kweeken, zoomede omgekeerd.

Prays simplicella H.S. — Snellen, II, p. 519.

Utrecht, 24 Augustus (Dr. A. C. Oudemans).

Over deze soort, die de schrijver voor Haworth’s Zweurvaria

rustica (Lepid. Brit., IV, p. 548, « Alis angustis saturate fuscis

immaculatis, apice rotundatis; Zinea rusticella Hübn., Tin. 3, 17)

houdt, bevindt zich eene uitvoerige mededeeling van Dr, Ludwig

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 57

Sorhagen in het Berl. Ent. Zeitschr., 1885, p. 88, welke wel

voor het specifiek verschil van Curtisella en simplicella pleit.

Haworth’s beschrijving is wel wat erg kort; mogelijk is uit

zijne verzameling aan te toonen, dat hij simplieella Herr.-Schäff.

heeft bedoeld, maar het citaat uit Hübner maakt de zaak niet

duidelijker. Zeller bespreekt de aangehaalde figuur bij Tinea misella

en het is zeer mogelijk, dat zij inderdaad slechts eene gebrekkige

afbeelding dier Tinea is. Het beste zal wezen Herrich-Schäffer’s

naam te behouden en Haworth’s rustica in het magazijn der on-

verklaarbare raadsels te deponeeren.

Argyresthia Goedartella L. — Snellen, II, p. 532.

Interessante en uitvoerige mededeelingen over de eerste toestanden

van deze soort en de verwante PBrockeella vindt men in het Ant.

Monthl. Mag., XXI (1885), p. 203, door den heer Alfred Balding.

Het blijkt dat de rups van Goedartella ook op Elzen leeft en het

komt mij voor, dat dennennaalden ten onrechte als voedsel der

Brocheella-rups worden opgegeven.

Acrolepia granitella Treits., IX, 2, p. 265; X, 3,

p. 202. — Fisch. v. Rössl., Abb. p. 11, pl. 8. — Staint.,

Ins. Brit. Tin., p. 171, pl. 5, fig. 11. — Id., Manual, II,

p. 363. — Frey, Tin., p. 171. — Hein., Mott., p. 96. —

Snellen, II, p. 555, aant.

‘De ontdekking dezer soort hier te lande, die ik verwachtte,

heeft inderdaad plaats gehad. Zij is op de excursie der Nederl.

Ent. Vereeniging in Juli 1887 bij Valkenburg in het zuiden van

Limburg als pop op planten van Inula (Pulicaria) dysenterica (niet

dysenteriaea, zooals in mijn werk door eene onopgemerkte drukfout

staat) gevonden door den heer Dirk ter Haar. Eenige voorwerpen

kwamen in de laatste dagen van Juli uit de medegenomen poppen.

De vlinder gelijkt het meest op assecte//a, maar is iets kleiner;

de voorvleugels zijn nog smaller en hunne punt is meer afgerond,

terwijl de achterrand meer gebogen is. Hunne kleur kan een licht

schorsbruin genoemd worden, dat min of meer fijn grijswit is ge-

stippeld; het derde vierde van den wortel af wordt door eene

58 AANTEEKENINGEN OVER

donkerder schaduw verduisterd, terwijl niet, zooals bij assectella,

een stomp-driekant wit vlekje op een derde van den binnenrand

het meest in het oog loopt, maar wel een vierkant, bruin, op een

vierde van dien rand, dat aan beide zijden door eenige fijne, grijs-

witte, bijna ineenvloeiende streepjes wordt afgezet. Franjelijn zwart,

de franje ongeveer als bij assectella.

Onderzijde der vleugels donkergrijs. Palpen korter dan bij assec-

tella. Nleugeladeren als daar.

De vlinder overwintert.

De rups leeft, behalve op de genoemde plant, ook op /nula

helenium en Buphthalmum cordifolium, in Juni en wordt beschreven

als lichtgroen, bijna ongeteekend, met zwarte luchtgaten en glas-

achtigen kop met bruin gebit. Zij mineert in de bladeren.

Chimabache fagella W.V. — Snellen, II, p. 562.

Op p. 563, de zevende regel van boven, staat door eene druk-

fout: «flaauwe», lees: flaauw, Verder merk ik op, dat de roestgele

bijmenging achter den tand der eerste dwarslijn en de stippen

der dwarsader niet altijd aanwezig is.

Semioscopis avellanella Hübn. — Snellen, II, p. 567.

Sedert de uitgave van mijn werk is de nog onbeschreven rups

dezer soort bekend gemaakt door den heer John H. Wood, in het

reeds dikwijls in den loop dezer aanteekeningen aangehaalde Mut.

Monthl. Mag., XX (1883), p. 165. Zij werd door hem van Juli

tot September gevonden op Linden, is slank , vlug, groen gekleurd ,

heeft regelmatig gevormde voorpooten en verpopt in den grond.

Depressaria scopariella Hein. — Snellen, II, p. 584.

Zuid-Holland: ’s Gravenhage, de rups op Spartium scoparium ,

in Juli 1885, de vlinders kwamen van 12—19 Augustus uit.

Depressaria Alstroemeriana Clerck. — Snellen, II,

p. 589.

Zuid-Holland: Rotterdam, in September 1882 vele exemplaren

(Dr. Kallenbach).

pi: r.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 59

Depressaria chaerophylli Zell. — Snellen, II, p. 600.

Noord-Brabant: Escharen bij Cuyk (Dirk ter Haar).

Depressaria badiella Hübn. — Snellen, IL, p. 601.

De tot dusverre onbekende rups dezer soort is beschreven in

het Ent. Monthl. Mag., XXI (1884), p. 3, door den heer W.

Buckler, met aanteekeningen door de heeren Stainton en Fletcher.

Zij waren door laatstgenoemden gevonden op Mypochaeris radicata.

De rups is in Juli volwassen en dan donkerrood gekleurd, met

donkerbruinen kop, zwarte voorpooten, schilden en stippen. Volgens

Lafaury (dan. de la Soc. Ent. de Fr., 6me sér., V, 1885, p. 411)

leeft zij ook op Leontodon en Hieracium.

2

Psoricoptera gibbosella Zell. — Snellen, II, p. 609.

Deze soort is in Sepp’s Nederl. Insecten, 2de ser., IV, p. 136,

pl. 27, bewerkt door Mr. E. A. de Roo van Westmaas.

Ceratophora lutatella H.S. — Snellen, II, p. 616.

Deze tot dusverre alleen in de duinstreken bij Haarlem gevonden

soort trof ik ook bij ’s Gravenhage aan den duinkant aan.

Ceratophora rufescens Haw. — Snellen, II, p. 616.

Zuid-Holland: Rotterdam, op kleigrond (Snellen).

Gelechia hippophaeélla Schrank, Fauna Boica, U,

p. 115. — Staint., Man., II, p. 330. — Id., Nat. Hist., IX,

p. 34, pl. 1, fig. 3. — Hein., Motten, p. 198. — Snellen,

II, p. 621, aant.

Basipunctella H.S., Syst. Bearb., V, p. 164, fig. 350. —

Basalis Staint., Ius. Brit. Tin., p. 105.

18—20 mm.

De ontdekking dezer soort, die tot de grootste Europeesche van

het genus, met breede achtervleugels, behoort, en nog vóór {wrpella

wordt geplaatst, hoewel tegemoet gezien, omdat het voedsel der

rups in de duinstreken veel groeit en Aippophaeëlla ook in Engeland

voorkomt, heeft lang op zich laten wachten. Meermalen is er te

vergeefs naar gezocht, tot dat Dr. Kallenbach en ik in Juli van

60 AANTEEKENINGEN OVER

het jaar 1885 in zekere duinstreek ten zuiden van ’s Gravenhage

komende en de daar groeiende Hippophaé-planten in het regen-

scherm afkloppende, op eens vele rupsen verkregen, waaruit in

Augustus daaraanvolgende een 30-tal vlinders werden gekweekt. De

rupsen waren tusschen de eindscheuten der takken ingesponnen,

hadden de bleekgroene kleur der Mippophaë-planten en waren op

. den rug overlangs licht gestreept. Wat de vlinders aangaat, zelden

heb ik meer volkomen nachtdieren gezien dan deze: overdag hielden

zij zich zorgvuldig schuil tusschen de dorre bladeren en waren

buitendien door hunne kleur nauwelijks van het zand te onder-

scheiden; eerst wanneer het geheel donker was, vertoonden zij

zich in de flesschen waarin zij waren gekweekt.

Aan mijne beschrijving heb ik nog toe te voegen, dat al mijne

gave, gekweekte exemplaren eene fijne zwarte stip aan den binnen-

randswortel der voorvleugels hebben en dat deze tegen den voorrand

wat oplichten. De middenstippen, op de gewone wijze geplaatst,

verschillen zeer in duidelijkheid, evenals de fijne zwarte rand-

stippen, die vooral om de vleugelpunt te vinden zijn. De hichte

tegenvlekken zijn in de tint der grondkleur, flauw, smal en

vereenigen zich tot eene stomp gebroken dwarsstreep. Achtervleugels

zuiverder grijs dan de voorvleugels, weinig donkerder maar glanziger

en anderhalfmaal zoo breed als zij; franje grijsgeel. Onderzijde der

vleugels grijs, ongeveer als de bovenzijde der achtervleugels, de

voorrand van het voorste en de punt van het achterpaar grijsgeel

bestoven. Achterlijf grijsgeel, de eerste helft van den rug bruin-

achtig. Sprieten grijsgeel, op den rug onregelmatig zwart gestippeld.

Lid 2 der palpen is bij deze soort in het midden het breedst,

half zoo breed als lang.

G. vilella Zell., Snell. (1. c.), is na verwant aan Aippophaeëlla.

De voorvleugels, die bij de mannen der beide soorten breeder zijn

dan bij de wijfjes, kan ik echter bij mijne exemplaren van ve/e/la

niet zooveel smaller vinden, de zwarte stip aan den binnenrands-

wortel is ook bij mijne gekweekte voorwerpen der laatstgenoemde

soort duidelijk, maar het eindlid der palpen is bij vzlella langer

en hun tweede lid smaller, naar boven verbreed.

NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 61

De rups van vilella is beschreven in het Mut. Monthl. Mag.,

XXIII (1886), p. 89 door den heer W. Warren. Zij leeft

op Malva.

G. albicans von Hein., Motten, p. 199, naar een paartje van

Weenen beschreven, schijnt later meer gevonden te zijn; ik heb

ten minste een gaaf paar, van Staudinger afkomstig, voor mij,

volgens opgave uit Oostenrijk. Deze soort is mede na aan hippo-

phaeëlla verwant, heeft ook een koolzwarten voorrandswortel der

voorvleugels, maar mist de zwarte stip aan den binnenrandswortel,

en het middenlid der palpen is buitenwaarts onderaan zwart. Verder

zijn de voorwerpen iets kleiner en de voorvleugels meer eenkleurig,

flauwer geteekend; overigens is alles vrij wel eveneens.

De rups van albicans is nog niet beschreven.

Ik gaf verkeerdelijk op, dat de rups onzer nieuwe inlandsche

soort in het najaar op J//ippophaé voorkomt; ik vond haar tot

dusverre alleen in Juli, welke maand ook Stainton en von Heine-

mann vermelden. Wellicht overwintert de vlinder en legt zij eerst

in het voorjaar eieren, zooals de Depressariën.

Gelechia galbanella Zell. — Snellen, II, p. 640.

Gelderland: Soerensche bosch, 20 Juli 1885 (Snellen).

Gelechia scalella Scop. — Snellen, II, p. 649.

Limburg: St. Jansberg bij Gennep, 9 Mei 1886 (Dirk ter Haar).

Gelechia marmorea Haw. — Snellen, II, p. 655.

De rups dezer soort heb ik in de duinen bi den Haag gevonden.

Men kan haar bekomen, door in het voorjaar het zand om de

Cerastium-plantjes uit te zeven. De kokertjes, waarin de rupsen

leven, blijven dan op de zeef liggen.

Gelechia maculiferella Dougl. — Snellen, II, p. 658.

Ik heb altijd vermoed, dat het met deze soort niet richtig was

gesteld en mijne maculiferel/a wellicht een mengsel van twee species

vormde. Vrij waarschijnlijk wordt dit door de beschrijving van

Gelechia semidecandrella in het Ent. Monthl. Mag., XXIII (1887),

62 AANTEEKENINGEN OVER